Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

POMNIK GOGOLA

Слово Просвіти, №32 за 2008 рік

Anatol Podolinnyj, profesor Winnickiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Kociubynskiego W Mohylowie Podolskim stoi pomnik Mikołaja Gogola. Na jego postumencie wyryto słowa: „N. W. Gogolowi. Od obywateli miasta. 1872 rok”. Jest to jeden z pierwszych pomników wielkiego pisarza na Ukrainie i w Rosji. Kto zatem go odsłonił i jak to się stało? Historię pomnika lubił opowiadać literaturoznawca, akademik Mykoła Hudzij, który urodził się w Mohylowie Podolskim. Sam zaś słyszał ją w kręgu rodzinnym jeszcze przed rewolucją. Był to przekaz rodzinny. Gdzieś w latach siedemdziesiątych minionego, przedostatniego stulecia w Mohylowie Podolskim działał teatr amatorski. Aby uczcić pamięć o Gogolu, miejscowi aktorzy postanowili wystawić „Rewizora”, ale… w mohylowskim wariancie, bo także w ich mieście pojawił się „Chlestakow”. Pewien odeski oszust, „kupiec” Halperin, dzień wcześniej zdołał oszukać prawie połowę mohylowskich kupców i urzędników, podając się za inspektora ze stolicy. Otóż każdemu bohaterowi gogolowskiej komedii znaleziono odpowiednią osobę w urzędniczym i ziemiańskim świecie powiatowego miasta. Na scenie odtworzono nawet komnaty burmistrza, zdobyto stroje, które w Mohylowie nosili urzędnicy, policjanci i różne panstwo. Nadszedł dzień przedstawienia. Rozpoczął się pierwszy akt. Nieoczekiwanie widzowie ujrzeli na scenie swojego burmistrza Chadżi, sędziego miejskiego Syliča, ziemian Krasowskiego i Pień-kowskiego oraz innych znajomych. Postać miejscowego naczelnika poczty udanie odtworzył Kalenyk Hudzij, ojciec przyszłego akademika. W trakcie gry aktorzy celowo „zapominali” imiona głównych bohaterów i nazywali ich prawdziwymi imionami miejscowych możnowładców. Na sali wybuchał śmiech przemieszany z gniewnymi okrzykami. Niektórzy z tych, którzy poznali siebie na scenie, wybiegli precz. Tymczasem głowa rodziny, który siedział wraz z całą rodziną w pierwszym rzędzie, patrzył w milczeniu. Patrzył, znosił i… nie wytrzymał. Kiedy w pewnym momencie aktor szczególnie udanie i dowcipnie przedrzeźniał Chadżiego, ten zerwał się z miejsca, wskoczył na scenę i z całej siły wymierzył policzek swojemu sobowtórowi. Aktor się nie zgubił i Chadżi natychmiast dostał odpłatę. Na scenę wypadli też inni „bohaterowie” komedii. Działo się coś nieprawdopodobnego. Wrzawa, śmiech, zamieszanie. Jedni krzyczeli: „Zamknąć komedię!”. Inni, a takich było znacznie więcej, wołali: „Dalej!”. Wybuchła prawdziwa bójka, podczas której sypały się zęby i twarze pokryły się sińcami. Kalenikowi Hudziejowi ktoś nadgryzł ucho. Nawet mohylowscy stróże porządku nie od razu uspokoili rozszalały tłum. Po długiej przerwie, kiedy salę opuścili wszyscy wyśmiani urzędnicy, przedstawienie wznowiono. Na koniec wykonawcom urządzono burzliwą owację, i wtedy ktoś z widzów wybiegł na scenę i zaproponował: — Zbierzmy pieniądze na pomnik Mikołaja Wasiljewicza Gogola w naszym mieście! Między rzędami zaczął krążyć kapelusz. Posypały się w nim banknoty i złote monety. Cokół pojawił się szybko. Wykuli go z najlepszego białego „żarnowego” kamienia grusziańscy (z tego samego powiatu) kamieniarze. Popiersie pisarza zamówiono zaś aż w Kijowie. Niestety, sprawa się przeciągnęła. Mijały lata, jednak w końcu nadszedł czas i brązowy autor „Rewizora” został ustawiony na cokole na skrzyżowaniu Ormiańskiej ulicy i Aleksandrowskiej alei. Był to rok 1897. Mikołaj Gogol stanął w mieście, w którym 240 lat temu jego przodek, pułkownik Ostap Hohol, stanął na czele Prydnistrowskiego pułku kozackiego. Stąd wzięły się korzenie Gogoli. Czy zatem nie pora, by mohylowianie pomyśleli o kolejnym pomniku Gogola, tym razem Ostapa, pułkownika, hetmana nakazowego, towarzysza Bohdana Chmielnickiego?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn