Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Z SADU DZIECIŃSTWA

Слово Просвіти, №33 за 2005 рік

*** Rano przy chacie malutkie ślady: / Zajączek uszaty tu przychodził. / Z „Abetki” I. Małkowycza Od dzieciństwa nie lubię zajęcy. Nie, wiem, że są puchate i płochliwe. Niektórym nawet budzą wzruszenie: „Ciu-ciu, zajączku, chodź tu, dam ci marchewkę. A nie chcesz posiedzieć w klatce? Tu jest ciepło”. Ucieka. Na sto procent da nogę, jeśli klatka nie jest w całości metalowa. Albo zdechnie. Zające nie lubią ludzi, tak jak ludzie nie lubią ich, a nawet bardziej (zające są wegetarianami). Ja nie lubiłam zajęcy, bo dziadek prawie każdego zimowego ranka miał taką smutną minę, kiedy oglądał pogryzione przez te małe stworzenia pniaczki młodych drzewek w naszym sadzie. Sadziliśmy te drzewka razem: rano wyruszaliśmy do lasu, szukaliśmy małych dzikich sadzonek, przynosiliśmy je do domu, podlewaliśmy. Kiedy drzewko trochę podrosło, dziadek je szczepił. Znalezienie dobrych szczepek (cienkich gałązek-pędów z odmianowej jabłoni lub gruszy) było prawdziwą sztuką. Wiosną i jesienią z dorosłych drzew obcinało się wilki (gałązki-pasożyty), suche konary albo te, które przeszkadzały rosnąć innym drzewom, zeskrobywało się suchą korę. I my z siostrzyczką ciągnęliśmy te chrust do ogniska, gdzie wieczorem dziadek urządzał prawdziwe fantastyczne widowisko: rozpalał ognisko, które trzaskało i buchało, wyrzucając spod gałęzi snop iskier; a my, umazane, zmęczone i szczęśliwe, czekaliśmy, aż będzie można piec ziemniaki, a także zaczynaliśmy czekać na nową porę roku i jabłka. A zające starały się zepsuć święto, choć przy każdej chacie były stogi siana, a w lesie dzikie sadzonki. Dlatego od dzieciństwa jestem przekonana, że zając jest dobry pieczony. *** Antonycz był chrząszczem i żył kiedyś na wiśniach, na tych wiśniach, które opiewał Szewczenko. B.-I. Antonycz A my mieszkaliśmy na czereśniach sąsiada Misia Otomana. Otoman palił fajkę, pasł krowę i rozmawiał z moim dziadkiem. Moja babcia nabijała Otomanowi fajkę, a jego trzecia albo czwarta żona Jelena była zazdrosna i tygodniami nie rozmawiała z babcią. Otoman był starszy od Jeleny, jego poprzednie żony umarły, jedna spadła z czereśni. Czereśnie były główним zarobkiem tej rodziny. Ale tak wielkiej ilości czereśni nikt nie mógł sprzedać ani kupić, dlatego pozwalano nam dojadać hojne resztki razem ze szpakami. Szpakom było łatwiej — Jelena nie zmuszała ich potem do pomocy przy pasieniu krowy. Czasem Jelena stawała się chorobliwie skąpa i pozwalała jeść tylko to, co spadło z drzewa. Wtedy chowaliśmy się między gałęziami czereśni i jedliśmy jagody z pestkami, żeby Jelena nie zobaczyła. Najważniejsze było wdrapać się na jedną czereśnię, reszta to kwestia techniki dla tych, którzy znali powietrzno-gałęziste szlaki. Jelena chodziła po sadzie i cicho się kłóciła, a Otoman opowiadał sąsiadom bajki — czasem bezsensowne — i zadawał zagadki, na przykład: „Pies us…ся w ogórki, a rozsół był czysty. Jak to?” Nocą Otoman owijał się prześcieradłami i szedł straszyć dziewczyny wracające z tańców, a w dzień smarował nogi konfiturą z czarnej porzeczki i demonstrował kołchozowemu kierownictwu, jakoby „żylaki wylazły”. Ale czereśnie u Otomana były najlepsze, bo najwcześniejsze, a do tego było ich najwięcej. Później dojrzewały białe i czarne czereśnie w domu, ale nie były już tak smaczne. Kiedy byłam zupełnie mała, czereśnie rosły na dębie. REFLEKSJA Dla mnie wszystko rosło na dębach, ponieważ całkiem logicznie uznałam, że skoro dąb jest najstarszym drzewem, to wszystkie drzewa są dębami. *** Lato rozmawiało z drzewami, Zalecając się do każdego w sadzie: „Staniecie się moimi królowymi, W liściu ze mną kochając się”. Z piosenki Jordany Dranczuk Lato lubiło drzewa i dzieci. Pachniało kusząco powidłami z komory i suszonkami z suszarni. Pozwalało wylizywać kotły po śliwkowym smakołyku, barwić ręce zielonymi orzechami i wieszać na uszach kolczyki z czereśni. Było hojne, a kobiety oplatały wielkanocne koszyki kwiatami, piekły zawijańce i szły dziękować Bogu za hojne lato. Lato z zadowoleniem układało się na owocach i wylegiwało się pod poświęconą wodą. Potem owoce wraz z latem rozdawano „przed dusze”, a dusze cieszyły się, że o nich nie zapomniano. A lato skapywało jak świeca w jesień, chowało się w jonatanach i sinkach, by potem wyruszyć „w świat” w drewnianych skrzynkach, wstrzymać oddech w słoikach i beczkach, po to, by usłyszeć kolędę i nacieszyć oczy dziecięcymi uśmiechami. *** Kiedy z jabłoni Ewa zerwała księżyc, w raju zbuntowały się bujnogrzywe lwy. B.-I. Antonycz Drzewa także dla nas, wiejskich dzieci, były źródłem poznania. Budowaliśmy gniazda i znosiliśmy tam wszystkie swoje skarby. Zapraszaliśmy do gniazd gości i chowaliśmy się przed rodzicami. Do naszych gniazd przychodzili Tom Sawyer, Karlsson i odważna Ronja. To był świat przygód, do którego dorośli nie mieli wstępu. Drzewa miały dziuple, do których można było

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn