Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Życiodajne ukraińskie słowo dziennikarza Zynowij BYCZKO, NSŻU

Слово Просвіти, №32 за 2021 рік

Studenci III roku wydziału dziennikarstwa Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Iwana Franki opanowują dyscyplinę „Intelektualno-psychologiczne zasady funkcjonowania środków masowej komunikacji”. Podczas zajęć wykładowych i praktycznych wyjaśniają, jak powstaje i rozwija się opinia indywidualna i publiczna. Opierając się na pracy angielskiego działacza politycznego i historyka Jamesa Bryce’a (1838–1922) „The American Commonwealth” („Amerykańska republika”) oraz badaniach ukraińskiego uczonego Stepana Siropolka, studenci przygotowują własne materiały dziennikarskie, w których ujawniają cztery etapy moralno-psychologicznego procesu kształtowania własnej opinii o tym czy innym fakcie, wydarzeniu, zjawisku, osobowości (polityku, działaczu społecznym, pisarzu, uczonym itd.). Takie podejście metodologiczne daje studentom możliwość uświadomienia sobie, że kompetentne odzwierciedlenie i kształtowanie opinii indywidualnej i publicznej to dwustronny proces psychologiczno-pedagogiczny, w którym centralną, organizującą osobą jest dziennikarz. Przecież dziennikarz przestaje być prawdziwym dziennikarzem, jeśli traci duchowe, narodowo-moralne punkty odniesienia. słowo – i się zaczęło. Od dzieciństwa żyłam w całkowicie rosyjskojęzycznym środowisku. Rozmawiałam po rosyjsku (tak jak moi rodzice, przyjaciele i wszyscy, którzy mnie otaczali). Język ukraiński słyszałam tylko w szkole na lekcjach i, być może, czasami przy kasie w sklepie, kiedy pytali, czy nie potrzebuję reklamówki. Nie miałam uprzedzeń o „języku wsi” czy czymś podobnym, ale nie widziałam sensu radykalnie zmieniać tego, do czego ludzie przywykli i wychodzić ze strefy swojego codziennego komfortu. Drugi etap: rozdrażnienie. Zaczęła się największa fala dyskusji na temat języka państwowego. Politycy w programach telewizyjnych jeden głośniej od drugiego udowadniali swoje „za” i „przeciw”. Dyskutowano o tym wszędzie i z czasem temat nabrał szalonego rezonansu. Dlaczego więc przerodziło się to w moje rozdrażnienie? Bo nie uważałam, że język jest teraz najważniejszym problemem naszego kraju. Na Wschodzie Ukrainy trwa wojna, a my kłócimy się o taką drobnostkę, jak język ukraiński. Jaka różnica, w jakim języku rozmawia człowiek, jeśli kocha swój kraj? I takie moje podejście trwało bardzo długo. Język rosyjski, piosenki rosyjskich wykonawców na playliście i marzenie, by pospacerować ulicami Sankt Petersburga. Wszystko to wydawało się zbyt normalne, choć kocham Ukrainę i rozumiem, że Rosja jest agresorem. Problemu dla mnie nie istniało. I wytrącali mnie z życiowej równowagi ludzie, którzy robili z funkcjonowania języka ukraińskiego wielką tragedię. Trzeci etap: zrozumienie. Ponad rok mieszkałam we Lwowie, ale kontynuowałam komunikację po rosyjsku. Teksty, nawiasem mówiąc, na zlecenie też pisałam po rosyjsku. Złościło mnie, gdy ludzie zwracali mi uwagę i prosili, by rozmawiać po ukraińsku. Nie podobało mi się łapanie na sobie krzywych spojrzeń, kiedy na przystanku rozmawiałam z przyjaciółką przez telefon albo pytałam o coś konsultanta w supermarkecie po rosyjsku. Teraz nie mogę powiedzieć, co stało się punktem zwrotnym, ale zaczęłam zauważać wiele rzeczy, które mnie denerwowały, drażniły. Przewijam w pamięci taśmy wideo, gdzie słyszę brednie o rosyjskim „starszym bracie”, gdzie kolejna siedemnastoletnia „liderka opinii” w wywiadzie mówi o tym, że Rosjanie i Ukraińcy zawsze byli i będą jednym narodem; albo gdy stołeczni mędrcy opowiadają, że ukraiński to język wieśniaków. Wszystko to zaczęło wywoływać we mnie rozdrażnienie i jednocześnie pewne zrozumienie problemu. Nie na darmo mówią: „Aby zniszczyć naród, trzeba zniszczyć język”. Na to przez wieki była skierowana polityka w carskiej Rosji i Związku Radzieckim. Bardzo powoli zmieniała się sytuacja w odnowionej niepodległej Ukrainie. Nawet zaczynałam rozmawiać po ukraińsku, ale dalej niż próby to nie zachodziło. Ciężko pokonać siebie i nawyki, z którymi żyjesz od urodzenia. Jednak zaczęłam widzieć problem i rozumieć, że trzeba go rozwiązywać. A to już był niesamowity postęp. Czwarty etap: postrzeganie. Potrzebowałam niewiele czasu od momentu przejścia do czwartego etapu kształtowania stanowiska, aby zebrać swoje myśli do kupy i wyciągnąć wnioski. Coraz częściej starałam się rozmawiać po ukraińsku. Było to niezwykłe, czułam się bardzo niekomfortowo i byłam przekonana, że z boku brzmi to po prostu okropnie. Ciężko przychodziła mi wymowa niektórych słów i w swojej głowie kontynuowałam budowanie zdań po rosyjsku. Na wszystko potrzeba czasu. I potrzeba go było mniej, niż oczekiwałam. Teraz komunikuję się wyłącznie po ukraińsku, nawet ze swoimi rosyjskojęzycznymi przyjaciółmi. Nie przechodzę na rosyjski w miejscach publicznych i proszę pracowników sfery obsługi, by rozmawiali ze mną po ukraińsku. Przestałam pisać teksty po rosyjsku Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor i całkowicie zrezygnowałam z rosyjskiego kontentu. Pewnego dnia wypisałam się od wszystkich rosyjskojęzycznych blogerów i, wiecie, wiele nie straciłam. Moje przekonania zmieniły się tak bardzo, że teraz wstydzę się wspominać swoje myśli, które opisywałam na początku. Czy można to nazwać świadomością? Myślę, że tak, można, i jestem niesamowicie szczęśliwa, że doszłam do ukraińskości. Bezsprzecznie, musiałam pokonać swoją granicę komfortu i zwykłego życia, ale teraz rozumiem, że było to psychologiczne zwycięstwo nad sobą. Zmieniłam stosunek do wielu rzeczy. Teraz uświadamiam sobie: to, co uważałam za drobnostkę, wcale nie jest drobnostką. Z takich drobnostek składa się wszystko, co jest wokół. Być może moje uświadomienie sobie właściwego i ważnego postrzegania ukraińskiej istoty przyszło do mnie trochę za późno, ale mimo wszystko to się stało. Wzbogaciłam się duchowo. Wniosek. Kwestia funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie i opinie ludzi do tej pory mogą radykalnie różnić się od moich przekonań, ale musimy dojść do wspólnego ukraińskiego. Wybaczcie, nie rozumiem ludzi, którzy ignorują ukraiński i krzyczą o ochronę rosyjskiego, jakoby trzeba go chronić przed zagrożeniem, nadać status oficjalnego (państwowego) na Ukrainie. Chcecie rosyjskiego języka państwowego – jedźcie tam, gdzie otrzymacie to, czego pragniecie. Kiedyś szukałam usprawiedliwienia dla zrusyfikowanych ludzi, ale najważniejsze to rozwinąć pragnienie, a staniesz się moralnie czystym Ukraińcem. Kochać swój kraj – to kochać jego język, ale to już kwestia świadomości każdego człowieka. Chce się wierzyć, że już niedługo będziemy mogli ruszyć z martwego punktu zastoju i rozwiązać ten problem na zawsze. Język ukraiński zapanuje we wszystkich komórkach państwowej, społecznej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej działalności. przebywa ze swoim protegowanym 24 godziny na dobę. W tym skomplikowanym świecie zawsze z głębi duszy będę dziękować wszystkim moim wychowawcom, którzy kultywowali we mnie najszlachetniejsze na Ziemi geny – niesamowitą miłość do ojczystego języka ukraińskiego. w kołysankach mojego dzieciństwa, nią rozmawiali moi przodkowie. Język ukraiński jest językiem komunikacji moich rodziców. Nauczyli mnie go kochać, nie zaśmiecać plugastwem. To język, którym posługuję się codziennie i jestem dumny, że jestem Ukraińcem. Dla każdego człowieka język ojczysty to coś szczególnego i indywidualnego. Każdy język jest niepowtarzalny i melodyjny. Właśnie od języka zaczyna się człowiek. Za to, że ukształtowałem się jako filolog, językoznawca, przede wszystkim klękam przed moją pierwszą nauczycielką – Jewheniją Petriwną Marij. To ona odkryła przede mną tajemnicę czytania, kontemplacji bezkresnego językowego Wszechświata. W szkole średniej do mojego ukształtowania przyczyniły się nauczycielki-filolożki Nadija Jakiwna Krawczenko i Klara Łazariwna Kacman. Kiedy pasałem krowę, a chłopcy bawili się w palanta, w nożyki, to ja czytałem, uczyłem się wierszy na pamięć. “Aby wychować człowieka o wysokim intelekcie, pięknego i bogatego emocjonalnie, nauczyciel nie może obejść się bez książki, bez całego świata obrazów artystycznych. Książka to wielka siła, to prawda, ale w rękach dobrego nauczyciela, wiemy to, ta siła się podwaja. Chwała temu nauczycielowi, który na całe życie zaszczepia młodemu sercu miłość do dzieła artystycznego, do jego prawdy, do jego piękna”. w szkole pedagogicznej moją miłość do języka wzmacniali nauczyciele Jewhenija Ołeksijiwna Nowykowa, Kostiantyn Wasylowycz Czerniajew. Kostiantyn Wasylowycz śmiało zapoznawał nas z utworami M. Draj-Chmary, S. Semenki, J. Płużnyka, S. Płaczyndy. Nigdy nie zarośnie chwastem niepamięci jasna tęcza o uniwersyteckich mentorach-językoznawcach. Tutaj wychowywałem się w plejadzie lingwistów światowego poziomu. Profesorowie Iwan Iwanowycz Kowalyk, Julian Kostowycz Redźko, Mychajło Mychajłowycz Szkilnyk, Iwan Zynowijowycz Petłycznyj, Teodozij Mychajłowycz Woznyj, Iryna Josypiwna Oszczypko, Tamiła Iwaniwna Pańko, Jewhenija Martyniwna Czerniachiwska-Posaćka, Sofija Semeniwna Dydyk, Petro Petrowycz Kostruba – panteon miłośników mądrości, patriotów, bojowników o słowo. i równymi. On obdarzył każdego z nas nie tylko rozumem, ale i przeznaczył być przedstawicielem tej czy innej nacji, narodu, ze swoim językiem i kulturą narodową” (Nurmahomed Hadżiachmedow). Orientacja na skandale, sensacje, strach, śmierć, seks, śmiech i pieniądze – to błędne orientacje, bo skierowane na degradację człowieka, wspólnoty, społeczeństwa. Każdy środek masowego przekazu wybiera swoją koncepcję funkcjonowania, ale wszystkie materiały gazetowe, telewizyjne i radiowe, komunikaty w sieciach społecznościowych (informacyjne, analityczne, artystyczno-publicystyczne) powinny sprzyjać intelektualnemu, narodowemu, duchowemu, moralnemu, estetycznemu wychowaniu czytelników, widzów, słuchaczy. Tworząc swoje materiały, studenci pogłębiają wiedzę teoretyczną o tym, że opinia publiczna jest wielopodmiotowym złożonym tworem realnej świadomości, to – emocjonalno-wolicjonalny, moralno-psychologiczny stan pluralistycznego społeczeństwa. Zapraszam do zapoznania się z rozważaniami studentki Anastasiji Dyniak o samoświadomości ukraińskiej tożsamości narodowej. Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn