Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

«Sprawa kobieca» Wasylina Melnyczuk: „Nie czułam i nie czuję się winna wobec naszej Ojczyzny, wobec swojego narodu”

Слово Просвіти, №31 за 2021 рік

Hałyna DACIUK, dziennikarka Anatolij ŁUKASZUK, historyk W marcu 1946 roku kapitan Michiejew, po rozpatrzeniu materiałów, które wpłynęły do Szumskiego Rejonowego Oddziału MSW, dotyczących „przestępczej” działalności Melnyczuk Wasyliny Pawliwny, ur. w 1928 r., uznał, że w kwietniu 1944 roku została ona zwerbowana jako łączniczka UPA o pseudonimie „Soja”. „Aż do zatrzymania wykonywała zadania »bandytów« w zakresie przekazywania grypsów, zbierania produktów dla UPA oraz inne polecenia. Na podstawie powyższego, kierując się artykułami 88 i 93 KPK USRR, postanowił wobec zatrzymanej Melnyczuk wszcząć sprawę karną nr 9385-P z tytułu artykułów 54-I »a« i 54-II KK USRR”. 20 marca 1946 roku w Szumsku pracownik RO NKWD Nikołajew, po rozpatrzeniu materiału dotyczącego Melnyczuk Wasyliny, Ukrainki, dziewczyny, bezpartyjnej, uznał, że zimą 1944 roku została ona „zwerbowana do bandy UPA do pracy przy dostarczaniu grypsów w umówione miejsce przez bandytów UPA. W okresie pracy Melnyczuk na polecenie bandy UPA zanosiła grypsy z Kordyszewa do Kruholca 8 razy i oddawała je uczestniczce bandy UPA »Tatjanie«. W czerwcu-sierpniu 1945 roku na polecenie staniczki wielokrotnie zbierała produkty dla UPA. Razem z uczestniczką bandy Ryżuk Hanną zebrały wśród ludności 5 kur i 8 bochenków chleba, wszystko to przekazano bandytom. Drugi raz Melnyczuk zebrała wśród ludności 5 bochenków chleba i osobiście przekazała »bandytom« UPA. Postanowił: Melnyczuk Wasylinę poddać aresztowi i rewizji z osadzeniem w więzieniu”. 20 marca 1946 roku w postanowieniu o wyborze środka zapobiegawczego dla obywatelki Melnyczuk Wasyliny Nikołajew uznał, że jest ona „podejrzana o przestępstwa przewidziane w artykułach 54-I »a« i 54-II KK USRR, i biorąc pod uwagę, że przebywając na wolności, Melnyczuk może ukryć się przed śledztwem i sądem oraz kontynuować swoją przestępczą działalność, dlatego, kierując się artykułami 143, 145, 155 KPK USRR, postanowił: jako środek zapobiegawczy wobec Melnyczuk Wasyliny wybrać osadzenie w areszcie, o czym ogłosić aresztowanej za pokwitowaniem”. Kopię postanowienia skierowano do prokuratora i przekazano naczelnikowi więzienia w celu dołączenia do akt osobowo-więziennych. Przed aresztowaniem organy NKWD przeprowadziły pewne procedury w celu uściślenia roku urodzenia podejrzanej, opisu mienia, rewizji w obecności świadków itp. 3 marca 1946 roku „dla obywatelki Wasyliny Melnyczuk wydano charakterystykę”, w której napisano, że jej ojciec Pawło Melnyczuk, ur. w 1903 r., należy do średniaków, posiada 5 hektarów ziemi, rodzina składa się z 7 osób. W kwietniu 1944 r. Pawło Melnyczuk został zmobilizowany do Armii Czerwonej, „brał udział na froncie”, ranny, powrócił do Kordyszewa w październiku 1945 roku. 6 marca 1946 roku porucznik Buszukow przesłuchał zatrzymaną obywatelkę Wasylinę Melnyczuk, ostrzegając o odpowiedzialności z art. 89 KK USRR za składanie fałszywych zeznań. („Opowiedzcie, jak trafiłyście do bandy?”) „13 lutego przyszli czerwonoarmiści z garnizonu i mnie zabrali, po czym wysłali do Szumska, do RO NKWD. Zatrzymano mnie za związek z UPA. W UPA pracowałam jako łączniczka, pod pseudonimem... 19 marca sekretarz Szumskiego RO NKWD Morozowa w obecności świadka Czernowej przeprowadziła osobistą rewizję zatrzymanej, nie znajdując ani cennych rzeczy, ani dokumentów. 20 marca 1946 roku w Szumsku, po badaniu przez komisję lekarską, sporządzono zaświadczenie z podpisami lekarki Pinczuk i felczerki Girkinej, które poświadczyły, że Wasylina Melnyczuk – rzeczywiście urodziła się w 1928 roku. Ponadto wydano zaświadczenie, że w księgach parafialnych również zapisana jest jako urodzona 24 sierpnia 1928 roku, co poświadcza instruktorka USC Szumskiego RO NKWD Mitrofanowa. W sprawie Wasyliny po raz pierwszy zobaczyliśmy kobiece nazwiska wśród pracowników organów władzy lokalnej oraz NKWD. Z reguły były to żony przedstawicieli formacji wojskowych i organów karnych, nasłanych na Zachodnią Ukrainę w celu walki z UPA i rozprawy z jej uczestnikami i uczestniczkami. 19 marca 1946 roku pracownik Szumskiego RO NKWD starszy porucznik Nikołajew przesłuchał Melnyczuk Wasylinę, ostrzegając o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. „Rodzice moi: ojciec Melnyczuk Pawło Ławrentijowycz i matka Melnyczuk Nadija Iwaniwna, zarówno przed władzą radziecką, jak i za władzy radzieckiej, prowadzili gospodarstwo. Mieszkałam cały czas z rodzicami i razem z nimi zajmowałam się pracą rolną. Trzy lata uczyłam się w wiejskiej szkole. Swojej przynależności do członków OUN nie... dał dwa grypsy i kazał zanieść do wsi Kruholec, wskazał dom i podał pseudonim kobiety, której powinnam przekazać grypsy, jej pseudonim to »Tatjana«. Te grypsy zaniosłam do Kruholca i oddałam »Tatjanie«, nazwiska i imienia jej nie znam. Mój pseudonim »Soja«, nadał go człowiek, który werbował mnie do UPA. Łącznie osiem razy zanosiłam grypsy »Tatjanie« – czasami nosiłam po dwa. Ostatni gryps zaniosłam wiosną 1944 roku i więcej nie nosiłam. („Dlaczego więc przerwałyście pracę w charakterze łączniczki od wiosny 1944 roku?”) Od wiosny 1944 roku UPA z jakiegoś powodu zerwało ze mną kontakt i zadań nie dawało. Latem 1945 roku spotkała mnie Ulyta Myroniuk i powiedziała, żebym razem z Hanną Ryżuk zebrała produkty, przy czym przypomniała, że jestem pracownicą UPA, i wymieniła imiona ludzi, z którymi miałam kontakt w 1944 roku. Razem z Ryżuk zebrałyśmy pięć kur i osiem bochenków chleba, wszystko przyniosłyśmy do Ryżuk. Gdzie ona podziała produkty, nie wiem. Po dwóch dniach Ulyta Myroniuk zaproponowała mi, żebym znowu szła zbierać produkty. Poszłam zbierać sama, zebrałam pięć bochenków chleba, przyniosłam do domu, tego samego dnia przyszło do mnie dwóch uzbrojonych mężczyzn i zabrało zebrane bochenki. Więcej produktów nigdy nie zbierałam. Do OUN nie wstępowałam, dlatego członkiem OUN się nie uważam, a także uczestniczką UPA nie byłam. („Kim więc byłyście, pracując dla bandytów?”) Wykonywałam zadania w zakresie dostarczania grypsów w wskazane miejsce i zbierałam produkty, dlatego byłam i jestem bezpośrednią pomocnicą OUN i UPA. Więcej nikogo nie znam”. 18 marca 1946 roku pracownik Szumskiego RO NKWD starszy porucznik Nikołajew przesłuchał w charakterze świadka Ryżuk Hannę. (Przedtem wiele dziewcząt, niestety, ona już wydała Szumskiemu NKWD). „Wiadomo mi, że Melnyczuk Wasylina pracowała jako łączniczka bandy OUN. W grudniu 1945 roku osobiście widziałam, że do niej na mieszkanie przyszła nie- Wasilina z mężem i synem, znana mi dziewczyna ze wsi Kruholec, przyniosła dwa grypsy, które przekazała Wasilinie. Komu przekazała je Melnyczuk, nie wiem. Na początku lutego 1946 roku przypadkowo spotkałam się z Wasiliną w miasteczku Szumsk i zapytałam, dokąd chodziła. Wasilina opowiedziała, że zanosiła grypsy do Kruholca. Komu osobiście je oddała, wymieniła imię, ale nie zapamiętałam. W 1945 roku Wasilina 5 razy zbierała produkty w Kordyszowie, widziałam to osobiście. Wszystkie produkty przekazywała gospodarczej bandy wsi Hannie Szerhej, która teraz przebywa pod aresztem w NKWD”. 29 marca 1946 roku Nikołajew przesłuchał Wasilinę Melnyczuk, oskarżoną na podstawie artykułów 54-Ia, 54-II KK USRR o to, że będąc “zwerbowaną przez bandę UPA, pracowała jako łączniczka, a także zbierała produkty”. (“Przyznaje się pani do winy?”) “Do winy się przyznaję, swoje zeznania z 19 marca 1946 roku potwierdzam”. 12 kwietnia 1946 roku w Krzemieńcu Wasilina Melnyczuk została przesłuchana przez kapitana Michiejewa. (“Proszę opowiedzieć w porządku chronologicznym o swojej przestępczej działalności”) I Wasilina jeszcze raz opowiedziała, jak po mobilizacji ojca Pawła Ławrientijowicza w szeregi Armii Czerwonej, w kwietniu 1944 roku, w nocy do domu weszło dwóch nieznajomych w mundurach wojskowych, z pagonami, uzbrojonych w automat PPSz i karabin. Wyszli z nią na u- Z rodziną męża — na Lwowszczyźnie, już po zesłaniu

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn