Strona · s. 14strona oryginału ↗
LISTY Z WIEJSKIEJ GŁĘBI
Слово Просвіти, №32 за 2007 рік
Ginie ukraińska wieś. Pan ojciec mówi: już zmęczyłem się chować. A jeszcze mówi: „We wsi żyje prawie dwa tysiące ludzi, a na nabożeństwo przychodzi dwudziestu. Czy naprawdę myślicie, że oni wymodlą wszystkie wasze grzechy?”. Tymczasem wieś przygotowuje się do otwarcia jeszcze jednej kawiarni — już piątej czy nawet szóstej (w dodatku do udanych punktów z samogonem). Wiesz przecież: kawiarnia po naszemu — to wcale nie jest kawiarnia, gdzie normalni ludzie piją kawę i rozmawiają o właśnie przeczytanej książce albo o tej tak znienawidzonej, a jednak nieustannie przyciągającej polityce. Nie, kawiarnia po naszemu — to okazja, żeby wychylić. To zwykła piwiarnia, gdzie wyrobieni wiejscy mężczyźni od rana do wieczora dudnią piwo i wódkę. Nie odstaje od nich młodzież. Coraz więcej pijaków wśród kobiet. Tymczasem we wsi nie ma księgarni. Nie ma łaźni. Świątynia mieści się w zaadaptowanym pomieszczeniu. Rozlatuje się niedobudowana szkoła. Ledwo tli się praca w domu kultury. Rynek handluje z łóżek polowych. Nasze ulubione leśne uroczysko Stinky, i nie tylko ono, po prostu tonie w śmieciach… Tak intensywnie degraduje nie tylko nasza wieś. Dzwoniłam kiedyś do Serhija, mojego kolegi z klasy i kuma z sąsiedniej wsi. I co usłyszałam? Borys pije, Iwan pije, Mykoła po udarze leży w szpitalu rejonowym („Gdybyśmy my z tobą, Tetiano, tyle wypili, co on, to po nas już dziesięć lat temu by robaki ucztowały” — smutno żartuje Serhij). Panie! Co się z nami dzieje? Te syte koty na górze, w Radzie Najwyższej, nie męczą się kłóceniem o władzę, bo ona obiecuje im zysk, a nie odpowiedzialność i ciężką pracę, a ci, bezjęzyczni, na dole milcząco połykają upokarzające pensje, „parytetowe” ceny na produkty rolne, otwartą pogardę i — topią swoją bezsilność, swoją obrazę w wódczanym oparze. Chłopcy nie chcą zrozumieć, że gubią nie tylko własne zdrowie, rodzinne szczęście, miłość swoich pracowitych żon, szacunek dzieci i wnuków, spokój starszych rodziców, — oni przepijają Ukrainę. Jaka potężna dłoń może potrząsnąć nimi tak, żeby oprzytomnieli? I czy nie za późno?..
NAJKRÓTSZA DROGA DO PORAŻKI Witam cię, droga przyjaciółko! Znowu piszę do ciebie z naszej rodzinnej wsi. Raz w tygodniu, w każdy czwartek, maszeruję wczesnym rankiem do sąsiadów — po mleko. Idę ulicą i zerkam jednym okiem na słońce: wydaje się, że ogromna rozpalona kula toczy się równolegle do mojej ścieżki, ja kroczę, a ona jakby płynie, i mnie od tego już nie jest tak samotnie… U sąsiadów — dwie krowy. Opiekuje się nimi ich starsza córka Switłana. Ona nigdzie nie pracuje, czasami pomaga matce roznosić pocztę. Pieniądze za mleko oddaję jej do ręki — jedna hrywna dwadzieścia kopiejek za litr, przecież to jedyny jej zarobek. Oprócz nas, u Panaszów kupuje mleko jeszcze kilka rodzin, a resztę od gospodarzy zabierają skupujący. Od samego rana wsią żwawo przemywa pięć cystern na mleko. Okresowo między skupującymi a dostawcami mleka powstają konflikty: to jednym wydaje się, że mleko jest niedostatecznie tłuste, to drugim — że nieprawidłowo wyliczają jego tłustość. A niedawno zdarzyła się taka historia. Pojawiła się nowa cysterna z bystrymi młodzieńcami w kabinie. Przejechała się wsią, i dziarscy nieznajomi z pompą powiadomili zagonionych wieśniaków, właścicieli krów: jesteśmy gotowi dawać wam po dwie hrywny za litr mleka, przechodźcie do nas! Takich, którzy się skusili, zebrało się niemało. Skupujący-fanfarony nabrali cysternę mleka i zniknęli w nieznanym kierunku, a ci, którzy skupowali mleko dotychczas, pogubili się: my też jesteśmy gotowi płacić taką cenę, tylko nie przechodźcie do obcych. Jakże weseli byli nasi gospodarze Majok, Czajok i Zirok! Wreszcie ich ciężka codzienna praca przy opiece nad zwierzętami została należycie oceniona.
Niedługo się cieszyli: bardzo szybko (dosłownie w tydzień-półtora) skupujący — dawni i nowi (powiadają, że są z Mirhorodu, tam rzekomo otworzyli nowe przedsiębiorstwo przetwórcze, a może rozszerzyli istniejące, dlatego potrzebne były nowe punkty skupu) — zmówili się między sobą, i cena skupu mleka znowu wróciła do dawnej — jedna hrywna dwadzieścia kopiejek. Niesłychana pogarda dla producenta! On przecież powinien być główny w tym łańcuchu. On i konsument. A gdzie tam — bezsumiennie zarabiają na pracy hodowców-indywidualistów skupujący-przetwórcy i sprzedawcy produktów, tylko nie ci, którzy ją tworzą. I to jest sprawiedliwość? Ja już nie mówię o warunkach tego niestacjonarnego skupu: cena jednakowa — czy za rozcieńczone wodą, czy za pełne mleko… Chociaż, z drugiej strony, dla wieśniaków to niemała wygoda, kiedy cysterna przyjeżdża aż pod dom. Ale jacy oni jednak niezorganizowani, nasi z tobą drodzy rodacy, bez poczucia wspólnoty, nie nauczeni (i co najbardziej przykre — nie pragną się nauczyć) bronić swoich praw. Szczerze przyznać: już prawie dwa lata podburzam-namawiam niektórych z nich, żeby wystąpili zjednoczeni przeciwko tej nieprawdzie. Nic nielegalnego, po prostu pouczyć się od kanadyjskich czy francuskich farmerów — umówić się, wystawić swoją cenę, i dopóki skupujący nie przystaną na nią, nie sprzedawać mleka: wytapiać ser, skarmiać prosięta, rozdawać krewnym… Wzruszają ramionami, mówią: toż gdyby wszyscy, a to kiedyś próbowali zbuntować się, to pierwszymi poddali się organizatorzy buntu, wywieźli mleko za wieś, żeby inni strajkujący się nie dowiedzieli. Ale czy we wsi można coś ukryć?.. Władzom wszystko jedno, co z ukraińskimi wieśniakami i ukraińską hodowlą, czasami wydaje mi się, że oni po prostu celowo przygotowują Ukrainie los surowcowego dodatku rozwiniętych i nie tylko państw. Jednak ciekawe: sami też konsumują!
będą spożywać mięso niskiej jakości, niewiadomego pochodzenia, które latami mrozi się w chłodniach?.. Czy może dla siebie zachowają wysepki ekologicznie czystej produkcji rolniczej, na wzór słynnej agrofirmy Antoncewa? Ale wróćmy jeszcze dosłownie na jeden epizod do przeżutego do znudzenia tematu skupu produktów rolnych. Zamiatam rano przed domem. Jedzie rowerem nasz sąsiad o nazwisku Medyk i zamiast powitania mówi: „O, słońce jeszcze nie wzeszło, a w Krainie Głupców wszyscy pracują”. Puszczam to mimo uszu. „Powiedz lepiej, kiedy będziesz świnie bił?” I zaczyna się rozmowa o mięsie. Okazuje się, że jesienią świnie skupowali po dziewięć hrywien za kilogram żywej wagi, a dzisiaj — tylko po sześć. Karmił wieprza całą zimę, a sprzedał zaledwie za 900 hrywien, skarży się sąsiad. Tutaj z sąsiadem jesteśmy solidarni: szanuję jego pracę. Jednakże ostro różnimy się w czymś innym — w polityce. On tęskni za Związkiem. W odpowiedzi na jego wywody o tym, jak „dobrze się wtedy wiodło”, próbuję przypomnieć mojemu rozmówcy o milionach Ukraińców zamęczonych głodem i obozami koncentracyjnymi, o nędznym życiu jego rodziców, kołchozowych niewolników, jednak on mnie nie słyszy, i wtedy po prostu mówię: „Cóż, nie obrażaj się, ale widzę przed sobą tułów, lecz nie widzę na nim głowy”. I rozchodzimy się, niezadowoleni z siebie nawzajem. Panie, niech mi pokażą choć jednego Anglika czy Francuza, który nie pragnąłby mieć własnego państwa! I co my za naród taki? Musimy pamiętać tylko o jednym: najkrótsza droga do porażki — to nasza rozjednanie, nasze wewnętrzne niesnaski, z których zawsze potrafili skorzystać wrogowie. Prawie tak, jak w przypadku oddawania mleka… „Spowiada się serce sercu i płacze”… Do zobaczenia, miła przyjaciółko! Tetiana DENYSKO, twoja kuma ze wsi na naszej Ukrainie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
