Strona · s. 9strona oryginału ↗
Misja poety i uczonego. Petrowi Szkrabiukowi — 75
Слово Просвіти, №32 за 2018 рік
Wasyl MARUSYK, zasłużony dziennikarz Ukrainy
Dlaczegoś wydaje mi się, że Szkrabiuk, urodzony w sierpniu, już od kołyski wpatrywał się w rozgwieżdżone niebo, które stało się jego drogowskazem w licznych utworach prozatorskich i poetyckich. „Byłem siewcą, a dziś jestem gorliwym żniwiarzem. Zbiory stoją kwitnącą ścianą. Dzień odszedł… A gwiezdny wieniec I nad moją głową jaśnieje”.
„Lekkie słowa, lecz ważna istota, Którą słowa na skrzydłach dni niosą. A to – Pan, Miłość i Ojczyzna. To trzy klucze, które otwierają drogę”.
„Różaniec odłożyłem — nie trzeba więcej, Bo ktoś dyktuje: zapisz prędzej! Wierzę: Bóg moje słowa usłyszał. Moja modlitwa — to wiersz dziękczynny”.
Te poetyckie rozważania Petra Szkrabiuka ze zbioru „Trzy klucze. Moje rubajjaty” mogłyby być ilustracją całego dorobku twórczego pisarza w książkach historyczno-publicystycznych, naukowo-historycznych czy religijno-filozoficznych lwowskiego autora. A przygotowany na tegoroczne doniosłe wydarzenie życiowe foliał „Niebiańska galeria. Powrót do Boga” w pełni określa istotę autorskiego jestestwa, w którego dorobku znajduje się około trzech dziesiątek książek na przestrzeni pięćdziesięcioletniej drogi twórczej. Ważne jest to, że P. Szkrabiuk jest badaczem wydarzeń historycznych i faktów, setek imion kultury ojczystej i światowej. Przede wszystkim są to pionierzy ukraińskiej idei narodowej XIX—XX i XXI wieku. Wśród nich — budziciele ojczystego życia duchowego, kozaccy rycerze, bojownicy o wolność Ukrainy, bohaterowie zmagań narodowowyzwoleńczych, którzy hartowali się na niwie oświeceniowej w macierzystej „Proświcie”. I co istotne: autor poetycko uzupełnia niemal każde swoje badanie naukowo-publicystyczne liryką religijną i filozoficzną. Oto epigraf do książki „Wśród gwiazd i ludzi”: „Całą pełnię i cel bytu Jak wyrazić mogę? A wszystko — w imię przyszłości, A wszystko na chwałę Bożą” (Lwów, 2003, Instytut Ukrainoznawstwa NAN Ukrainy, Wydawnictwo Ojców Bazylianów „Misjonarz”). Na przykład zbiór „Współbrzmienie” (Kijów, „Jarosławiw wał”, 2011) — to „liryka duchowo-filozoficzna, współbrzmiąca z Bożymi nakazami, naturą, głosem przodków i sumieniem autora”. Albo we lwowskim wydawnictwie „Ukraińskie technologie” (2012) pojawiła się książka esejów „W zmiennym zwierciadle miłości: encyklopedia miłości”, gdzie pisarz i uczony występuje jako interpretator mało znanych faktów o losach, szczęśliwych czy nieszczęśliwych, a nawet tragicznych momentach w życiu znanych postaci historycznych czy działaczy kultury światowej, „począwszy od Adama i Ewy”. Niektóre eseje przygotowano na podstawie konspektów wykładów, które pisarz wygłosił studentom swojego rodzinnego Uniwersytetu im. Franki. Trzeba powiedzieć, że autor podał 17 stron „Indeksu nazwisk”, gdzie w porządku alfabetycznym
Swoje powołanie poety i uczonego Petro Szkrabiuk realizuje w publikacjach książkowych, gazetowych i czasopiśmiennych, w licznych wystąpieniach w audytoriach oraz na spotkaniach z setkami ludzi, przed duchownymi, wśród powstańców Rewolucji Godności na Euromajdanie w Kijowie, przed żołnierzami ATO i mieszkańcami Donbasu. Ludzie polubili kunszt oratora i metaforyczność jego poezji, talent artysty.
porządku — 420 pozycji i odniesień do utworów, które stały się źródłami archiwalnymi badacza. Wśród stałych zainteresowań autora znajdują się opowieści o księżach-ziomkach, jak choćby poważny zbiór „Kamień węgielny Markijana. Artykuły, eseje, wiersze”. W nim Petro Szkrabjuk połączył referaty, wykłady, poezje, poświęcone inicjatorowi literatury ukraińskiej w Galicji, Markijanowi Szaszkewyczowi. Prawdziwym encyklopedystą okazał się uczony w akademickim wydaniu „Imiona bliskie i dalekie: Ukraina w wymiarze narodowym i światowym”, gdzie naświetlił działania wybitnych Ukraińców, w szczególności Iwana Franki, Wasyla Stefanyka, Mychajła Hruszewskiego, Iwana Krypjakewycza, naszych współczesnych — Hryhorija Nudhy, Ihora i Iryny Kalynciw, Łarysy Kruszelnyćkiej, Mychajła Rożka, Bohdana Janiwskiego i innych. W tym, dwudziestym czwartym wydaniu, znów jaskrawo przejawił się talent autora jako historyka, literaturoznawcy, poety i eseisty. Ta swoista książka jest wypełniona fotografiami i mało znanymi faktami z życia jej postaci. Praca kandydacka „Mychajło Pawłyk i Partia Radykalna” pomogła Petro Wasylowyczowi wejść do wyjątkowego grona lwowskich historyków. Osobno wymienię wydanie, które ujrzało światło dzienne w „Ukraińskich technologiach” w 2015 roku — „Historie przeżyte trzykrotnie”, gdzie pisarz zdołał utalentowanie przedstawić, odtworzyć legendarne czy nawet zwyczajne życie naszych krajan, którzy poświęcili się rodzinnej ziemi i wymarzonemu państwu. W niektórych szkicach podał fakty z wydarzeń na Euromajdanie oraz własnych wyjazdów do żołnierzy ATO i mieszkańców regionu Wschodniego. W latach 2005—2009 uczony prowadził w Radiu „Woskresinnia” (1. Kanał Ukraiński) historyczny autorski program „Droga do Świątyni”, w którym wybrzmiało 164 audycje. Zostały one wyróżnione obwodową nagrodą imienia Wiaczesława Czornowoła, a 100 najlepszych audycji radiowych weszło do książki „Sto kroków do Świątyni. Nieznane o znanym”, która ukazała się w 2008 roku. Jeszcze w grudniu 2007 roku Petro Szkrabjuk obronił rozprawę doktorską „Zakon Ojców Bazylianów w życiu społecznym Ukrainy”. W przedmowie do książki wybitny historyk Jarosław Daszkewycz napisał m.in.: „Imponuje mi jasna narodowo-chrześcijańska postawa pana Petra, a jednocześnie — otwartość na inne kultury, jego twórczy zapał, pracowitość i — co również nie jest bez znaczenia — ludzkość. Mogą to potwierdzić zarówno czytelnicy tej książki (a wcześniej — słuchacze radiowi), jak i studenci katedry prasy zagranicznej i informacji, dla których nasz znany pisarz i historyk prowadzi kurs specjalistyczny „Ukraina w kulturze światowej”. W zbiorze poetyckim „Wśród gwiazd i ludzi” autor poświęcił wiersze „Bratni dyptyk” krewnym po babci Annie z rodzinnych Pużnik koło Tłumacza na Pokuciu — siostrom bazyliankom z Australii i Argentyny. W ten sposób pierwsze publikacje o duchownych kościoła greckokatolickiego czasów Andreja Szeptyckiego okazały się prorocze: poeta i uczony Petro Szkrabjuk stał się honorowym autorem Wydawnictwa Ojców Bazylianów „Misjonarz”. A ile, podążając za wskazaniami Jezusa Chrystusa, religijno-filozoficznych rozważań dla przekonania niepewnych siebie wierzących czy mało świadomych bezbożników włożył autor w poważną książkę „Przebudzili się w środku nocy, albo przemiana ludzka”! W zeszłym roku jesienią za książkę „Nad przestrzenią i czasem. Trylogia niezwykłego” Petro Szkrabjuk został nominowany do Nagrody im. Szewczenki w 2018 roku. Książkę wysoko ocenił szanowany poeta i krytyk Wołodymyr Bazylewski: „Niezwykłość od Petra Szkrabjuka”. („Lit. Ukraina”, 2. XI. 2017). …Pamiętam, jak na pierwszym roku w akademiku Uniwersytetu Lwowskiego Petrowi podarowano portret Homera. Podpisał go „Per aspera ad astra!” („Przez ciernie do gwiazd!”). Mieszkańcy naszego pokoju studenckiego również przejmowali się literackimi zainteresowaniami Petra — wierszami znanych poetów i jego własnymi. A łacińskie powiedzenie stało się literackim drogowskazem-wróżbą dla Petra. Jemu, jednemu z najzdolniejszych dziennikarzy, powierzono funkcję redaktora uniwersyteckiej gazety wielonakładowej, zaproszono go, by został asystentem na wydziale dziennikarstwa. Wybrał temat pracy kandydackiej — „Czasopismo „Wseswit” jako typ wydania”. Wtedy tym czasopismem kierował Dmytro Pawłyczko. Z tego powodu oraz innych patriotycznych czynów nieżyczliwi z nienawiścią odnieśli się do młodego uczonego. Zmuszony był porzucić pracę dydaktyczną i naukową, otrzymując surową naganę partyjną… Ale zdolnego autora przyjęto do pracy w lwowskiej gazecie młodzieżowej, a potem zaproszono na prawie dziesięć lat do kijowskiego czasopisma „Nauka i suspilstwo” jako korespondenta terenów galicyjskich. Dzięki tej okoliczności Petro przyszedł do nauki historycznej… Gwiazdy, żywe i symboliczne, dniem i nocą świecą pracownikom. Pracoholikom. Takim, jak nasz jubilat. P. Szkrabjuk i I. Kałyneć z członkami Rady Społecznej „Święty Jur” i uczniami z Doniecczyzny przy pomniku Metropolity A. Szeptyckiego. Lwów, lipiec 2018
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
