Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Co żywi twój naród?», s. 1

Co żywi twój naród?

Слово Просвіти, №32 за 2021 рік

Zakończenie. Początek na str. 1. Wtedy nasuwa się uzasadnione pytanie do wszystkich tych, którzy bezpośrednio i pośrednio kształtują kulturę narodu, dysponując państwowymi (narodowymi!) zasobami, środkami wpływu, władzą. Dlaczego często już w niepodległej Ukrainie w praktyce wdrażano nie wyżej nakreślone wartości, lecz obce wyznaczniki dla społeczeństwa, środowiska młodzieżowego, edukacji, wychowania?! Wydaje się, że odpowiedź na to dał jeszcze na początku XX wieku I. Franko, który w liście do M. Pawłyka pisał, że będziemy „poznawać krzywdy jeszcze i z tego powodu, że te funkcje w obrębie naszego narodowego ciała będą pełnić ludzie obcych narodowości na naszą szkodę”. A przykładami tej szkody jest zgubna działalność obcych lub „swoich” sprzedajnych mankurtów, którzy byli u steru władzy państwowej. Bo czym innym tłumaczyć fakty pojawienia się w nowszych czasach na ukraińskich placach, ulicach symboli i pomników Katarzyn, Stalinów, Stołypinów, Żukowów i innych katów narodu ukraińskiego; dlaczego część ukraińskich szkół używała do nauki elementarzy Federacji Rosyjskiej; jaki cel prześladowała ukraińska władza, gdy na Krymie funkcjonowało zaledwie 7 ukraińskojęzycznych szkół (z 600!) i jedyna ukraińska gazeta „Proświty” – „Krymska switłycia”; dlaczego bez przeszkód wydawano przez odpowiednie ministerstwa licencje na otwieranie rosyjskich uczelni wyższych i ich filii, które pracowały według standardów obcego (wrogiego) nam państwa; dlaczego odpowiedzialne stanowiska państwowe zaczęli zajmować (według Franki) okupanci-obcoplemieńcy, wyrządzając niepowetowaną szkodę bezpieczeństwu narodowemu Ukrainy; dlaczego „gastrolerzy-ruskomircy” bez przeszkód w czasach wojny kręcą się po Ukrainie; dlaczego wystąpienia i działania o charakterze antykonstytucyjnym wielu deputowanych, urzędników, kierowników instytucji państwowych, pracowników mediów, kadry profesorsko-wykładowczej pozostawały „niezauważone”, nie otrzymując należytej oceny prawnej za separatyzm, ukrainofobię, zdradę, podsycanie napięć międzynarodowych i międzywyznaniowych; dlaczego rezydenci rosyjskich służb specjalnych zostali deputowanymi, ministrami, „ukraińskimi” biznesmenami, otrzymując przy tym tryzubowy paszport obywatela Ukrainy „za szczególne zasługi...”. Przed kim i czym „zasługi”? Za co taką „łaskę” i zniewagę znosić na ojczystej ziemi? Zaprawdę, tutaj nie może być żadnych kompromisów. Tym bardziej z wrogiem, który nie pogodził się z obiektywnością istnienia SAMODZIELNEJ UKRAINY. Jestem pewien, że tajne (i nie tylko) kremlowskie struktury łamią obecnie głowy nad problemem: jak zdołała (po czterech wiekach ujarzmiania przez Moskali) Ukraina odnowić państwo swoich przodków. Wyszukują one nowe hybrydowe technologie (wojskowe, humanitarne, ekonomiczne, światopoglądowe, informacyjne), aby utrzymać nas w orbicie konającej imperium zła. Jednym ze strategicznych kierunków walki z Ukrainą jest mobilizacja różnej maści „piątokolumnowców” wewnątrz kraju. Ich nawet nie trzeba szukać, bo ta plaga wypełzła po Majdanie znów na powierzchnię. Jak pisze poetka ze Sławuty A. Hrycajuk: „Korzeń toczy robak, jeszcze i zmęczenia nie zna”. Oto w tym cała istota i przyczynowość obecnej sytuacji. Dlaczego nie zaznają krzywdy ci, którzy są winni ludobójstw, represji, „legitymizacji” zbrodni, podważania bezpieczeństwa narodowego, swobodnie spacerując do dziś w dzielnicy rządowej Kijowa? Jednocześnie wolontariuszy, wojowników, obrońców Ojczyzny, którzy ofiarnie bronili (bronią) wolności i niepodległości Ukrainy, rzuca się (latami) za kraty. Nie chce się wierzyć, że ten antyukraiński „opór” będzie kontynuował tak swobodne i bezkarne rozgospodarowywanie się na Ukrainie. Dopóki?.. Oczywiście, dopóki ukraiński ruch światopoglądowo nie pozbędzie się „moskowszczyzny” i nie uświadomi sobie, z jakimi ideałami budować perspektywę przyszłości „w swoim domu”. O tym zadaniu narodowym pisał w okresie walk narodowowyzwoleńczych (1919 r.) W. Łypynśkyj: „Tylko bezgraniczną miłością do ukraińskiej idei narodowej i do państwowej jako politycznego uosobienia pełnej wolności narodowej, tylko ZJEDNOCZENIEM absolutnie wszystkich uczciwych sił narodowych wokół wewnętrznej pracy dla tej idei można będzie z 40 milionów ciemnych, samopożerających się niewolników wychować bohaterów, którzy zbudują Ukrainę”. Ale bieda nie tylko w wychowaniu narodu, bo trzeba go jeszcze rodzić i pomnażać. Zaznaczę, w cytowaniu Łypynśkiego jest jeden bardzo zauważalny fakt – wspomina się o 40 milionach w ówczesnej powojennej Ukrainie. Od tego czasu minęło ponad sto lat i populacja świata wzrosła z 2 do prawie 8 miliardów, a na Ukrainie, przeciwnie – doszło do katastrofalnego jej zmniejszenia. Widocznie komuś opłaca się taka tendencja demograficzna, ponieważ łatwiej kolonizować terytorium, kupować za bezcen ziemię bez nadmiarowej populacji. Na Ukrainie wydarzyła się i wydarza tragedia demograficzna, dlatego dziwne, że ani Rząd, ani Rada Najwyższa, ani RBNiO nie rozpatrują tego problemu jako najważniejszego składnika bezpieczeństwa narodowego. Wóz nadal stoi w miejscu. A co do innego strategicznego zadania – wychowania, to zrozumiałe, tym bardziej dla świadomej części społeczeństwa, że ludźmi, obywatelami, patriotami nie rodzą się, nimi stają się, wychowując się. I kiedy przed krajem stanęły złożone wyzwania, to nie wypada odwracać uwagi na jakąś mizerię, zwłaszcza w tych sferach, gdzie kształtuje się kapitał ludzki. Dzisiaj, na przykład, w edukacji ostro stoją pytania: niska jakość dyscyplin humanistycznych kształtujących człowieka i naród (już nie mówiąc o matematyce); znaczna degradacja wiedzy uczniów wiejskich; osłabienie procesu wychowawczego, niedostępność dla wielu wysokopłatnej edukacji pozaszkolnej; ignorowanie kluczowych zasad równości i dostępności do jakościowej edukacji; niedostateczna profesjonalność i zmotywowanie kadr pedagogicznych oraz wiele innych. Mimo to, wciąż nie o to troszczy się oficjalnie. Tak, w przestrzeń informacyjną wrzuca się to „dyskusję” wokół czerwonego atramentu, który jest używany podczas sprawdzania prac uczniowskich, to zagadujemy nowymi-starymi normami dotyczącymi form oceniania wiedzy. Bardzo zauważalna jest tendencja unikania rozpatrywania tych fundamentalnych wartości, jakości standardów edukacyjnych, wymiarów światopoglądowych, na podstawie których ma być wychowywana przede wszystkim młodzież. Stają się „modne” do głupoty podrzucane tezy w rodzaju „edukacja poza polityką”, „polityka do progu uniwersytetu” i tym podobne. Zwróćmy uwagę – nie politykierstwo, a właśnie polityka, kultura polityczna i obywatelska okazują się zbędne dla szkoły, uniwersytetu. Daremnie. Utrwalony sowiecki pogląd na wychowanie, który przewiduje kształtowanie osobowości w przestrzeni kilku tożsamości, mentalności, „internacjonalności”, ale bez dumy narodowej, ducha obywatelskiego, kultury politycznej, edukacji, pozostawia młodzież przy rozbitym korycie. Wiedzmy, że wrogie siły nie śpią. W Rosji naród buduje się na zagrażających naszej państwowości spersonalizowanych ideałach. Dane socjologiczne potwierdzają, że tam najbardziej autorytatywnymi dla ogółu społeczeństwa są Stalin, Lenin, Piotr I, Puszkin, Putin. Obecnie 48% Rosjan, a młodzieży znacznie więcej, „ubóstwia” Stalina, podczas gdy jeszcze dekadę temu ten wskaźnik wynosił 26%. Mało tego, wespół z ludożerczynią Katarzyną, Stołypinem, „krzyżodzierżcą” Mikołajem II, Żukowem, katami, którzy „najedli się” krwią Ukrainy, proponują oni Ukraińcom uznanie tego „wspólnego” szeregu „bohaterów”. Narzucono nam, a część społeczeństwa jednak to przełknęła, surogatową dyskusję wokół Szewczenki i Bielińskiego, Mazepy i Piotra krwawego, Petlury i Szczorsa, Szuchewycza, Bandery i Watutina, Żukowa… Ale sprawiedliwym i prawdziwym dla nas w stosunku do postaci historycznych jest tylko jedno kryterium – oddanie Ukrainie. Innego nam nie dano. Jego w trudnych czasach sowietyzmu stworzył W. Sosiura w „Mazepie” jako kluczową, niezwykle znaczącą ocenę-ideę, ideał dla obecnego i przyszłych pokoleń Ukraińców, wzniośle i mocno deklarując: „za suwerenność Ukrainy / Walczył on i w tym miał rację”. Swoim patriotyczno-lirycznym śpiewem o I. Mazepie przewrócił światopogląd, świadomość i samopoczucie ukraińskości. I powoli „mazepinizm” z niezasłużonej hańby przerodził się w odznakę, w symbol, w polityczny sztandar narodu. Ukraiński Człowiek, Naród, Państwo formowały się zawsze bardzo skomplikowanie, przez długi czas, drogą niewiarygodnych wysiłków, dzięki ofiarności, pracy, walce, heroizmowi, samowyrzeczeniu. Przecież, aby stać się Narodem, trzeba stworzyć wspólny cel, mieć wspólną historię, kulturę, tradycję, otrzymać w spadku sławę przodków, a także – pragnąć wspólnej przyszłości. Tylko taki naród jest zdolny „urodzić” aksjomat – chcieć razem żyć i samostanowić w przestrzeni światowej jako jedność. Rzeczywiście, zbudować solidarną działalność można tylko na podstawie wspólnych wartości, ideałów, celu. Nie da się tego osiągnąć w warunkach podwójnej (potrójnej) tożsamości, różnokierunkowych strategii światopoglądowych. Są fundamentalne wartości, poza którymi niemożliwe staje się istnienie konkretnego narodu. Wśród nich – Język, Pamięć Narodowa. Właśnie one są tym spoiwem, które utrzymuje Naród przed rozpuszczeniem się wśród innych. Bo każdy naród jest otoczony kręgiem swojego ojczystego języka, mówił O. Potebnia. Wychodząc poza granice tej zakreślonej galaktyki, znika. Te osobne rozmyślania zmuszają do bardziej odpowiedzialnego postrzegania znaczenia ukraińskiej tożsamości jako podstawowej wartości zachowania Państwowości. Jednocześnie należy uświadamiać sobie, że niemożliwe jest tworzenie Ukraińskiej Tożsamości i Ukraińskiej Państwowości poza Ukraińskim Językiem. Dlatego dziwię się, oburzam, złoszczę, kiedy tego nie rozumieją „swoi”, niby wykształceni ludzie. Nie warto dyskutować z nieprzyjaciółmi i zatwardziałymi ukrainofobami. Próżno. Mądrzy ludzie mówią: „Na to nie ma rady”. Jednak ostatnio poruszyło mnie odezwanie się pewnej znanej „prawniczki” (członkini CKW, zastępczyni szefa Administracji Prezydenta kilku prezydentów), w którym było tak wiele żółci wobec obecnej (wystarczająco jeszcze słabej) ukrainizacji. Jakich tam tylko słów nie użyto! Przytoczę tylko niektóre: „To protest przeciwko współczesnemu makkartyzmowi po ukraińsku! … A co za marazm dzisiaj wygadywano z wezwaniami, by język rosyjski przemianować na moskiewski! A tych, którzy rozmawiają po rosyjsku, wysyłać do Rosji! … Dach odjeżdża, patrzcie, żebyście nie zachłysnęli się własną nienawiścią i wąskohłowością! Ten pełnomocnik – on w ogóle jest zrównoważony?”. Co to jest? Poziom właśnie takiej „kultury”, (nie)świadomości, flirtowania, sprzedawania się, „małorosyjskości”… Możliwe. Ale najwyraźniej wspomniane jest pewnym przekrojem, indykatorem oceny tego środowiska, które usiłuje nazywać się inteligencją. Przy tym, jak zawsze, na wszelkie sposoby handlują Szewczenką, przyplatając Jego Słowo do zmalałych dusz, które przywykły (a im to z jakiegoś powodu odbierają) „uszlachetniać się” plejadą wysokiej rosyjskiej sztuki „nikołajewów”, „pugaczowów”, „sierowów”, „krutych”… A tu proszę – trzeba wykonywać Ustawę Ukrainy dotyczącą ochrony języka ukraińskiego, i to jeszcze z takim, jak „poprawnie” wyraziła się ta pani, „niezrównoważonym pełnomocnikiem”, nieuczciwie cytując Szewczenkowe „cudzego uczcie się”. Dobrze nasłuchawszy się tych „życzeń”, chciałoby się tylko przypomnieć autorce opusu osobne myśli „cudzych” na temat ukrainizacji Ukrainy – znanych na świecie współczesnych naukowców, dziennikarzy, mężów stanu. Reprezentują oni etnowspólnoty anglosasów, żydów, gruzinów. Tak, słynny ze swoich naukowych historycznych dociekań Timothy Snyder zaznacza: „Jestem za ukrainizacją. Uważam, że powinien istnieć język, którym mówi się w polityce i życiu społecznym i tym językiem powinien być UKRAIŃSKI. Gdyby to zależało ode mnie, to w życiu społecznym byłoby więcej ukraińskiego, żeby między sobą ukraińscy dyplomaci mówili po ukraińsku, a nie po rosyjsku. Żeby ukraińscy nauczyciele na przerwach komunikowali się po ukraińsku, a nie po rosyjsku. Żeby ukraińscy politycy mówili między sobą po ukraińsku. Żeby prezydent na spotkaniu z ukraińskim biznesem mówił po ukraińsku”. Od siebie tylko przypomnę, że za plecami Putina często „miga” popiersie Piotra I, a więc nie powstają żadne pytania. Polityka żandarmów będzie kontynuowana. Ale Ukraińcom ważne jest, kto stoi jak posąg za plecami naszych zwierzchników, żeby zrozumieć „dokąd idziesz, Ukraino?”. Bo czasami wystarczy tylko jedna nominacja szefa Administracji (Biura) Prezydenta, żeby społeczeństwo przejrzało i nie leciało na fałszywy ogień. Autorytatywna dziennikarka Anne Applebaum w 2014 roku, na początku rosyjskiej agresji, wydrukowała w ukraińskich wydaniach materiały, w których twierdzono, że „Nacjonalizm (nie rosyjski szowinizm) – to właśnie to, czego potrzebuje Ukraina… Bo demokracja ponosi porażkę, kiedy obywatele nie wierzą, że o ich kraj warto walczyć”. Dlaczego głodem w 1932–33 latach zamorzono miliony ukraińskich chłopów, – kontynuuje ona. Dlatego że Stalin bał się siły wiejskiego nacjonalizmu. Wreszcie, znany gruziński polityk-reformator i mąż stanu Kacha Bendukidze podkreślał, że reformy w państwie mogą zrobić tylko nacjonaliści. Anne Applebaum dodaje, że „tylko maleńka grupa nacjonalistów na Ukrainie, których możemy zgodzić się nazywać patriotami, stanowi jedyną nadzieję kraju, by uniknąć apatii, drapieżnej korupcji i, w końcu, rozczłonkowania”. Można urządzać bezpłodne dyskusje wokół tego (dla mnie nie kontrowersyjnego) tematu, jednak nigdzie prawdy nie ukryjesz. Pierwszymi od początku rosyjskiej agresji poszli na front z Majdanu, bezstrasznie broniąc Ukrainy, właśnie nacjonaliści. Dlatego zwracam się do moralizatorów-antyukrainizatorów: nie trzeba paradnych słów, nie dotykajcie Ukraińskiego Języka, bo za Szewczenkowym Słowem, „biada wam będzie”. Humanitarniej byłoby podobnym kibicom fanklubu „ruskiego miru” wspomnieć tych młodych ludzi, jeszcze dzieci, których zabijali i zabijają w Donbasie, na Krymie za język ukraiński, za miłość do Ukrainy, w szczególności młodego Stepana Czubenka („Narodowego Bohatera Ukrainy”) za to, że chciał być Ukraińcem. A ruskomirscy mordercy (pogodin, moskalow, suchomłynow) do dziś spacerują po Moskowii. Albo chociaż kiedyś spróbować obronić (jako prawniczka) tych naszych rodaków w Federacji Rosyjskiej, którzy nie mają żadnej placówki przedszkolnej, szkoły, biblioteki, centrum kulturalno-oświatowego, nie mówiąc już o wyższych uczelniach, i którzy często w warunkach putinowskiej totalitarnej „demokracji” boją się nazywać siebie Ukraińcami. I zanim z taką gorliwością będzie się przejmować cudzym (rosyjsko-moskiewskim), „uczcie się” swojego, rodzimego, pamiętając znamienne słowa poety Wiktora Baranowa: „Ukraińcy moi!... / Można żyć i jako chochoł, i nie zgorzknie od tego chleb. / Tylko kto kiedyś niebo nachyli nad Waszymi mogiłami, / Jeśli nie zdradzona przez Was, znieważona przez Was Ukraina?...” Można, nawet dozwolone jest dla wewnętrznie niechlujnych, chełpić się samomądrością, samoutalentowaniem, być orędownikiem ego-wolności i wszechświatowości, stawiając sobie chimeryczne postumenty samowielkości. Pustka pustek, nicość. Bo kto zignorował wieczne wartości, które żywią i uduchowiają twój Naród, ten znika, niezdolny BYĆ. Przecież jest tylko jeden prawdziwy ziemski sprawca twoich czynów i losu. Pamięć. PAMIĘĆ NARODOWA. Heorhij FILIPCZUK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn