Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Harmonia kultury i duchowości

Слово Просвіти, №32 за 2018 рік

Switłana MASŁOWSKA, zastępczyni przewodniczącego Czerniowieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Rok 2018 jest jubileuszowy i szczególny dla każdego prawdziwego Ukraińca. 150 lat „Proświty” to swego rodzaju podsumowanie walki o ideę narodową, ale co najważniejsze — to wytyczenie krok po kroku zadań dla naszej dalszej działalności. Jednak bez poważnego traktowania historii jako czynnika określającego przyszłość, bez budowania nowej Ukrainy nie na ruinach starego świata, oświecanie naszych współobywateli jest bardzo trudne. Właśnie dlatego Bukowińska „Proświta” postanowiła poświęcić naszej głównej jubileuszowej dacie, wśród innych wydarzeń, „okrągły stół” przyуроczony 1030-leciu Chrztu Rusi Kijowskiej — Ukrainy, w dniu pamięci świętego równego apostołom księcia Włodzimierza, 28 lipca. Zatem, co dał nam Chrzest Rusi, jaką rolę odegrał w narodzinach i działalności „Proświty”, czy wpływa obecnie na kulturowo-duchowy rozwój Ukrainy, jakie paralela epokowego zwrotu w X wieku możemy przeprowadzić z współczesnymi problemami tworzenia na Ukrainie Jednej Pomieстной Prawosławnej Cerkwi, jak wpłynie Tomos na wojnę na Wschodzie Ukrainy i czy społeczeństwo jest gotowe na takie zmiany? Na te pytania szukali odpowiedzi uczestnicy „okrągłego stołu” (naukowcy uczelni Bukowiny, duchowni, pedagodzy, bibliotekarze, urzędnicy państwowi, pracownicy kultury, prywatni przedsiębiorcy, dziennikarze oraz nieobojętni proświcianie regionu), który odbył się z inicjatywy obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz obwodowej biblioteki naukowo-metodycznej im. Mychajła Iwasiuka. Posiedzenie „okrągłego stołu” otworzył i złożył życzenia z okazji 1030-lecia Chrztu Rusi przewodniczący obwodowej „Proświty” Ostap Sawczuk. Metropolita Czerniowiecki i Bukowiński Daniło, tradycyjny gość proświciańskich wydarzeń, pobłogosławił szanowne zgromadzenie, jednocześnie opowiedział, jak wprowadzenie chrześcijaństwa sprzyjało nie tylko uznaniu Chrystusa, budowie nowych świątyń, ale także odrzuceniu bałwochwalstwa i okrucieństwa w społeczeństwie, wzmocnieniu państwowości, szerzeniu piśmiennictwa, tworzeniu wybitnych zabytków literatury, sztuki itp. Zauważył, że kaznodziejów chrześcijaństwa, popularyzatorów rozwoju nauki, edukacji, kultury można z pewnością nazwać nie tylko mężami stanu, duchownymi, ale także wielkimi oświecicielami. Szanowne zgromadzenie witała również dyrektor biblioteki Natalia Filak. Moderatorka wydarzenia, autorka niniejszej publikacji, wezwała do konstruktywnego dialogu, konsekwentnego wypowiadania się oraz tolerancji w dyskusjach międzywyznaniowych, zauważając, że tak jak w 988 roku wielu Rusinów czekało na Chrzest, tak dzisiejsi Ukraińcy czekają na Tomos, który będzie sprzyjał zjednoczeniu Ukraińców i przywróceniu pokoju w Ukrainie. O tym oraz o historycznym znaczeniu Chrztu Rusi Kijowskiej mówił kandydat nauk historycznych, asystent katedry historii Ukrainy Czerniowieckiego Uniwersytetu Narodowego (CUN) im. J. Fedkowycza Ołeksandr Filipczuk, którego kluczowa fraza brzmiała: „Historycy uważają, że chrzest Rusi to polityczna kalkulacja, ale taka, która się sprawdziła, bo Ruś zjednoczyła wiara. Właśnie takiego zjednoczenia nam obecnie brakuje”. W 988 roku chrześcijaństwo było już oficjalną religią w Bułgarii, na Morawach, w Serbii, w Niemczech. Jeszcze wcześniej chrześcijaństwo utwierdziło się w Armenii, Gruzji, Abchazji. Dlatego książę Włodzimierz miał dążenie nie tylko do przyjęcia nowej wiary, ale i skutecznej ideologii politycznej, która zapewniałaby równoprawne położenie w kręgu państw chrześcijańskich oraz wysoki poziom życia Rusinów. Czyż nie o to zabiegamy po 1030 latach? Ale do tej pory ani rewolucje, ani majdany niczego nie uczą naszej władzy. Dlatego na Tomosie rzeczywiście warto skoncentrować uwagę, bo „Nowy wybór to rozgraniczenie od niszczycielskiego do progresywnego; to samo będzie z Tomosem, otworzy się wiele serc” — to kolejna ważna fraza, tym razem od doktora nauk filozoficznych, kierownika katedry kulturoznawstwa, religioznawstwa i teologii wydziału filozoficzno-teologicznego CUN Mykoły Szkriblaka. Warto zaznaczyć, że naukowcy dość szczegółowo zatrzymywali się na historii kształtowania się ukraińskiej Cerkwi, opowiadali też o trudnej drodze do autokefalii, która trwa do dziś. A kandydat nauk teologicznych i historycznych, wykładowca wydziału filozoficzno-teologicznego CUN, ksiądz cerkwi Trzech Świętych Mykoła Łahodycz scharakteryzował ten ruch w przejawach historyczno-kanonicznych. Specjalista zarządu kultury obwodowej administracji państwowej, uczestnik działań bojowych na Wschodzie Ukrainy Mykoła Herheluk również zaznaczył, że choć na Ukrainie państwo jest oddzielone od cerkwi, to obydwa te podmioty powinny mieć wspólną wizję rozwoju kraju. Bo duchowość kraju, jak zresztą było to po chrzcie Rusi, wyznacza główne momenty jego kształtowania się, a zwłaszcza w czasie wojny, kiedy duchowieństwo, w szczególności kapelani — księża UCP Patriarchatu Kijowskiego, razem z wolontariuszami praktycznie wykonują funkcję państwa. Dlatego władza państwowa ma moralne zobowiązanie wobec ukraińskiego narodu i armii. Na tym, że system świecki musi mieć komponenty duchowe, akcentował uwagę również dziekan miasta Czerniowce ks. Mykoła Zankowycz, który trafnie i lakonicznie zaznaczył, że obecnie warto skoncentrować uwagę nie tyle na historii, co na tym, co dało nam chrześcijaństwo. A są to przede wszystkim wartości moralne — jako podstawa współczesnej cywilizacji, którą, niestety, gwałtownie tracimy. Dlatego „Proświta” razem z duchowieństwem musi wchodzić do przedszkoli, szkół, uczelni wyższych i przywracać tę normę chrześcijańskiej tradycji. W odróżnieniu od „mędrców”, którzy mówią, że niby w sporze rodzi się prawda, ksiądz otwarcie zaproponował przyjęcie Apelu do Rady Najwyższej Ukrainy, na wzór „dekomunizacji” — „demoskowizacji” cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego na Ukrainie. Niemałe zaniepokojenie o przyszłość wyraziła także profesor katedry historii języka ukraińskiego CUN, członek zarządu obwodowej „Proświty” Nadija Babycz: „Oświecaliśmy Rusinów 1000 lat temu, oświecamy Ukraińców i w XXI wieku, przekonując nie do końca świadomych obywateli, że w ukraińskiej cerkwi musi brzmieć język ukraiński”. A ponadto podkreśliła, że Cerkiew oraz relacje rodzinne to źródło moralności, które może wyprowadzić ze stanu antymoralności. Stosowne i istotne uzupełnienie do wystąpienia profesora Władyki Danyła oraz wielu proświtian — o złu parad równości, które niosą antymoralny wpływ na nasze dzieci. W tej kwestii wszyscy byli zgodni w decyzji organizowania wieców w opozycji do antymoralnych zgromadzeń oraz sporządzenia Apelu do Ministerstwa Oświaty i Nauki o przegląd treści podręczników szkolnych pod kątem tych przejawów. Dyskutując, rzeczywiście uczymy się widzieć głębiej, rozumieć siebie nawzajem. Kiedy ścieżka i życie – nie zawsze jedna droga. „Ja jestem Drogą, Prawdą i Życiem” (J 14,6) — powiedział Pan nasz Jezus Chrystus… Czytelnik zapewne domyślił się, że swoimi przemyśleniami na zebraniu dzielił się także przedstawiciel UCP (Patriarchatu Moskiewskiego), a dokładniej kierownik misyjnego ruchu katechetycznego ks. Witalij Mikuliński, który radził przejść od języka prawniczego do religijnego. Chodzi o to. Ksiądz widzi jedność w różnorodności, nie analizując zła rosyjskiej Cerkwi w naszym kraju, i nawet dopuszcza prawdopodobieństwo kontroli państwa nad Jedyną Cerkwią Lokalną na Ukrainie po przyjęciu Tomosu. Bez wątpienia, dość inteligentnie, tolerancyjnie, ale stanowczo w odpowiedzi na jego słowa brzmiały przekonujące sprzeciwy. Zarówno od przewodniczącego wyżnickiej „Proświty” Dmytra Nykyforjaka, z wyrazistymi przykładami świadomego przejścia parafian cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego do Kijowskiego, jak i od honorowej przewodniczącej obwodowej organizacji „Związku Ukrainek” Ołeksandry Popeluk, która wzywała do głoszenia prawdy o historii rosyjskiej Cerkwi i manipulacji parafianami w świątyniach PM na Ukrainie. Wyraziste przykłady przejrzenia Ukraińców, zdolności niepoddawania się prowokacjom, zwłaszcza w okresie dojrzewania Tomosu, przytaczali zastępca przewodniczącego obwodowej „Proświty” Iwan Derda, proświtianie Ołeksandr Stolar, Anatolij Fedorow, przewodnicząca „Proświty” z rejonu hlibockiego Ołeksandra Wozniak, przewodniczący organizacji społecznej „Majdan” Jurij Skorejko. Wszystkich poruszyła myśl przedstawiciela młodego pokolenia — młodego poety Ołeksandra Fesiuka, który, czytając własne wiersze na tematy duchowe, wyciągnął uderzający wniosek: w czasie wojny na Wschodzie Ukrainy ateizm nie przynosi tyle zła naszemu państwu, co Patriarchat Moskiewski. Zatem mamy nad czym pracować, wyznaczając przed sobą nowe zadania kulturalne, oświatowe, duchowe, bo nawet przyjęcie Tomosu nie stanie się uniwersalnym lekarstwem na liczne choroby prawosławia. O tym mówiła sekretarz odpowiedzialna obwodowej „Proświty” Marija Pelech, wszystkie zadania nakreślono w rezolucji „okrągłego stołu”, który obowiązkowo będzie miał kontynuację — na zebraniach zjednoczeń rejonowych, bo harmonia „Proświty”, kultury, duchowości na Bukowinie istnieje, jest sprawdzona przez czas i, co bardzo ważne, ma wsparcie w naszym społeczeństwie. stwa, wystąpienia z referatami-wykładami oraz organizacja licznych wystaw i kursów. Znaczący wkład w odrodzenie tradycyjnego pisankarstwa na Charkowszczyźnie po jego upadku wnieśli nauczyciele: weteran edukacji artystycznej Wiktor Jurijowycz Jelin, Ałła Pawliwna Owczarenko, Iryna Wiktoriwna Czekmariowa, Ołena Pawliwna Pantełej. Z tajnikami rzemiosła pisankarskiego charkowskich mistrzów zapoznawała wspaniała nauczycielka Steła Stepaniwna Perła oraz kijowska mistrzyni Oksana Biłous. Członkowie klubu wraz z naukowcami Charkowskiego Muzeum Historycznego S. Bachtiną, W. Bułyczową opracowali kolekcję pisanek, zebranych przez akademika M. F. Sumcowa, odtworzyli je (wykonali dokładne kopie), co stanowi znaczący wkład w sprawę zachowania naszego dziedzictwa kulturowego. Na wystawie zaprezentowano wielu natchnionych i pełnych zapału mistrzów pisankarstwa: L. Wołkowa, O. Kononenko, N. Krawczenko (Olijnyk), O. Krawczynśka, W. Pożydajew, A. Kuczmij, O. Tymoszenko, N. Oniszczenko, O. Jeremenko, W. Darmostuk, N. Nikitiuk, O. Kowal, I. Moisiejewa, H. Łymar, W. Łupandina, O. Ridna, W. Storożuk, S. Chodjacych, O. Szkut, N. Horoszko, Ju. Sełezniowa, Ja. Jacun, Ja. Wowk, L. Krawczenko, O. Dowydczenkowa, N. Rabczeniuk, W. Tałaszko, N. Chworostenko, A. Borzyło, O. Oreł, A. Babućka, którzy są również kierownikami licznych kółek, wykładowcami w wielu placówkach oświatowych Słobożanszczyzny, aktywnie przekazującymi swoje twórcze doświadczenie młodym pokoleniom.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn