Strona · s. 8strona oryginału ↗
Kapsuła czasu
Слово Просвіти, №31 за 2018 рік
Szczęśliwe kobiety drylują wiśnie
Czapłynka. Wiejskie wesele. Panna młoda ładnie ubrana
Jurij EŻEL, zdjęcia Iwana EŻELA
Tu babcina czułość, ciepły chleb na stole, Tu dzieciństwo i bajka. Jesteśmy szczęśliwi i mali. Dziadek podrzuca drewienka, piec daruje ciepło, Czas tak szybko mija, jak dawno to było... Sołomija Ukrajineć
Czapłynka — rodzinna wieś mojego ojca na Czerkaszczyźnie. Urodziłem się w Kijowie, ale mogę powiedzieć, że przytoczony epigraf w pełni współbrzmi z nastrojem, w który zanurzają mnie wspomnienia o dawnych czasach, spędzonych w ojcowskiej zagrodzie. Jestem im wdzięczny — wszak życie mogło minąć, nie pokazując, jak smakuje świeży chleb z pieca, z miodem i z mlekiem, świeżo wydojonym; jak świeża jest studzienna woda; co czujesz w wieczornym zmierzchu, odpychając się wiosłem od brzegu, stojąc w czółnie wydłubanym z pnia. Zanurzając się aż w folklorystyczno-mistyczny wymiar, zaczynasz głębiej rozumieć Gogolowską wizję lotu filozofa Cho-
Kijów. Wystawa Osiągnięć Gospodarki Narodowej (WDNG). Podwoda zaprzężona w parę wołów
Czapłynka. Drewniana cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej. Rok budowy nieznany
my: “Wszystko wokół — lasy, łąki, niebo, doliny jakby spały z otwartymi oczami, przyjemne i błogie uczucie podchodziło do serca. To wiatr czy muzyka?..” Podobnie otwierała się we mnie cała warstwa tajemniczej, ukrytej, choć okaleczonej wiekami, zwłaszcza w latach 30. XX wieku, lecz wciąż żywej kultury z wieczornymi zabawami, śpiewami, przezwiskami “ulicznymi”, chatami-lepiankami pod strzechami — skromnym wiejskim mieszkaniem z zawartą w nich konstrukcyjno-artystyczną doskonałością, z organiczną jednością racjonalnego i estetycznego w bycie. Jestem wdzięczny, że udało mi się dotknąć tych zjawisk w prawdziwym życiu.
Lecz nieubłagany czas wszystko to pozostawił w przeszłości. Ukraińska wieś przeżyła transformację, nie ma już ojca Iwana Oksentijowycza Eżela, ani wielu z tych, którzy pomagali poznawać ten świat. Odeszli w wieczność, pozostając sobą. A ty zostajesz sam na sam z własnymi i ich niedopowiedzeniami, które chce się doprecyzować, po prostu porozmawiać o nich, ale już za późno. I oto w podobnych rozmyślaniach, pewnego dnia znajduję niewielkie kartonowe pudełko, a w nim — ponad trzy dziesiątki wywołanych, wcześniej nieznanych negatywów, które robił ojciec, można je datować na lata 50.-60. ubiegłego wieku. Dlaczego nie drukował z nich
Dziewczęta myją nogi na kamieniu (brzeg rzeki Gnyłyj Tikycz, Czapłynka)
Czapłynka. Stara łódź, stary most (nie zachował się) i widok na klasyczną wieś
fotografii, a jedynie robił zdjęcia i wywoływał, już pozostanie nieznane. Teraz każda taka zeskanowana klisza — niby dialog z nim wbrew czasowi. Ojciec jawi się jako całkiem wprawny fotograf, którego zdjęcia ciekawie się ogląda. Fotografie wiele opowiadają, pozwalają poczuć, jak szybko zmieniło się życie. Na nich — białe chaty pod strzechami, wśród innych ludzi — młodzi rodzice (wielokrotnie młodsi, niż ja teraz, aż dziwnie patrzeć), na ulicach miast jeżdżą “Pobiedy”, 21. Wołgi, zdarzają się tramwaje — jak w filmach o czasach drugiej wojny światowej, w powietrzu Li-2. Niemało zdjęć ówczesnego Kijowa, kilka niespodziewanych obrazów tragedii kureniowskiej, kraje nadbałtyckie (ojciec tam służył w wojsku w latach 1955-1959) — z uliczkami, które przypominają Blumenstrasse ze znanego filmu fabularnego. Na tych kliszach z precyzją i miłością utrwalone jest wiejskie życie w Czapłynce na Czerkaszczyźnie: chaty, sąsiedzi, dzieci, kołchozowa technika, być może jedyny na świecie obraz zniszczonej w latach 60. drewnianej cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej… Przesyłam do “Słowa Proświty” około 20 fotografii z tych klisz. Takim echem naszej kultury nie można pozwolić zginąć. Wszak to — nie historia jednostek, to — historia kraju.
Czapłynka. Bita droga i jednowozowa bryczka
Mieszkańcy wsi Czapłynka
Syn znalazł w fotoarchiwum swojego ojca kilkadziesiąt wywołanych negatywów, wykonanych w połowie ubiegłego wieku. Wywołał je. I zrozumiał, że znalezisko — to swoista kapsuła czasu. Znaczna część tych fotografii utrwaliła sceny życia i codzienności wsi Czapłynka na Czerkaszczyźnie w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
Kijów. WDNG. Kolejka ludzi, aby zwiedzić samolot-eksponat AN-10
Czapłynka. Bose robotnice w kołchozie
Wiejska chata pod strzechą we wsi Czapłynka (połowa ubiegłego w.)
Wnętrze ojcowskiej chaty, która została poświęcona “1899 roku maja, 13 dnia” — zgodnie z napisem na belce stropowej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
