Strona · s. 11strona oryginału ↗
Kultura
Слово Просвіти, №32 за 2007 рік
problemów — na Ukrainie. Łączyło obu poetów także pochodzenie: jeśli P. Karmański był Ukraińcem-Galicjaninem, to M. Wołoszyn (po ojcu) był zaporoskim kozakiem i „korzeniami rodu związany z Ukrainą”, jak napisano w „Autobiografii”. Dlatego kiedy jeden z nich biadał:
I nie ma wśród nas własnego Prometeusza,
Który rozpaliłby umarłych do boju:
Złożona do grobu jest idea narodowa,
A lud upił się smutkiem i żalem.
Drugi cierpiał, odczuwając własny ból z powodu historycznych błędów popełnionych w polityce kraju jeszcze przed jego czasem, kraju, którego częścią kultury jest jako artysta. Ponieważ czuł osobistą odpowiedzialność za dalszą drogę ludzkości na szlakach ewolucji.
Kiedy Dom Poety stał się ośrodkiem centrum kulturalnego, któremu w kraju za życia M. Wołoszyna nie było równych, i stało się to w Kimmerii, to w Galicji młodzi poeci, zbliżeni warunkami życia bohemy (książkę wspomnień o młodomuzowcach P. Karmański nazwał „Ukraińska bohema”), a także pragnieniem torowania nowych dróg w literaturze, i poczuciem, „że naszemu narodowi wkrótce przyjdzie zdać egzamin dojrzałości narodowej…”, i wreszcie dążeniem do wyzwolenia się z sieci „zabobonu, zaściankowości i prymitywizmu”, ci młodzi twórcy obrali swoim kulturalnym domem kawiarnię. Jeden z rozdziałów wspomnień P. Karmańskiego nosi tytuł „W kawiarni”: „… Nie zaszkodzi powiedzieć kilka słów o tym, jaką rolę odgrywała i dziś odgrywa kawiarnia w życiu tych, którzy — a jeszcze wcześniej u nas — ważą się wziąć na swoje barki krzyż artysty lub publicysty. Ze wszystkich kawiarni w życiu ukraińskiej bohemy w pierwszej dekadzie naszego stulecia pierwszorzędną rolę odgrywała »Monopolka«… Nie mogę nawet sobie wyobrazić życia »Młodej Muzy« bez kawiarni. W kawiarni, gdzie było nam ciepło i przyjaźnie, naprawdę żyliśmy. Prowadziliśmy rozmowy o istocie i zadaniach sztuki; spierali się i wypracowywali pewne kryteria… krytykowaliśmy i poprawialiśmy siebie nawzajem, czytaliśmy wspólnie i omawialiśmy dzieła innych pisarzy… Nie znaliśmy grzechu zazdrości ani rywalizacji… Choć w teorii uznawaliśmy jakby jedno hasło i jednakowe kryteria, w praktyce każdy z nas był sobą… my sami, członkowie pierwszego braterstwa artystycznego na galicyjskim gruncie…”
Być może pod wrażeniem nieba Italii P. Karmański dokonał przekładu „Boskiej komedii” Dantego Alighieri. Być może spotkanie z kimmeryjczykiem Wołoszynem zainspirowało go do przekładu dramatu J. W. Goethego „Ifigenia na Taurydzie”. M. Wołoszyn opuścił Dom, obecnie Dom-muzeum; P. Karmański przez pewien czas był dyrektorem Memorialnego Muzeum Iwana Franki… Ich spotkania były krótkie, jednak od obcowania pokrewnych dusz jaśniej świecą gwiazdy na niebie ludzkiej kultury. Artyści odchodzą, lecz jak napisał Taras Szewczenko: „Żywa dusza poety święta…”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
