Strona · s. 11strona oryginału ↗
«W moim losie szczęśliwie zbiegły się dyplom, zawód i hobby» Antonina KORIŃ:
Слово Просвіти, №31 за 2018 рік
Jeszcze małorosjanin Mykoła Hohol, który wiózł z Nieżyna do Petersburga swoją koncepcję historii Ukrainy, zauważał: „…Czego można było oczekiwać od narodu, tak odmiennego od Rosjan, oddychającego wolnością i śmiałym kozactwem, chcącego pożyć własnym życiem? Groziła mu utrata narodowości, większe lub mniejsze zrównanie praw z własnym narodem rosyjskiego samowładcy” (Hohol N. W. Pełne zebranie utworów. — 1952. — T. 9. — S. 83). Ponieważ myśl M. Hohola nie zbiegała się z samowładczą, utwór „Rozmyślanie Mazepy” w dalszym czasie nie był drukowany. „Ukraina w ogniu” — utwór wysoce patetyczny, w którym pisarz zebrał w swoim sercu wszystkie bóle narodu i wszystkie łzy, całą nienawiść i wszystkie wzniosłe słowa o jedności, i wszystko to wybuchło w nim z wielką siłą. Duma narodowa, o której zabraniano w czasach radzieckich mówić i pisać, u Dowżenki przemówiła otwarcie i, myślę, właśnie to było tym strasznym odkryciem dla wodza Stalina i popleczników. W kinopowieści „Ukraina w ogniu” O. Dowżenko uciekł się do zadziwiająco głębokiego zabiegu: wkłada w usta dowódcy Krawczyny słowa: „Sześć wieków uczyli nas różnie myśleć, poruszać się, modlić. Sześć stuleci grzali nas różnymi ogniami, oświecali nas różnym światem, rzucali w boje jednych przeciw drugim pod różnymi sztandarami…”. Pisarz nie daje charakterystyki, oceny tym różnym myślom, różnym modlitwom, różnej edukacji. Ale wzmianka o tych sześciu stuleciach, kiedy Ukraina była w kręgu niezbyt przyjaznych, a nawet wrogich państw, dała mu możliwość powiązania w ciasny węzeł wielu pokoleń patriotów, zbliżenia narodu ukraińskiego 1400 roku z XX wiekiem, kozackiego państwa Siczy Zaporoskiej i współczesnej Ukrainy. Dzięki temu zabiegowi pisarz wybiera na bohatera kinopowieści cały ród Zaporożców, ród „uczciwy”, ród „wysokiej marki”. Ich „nie uczono historii”, „nie umieli oni żyć jak należy”. Ale „nieśmiertelny głos siwych stuleci rozbrzmiewał w ciemności”. To głos jeńców w obozie. To mściciele, podobni „do pradziadów swoich”. To ich podjudzano „wykorzeniać wszystko jeden drugiego na śmiech i pośmiewisko wrogom”. Oni, „którzy przywykli tysiącleciami do siania”, stali się wojownikami. Mściciele na tyłach, wojownicy na froncie twierdzili: oni są nieśmiertelni. „Duma narodowa nie błyszczała w naszych księgach walki klasowej”. „O nasze ukraińskie państwo” walczą wojownicy-Ukraińcy. Pod ciężarem zła Po rozgromieniu kinopowieści „Ukraina w ogniu” pojawiły się w niej wstawki na cześć wodza Stalina. Na przykład: „Przeszumiały stulecia, i naszą ludową prawdę, trochę nie martwą od długiego snu, podniósł z grobu Stalin”. Pod względem emocji, pod względem stylu fraza ta jest absolutnie obca emocjom i stylowi utworu, który odkrywa stuletnie „cierpienia narodu”. Poprawiając swój tekst, O. Dowżenko naiwnie liczył na twórczą rozmowę z wodzem. Lecz rozmowa nie doszła do skutku… No, a dalej, według zwykłego scenariusza, poszły „przeróbki” miejscowej inteligencji, zaczęły się poszukiwania nowych nosicieli „idei narodowych”. Odbywały się plenum, Switłana OREŁ, Kropywnycki Pierwszym wierszem stała się kołysanka dla braciszka — Pani Antonino, słowo, twórczość artystyczna od wielu lat towarzyszą Pani. A czy pamięta Pani tę chwilę, kiedy w duszy narodził się pierwszy w życiu wers? — Miałam wtedy jakieś sześć-siedem lat. Kołysałam maleńkiego braciszka, próbowałam podśpiewywać, tak i narodziły się jakieś wersy. Było tam coś w stylu: „Ja kocham kraj mój…” Więc ja już wtedy zajmowałam się patriotycznym wychowaniem dorastającego pokolenia. (Śmieje się) A jeśli poważnie, to już gdzieś w piątej klasie pojawił się u mnie cały zeszyt z własnymi wierszami. Do dziś go przechowuję. — A pamięta Pani, jak literatura, energetyka słowa wpływały na Panią? Jakie uczucia budziły? Jak Pani ją odbierała? — Całe moje życie obok były książki. Mama przecież wykładała język i literaturę w szkole. A w naszej wsi na Czernihowszczyźnie nie było ani żłobka, ani przedszkola. Trochę pilnowała mnie babcia, ale gdzieś od trzech lat chodziłam z mamą do szkoły. Siedziałam w ostatniej ławce, czasem śmieszyłam dzieci w klasie, ale i coś zapamiętywałam. Później lubiłam czytać mamie na głos. A już gdzieś w ósmej klasie powierzano mi sprawdzanie zeszytów uczniów. Ocen, oczywiście, nie stawiałam. To już robiła mama, przeglądając przy okazji moją pracę. „Z całej naszej klasy, tylko moje marzenie się spełniło” — A co Panią najbardziej martwiło w tamtych latach? Jak kształtował się Pani światopogląd, upodobania, wybór przyszłej drogi? — Najbardziej martwiła mnie niesprawiedliwość. My wtedy prenumerowaliśmy wiele gazet, w tym dziecięcych — „Pionerskaja prawda”, „Junyj leniniec”, i zaczęłam tam pisywać. A jeszcze inne dzieci do tego wciągnęłam. Pisaliśmy, na przykład, do gazety rejonowej, że autobus do wsi nie jeździ regularnie, chleba na czas nie dowożą, kina nie przywieźli. I to miało rezonans. A czasem i pomagało zmienić sytuację. Ale najbardziej pamiętam publikację o moim koledze z klasy Waliku, chłopcu, który mi się podobał. Uratował małego, który wpadł pod lód na rzece, kiedy grali w hokeja. Tę notatkę opublikowała „Pionerskaja prawda”. Później, już w starszych klasach, ja z koleżanką Wirą Pohulaj (obecnie jest zasłużonym dziennikarzem Ukrainy) pojechałyśmy do Koriukiwki do bandurzysty i mistrza instrumentów muzycznych Ołeksandra Kornijewskiego. Był represjonowany, ale wtedy jeszcze nie rozumiałyśmy co i jak. Bardzo ostrożnie z nami rozmawiał, ciągle mówił, że nie chciałby zaszkodzić nam swoimi opowieściami. My wtedy coś napisałyśmy, ale do dziś pamiętam, że wśród pierwszych instrumentów muzycznych, które zrobił Ołeksandr Kornijewski, były skrzypce dla wtedy jeszcze młodego artysty Marka Kropywnyckiego. Oto takie paradoksy losu. — Ale przecież nie została Pani profesjonalnym dziennikarzem. — Tak wyszło, że wtedy na wydziale dziennikarstwa wymagano dwóch lat stażu, a ja go nie miałam, chociaż miałam rekomendacje z redakcji „gazety rejonowej”. Więc wstąpiłam do instytutu bibliotecznego, który też był mi bardzo bliski duchem. I nie żałuję, bo w tamtych czasach partyjnego dziennikarstwa raczej nie udałoby mi się zachować przestrzeni własnej wolności, która jest dla mnie bardzo ważna. Zamiast tego stale drukuję się w wielu gazetach, czasopismach, zajmuję się tym, co lubię i co kocham. Przypominam sobie, w szkole pisaliśmy wypracowanie — kto kim marzy zostać. Wtedy popularne były zawody geologa, kosmonauty. Ja jedna z klasy napisałam, że chcę być dziennikarzem i pisarzem. I, co dziwne, z całej klasy tylko u mnie to dziecięce marzenie się spełniło… W moim losie szczęśliwie zbiegły się dyplom, zawód i hobby.
„Grafomania nie jest wcale taką złą rzeczą…” — W naszym regionie znają Panią również jako założycielkę i prowadzącą kilku klubów twórczych. Ludzie pamiętają ciepłe, pouczające czy wzruszające spotkania „Żmeni”, „Ewszanu”… — Był jeszcze „Żeń-szeń” — dla twórczych emerytów. „Żmenia” utrzymała się dziesięć lat, „Ewszan” — 20. — Wielu z tych, którzy przychodzili na spotkania tych klubów, było naładowanych twórczymi ambicjami, ale tylko niektórzy mają przyzwoity poziom. Jak udawało się Pani utrzymywać między nimi równowagę w komunikacji i zainteresowaniu? — Nie jestem tak wybitna, by uważać się za mentora, staram się rozmawiać z ludźmi jak równy z równym. Rzadko zdarzało się, bym odmawiała komuś redagowania rękopisu, może nawet nie podpiszę się swoim nazwiskiem, ale pomogę człowiekowi, który tak bardzo potrzebuje twórczego wzrostu, poczucia samorealizacji. Twórczość to bardzo pozytywna cecha, jakkolwiek by się nie przejawiała. I w tym kontekście nie powiedziałabym, że grafomania to taka zła rzecz… Twórczej osobie, a zwłaszcza takiej, która pisze, potrzebne jest odpowiednie środowisko. W nim otrzymuje możliwość wzrostu szybciej i doskonalej niż w samotności. Mamy w rejonie petrowskim niezłego poetę Hryhorija Liszczeniuka. Jest gajowym i mieszka daleko od literackich środowisk. Ale myślę, że jego wiersze nabrałyby głębszego, poważniejszego brzmienia, gdyby miał twórcze otoczenie. Przecież to wymiana wiedzy, wrażeń z przeczytanego, krytyczne uwagi i rady. Dlatego też dołożyłam niemało starań, aby stworzyć środowisko literacko-artystyczne w Dolinśkiej, gdzie spotkałam zadziwiająco wielu utalentowanych ludzi. Każdy z nich to osobowość, a razem stanowią już zjawisko dla regionu. Tak samo widzę teraz wielki potencjał w rejonie nowoukraińskim. Utalentowanych ludzi trzeba dostrzegać, jednoczyć, wspierać. „W Bułgarach imponuje mi optymizm i dążenie do zachowania siebie” — Dziś działalności bułgarskiego towarzystwa narodowo-kulturalnego już trudno sobie wyobrazić bez Pani. Co Panią tam przywiodło? — Chyba to, że ciągle dążę do czegoś nowego. Kiedyś zainteresowałam się przekładami z rosyjskiego, białoruskiego. Dla poety otwiera to nowe horyzonty, pomaga poczuć i zrozumieć, jak inny naród pojmuje znane tematy. Zapoznałam się z antologią klasycznej poezji bułgarskiej. Bardzo spodobało mi się w niej dążenie do zachowania siebie, swojej kulturowej niepowtarzalności, a jednocześnie, w odróżnieniu od nas, Ukraińców, którzy w wierszach dużo płaczemy, smucimy się — optymizmem, radością. Później z pomocą swojego kolegi Ołeksandra Kerdiwarenki zabrałam się też za współczesną poezję. Porwałam się od razu na poetę-akademika Mateja Szopkina. Stopniowo poznałam bliżej bułgarskie towarzystwo kulturalne i spotkałam tam wielu obdarzonych, nietuzinkowych ludzi. I teraz nie wyobrażam sobie swojego życia bez kontaktu z nimi, bez naszych wspólnych projektów, podróży. A jakie nieoczekiwane spotkania to daje! Jeszcze w 1992 roku w moje ręce wpadł zbiór przekładów Zachari Iwanowa. Przypadł mi do serca precyzją słowa, wyczuciem nie tylko sensu, ale i ogólnej energii utworu. Napisałam recenzję tego zbioru i została ona opublikowana w ówczesnej „Kirowohradśkiej prawdzie”. Wyobraźcie sobie moje zdziwienie i radość, kiedy spotkałam Zachari Iwanowa na tegorocznym święcie szewczenkowskim w Winnicy. A wyjazd do Warny? To miasto kilkakrotnie zdobywało tytuł stolicy kultury w Europie. W ciągu czterech dni festiwalu odbyło się tam 258 wydarzeń kulturalnych! Bardzo podoba mi się, że ostatnio także w naszym mieście zauważalnie przybyło inicjatyw kulturalnych, miejsc dla różnorodnych wydarzeń. Mam już przygotowany zbiór przekładów poetów latynoamerykańskich. Są tam głównie utwory o brzmieniu patriotycznym. Byłyby stosowne w naszym napiętym czasie. Ale na razie brak środków na wydanie. Zabrałam się też za poezję ormiańską. Teraz tłumaczę Howhannesa Tumaniana. Więc przede mną wiele ciekawych spotkań! I wszędzie mam szczęście trafiać na ludzi, z którymi mam wspólne duchowe radary. W życiu kulturalnym i literackim naszego regionu Antonina Koriń jest znaczącą postacią. Bez niej trudno wyobrazić sobie skupianie literatów, bardów, festiwale towarzystw narodowych, konkursy pięknego słowa dla dorosłych i dzieci, różnorodne jubileusze, wystawy, wydawanie antologii, a dla kogoś najcenniejszym stało się szczere słowo wsparcia doświadczonej poetki w chwili, gdy dusza dopiero wchodzi do świątyni Słowa i kulturalnego wiru. Poetka, tłumaczka, autorka ponad dwudziestu książek, działaczka społeczna, laureatka kilku nagród i wielu wyróżnień, Antonina Mychajliwna Koriń obchodzi dziś swój jubileusz.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
