Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

O postawie obywatelskiej i standardach zawodowych

Слово Просвіти, №31 за 2017 рік

Dobrze, że wreszcie autorytatywne umysły europejskie i amerykańskie zaczęły uświadamiać sobie, że na Ukrainę napadła Federacja Rosyjska i że Ukraińcy się bronią. Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Uniwersytetu Lwowskiego imienia Iwana Franki Jednak każdy z nas, w zależności od postawy światopoglądowej, czuje i rozumie, że informacyjno-psychologiczna oraz wojskowa agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie spowodowała szereg polityczno-ideologicznych i społeczno-ekonomicznych manipulacji, których korzenie tkwią w wojnie hybrydowej, toczącej się na wszystkich frontach — w sferze gospodarczej, społecznej, politycznej, wojskowej i, co najważniejsze, humanitarnej. O różnych formach i metodach wojny hybrydowej, manipulacyjnej propagandy, o ich moralno-duchownej szkodliwości należy mówić z troską o bezpieczeństwo człowieka, rodziny, społeczeństwa, Ukrainy, państwa. Zwracam uwagę na kilka aspektów tego problemu, związanych z brakiem głębokiej wiedzy u wielu polityków, deputowanych, urzędników, dziennikarzy... Niezrozumienie tych czy innych terminów, zamęt, zamiana pojęć prowadzi do utraty zasad ukrainocentrycznych, profesjonalnego patriotyzmu, świadomego lub podświadomego wtórowania moskiewskiemu agresorowi oraz innym imperialnie myślącym pretendentom do odwiecznie ukraińskich ziem. Do dziś wielu polityków, dziennikarzy, urzędników, deputowanych myli pojęcia państwo i Ukraina. Najprostsze rozumienie jest takie: państwo — to swoista organizacja strukturalna, której instytucje mają służyć społeczeństwu, organizować życie ludzi na zasadach prawdy, wzajemnego szacunku, dobroczynności, moralności, prawa, demokratyzmu, sprawiedliwości społecznej itp. Ukraina — to nasza Matka, źródło żywotności, ducha narodowego, to — dana nam przez Boga świętość. Jeśli postrzegamy Ukrainę i Państwo jako jedność, w organicznym połączeniu i dla ich rozkwitu sumiennie pracujemy, to jest to wspaniałe, bo realizujemy ideał. Ale bardzo często, i widzimy to, czujemy, że Ukraina i Państwo istotowo się nie pokrywają, co więcej — są antypodami. Trzeba to rozumieć i nie szkalować Ukrainy, nie mylić jej z instytucjami państwowymi, które trzeba nie tylko wspierać i chwalić, ale także konstruktywnie, argumentowanie, życzliwie, pryncypialnie krytykować przedstawicieli instytucji państwowych za to, że nie dbają o matkę-Ukrainę, jej narodowe utwierdzenie, ignorują potrzeby obywateli, którzy powierzyli im zarządzanie procesami państwowymi, dbanie o interesy społeczne, a nie tylko o swoje zachłanne, egoistyczne, osobiste niemoralne potrzeby. Rosyjska manipulacyjna propaganda skierowana jest zarówno przeciwko Ukrainie, jako zjawisku bożemu, jak i przeciwko państwu ukraińskiemu, jako zjawisku instytucjonalnemu, przeciwko utwierdzeniu ukraińskiej tożsamości narodowej. Społeczeństwo ukraińskie potrzebuje sobornej wewnętrznej integracji. Ale na jakich zasadach? Bezsprzecznie, na zasadach wspólnej głębokiej historii, interesów narodowych, systemu bezpieczeństwa, a w żadnym wypadku na tle pseudoobiektywizmu, kosmopolityzmu, małorosyjskości. Dziennikarze muszą rozumieć rolę nauki, przede wszystkim prawdziwej nauki historycznej, bo bez niej nie może być Ukrainy, jej przyszłości, nie może być państwa ukraińskiego. Jest niemoralne, nieodpowiedzialne, jeśli dziennikarze Ukrainy biorą udział w manipulacji faktami historycznymi, wydarzeniami, zjawiskami, to — wielki grzech. Niestety, dość często narzuca się intelektualny prymityw pod hasłem postmodernizmu, co negatywnie wpływa na kształtowanie świadomości indywidualnej i masowej. To traktowanie można potwierdzić badaniami historycznymi wielu wybitnych uczonych, intelektualistów, publicystów, takich jak na przykład W. Horbulin, S. Hrabowski, J. Kałakura, L. Masenko, I. Mychajłyn, W. Monastyrski, W. Ohryzko, W. Torba, I. Farion, O. Szablij i inni. Powołuję się na ortodoksyjnego chasyda Aszera-Jozefa Czerkaskiego, który opuścił Krym zaraz po okupacji przez rosyjskich najeźdźców, poszedł na front jako ochotnik, został wolontariuszem. Obecnie jest deputowanym rady miejskiej Dniepru. Jego krótka, ale głęboko treściwa wypowiedź: “Na Ukrainie Rosja pragnie zająć nie tylko terytorium. Na Ukrainie potrzebna jej jest historia Rusi, żeby pozycjonować siebie jako dawne państwo”. Wojna rosyjsko-ukraińska dowiodła, że wróg naciera tam, gdzie jest zwłoka w kształtowaniu ukraińskiej tożsamości narodowej, gdzie na marginesie jest język ukraiński, kultura narodowa. Rozumie to ortodoksyjny chasyd Aszer-Jozef Czerkaski, a wielu Ukraińców, którzy uważają się za elitę (do nich należą także dziennikarze), nijak nie może zrozumieć, że “ukrainocentryczność, ukrainoorientacja, narodowa samoświadomość” (L. Wołoszyna) — są głównymi przesłankami sukcesów gospodarczych i wojskowych Ukrainy. Gazety publikowały doniesienia, że w Swiatohirśku w obwodzie donieckim odbyło się Media Forum “Donbas w mediach: od populizmu do faktów”. Tutaj Anastasija Stanko, Ołeksij Macuka, Tetiana Popowa i inni ponownie wzywali do zmniejszenia mowy nienawiści w ukraińskich mediach. Niektórzy obcokrajowcy pouczali ukraińskich dziennikarzy tolerancji, ani słowem nie wspominając nie tylko o wojnie rosyjsko-ukraińskiej, ale nawet słów “Rosja”, “wojna” nie wymawiali, bali się jak diabeł święconej wody. Czyż nie rozumieją, że jest agresor — to Federacja Rosyjska, są wielkie ofiary, na zagrabionym ukraińskim terytorium są rosyjscy wojskowi, są najemnicy, są kolaboranci, są separatyści, jest strefa działań wojennych. Podczas wystąpienia na zjeździe dziennikarzy Ukrainy, w publikacjach “O wojnie… wartości”, “Ukrainocentryzm i standardy zawodu dziennikarskiego”, “Na cmentarzu rozstrzelanych iluzji”, “Prawda historyczna — główna broń humanitarna” i innych podkreślałem, że ukraińskie media są powołane do nazywania ukraińskich bohaterów — bohaterami, wyczynu obrońców Ukrainy — wyczynem, separatystycznej zdrady — zdradą, rosyjskiego kłamstwa — kłamstwem, moskiewskiej zbrodni — zbrodnią, rosyjskich lizusów — niemoralnymi lizusami, moskiewskiej agresji — agresją. Trzeba prowadzić wyraźną linię między dobrem a złem, bo “neutralność moralna” oraz “ambiwalencja etyczna” są poważnym zagrożeniem dla ukraińskiego dziennikarstwa (Myrosława Barczuk). Twórczość dziennikarska ukraińskich pracowników mediów musi opierać się na zasadach ukrainocentryzmu, co jest przesłanką postawy obywatelskiej, ochrony ukraińskich wartości narodowych. Wezwania do pokoju za wszelką cenę rodzą niebezpieczne zjawisko: mówi się o możliwej demoralizacji naszych żołnierzy, moralnym rozbrojeniu. Narzucona dyskusja o jakimś przeciwstawieniu między standardami zawodu dziennikarskiego a patriotyzmem — to, przepraszam, nonsens. Na Ukrainie jest wojna. Prawdziwy ukraiński dziennikarz łączy postawę obywatelską i standardy zawodowe. Niemoralnie jest ulegać fałszywym hasłom, jakoby nie można było stosować “mowy nienawiści”, a udzielać głosu oponentom, bo mają inny punkt widzenia, inne spojrzenie na sytuację. I wtedy będzie prawdziwa dyskusja. Przepraszam, to — kompletny absurd, bo o czym można dyskutować z najeźdźcami i ich podlizywaczami? Moskiewska manipulacyjna propaganda skierowana jest na to, by uśpić czujność Ukraińców, rozwiać ich ducha narodowego. Temu służą także tacy jak Rusłan Kocaba. Swoją promoskiewską postawę maluje rytualnymi frazami: “Ja tak myślę. To moja opinia”. Czy mamy pokojowo żyć z takimi jak Rusłan Kocaba?! Przecież ich retoryka, parafrazując poetę Wasyla Kuchta, absolwenta naszego wydziału dziennikarstwa, — to manipulacyjna kontrabanda słów. Społecznie niebezpiecznym w dziennikarstwie Iwan Franko uważał typ hipokryty — przebiegłego, kłamliwego człowieka. Obecnie takich dziennikarzy nazywają “pożytecznymi idiotami”, którzy całkiem poważnie próbują ważne tematy zagadać “mową nienawiści”, pustymi dyskusjami o standardach zawodu dziennikarskiego. Standardy dziennikarskie to nie bezbarwność, brak skrzydeł, nie narzucanie myśli, że dziennikarz jest jakąś istotą planetarną, stworzeniem bez narodowości, że nie ma Ojczyzny, że jest bez rodu i plemienia. Nie! Mam nadzieję, że zgodzą się Państwo ze mną: główne wymogi standardów dziennikarskich to podawanie starannie sprawdzonej, prawdziwej informacji, niekłamanie, niemanipulowanie „ukrzyżowanymi chłopcami” i „zniszczonymi sikorkami”, a bycie moralnie uczciwym wobec czytelników, widzów, słuchaczy, całkowicie uczciwym wobec siebie, czerpiąc te cechy ze studni ducha narodowego. Najbardziej optymalnym sposobem rozwijania własnej zdolności do samodzielnego myślenia jest czytanie intelektualnej, prawdziwej literatury, która jest najlepszym „antydotum” na wszelkie rosyjskie manipulacje i podstępy innych wrogów Ukrainy. Wiadomo, że informacja to towar. Ale jaka jest treść tego towaru, jaką energią jest nasycony? Co sprzedaje dziennikarz – histerię, panikę, rozpacz, beznadzieję, czy rozpowszechnia historyczną i współczesną prawdę, rekomenduje optymalny sposób rozwiązania problemu, wywołuje pozytywne emocje, kształtuje pewność, przekonanie, że nasza główna broń – Prawda – zwycięży? Bezsprzecznie terminy, pojęcia to subtelna materia moralno-psychologiczna. Trzeba umiejętnie, rozważnie, mądrze oceniać sytuację na okupowanych częściach obwodów donieckiego i ługańskiego, w Autonomicznej Republice Krymu, aby nie urazić tych mieszkańców, którzy duchem są ukraińskimi obywatelami, ale zmuszeni są żyć na terenach zagarniętych przez moskiewskie wojska. Ale jak nazywać tego człowieka (obywatela Ukrainy), który wziął moskiewską broń, bo rzekomo nie miał pracy, a obecnie jest już przy zajęciu, bo walczy przeciwko ukraińskiemu państwu? W każdych okolicznościach człowiek ma prawo wyboru: iść bronić swój Donbas przed moskiewskimi najeźdźcami czy im wysługiwać się. Są też tacy zdrowi mężczyźni z Doniecczyzny i Ługańszczyzny, którzy na pokojowym terytorium zajęli postawę wyczekującą, bawią się w restauracjach i narzekają na Ukrainę, kiedy, jak mówią, zakończy ona wojnę. Czyżby nie docierała do nich prawda o przyczynach rosyjskiej polityki zaborczej wobec Ukrainy? Czy odpowiada im piekielne bagno, które tworzy mokselsko-rosyjski agresor? Niestety, wielu politykom, deputowanym, urzędnikom, dziennikarzom, działaczom społecznym trzeba przypominać, że wojna na Ukrainie nie jest domowa, a rosyjsko-ukraińska. Znany na Ukrainie i w świecie naukowiec Ołeksandr Sawczenko w książce „Antyukrainiec, albo Wola walki, porażki czy zdrady” jeszcze raz przypomniał, że wiecznym historycznym wrogiem Ukrainy jest Rosja. Piramida potrzeb, opracowana przez Abrahama Maslowa, dla Rosjan przekształciła się tak, że zagarnię-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn