Strona · s. 16strona oryginału ↗
Ciąg dalszy artykułu «IMIĘ RÓŻY», s. 1
IMIĘ RÓŻY
Слово Просвіти, №33 за 2005 рік
Na terenie Ogrodu róż jest pod dostatkiem miejsca nie tylko na autorefleksję, ale i na samotność. Zakończenie. Początek na s. 1. Płatki tego kwiatu patrycjusze dodawali do czar z winem, używali ich jako konfetti, ścielili nimi podłogę podczas biesiad. Niektórzy z gości nawet nie wytrzymywali takiej koncentracji eterycznych oparów i umierali. Kiedy słynna egipska królowa Kleopatra czekała na Marka Antoniusza, kazała zasypać podłogę warstwą płatków o grubości pół metra. Po upadku Rzymu sekrety kultywowania róż w Europie zostały niemal utracone, jedynie w klasztorach kontynuowano uprawę tego kwiatu, który symbolizował dla katolików cierpienie Chrystusa. Biała róża była symbolem Matki Bożej. Dopiero podczas wypraw krzyżowych do Europy trafiła róża pełna, przywiózł ją francuski król Tybald IV, zasadził ją w swoim zamku w Blois. Stopniowo ta odmiana rozprzestrzeniła się po całej Francji, a z czasem trafiła i do innych krajów, w szczególności na Wyspy Brytyjskie. Właśnie ta róża stała się częścią emblematu „wojny dwóch róż” między Francją a Anglią. A oto żółtą różę przywieziono do Europy dopiero na przełomie XVI i XVII w. bezpośrednio z Persji. Zaczęto ją aktywnie rozmnażać w ogrodach pałacowych i wykorzystywać w selekcji. W XVIII w., kiedy ustanowiono regularne kontakty z Japonią i Chinami, następuje nowy etap introdukcji tego kwiatu w Europie. Przede wszystkim rozpowszechniły się niezwykłe dla Europejczyków pnące i miniaturowe gatunki róż, a co najważniejsze — róże, które w ciągu jednego sezonu powtarzały kwitnienie. Wszystkie znane do tego czasu w Europie krzewy różane kwitły tylko przez dwa, maksymalnie trzy tygodnie, dlatego sadzono je wśród innych kwiatów, aby takim sąsiedztwem stworzyć efekt kwitnącego ogrodu. Dla hodowców zaś najciekawsze są odmiany z cechami, które były całkowicie nieobecne u poprzedników. Właśnie tak wyhodowano tak zwaną błękitną różę, która w literaturze końca XIX i początku XX w. symbolizowała nieosiągalność harmonii, mistyczną miłość. Ołena Rubcowa zacytowała znane wersy Kiplinga: „Szkarłatnych róż i białych róż / ukochanej przyniosłem. / Lecz ona nie chciała — / niebieskie, przynieś — kazała. / Pół świata obszedłem, lecz takich nie znalazłem, / Widocznie poza życia granicą spełni się jej życzenie”. Rzecz w tym, że róże z natury nie zawierają pigmentu delfinidyny, który barwi płatki na niebieski kolor. Więc maksimum, co zdołali zrobić hodowcy — to, uciekając się do wszelkich sztuczek, maksymalnie zbliżyć zabarwienie kwiatów do jasnoliliowego koloru. A dla wzmocnienia efektu ogrodnicy dosadzają inne kultury kwiatowe, które zawierają tę samą delfinidynę, tak nieosiągalną dla róż. W każdym razie ukraińscy hodowcy mają znacznie bardziej prozaiczne kłopoty, marzą o wyhodowaniu takiej odmiany, która mogłaby zimować w naszym klimacie bez pracochłonnego „otulania” gałęzi… O tych i innych ciekawych faktach moglibyśmy dowiedzieć się znacznie więcej, gdyby pracownicy naukowi Kijowskiego ogrodu botanicznego mieli możliwość wydania drukiem dawno przygotowanych książek. Już trzy lata leży w wydawnictwie „Mystectwo” rękopis monografii Ołeny Rubcowej i Wałentyny Mieszkowej „Ogród róż” i nikogo to nie obchodzi. Mówią: dokąd się śpieszyć, róże to przecież symbol wieczności… Mykoła SKYBA Zdjęcie Hanny OBORŚKIEJ. P.S. Redakcja wyraża szczerą wdzięczność kierownictwu Centralnego ogrodu botanicznego NAN Ukrainy za pomoc w przygotowaniu materiału i osobiście — wiodącej pracownicy naukowej, kuratorce działki „Ogród róż”, kandydatce nauk biologicznych Ołenie Rubcowej za szczegółowe konsultacje. Ta sama błękitna róża …To była religia, mistyczna, egzaltowana. Kult Madonny i kult damy serca zlewały się w jedno. To była miłość czasów „błękitnej róży”, to miłość nie naszych czasów i nie naszego charakteru… „Błękitna róża” — to był symbol czystej, wzniosłej miłości. W średniowiecznych romansach rycerskich nierzadko mówi się o tej róży, która rośnie gdzieś w „mistycznym lesie”, wśród tajemniczych symbolicznych roślin. Przedrzeć się do niej mógł tylko rycerz „bez strachu i skazy”, który nigdy nie miał nieczystej myśli o swojej damie serca, nigdy nie rzucił na nią namiętnego spojrzenia, nigdy nie marzył o ślubie, a jedynie nosił w sercu obraz swojej jedynej panny, na ręce jej kolory, na tarczy jej dewizę, za jej cześć hojnie przelewał swoją krew i za najwyższą nagrodę uważał jej uśmiech, słowo, kwiat z jej rąk. Takim był ideał „rycerza błękitnej róży”. To miłość nie naszego czasu i nie naszych charakterów; jeśli jest za czym żałować w średniowieczu, to właśnie za tą „błękitną różą”. Są i w naszych czasach nawet prawdziwe błękitne róże, wyhodowane przez uczonych ogrodników w oranżeriach, ale te nietrwałe twory wielkiej kultury — to produkt przemocy wobec natury. Łesia UKRAINKA, „Błękitna róża”. Ołena Rubcowa, która każdą z róż Ogrodu zna z imienia. ...podążając wzrokiem za zawijasami róży, zbliżać się do sedna istoty rzeczy... Pozwólcie sobie na arystokratyczną niespieszność na ścieżkach kijowskiego rozarium. W planowaniu fontann również wykorzystano symbolikę róży — kwiatu Królestwa Niebieskiego w kulturze francuskiego gotyku.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
