Strona · s. 10strona oryginału ↗
NOWELE O ANATOLIIU AVDIEWSKIM
Слово Просвіти, №33 за 2008 рік
Wołodymyr KORNIJCZUK — I to było niezapomniane, niepowtarzalne twórcze spotkanie, które odbyło się, uważam, nieprzypadkowo — między mną jako kompozytorem a Anatolijem Tymofijowyczem Awdiewskim jako dyrygentem-wykonawcą — nadzwyczaj łagodnie (bo wymowę ma taką, jakby Ojcze Nasz czytała albo się spowiadała), z anielsko-aksamitnym tembrem powiedziała mi niewielka wzrostem, pełna w twarzy, z bujnymi czarnymi lokami, ludowa artystka Ukrainy, kompozytorka, laureatka Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki Łesia Wasyliwna Dyczko, kiedy usiedliśmy przy długim-przedługim stole w gabinecie Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy, gdzie Łesia Wasyliwna zajmuje zaszczytne stanowisko sekretarza związku, i od której właśnie wyszedł jeden z licznych odwiedzających, amatorów-kompozytorów, który dość długo i natarczywie dowodził jej, że jego muzyka jednak jest coś warta… — Ale choć moja twórcza współpraca z nim była nietrwała — kontynuowała Łesia Wasyliwna — za to odbyła się — i to ważne! — z łaski Bożej, o której marzyłam przez całe życie. I która zdarzyła się stosunkowo niedawno, a mianowicie 30 października 1999 roku, kiedy w Narodowej Filharmonii Muzycznej świętowano moje sześćdziesięciolecie i odbywały się koncerty „Kijów-muzyk-festu”. Tak więc, na jednym z nich wybrzmiała część mojej opery chóralnej „Złotosłow” w wykonaniu Narodowego Chóru im. H. Weriowki pod batutą akademika Anatolija Awdiewskiego, zwłaszcza „Płacz”, albo „Płacz dziewczyny” — właśnie taką nazwę ma ta część opery. Więc na tym koncercie chór zaśpiewał jeszcze niewielką komediową cząstkę-scenkę z pieśni weselnych opery, a także finał „Oj dzwonkie drzewko”. I chór wykonał to błyskotliwie, jakoś po ludowemu soczyście, barwnie, uroczyście, gdzie były i „pomysł” chórmistrza, i żart, i ogromna reżysersko-wystawiennicza jego praca jako dyrygenta. A w tym utworze jest gdzie „rozwinąć się”, „rozpędzić”, „rozszaleć”, ponieważ u jego podstaw leżą teksty z epoki przedchrześcijańskiej. Zatem Anatolij Tymofijowycz, moim zdaniem, dość ciekawie, oryginalnie i swoiście zinterpretował mój zamysł właśnie tych części opery „Złotosłow”. Dlatego utwór odniósł u słuchaczy wielki sukces. Ciekawostką jest, że na długo przed wspomnianym koncertem moją operę „Złotosłow” wykonywało niemało innych akademickich zespołów, na przykład „Chreszczatyk”, „Oreja” itd. Ale tak, jak zdołał wykonać Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Ludowy Chór im. H. Weriowki, udało się po raz pierwszy — mój utwór tak jeszcze nie brzmiał. I to chyba nie przypadek, bo i poszczególne fragmenty, i sama opera przypadły do serca zarówno dyrygentowi, jak i artystom chóru. Zresztą sama w twórczości dawno dążę do folklorystycznych źródeł, dlatego mam nadzieję, że moją a capella operę „Złotosłow” kiedyś jednak w całości wykona chór. Chór — unikalne, niepowtarzalne zjawisko w świecie artystycznym Ukrainy, jak i w światowej kulturze muzycznej w ogóle — pod względem składu, brzmienia, barwy tembrowej przypomina akwarele Kateryny Biłokur albo obrazy Marii Prymaczenko z cudownym, fantastycznym i niepowtarzalnym światem tonów, półtonów i odcieni. A nasz Anatolij Tymofijowycz — to jeszcze swoisty filozof w sztuce chóralnej — artysta, który łączy jasne cechy dyrygenta i filozofa-twórcy, któremu właściwe jest oryginalne widzenie świata. A do tego ma po prostu zdumiewające zdolności organizacyjne. Co więcej, jest nie lada mówcą, optymistą z subtelnym poczuciem humoru, potrafi rozweselić i zjednoczyć ludzi w silny zespół artystyczny, twórczo ich zapalić. Zwróćcie uwagę, jakim jest kompozytorem! Jego „Kołysankę” do słów Łesi Ukrainki, utwór jasny, utalentowany, wykonuje niemało różnych zespołów chóralnych. Więc kocham jego twórczość i unikalny zespół chóralny, któremu przewodzi A. Awdiewski. W repertuarze chóru są nie tylko ludowe, duchowe, ale i akademickie utwory chóralne, nie stroni on też od współczesnej muzyki chóralnej. I to, że Narodowy Chór stworzył swego czasu razem z kompozytorem Jewhenem Stankowyczem folk-operę „Kwiat paproci”, było przełomem w nową sferę muzyczną, bo dotąd żaden z ludowych zespołów chóralnych niczego podobnego nie wykonywał. Na przykład, choć estońskie akademickie chóry profesjonalnie wykonują utwory Tormisa i jego liczne opracowania pieśni ludowych, ale przecież nie folk-operę! A tutaj — Narodowy Ludowy Chór im. H. Weriowki i nagle — folk-opera! Dlatego nie dziwi, że za czasów Związku Radzieckiego utwór ten wybrzmiał jak wybuch, jak prawdziwe odkrycie artystyczne. Inna sprawa, że ignoranci od sztuki zdołali jednak „zacienić”, „przykryć” jego brzmienie na pewien czas, jak i wykonanie samej folk-opery „Kwiat paproci”. Ale ci ignoranci nigdy nie zdołają przykryć czy zacienić szczerej, bujnej, bogatej i nadzwyczaj melodyjnej ukraińskiej pieśni ludowej. MAESTRO (Fortissimo) Sądzę, że przeważająca większość czytelników „Ukraińskiej gazety muzycznej” zna historię chóru, kiedy objął go główny dyrygent Anatolij Awdiewski. Ale nie wszyscy miłośnicy talentu Maestro wiedzą, jak przyszedł do zespołu. Więc na początku — niewielki ekskurs w przeszłość. Wczesną wiosną bieżącego roku (1993. — Aut.), kiedy odbywał się regionalny etap Wszechukraińskiego konkursu zespołów chóralnych imienia M. Łeontowycza, miałem szczęście być w składzie jury konkursu, któremu przewodniczył przewodniczący Wszechukraińskiego Związku Muzycznego Anatolij Awdiewski, w Odessie. Czy zdarzyło się wam widzieć człowieka, który jedzie na randkę z młodością? Nie? Wtedy uważajcie, że wam się nie poszczęściło: widziałem zdumiewającej urody oblicze człowieka, który, przeistoczywszy się, stał się młody. Jakby narodził się po raz drugi: rozpromienione oczy płonęły młodzieńczo. Ciepły uśmiech rozgrzewał każdego, kto patrzył na twarz. I coś nieuchwytnego, tajemniczego iskrzyło w oczach. A co — pojąć nie można. Takim zobaczyłem Maestro, przyjechawszy do miasta jego młodości — Odessy. Wy tylko spójrzcie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
