Strona · s. 11strona oryginału ↗
«Moje Horucko i Ukraina»
Слово Просвіти, №31 за 2017 рік
Chcę opowiedzieć o moim współmieszkańcu, a obecnie mieszkańcu USA Iwanie Mychajłowyczu Łuczeczku, o jego działalności oświatowej i stałej pomocy dla rodzinnej wsi. Maria HEW, m. Lwów — w. Hirśke. Łuczeczko Iwan Mychajłowycz urodził się 22 października 1928 roku we wsi Horucko (obecnie — Hirśke) w rejonie mikołajowskim, na Lwowszczyźnie. Naukę w wiejskiej szkole rozpoczął jeszcze za polskiej okupacji, a piątą klasę ukończył za rosyjsko-bolszewickiej. Wrzesień 1941 — wiosna 1944 roku to okres nauki Iwana Łuczeczki w gimnazjum w Stryju. Rodzice, Mychajło i Marija, starali się na wszelkie sposoby wspierać edukację jedynego syna. Dla Iwana Łuczeczki te cztery klasy gimnazjum stały się impulsem do dalszej nauki i zdobycia wykształcenia. W sierpniu 1944 roku, podczas okupacji wsi Horucko przez wojska niemieckie, Niemcy zabierali młodych mężczyzn i pieszo pod konwojem prowadzili do Drohobycza na punkt zborny, który znajdował się na terenie więzienia „Brygidki”. Wśród nich był też 15-letni Iwan Łuczeczko. Ludzi zabierano bosych, półnagich, głodnych. Z Drohobycza przewożono ich kolumnami do Użhorodu, a stamtąd pociągiem do Budapesztu, Wiednia, dalej — do Niemiec do pracy. Iwan Łuczeczko trafił do Hamburga, gdzie pracował razem z takimi samymi jeńcami w porcie nad rzeką Łabą w stoczni. Później Iwan Mychajłowycz wspominał, że te dziewięć miesięcy niewoli stały się szkołą życia i ludzkiego cierpienia. Był to czas surowego wyszkolenia i hartowania, głodu, chłodu, ciągłych bombardowań, nieprzespanych nocy, długich godzin wyczerpującej pracy, poznawania ludzkich charakterów, znęcania się i wielu innych rzeczy. W takich warunkach instynkt samozachowawczy opanowuje człowieka, a nastolatkowie dorastają w oczach. 8 maja 1945 roku przyszła wiadomość o kapitulacji Niemiec. Przed Iwanem Łuczeczką stanął wybór przyszłości. Z powodu trudnej sytuacji na terytorium radzieckim, Iwan postanowił udać się na Zachód. W latach 1945—1950 Iwan Łuczeczko mieszkał pod Hamburgiem w ukraińskim obozie dla uchodźców Haidenau. W tym samym obozie ukończył gimnazjum i w 1950 roku wyjechał do Ameryki. Cztery lata służył w amerykańskim lotnictwie wojskowym, nauczył się języka angielskiego, otrzymał obywatelstwo USA (5 listopada 1953 roku). Po demobilizacji z armii otrzymał stypendium i wstąpił na Uniwersytet Columbia. Młodzieniec całkowicie zanurzył się w świecie wiedzy. Ukończył aspiranturę na kierunku historia Europy Wschodniej i bibliotekoznawstwo, zdobył stopnie magistra bibliotekoznawstwa na Uniwersytecie Columbia (1961 r.) oraz magistra politologii w Hunter College w Nowym Jorku (1969 r.). Trzy lata wykładał na Uniwersytecie Columbia, później w State College w Jersey City (1962—1994 pp.), trzydzieści dwa lata był zastępcą dyrektora biblioteki New Jersey City University. W 1981 roku otrzymał nagrodę Ukraińskiego Instytutu Naukowego Uniwersytetu Harvarda za anglojęzyczną monografię bibliograficzną „Rosyjsko-ukraiński problem 1917—1921 lat: sklasyfikowany i opatrzony przypisami przewodnik o sowieckim reportażu politycznym w „Prawdzie” (The Russo-Ukrainian Problem. 1917—1921: A Classified and Annotated Guide to Soviet Reportage in Pravda). Iwan Łuczeczko tak ocenia tę pracę: „To jest klucz do wszystkiego, co „Prawda” w tamtych latach pisała o Ukrainie: działania wojenne, polityka, ekonomia, głód, dane statystyczne itp. Coś z tego, co wtedy napisano, i dzisiaj jest aktualne”. Od 1966 roku Iwan Łuczeczko zrealizował 30 wycieczek jako przewodnik grup turystycznych. Podróżował także do Związku Radzieckiego. Wszak w USA mieszka wielu Ukraińców, którzy chcieli odwiedzić ziemię swoich przodków. Organizując takie wyjazdy na Ukrainę, wielokrotnie odwiedzał też swoją małą ojczyznę. Ale 5 marca 1982 roku, po referacie-dyskusji na temat: „Pozytywy i negatywy wyjazdów na Ukrainę”, radziecka ambasada w Waszyngtonie przestała wydawać Iwanowi Łuczeczce wizy na dalsze trasy turystyczne „USA — Związek Radziecki”. Po rozpadzie radzieckiego imperium, w 1993 roku Łuczeczko jeździł razem z amerykańską misją edukacyjną do Magadanu, Władywostoku, Chabarowska, gdzie miał liczne spotkania z ukraińskimi społecznościami. W ten sposób odkrył dla amerykańskiej diaspory „kontynenty” (osiedla) Ukraińców na Zielonym Klinie, w Murmańsku, Archangielsku, na Wyspach Sołowieckich itp. W szczególności we Władywostoku pan Łuczeczko pomógł Towarzystwu Kultury Ukraińskiej — finansowo wsparł wydanie gazety „Ukrainiec na Zielonym Klinie” oraz działalność ukraińskiej szkoły sobotniej. Po powrocie do Ameryki wielokrotnie występował w Nowym Jorku w Ukraińskim Domu Narodowym z referatem „Ukraińcy na Zielonym Klinie” o wynikach podróży. A środki zebrane podczas tych wystąpień przeznaczano na akcję stypendialną Związku Ukrainek Ameryki dla studentów wschodniej diaspory. Iwan Łuczeczko lgnie do swoich rodaków, w miarę możliwości ich wspiera. Ważne miejsce w życiu Iwana Łuczeczki zajmuje działalność w Ukraińskim Muzeum w Nowym Jorku. W latach 1986—1988 Iwan Mychajłowycz był członkiem zarządu muzeum, a w latach 1986—1987 pełnił obowiązki sekretarza w egzekutywie. W latach 1996—2000 zostaje Przewodniczącym Zarządu tej organizacji. Działalność Ukraińskiego Muzeum to ważny kamień milowy w historii ukraińskiej społeczności USA, którego głównym zadaniem jest zbieranie, przechowywanie, eksponowanie i interpretowanie, popularyzowanie przykładów ukraińskiej kultury i historii za pomocą wystaw, kursów edukacyjnych, publikacji oraz różnych imprez artystycznych. Iwan Łuczeczko pisał: „Wszystkie kulturalne narody świata mają swoje muzea, cenią je, opiekują się nimi, finansują. I dlatego reprezentatywne Ukraińskie Muzeum w Ameryce jest naszym wspólnym obowiązkiem obywatelskim wobec naszych przodków i naszych potomków”. Warto dodać, że Iwan Łuczeczko jest czołowym członkiem Płastu w Jersey City (staniczny) i członkiem płastowskiego oddziału „Czerwona Kalina”, członkiem dyrekcji spółdzielni kredytowej „Samopomoc” w Jersey City, uczestnikiem ukraińskiego chóru „Dumka” (w okresie 1957—1967 lat) oraz chóru cerkiewnego świętego Jura w Nowym Jorku. W 2007 roku uporządkował i przekazał Archiwum Płastowskiego Oddziału „Czerwona Kalina” (za okres 1925—2006 lat) Bibliotece Narodowej im. W. Stefanyka NAN Ukrainy (m. Lwów).
W liście do mnie z 27 września 2009 roku Iwan Łuczeczko tak pisze o płastowskim oddziale „Czerwona Kalina”: „Oddział „CzK”, którego członkiem był Stepan Bandera, został niemal w 80% zniszczony przez bolszewików podczas wojny. Już po wojnie „Czerwona Kalina” odrodziła się w diasporze, a po ogłoszeniu Niepodległości odnowiła się także na Ukrainie”. Moje poznanie Iwana Mychajłowycza Łuczeczki miało miejsce 4 lipca 2004 roku, kiedy przyjechał on wraz ze swoją córką Adrijaną do rodzinnego Horucka. Z Górską szkołą łączy go wieloletnia ścisła współpraca. Swoją osobistą bibliotekę, w skład której wchodzą badania historyczne, prace naukowe itp., przekazał bibliotece szkoły ogólnokształcącej. Znaczną część materiału do tego artykułu zaczerpnęłam właśnie z tych źródeł. W liście do dyrekcji Górskiej szkoły (obecnie Górski Zespół Szkolno-Przedszkolny) z 28 maja 2001 roku Iwan Łuczeczko pisze: „Im człowiek starszy, tym częściej powraca wspomnieniami i myślami do swojego dzieciństwa i przeszłości. Dla mnie taką przeszłością jest moje Horucko i Ukraina. Pod wpływem takich myśli i uczuć wysłałem dzisiaj dla Górskiej (Horuckiej) szkoły średniej część swojego osobistego archiwum. Wszystko to, do pewnego stopnia, jest moim sprawozdaniem przed Horucką społecznością i Waszą szkołą, z której wyszedłem, o moim diasporowym życiu i działalności w latach od 1944 do 2000”. Rodzima szkoła szczyci się swoim ziomkiem, który osiągnął znaczne sukcesy w nauce i stawia go za przykład do naśladowania swoim uczniom. Na tablicy honorowej Górskiego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego „Nasza duma” Iwan Łuczeczko zajmuje czołowe miejsce jako uczony, historyk-badacz, mecenas oraz krzewiciel oświaty i kultury rodzinnej wsi. Wraz z żoną Jarosławą Łuczeczko (nazwisko panieńskie — Ostapiak), która pochodzi z miasteczka Nowy Lisiec koło Iwano-Frankiwska, wychowali dwie córki — Roksolanę i Adrijanę. W rodzinie przyjęte było rozmawianie między sobą tylko w języku ukraińskim. Iwan Łuczeczko, mieszkając przez długie lata w Ameryce, zachował w swojej rodzinie i nadal kontynuuje ukraińskie tradycje, kulturę, język, miłość do swoich współmieszkańców, ziomków-Ukraińców, rozrzuconych przez los po całym świecie. Warto wspomnieć o darowiznach rodziny Łuczeczków na wydanie podręczników dla szkół Ukrainy, na Fundację Wsparcia Przedstawicielstw Dyplomatycznych Ukrainy, na Narodowy Fundusz Pomocy Ukrainie itp. W liście do Górskiego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego z 2 października 1992 roku Iwan Mychajłowycz informuje, że Ukraińcy Ameryki zebrali już ponad pół miliona dolarów na wydanie podręczników szkolnych dla Ukrainy. Wraz z żoną wysłali dla Górskiego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego paczki z przyborami szkolnymi, literaturę ukraińską — „Historię Ukrainy” M. Hruszewskiego, pięciotomową „Encyklopedię ukrainoznawstwa”, utwory Iwana Franki, Łesi Chraplywej oraz wiele innych książek. Książki, czasopisma w języku ukraińskim i angielskim Iwan Łuczeczko przesyłał rodzinnej szkole wielokrotnie. Sponsorował także komputery z całym niezbędnym do nich wyposażeniem, maszyny kopiujące. Dowiedziawszy się o otwarciu w Górskim szkoły katechetyczno-chóralnej „Pokrow” przy cerkwi Opieki Matki Bożej, udzielił pomocy charytatywnej na zakup instrumentów muzycznych. Pomoc charytatywną Iwan Mychajłowycz przekazał na renowację cerkwi Opieki Matki Bożej oraz budowę nowej cerkwi bł. Mikołaja Czarneckiego we wsi Górskie. W 2004 roku wraz z żoną Jarosławą ofiarowali środki na budowę patriarchalnego Soboru Zmartwychwstania Pańskiego UKGK w Kijowie. Bowiem bez wiary, uważają Łuczeczkowie, żadna dobra sprawa nie będzie miała sukcesu i kontynuacji. Dla Iwana Łuczeczki priorytetem w życiu stała się edukacja. Wielokrotnie wspierał, na wszelkie sposoby zachęcał swoich zdolnych, utalentowanych współmieszkańców do nauki. Ponieważ sam przybył do USA „goły, bosy i z gołą głową”, a edukacja przychodziła mu z trudem, serce pana Łuczeczki stało się bardzo wrażliwe i otwarte na tych młodych ludzi, którzy szczerze czegoś pragną w swoim życiu, ale z powodu braku możliwości nie mogą w pełni zdobyć tego, czego pragną. Kontaktując się ze mną, wysłał mi liczne numery gazety „Swoboda”. Dzięki jego wsparciu mój pierwszy tomik poetycki „Melodie mojego serca” trafił do biblioteki tygodnika „Swoboda”, a wiersze zostały opublikowane na łamach tego periodyku z listem przewodnim Iwana Łuczeczki: „19-letnia utalentowana dziewczyna Mariczka Hew pochodzi z mojej rodzinnej wsi Horucko. ...Jestem pewien, że pierwsza wzmianka o niej w ukraińskiej gazecie USA będzie dla niej wielką zachętą do dalszej pracy”. Iwan Łuczeczko wsparł mnie w wydaniu książek poetyckich „Twoja królowa czasu” (2009), „Światło zaufania” (2015) oraz zbioru nutowego utworów autorskich „Leć, moja pieśni” (2009). Dzięki niemu dobry przyjaciel rodziny Łuczeczków w USA, nauczyciel Wołodymyr Ostapiak, również dołączył się do wydania mojego dorobku twórczego. Moi rodzice od dzieciństwa wspierali moje dążenie do nauki i starali się na wszelkie sposoby zachęcać, pomagać. Dominującą sferą zainteresowań stała się dla mnie muzyka, twórczość — pisanie piosenek, wierszy, gra na instrumentach muzycznych (fujarce, gitarze, fortepianie). Po ukończeniu nauki w Górskiej szkole i Drohobyckim Państwowym Kolegium Muzycznym im. W. Barwińskiego wstąpiłam do Lwowskiej Narodowej Akademii Muzycznej im. M. Łysenki. W 2008 roku zostałam stypendystką Iwana Mychajłowycza. Od ogłoszenia niepodległej Ukrainy Iwan Łuczeczko pomógł już dziewięciorgu uczniom wiejskiej szkoły, którzy najbardziej tego potrzebowali, przeznaczając na to swoje imienne stypendia. Obecnie pracuję już w zawodzie jako wykładowca we Lwowskiej Państwowej Szkole Chóralnej „Dudaryky” im. M. Cacały. Iwan Mychajłowycz dał mi przepustkę w życie. Teraz już ja uczę dzieci, wpajam im miłość do sztuki, Ojczyzny, ojczystego języka i pieśni poprzez muzykę, zdobywam stopień naukowy „kandydata nauk o sztuce” we Lwowskiej Narodowej Akademii Muzycznej im. M. Łysenki. Z Iwanem Łuczeczką często korespondujemy, rozmawiamy przez telefon. Bardzo chciałabym, aby nie tylko na Ukrainie, ale i w USA dowiedziano się o dobrych uczynkach profesora Iwana Łuczeczki. Ta informacja została napisana na podstawie materiałów archiwalnych pana Łuczeczki, osobistej korespondencji ze mną oraz współmieszkańcami. Mieszkańcy wsi Górskie kochają, szanują i pamiętają swojego wybitnego ziomka. Horuczanin Petro Petryszyn w dwóch swoich książkach-badaniach „Historia wsi Górskie-Horucko” (2002) oraz „Życie to wieczna walka dobra ze złem: szkic autobiograficzny” (2008), w rozdziale „Intelekt naszej wsi” pisze o Iwanie Łuczeczce, w książce pochodzącego z Górskiego Iwana Kachnycza „Moja rodzinna wieś i jej wielcy ludzie: szkice” (2013) zebrano liczne materiały o jego życiu i działalności naukowej. Iwan Łuczeczko od 1994 roku jest na emeryturze, cały swój czas poświęca sprawom ukraińskim w USA oraz działalności społecznej. Teraz mieszka w stanie Floryda wraz ze swoją córką, ale „sercem w rodzinnym Horucku…”. I po raz kolejny wyznacza ziomkom swój życiowy drogowskaz: „Cieszmy się życiem, każdą jego chwilą. Bo życie to ruch jednostronny i trzeba w nim tworzyć wszystko, co najlepsze i dobre. Cofnąć czegoś wstecz nie można, dlatego już dzisiaj trzeba pracować nad swoimi dobrymi uczynkami i sprawami”. Iwan i Jarosława Łuczeczko wraz z dziećmi – Roksolaną i Adrijaną — Płastowska osada East Chatham, New York – lipiec 1969 roku.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
