Strona · s. 4strona oryginału ↗
DŁUGA „DROGA DO KOMUNIZMU”
Слово Просвіти, №32 за 2008 рік
Mówią, że każda wioska ma swoje słówka. Petruszyn, starodawna poleska wieś, położona 20 kilometrów na północ od Czernihowa, ma własny język, ciekawą poleską „gwarę”. Jak twierdzi dyrektor miejscowej szkoły Wołodymyr Dmytrowycz Seryczenko, właśnie tutaj, w międzyrzeczu Desny i Snowu, zachowały się pozostałości starosłowiańskiego języka z czasów Rusi Kijowskiej. Ciekawych ukraińsko-rosyjsko-białoruskich dialektyzmów w języku mieszkańców Petruszyna jest bardzo dużo. „Pajedziem u Czarnihaw?” — mówią. A my „pajedziem u Piatruszyn”.
odszedł z życia. Pozostały jego wspaniałe książki, wdzięczna pamięć rodaków, uwieczniona między innymi w nazwie jednej z centralnych ulic wsi, tej, która prowadzi do świątyni.
JAK MA PRZEŻYĆ ROLNIK? Obecnie niewielka (258 gospodarstw, 640 mieszkańców) poleska wieś żyje tymi samymi troskami, problemami i nadziejami, co cała wiejska Ukraina. Pozostało samo wspomnienie o dawnym kołchozie „Droga do komunizmu”. Choć kołchoz był stosunkowo silny, droga ta zaprowadziła go donikąd. Po licznych reformowaniach we wsi pozostały resztki ostatniego z gospodarstw zbiorowych o nie mniej głośnej nazwie „Sukces” oraz porzuceni na pastwę losu rolnicy. Jak w wielu wsiach, także tutaj popracowali tak zwani „inwestorzy”, nic wsi nie dając, a w zamian zagarniając niemały majątek zbiorowy. Prawda, tutaj rolnicy tak po prostu nie oddali swojego i sądzą się o majątek.
Rozmawiam z sekretarz rady wiejskiej w Petruszynie Tetianą Hannuszczenko: — Tetiano Ołeksijiwno, jak żyją i przeżywają Wasi rodacy? — Jak kto może. Młodsi i zdrowsi, otrzymawszy udziały w ziemi i majątku, skooperowali się rodzinnie i gospodarują na kilku hektarach. Przychodzą jacyś inwestorzy, proszą rolników o wydzierżawienie udziałów i oferują pracę. Ale w większości ludzie polegają na gospodarstwie pomocniczym. — I co z tego mają? Na przykład za mleko? — Mleko u nas jest tańsze niż woda. Jeśli zimą cena za litr wynosiła około 1,80 hrywny, to obecnie płacą zaledwie hrywnę. Niektórzy próbują zawieźć coś na sprzedaż na bazar do Czernihowa, ale przejazd autobusem w obie strony kosztuje ponad 10 hrywien. Podróż własnym transportem też nie wyjdzie tanio. — We wsi jest niemało pustych domów? — Tak. Gospodarze oczywiście są, ale mieszkają w mieście. To ci, którzy odziedziczyli domy po rodzicach. Sprzedawać nie śpieszą się, uprawiają ogrody. Zresztą kupców na razie nie ma: choć nasza wieś jest niedaleko od miasta, to „w zaułku”, na uboczu od autostrad. W naszej wsi swego czasu budowano niemało obiektów socjalnych. Teraz nie są używane, pomieszczenia niszczeją.
NIEDOKOŃCZONE BUDOWY I GŁUPOTY Z tymi obiektami dzieje się to samo, co niestety wszędzie: niemało z nich jest niedokończonych, pustych lub na wpół zrujnowanych. Główna niedokończona budowa wsi, którą ukończą chyba tylko Marsjanie, to wiejski dom kultury. Zaczęli budować w latach 80. i zamierzyli się na 400 miejsc. Obecnie taka sala pomieściłaby niemal całą wieś. Boli patrzeć na tę półruinę. Klub mieści się w części sporego budynku administracyjnego, gdzie kiedyś była siedziba kołchozu. Druga część budynku jest pusta. To jest to, co przydzielono rolnikom „na udziały majątkowe” byłego przedsiębiorstwa rolnego. „Hula” też połowa niegdyś zadbanego budynku punktu usługowego (pół budynku zajmuje poczta). Jeszcze jedna półruina w centrum wsi to dawne przedszkole. Zbudowali je z rozmachem jak na tak niewielką wieś. Była nawet podłoga z ogrzewaniem. Ten budynek, prawda, wykupił już przyjezdny inwestor, który miał zamiar otworzyć tutaj, oczywiście po remoncie i przebudowie, fabrykę miękkich zabawek. Myśleli, że będzie produkcja, wpływy do budżetu i miejsca pracy dla rolników. Ale minęły już dwa lata, a wszystko to na razie na poziomie rozmów. Widocznie taniej jest przywozić zabawki z Chin. Oto tak przeżywa ta niewielka poleska wieś z sympatycznymi, pracowitymi ludźmi, z pustymi domami, zniszczonymi obiektami socjalnymi. Wieś, której „droga do komunizmu” przekształciła się w nie mniej przewlekłą drogę do lepszego losu, który wciąż jest gdzieś tam, na horyzoncie, i na który te nieśmiertelne wsie zasługują.
z przeróbki opon o wydajności aż 6 ton na dobę. Dlatego farmer bierze się jeszcze za oczyszczenie przyległych śmietnisk, w szczególności słynnego miejskiego wysypiska nieopodal. Słowem, pełna idylla. Prawda, tylko w słowach, bez żadnej opinii odpowiednich służb. I uwierzylibyśmy słowom Wiktora Wołodymyrowycza, że zasypie biedne czernihowskie lady tanią króliczyną i warzywami. Prawda, trochę męczy jedna myśl: poprzednie ponad półtoradecyletnie farmerstwo Kowtuna zakończyło się bezsławnie. Jego dawne gospodarstwo farmerskie „Obrij” zbankrutowało, sprzęt, pomieszczenia poszły za długi. W każdym razie nie zamierzam zawstydzać nieszczęsnego farmera za takie gospodarowanie, za puste, zarośnięte chwastami 50 hektarów ziemi. Żyjemy w dziwnym kraju, gdzie, jak się okazuje, można ignorować organy władzy, gdzie można spokojnie rozpoczynać budowę jakiejś oponiarskiej chimery bez niczego: bez zmiany statusu ziemi, bez pozwolenia władz lokalnych na budowę, bez projektu (!), nie mówiąc już o licznych uzgodnieniach i pozwoleniach odpowiednich służb, od zarządu architektury po straż pożarną i sanitarną. Przypadek, niestety, typowy dla dzisiejszej ukraińskiej wsi. Bezkontrolne obchodzenie się z największym bogactwem Ukrainy nabiera rozmachu. Czy nie czas zatrzymać?
Materiały przygotował Petro ANTONENKO Zdjęcia autora
„Dom kultury” jako pomnik niedokończonych budów, których tysiące są po wsiach Ukrainy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
