Strona · s. 9strona oryginału ↗
Wołodymyra Slepczenki
Слово Просвіти, №31 за 2017 рік
tyczny wizerunek Mychajła Fedotowycza przypomina szlachetne marmurowe popiersia z epoki rzymskiej klasyki, a kolumny wywołują skojarzenia z majestatycznymi budowlami architektonicznymi, uwiecznionymi na słynnym fresku Rafaela „Szkoła ateńska” z Pałacu Watykańskiego w Rzymie, gdzie wielki malarz przedstawił słynnych mędrców i artystów przeszłości — Pitagorasa, Heraklita, Diogenesa, Sokratesa, Platona, Arystotelesa, Leonarda da Vinci, Michała Anioła, nie zapominając namalować także siebie. Budzi szczery podziw i szacunek wyjątkowa pracowitość pana Mychajła, jego unikalna zdolność błyskawicznego reagowania na wydarzenia polityczne i historyczne wyzwania epoki, a jednocześnie staranne i skrupulatne pracowanie nad głębokimi tematami, jak to na przykład robił przez ponad dziesięć lat, zbierając materiały do zrozumienia życia Mychajła Kociubynskiego („Co zapisano w księdze życia: Mychajło Kociubynski i inni” — Kijów: Jarosławiw Wał, 2012). W jego utalentowanej książce dokumentalno-publicystycznej „Wielka wojna 2014”, która ukazała się na początku 2015 roku, dokładna analiza wydarzeń została trafnie uzupełniona unikalnymi fotografiami i świadectwami współczesnych naocznych świadków, co czyni ją cennym pierwotnym źródłem tych niezapomnianych historycznych przemian. Książka kończy się dwoma rozdziałami o bardzo symbolicznych tytułach — „Czas nowych ludzi” oraz „Historia daje szansę”. Właśnie na początku tej książki autor zostawił znamienny autograf: „Sławnym Slepczenkom — z adoracją (sympatią — S. B.), z dobrymi życzeniami. 14.04.2015 r. Mychajło Słaboszpycki”. W ten sposób wizerunki wybitnych ukraińskich literatów w dziełach Slepczenki wywołują lawinę historycznych i kulturoznawczych skojarzeń, tworząc dodatkową warstwę „odczytania” jego wysoce artystycznych, wiernych w szczegółach, a jednocześnie nieoczekiwanie swobodnych i metaforycznych dzieł. Praca nad serią „Literacka elita Ukrainy” trwa nadal. W planach artysty jest stworzenie portretów literatów średniego pokolenia, którzy znajdują się obecnie w rozkwicie swoich sił życiowych i twórczej dojrzałości. Dosłownie w ciągu lata 2017 roku mistrz ukończył portrety takich znaczących pisarzy naszej epoki jak Lubow Hołota, Iwan Małkowycz i Oksana Zabużko. Lubow Hołota — poetka, prozaiczka, publicystka, redaktor naczelna ogólnoukraińskiego wydania „Słowo Proświty” (od 1995), laureatka nagrody imienia Tarasa Szewczenki (2008). W twórczości Hołoty zawsze czuć powiew kozackiego stepu, o czym świadczy także tytuł jej wczesnego zbioru poezji „Zrodzona w stepach” (1976). O pełnym szacunku stosunku pisarki do tajemnicy procesu literackiego badacz jej twórczości Pawło Szczyrycia wypowiada się tak: „Ze względu na swoją wymagalność wobec słowa, wydaje się, że u Hołoty nie ma przypadkowych słów; każde ma swój aromat, swoje światło (lub cień), swoją tonację”. „Słowo — to lustro”, — tak w książce prozy „Tam, gdzie nigdy” (Kijów: Jarosławiw Wał, 2015) pisarka formułuje swoje estetyczne credo, a Pawło Szczyrycia trafnie uzupełnia tę głęboką myśl — „kunszt autora potwierdza się, gdy czytelnik może siebie w tym lusterku zobaczyć”. Wizerunek poetki, stworzony przez Wołodymyra Slepczenkę, podbija subtelnym liryzmem: kwiaty obok niej kojarzą się z hojną różnobarwnością jej szczerej i głęboko psychologicznej poezji, a nazwisko „Hołota” przypomina o kryształowej czystości i niezłomności kozackiego ducha jej rodzinnej ziemi, od razu wywołując skojarzenia z bohaterem słynnej kozackiej dumy „Kozak Hołota”. Cudownie oddane są dłonie poetki, która, jakby oczarowana drżącą, ledwo słyszalną melodią nowego, jeszcze nienarodzonego wiersza, ostrożnie i z natchnieniem dotyka swoimi delikatnymi palcami niewidzialnych strun złotej lutni Apollina. Iwan Małkowycz na literackiej mapie Ukrainy reprezentuje jeden z jej najbardziej oryginalnych regionów — Huculszczyznę, a dokładniej — jej serce, rejon kosowski obwodu iwanofrankiwskiego, według poetyckich wersów ze słynnej piosenki Mykoły Mozgowego — „czarujący kraj Czeremoszu i Prutu”. Huculszczyzna — to kraj mnóstwa utalentowanych mistrzów tradycyjnego rzemiosła ludowego — garncarstwa, obróbki skóry, kowalstwa, tkactwa i haftu, snycerstwa, malarstwa ludowego, ciesielstwa i obróbki kamienia, śpiewaków i muzyków, w którym zakochani byli i który opiewali wielu wybitnych mistrzów ukraińskiego słowa artystycznego, w szczególności „wschodniacy” Mychajło Kociubynski i Hnat Chotkewycz. Małkowycz, wydaje się, nie tylko wchłonął w siebie sporą część tych wszystkich talentów, ale także pomnożył je dość rzadkim, nie tylko dla Huculszczyzny, ale i dla całej Ukrainy talentem organizatora procesu literackiego, wydawcy i mecenasa, wybitnego popularyzatora książki dziecięcej i rodzimej poezji.
W portrecie Iwana Małkowycza — uznanego poety, laureata Nagrody im. Tarasa Szewczenki z 2017 roku, którego pierwsze kroki literackie wsparła sama Lina Kostenko, założyciela i dyrektora słynnego wydawnictwa „A-ba-ba-hała-ma-ha”, Slepczenko podkreślił jego rozmarzoną poetycką istotę, zakochanie w niebiańskiej muzyce sfer. Ukończywszy Iwano-Frankiwską Szkołę Muzyczną w klasie skrzypiec oraz wydział filologii ukraińskiej Uniwersytetu Kijowskiego im. Tarasa Szewczenki, on i dziś codziennie bierze do ręki skrzypce, nastroiwszy ich struny w unisonie z brzmieniem wysokich poetyckich wibracji ukraińskiej poezji klasycznej. Artyście udało się uchwycić w wyrazie twarzy Małkowycza półdziecięcą wiarę w bajkowość otaczającego świata oraz jednocześnie — lekki, ledwie ironiczny smutek z powodu jego niedoskonałości. Oksana Zabużko należy do intelektualnej elity współczesnego ukraińskiego pisarstwa. Poetka, eseistka, prozaiczka. Obdarzona ostrym umysłem i jednocześnie darem żywego, wyrazistego słowa, szczęśliwie łączy w sobie naukowca, poetkę oraz publicystkę-kaznodzieję. Urodziła się i wczesne dzieciństwo spędziła w dawnym Łucku, który w ciągu XV—XVI wieku był drugą stolicą Wielkiego Księstwa Litewskiego i pierwszą — ukraińskiego Wołynia. Od ósmego roku życia mieszka w Kijowie, ukończyła tutaj wydział filozoficzny Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki oraz aspiranturę przy nim, pracuje w Instytucie Filozofii NAN Ukrainy. Uznana specjalistka w dziedzinie estetyki — jednego z najważniejszych kierunków filozofii, który bada fenomen sztuki. Wykładała historię kultury i estetykę w szeregu uczelni Ukrainy i USA. Laureatka wielu krajowych i międzynarodowych nagród literackich oraz wyróżnień. Utwory Zabużko przetłumaczono na 18 języków narodów świata. Wołodymyr Slepczenko przedstawił poetkę na Andrijiwskim Uzwozie, gdzie zmierza ona z górnego, Książęcego Kijowa, do Placu Kontraktowego (z tyłu — sławna Cerkiew św. Andrzeja, z przodu — słynna fontanna „Samson” przy Rzędach Handlowych). Tam, na Podolu, niedaleko od Dniepru — świętej rzeki Ukraińców — podróżnych wita Akademia Kijowsko-Mohylańska — najwyższa instytucja naukowa i edukacyjna państwa kozacko-hetmańskiego, główny ośrodek jej oryginalnej chrześcijańsko-hellenistycznej duchowości, gdzie blask Przykazań Pańskich nie wchodził w sprzeczność, a organicznie łączył się z nauką ojców europejskiej filozofii — Platona i Arystotelesa. Popiersie Oksany Zabużko organicznie wpisano w wykwintnie pełną wdzięku łukową architekturę barokowego Kijowa, a przenikliwe i lekko ironicznie-drwiące spojrzenie bohaterki doskonale odtwarza ostrość jej szybkiej myśli oraz niespodziewanie metaforyczną specyfikę poetyckiego myślenia. Poetka jakby zanurza się w gąszcz poetyckich obrazów, które powstają w jej wyobraźni od obcowania z rodzinnym miastem oraz z cieniami tych wielkich ludzi, którzy zdobili jego dawne ulice i place wybitnymi zabytkami sztuki. Mychajło Słaboszpycki Lubow Hołota Oksana Zabużko Iwan Małkowycz
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
