Strona · s. 8strona oryginału ↗
Zrzeszenie o autorytecie ługańskim
Слово Просвіти, №32 за 2008 рік
Centrum „Widrodżennia” (Odrodzenie), utworzone piętnaście lat temu staraniem kanadyjskich Ukraińców przy skutecznym wsparciu ówczesnych szanowanych działaczy Proświty — zastępcy przewodniczącego obwodowej administracji państwowej, znanego lekarza, pisarza, regionalisty i działacza społecznego Jurija Jenenki oraz rektora Ługańskiego Państwowego Instytutu Pedagogicznego im. T. H. Szewczenki, historyka Anatolija Klimowa. Pierwszym dyrektorem Centrum był ukraiński oficer kadrowy, pułkownik w stanie spoczynku, poeta-proświtianin Wołodymyr Jefaniw; obecnie kieruje nim przewodniczący Ługańskiego obwodowego zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, aktywny badacz mało znanych kart najnowszej historii Ukrainy, a zwłaszcza Ługańszczyzny, Wołodymyr Siemisiahа. Centrum „Odrodzenie” jest obecnie głównym ośrodkiem jednoczenia ukraińskich sił narodowo-patriotycznych regionu, a jego biblioteka liczy ponad 25 000 tomów, przeważnie rzadkich wydań, które przywieźli lub przesłali Ukraińcy z diaspory. Obwodowe zrzeszenie proświtiańskie utworzyło własną księgarnię, zebraną z dzieł ukraińskich pisarzy i naukowców Ługańszczyzny. Równocześnie proświtiańscy historycy przygotowują gruntowne wydanie „Historii Ługańskiego kraju”, aktywnie angażując do przyszłej pracy dane z archiwów, zwłaszcza tych, które jeszcze niedawno były zamknięte. Znacznym osiągnięciem ługańskich proświtian stało się utworzenie z inicjatywy Wołodymyra Siemisiahy, pod egidą przewodniczącego obwodowej administracji Ołeksandra Antypowa, obwodowego Komitetu Szewczenkowskiego, którego główny cel to wszechstronne wspieranie wychowania patriotycznego młodzieży kraju oraz popieranie procesów budowy państwowości. Jednym z najważniejszych kamieni milowych jego działalności będzie przygotowanie i przeprowadzenie w obwodzie imprez poświęconych 200. rocznicy urodzin Wielkiego Kobziarza. Sam Wołodymyr Siemisiaha jest zastępcą przewodniczącego tego komitetu. Prawdziwą dumą obwodowego zrzeszenia „Proświty” jest kameralny zespół filharmoniczny „Cantabile”, którym kieruje kompozytor i muzyk, laureat wielu nagród i wyróżnień artystycznych Jurij Kołomojcew. Kolektyw artystyczny, którym kieruje pan Jurij, wielokrotnie z powodzeniem występował nie tylko na Ukrainie, lecz także daleko poza jej granicami, zwłaszcza w Rosji, Serbii, Chinach. To właśnie proświtianie wystąpili w obronie zespołu pracowniczego Ługańskiej Obwodowej Filharmonii, gdy jej nowe kierownictwo za zgodą obwodowej rady chciało faktycznie zniszczyć dobrze znaną i szanowaną instytucję kultury i sztuki. Osobną kartą działalności proświtian regionu jest badanie Hołodomoru 1932—
1933 roku na Ługańszczyźnie. Szczególnie starannie historię Hołodomoru w naszym kraju badają: przewodnicząca obwodowego oddziału Stowarzyszenia badaczy Hołodomorów na Ukrainie, działaczka Proświty Iryna Mahryćka, kierownik Katedry Historii Ukrainy Ługańskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki, profesor Anatolij Klimow, działacze Proświty Wira Annusowa z Biłowodśka, Wołodymyr Hrynko i Jurij Kodenko z Ługańska oraz inni. Anatolija Klimowa, Irynę Mahryćką i Wołodymyra Semystiahę włączono w skład Społecznej Rady przy przewodniczącym obwodowej administracji państwowej ds. badań nad Hołodomorem na Ługańszczyźnie. Znacznie wzrósł autorytet obwodowego zrzeszenia „Proświty” po niedawnym posiedzeniu Doniecko-go Apelacyjnego Sądu Administracyjnego, który uznał za niezgodną z prawem decyzję Ługańskiej Rady Obwodowej o nadaniu językowi rosyjskiemu statusu regionalnego.
Obwodowe zrzeszenie proświtiańskie kieruje pracę na rozszerzenie szeregów Towarzystwa, tworząc nowe miejscowe zrzeszenia i ogniwa, przyciągając nowych ludzi do już istniejących. Tylko w ciągu ostatniego roku powstało Markiwskie rejonowe zrzeszenie, wzmocniono proświtiańskie ogniwa w rejonach: antracytowskim, biłowodzkim, łutugińskim, nowopskowskim, perewalskim, swatowskim, trojćkim oraz w miastach Ługańsk, Siewierodonieck, Stachanow. Szczególnie odnotujemy Brusiwską wiejską pierwotną komórkę „Proświty” w rejonie biłowodzkim, powstałą na bazie miejscowego klubu, w odbudowie którego (po zniszczeniu budynku przez żywioł) ważną rolę odegrało obwodowe zrzeszenie proświtiańskie, przekazując do biblioteki klubu ponad dwadzieścia tysięcy książek. W bezpośrednich audycjach radiowych i telewizyjnych regularnie występują czołowi działacze Proświty w obwodzie — Wołodymyr Semystiaha, Olha Borysowa, Jurij Kyseliow, Oleksij Nežywyj, Walentyn Tkalicz i inni. Dołączają do nich nauczyciele języka i literatury ukraińskiej — Jelizaweta Kolesnikowa, Iwanna Kolesnyk, Nina Pokryszka i inni.
Interesujący jest proświtiański młodzieżowy teleturniej, który co tydzień wychodzi na antenę obwodową. Młodzież szkolna aktywnie uczestniczy w przedsięwzięciach „Proświty” ku pamięci ofiar Hołodomoru i represji politycznych, w pracy proświtiańskiego zrzeszenia literackiego „Pierwoccwit” (twórcza kierowniczka — działaczka Proświty Jelizaweta Kolesnikowa), które działa przy UKC „Widrodżennia” i co miesiąc zbiera się na wieczory poświęcone twórczości znanych ługańskich poetów ukraińskich.
Znaczącą rolę w hartowaniu ideowym działaczy Proświty Ługańszczyzny i w nawiązywaniu pracy organizacyjnej obwodowego zrzeszenia odgrywa ogólnoukraińska gazeta proświtiańska „Słowo Proświty”. Zarząd wykupił prenumeratę tego wydania dla 150 zakładów edukacyjnych obwodu. Sami działacze Proświty co roku prenumerują kilkaset egzemplarzy (do 500—700). Obwodowe zrzeszenie proświtiańskie otrzymuje gazety wydawane w Czernihowie — „Siwerszczyna”, w Sewastopolu — „Dzwin Sewastopola”, w Iwano-Frankiwsku — „Halicka Proświta”. Taka łączność informacyjna przekonuje, że jesteśmy jedni.
Obwodowy zarząd „Proświty” rozpowszechnia nie tylko wydawnictwa periodyczne, lecz także książki — tylko w ciągu roku przekazano zakładom edukacyjnym obwodu literatury na łączną sumę 2,5 mln hrywien. W Antracycie przewodniczący rejonowego zrzeszenia proświtiańskiego, niestrudzony badacz historii rejonu antracytowskiego, dyrektor muzeum krajoznawczego Iwan Zachartschenko wydaje czasopisma „Diakiwśkie starożytności”, „Krynyczka”. Wokół tych wydawnictw skupia się świadome ukraińskie społeczeństwo rejonu, wielu rodaków wstąpiło do „Proświty”.
Jednak w działalności proświtiańskich zrzeszeń Ługańszczyzny istnieją poważne problemy. Wśród nich — nieżyczliwy stosunek władz do działaczy Proświty, który szczególnie przejawia się na wsi, gdzie ludzi łatwo zastraszyć. Depopulacja, którą odczuła cała Ukraina, szczególnie boleśnie uderzyła we wieś. Starsi ludzie umierają, młodzież na wsi nie zostaje, a, osiedlając się w mieście (najczęściej w stolicy obwodu), wyrzeka się języka ojczystego. Tak więc w rosyjskojęzycznej atmosferze Ługańska asymilują się potomkowie sławnych kozaków i czumaków. Prokremlowskie lokalne władze, ogłaszając język rosyjski „regionalnym”, schlebiają temu przeciwnaturalnemu procesowi.
Poznając prawdę, ludzie przychodzą do „Proświty” i prowadzą za sobą innych. Tylko od początku 2008 roku do szeregów zrzeszenia obwodowego przyjęto ponad dwieście osób, wśród których wielu młodych — nie tylko z Ługańska, lecz także z różnych rejonów i miast obwodu. Przed nami dużo pracy, lecz można z pewnością stwierdzić: rozszerzając swoje członkostwo ilościowo i jakościowo (wśród działaczy Proświty — ludowi i zasłużeni artyści, pisarze, profesorowie, akademik) oraz obejmując nowe dziedziny działalności, „Proświta” na Ługańszczyźnie coraz wytrwalej i przekonująco ogłasza się jako jeden z najważniejszych i najpotężniejszych czynników życia społecznego wschodniej Ukrainy.
Centrum prasowe Ługańskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
