Strona · s. 9strona oryginału ↗
NAOCZNY ŚWIADEK I KRONIKARZ OSYP MAKOWEJ — NASZ WSPÓŁCZESNY Z okazji 140. rocznicy urodzin
Слово Просвіти, №32 за 2007 рік
Myrosława MEDYŃSKA-KOWALCZUK, córka uczniów O. Makoweja. Stoimy na progu 140. rocznicy urodzin wybitnego ukraińskiego pisarza Osypa Makoweja, który przyszedł na świat 23 sierpnia 1867 roku w Jaworowie na Lwowszczyźnie. Jego działalność literacka, pedagogiczna i społeczna jest ściśle związana z miastem Zaleszczyki na Tarnopolszczyźnie. Tutaj był dyrektorem seminarium nauczycielskiego, tutaj dał się poznać jako zwolennik myśli i nadziei narodu ukraińskiego, bojownik o prawdę i sprawiedliwość. Świadczy o tym jego spuścizna literacka. W utworach poetyckich i prozatorskich O. Makoweja prawdziwie odzwierciedlono obrazy z życia galicyjskich i bukowińskich chłopów, inteligencji oraz wydarzenia z historycznej przeszłości. Wniósł on znaczący wkład w rozwój edukacji oraz rozwój myśli pedagogicznej na Ukrainie. Pióru pisarza należą cykle poezji „Górskie dumy”, „Pieśni hajdamackie”, „Myśli i obrazki”, poemat „Rewun”, opowiadania, powieści „Zalesie”, „Jaroszenko”, zbiór „Krwawe pole” i inne. Wiadomo, że twórczość wybitnego pisarza w warunkach panowania obcego państwa doznawała antyukraińskich prześladowań. Mimo to kontynuował pisanie dla narodu, podnosił go na duchu, wzywał do walki swoim słowem. Znaczące miejsce w dorobku twórczym O. Makoweja zajmuje satyra, w szczególności poemat „Rewun”. Utwór ten został napisany w 1910 roku, a wydrukowany rok później. Stworzony prawie 100 lat temu poemat O. Makoweja „Rewun” nie traci na aktualności również dzisiaj. Autor w humorystyczno-satyrycznej formie przedstawia historię kariery politycznej „strasznego patrioty, pana posła Rewuna”. Na początku poematu pisarz opisuje dziecięce i gimnazjalne lata życia Myrka Rewuna. A dalej pokazuje jego działalność społeczno-polityczną. Rewun rozpoczyna ją w gazecie „Diło”, ale marzy o tym, by zostać posłem (deputowanym): Tylko poselstwo — to życie. Cel Rewuna poeta wyjaśnia w planie demaskatorskim. Poseł („niech on będzie i bydłem, i głupcem nad głupcami”) — „osoba nietykalna”, ma możliwość oszukiwania swoich wyborców, handlowania ich zaufaniem. Aby zostać posłem, Rewun organizuje chłopów, robi wszystko, aby zdobyć przychylność wyborców. Przysięga słodkimi słowami, że za chłopa „da i krew, byle tylko był zdrowy”. Ale będąc wybranym, nie pokazał żadnej prawdziwie pożytecznej działalności w parlamencie. Na posiedzeniach „nie odzywał się, słuchał innych i drzemał”, przemów nie wygłaszał, a podczas sporów strasznie ryczał. Podczas jednego z takich sporów rzucił się na ministra i „biedakowi wybił zęba!”. Sprawozdając ze swojej działalności poselskiej i nie mając o czym opowiadać, Rewun mówi o wybitym ministrowi zębie jako dowodzie swojej „pracy” w parlamencie. Niezgodność między słowami a czynami tego posła, pokazanie jego bezczynności w duchu miłości do narodu, demagogiczne maskowanie — to temat poematu O. Makoweja „Rewun”, który nie stracił swojego poznawczego i artystycznego znaczenia. Zapoznając się z jego treścią, współczesny czytelnik ma możliwość poczuć aktualność utworu także w naszych dniach. Wszak Rada Najwyższa jest przepełniona „rewunami”, czyli politycznymi cwaniakami i demagogami. Właśnie takich polityków O. Makowej nazywał „oszustami z patriotycznymi frazesami na ustach”. Tacy deputowani, jak i postać poematu O. Makoweja „Rewun”, stawiają przed sobą zadanie: „Gdzie tylko staniesz, tam rycz! O co chcesz rycz, byle głośno, będziesz sławny i w jeden dzień”. Utwory satyryczne zajmują ważne miejsce w różnorodnej spuściźnie O. Makoweja. Pisali o tym badacze jego twórczości Ju. Melnyczuk, O. Zasenko. Wiele sił poświęcił badaniu życiowej i twórczej drogi O. Makoweja wybitny literaturoznawca, doktor nauk filologicznych F. Pohrebennyk. Autorce tych wierszy udało się osobiście poznać F. Pohrebennyka, człowieka o encyklopedycznej wiedzy i szczodrej duszy. Wielokrotnie rozmawiał z moimi rodzicami-pedagogami, uczniami O. Makoweja, którzy dzielili się wspomnieniami o swoim profesorze. Osyp Makowej to jedna z wybitnych postaci w historii literatury ukraińskiej końca XIX i początku XX wieku. I. Franko pisał o nim: „Osyp Makowej — utalentowany nowelista i poeta, człowiek szczery i prawdomówny”. Droga życiowa O. Makoweja zakończyła się 21 sierpnia 1925 roku w Zaleszczykach, gdzie został pochowany. Imieniem wybitnego pisarza w Zaleszczykach nazwano ulicę i zaułek, a także szkołę średnią, w której utworzono pokój-muzeum O. Makoweja. Na dawnym seminarium ustanowiono płaskorzeźbę, a naprzeciwko w skwerze wzniesiono pomnik pisarza. W miejscowym muzeum krajoznawczym działa stała ekspozycja, która naświetla życie i twórczość O. Makoweja. On tutaj żył, tworzył i zdobywał szacunek narodu ukraińskiego. Sława imienia Osypa Makoweja nie blednie z latami.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
