Strona · s. 15strona oryginału ↗
Plastyczny świat kina Mai Symaszkewycz
Слово Просвіти, №32 за 2021 рік
W Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy otwarto jubileuszową wystawę retrospektywną „Plastyczny świat kina Mai Symaszkewycz”, która prezentuje najpełniejszą obecnie w Ukrainie kolekcję unikalnych materiałów archiwalnych: szkice, rękopisy, projekty, zdjęcia, związane z historią ukraińskiej sztuki filmowej lat 1929–1941, częściowo z historią działalności twórczej Zjednoczenia Artystycznego „Berezil” Łesia Kurbasa w okresie 1923–1928 oraz historią muzyczno-dramatycznego teatru imienia Iwana Franki w mieście Stanisławów (obecnie Iwano-Frankiwsk) w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej. Halyna Procewiat prowadzi kuratorskie oprowadzanie, kształcąc się w pracowni Wadyma Mellera, który był nosicielem nowoczesnego ekspresjonizmu. Na wystawie zaprezentowano dyplom Monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych (1909–1910) W. Mellera. W. Meller był głównym scenografem w Zjednoczeniu Artystycznym „Berezil”, dokąd angażował na praktyki swoich studentów, o czym opowiadają prezentowane na wystawie rękopisy M. Symaszkewycz. Przy „Berezolu” stworzono pracownię makiet pod kierownictwem W. Mellera, gdzie M. Symaszkewycz, W. Szklaiew i inni, oprócz tworzenia dekoracji do wszystkich inscenizacji W. Mellera, otrzymywali indywidualne zadania artystyczne, w szczególności tworzenie szkiców kostiumów i afiszy. Na wystawie zaprezentowano ówczesne prace Mai Symaszkewycz. W 1926 roku „Berezil” przenosi się do Charkowa, przekształconego w stolicę Radzieckiej Ukrainy. Tutaj M. Symaszkewycz kontynuuje rozpoczętą w Kijowie współpracę z reżyserem-nowatorem F. Łopatynskim. W 1928 roku realizują inscenizację filmu historycznego „Sawa Czałyj” według Iwana Karpenki-Karego. Zaprezentowane na wystawie dwa szkice do „Sawy Czałego” wykonane są w manierze modern-ekspresyjnej, stylistycznie bliskiej szkicom nakręconej później „Kolijiwszczyny” (1933) I. Kawaleridzego. Według wspomnień Mai Mykołajiwny, po premierze „Sawy Czałego” wyjechali pracować do Odeskiej fabryki filmowej. Według słów F. Łopatynskiego, „tworzyć ukraińskie kino”. Tutaj nakręcili dwa filmy: „Sędzia Rejtanesku” (1929), którego libretto oparto na niektórych epizodach biograficznych z życia reżysera F. Łopatynskiego, oraz historyczno-biograficzny obraz „Karmeluk” (1931) z S. Szahajdą w roli Ustima Karmeluka i Z. Pihułowycz w roli Oleny. (Niestety, materiały o tworzeniu tych filmów w muzeum się nie zachowały, ale na wystawie dostępny jest pokaz filmu o bohaterze Ustimie Karmeluku). W 1932 roku Iwan Kawaleridze zaprasza Maję Symaszkewycz do stworzenia historycznej epopei filmowej „Kolijiwszczyna”. Razem z reżyserem i operatorem M. Topczijem tworzy plastyczny świat szewczenkowskich „Hajdamaków”. Obraz zachwyca nowymi formami wyrazu i ekranowej obrazowości. W strasznych czasach Hołodomoru artyści pomagali swojemu narodowi zachować pamięć historyczną. Po wejściu na ekrany „Kolijiwszczyny” Iwan Kawaleridze angażuje artystkę do inscenizacji pierwszej dźwiękowej opery filmowej „Natalka Połtawka” (1936) I. Kotlarewskiego. Ten film pojawił się na ekranach w szczytowym momencie stalinowskiego terroru i ukraińskiej denacjonalizacji. W 1938 roku reżyser Heorhij Tasyn kręci film „Karmeluk” według W. Suchodolskiego. Otwarcie wykorzystuje on niektóre rozwiązania reżyserskie F. Łopatynskiego z zakazanego „Karmeluka” (1931). Film dekorowała scenografka Maja Symaszkewycz razem z artystą-konsultantem filmu Wasylem Kryczewskim. Bardzo cennymi dla historii ukraińskiego kina są zachowane i przekazane do Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy szkice kostiumów do filmu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
