Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Smakujcie — Lesia i Rusłan zapraszają!

Слово Просвіти, №33 за 2013 рік

Po raz pierwszy w życiu w jeden wieczór „połknęłam” książkę z przepisami kulinarnymi, odkładając wszystkie sprawy i zamiary przygotowania czegoś na kolację. I nie dlatego, że wybredne czy proste przepisy dawnych i współczesnych potraw nie rozbudzały mojego apetytu — czytanie było ciekawsze niż natychmiastowe gotowanie i jedzenie — czytelniczy pokarm okazał się strawniejszy, bardziej kuszący, chciało się jeszcze! Książka „Kuchnia kozacka”, którą przygotowywali, „na Sicz jeździli, przepisy kulinarne zbierali, zapisywali, rysunki do książki rysowali” Lesia Honczar i Rusłan Najda — druga z kolei w twórczej pracy rodzinnego tandemu. Zresztą do każdej z książek Lesi Honczar, autorki „Bajek portowego miasta”, powieści historycznych „Symarg i wielkie przejście”, „Wilczycy Wyraju” oraz „Rusa z Atlantów” bezpośredni związek ma Rusłan Najda — jest on utalentowanym artystą, ilustratorem każdej z wymienionych publikacji. A w 2012 roku ujrzał światło dzienne „Romans kozacki”, gdzie małżonkowie wystąpili jako współautorzy. Czym ciekawa jest „Kuchnia kozacka”? Tym, że oryginalne i smaczne przepisy wplecione są w fabułę powieści podróżniczej, która daje czytelnikom — poszukiwaczom i konsumentom — nie tylko rady, jak urozmaicić swoje odżywianie, ale i możliwość poznania innego życia — bez codzienności. Byt ludzi, którzy zdołali nawet w naszych zglobalizowanych czasach zachować ukraińskie charakternictwo, pozwolili sobie być dziwacznymi i tajemniczymi oryginałami, zachwyca. Ich dziwactwo tkwi w autentyczności, której nie zachwiejesz, która opiera się na pradawnych tradycjach, chroniących i zachowujących radość zdrowego bytowania. Okazuje się, że w naszych czasach i niemal obok nas żyją i Kozak z Ługu, i Heneid, i pszczelarz dziadek Jarozhało, i ruchliwa Jawdocha oraz kozacy Borowyk, Skif i Zyrwydach, a ojczulek Czortochwist i Wołchow Hapłyk czasem spokojnie kolacjonują przy jednym stole u Kuma Teteri, wychwalając potrawy zręcznej Tryndyczychy. Razem z Rusłanem Najdą i Lesią Honczar czytelnik odwiedzi „Nową Sicz” — niezależne osady kozackie nad Dnieprem i poczuje niepowtarzalny smak śniadań, obiadów, smażonego, gotowanego i pieczonego, szczodrze przyprawionego humorem i codziennymi przygodami, bez których kozacka dusza nie żyje! O Rusłanie Najdzie i Lesi Honczar słyszeliśmy wiele jako o utalentowanej rodzinie literacko-artystycznej, a dzięki nowej książce „Kuchnia kozacka” mamy możliwość usiąść z nimi do stołu, przejrzeć ich bibliotekę, bogatą w ludowe przysłowia, powiedzenia, kozackie legendy i anegdoty, ukraińską klasykę obyczajową (wszystko znajdziecie na stronach „Kuchni kozackiej”), skosztować smakołyków według tajemnych rodzinnych przepisów i, co najważniejsze, poczęstować się szczerą rozmową oraz obejrzeć kozacką rzeźbę i malarstwo. Lesia Honczar i Rusłan Najda nie pouczają, a przekonują — można żyć ciekawym współczesnym życiem i umiejętnie wykorzystywać to, co zachował, zachowuje i zachowa wielki ukraiński ród i każda ukraińska rodzina. Moim zdaniem ta książka jest skazana na długie życie i jest bez wątpienia udanym projektem autorów oraz wydawnictwa „Jarosławiw Wał”. A żeby u was, szanowni czytelnicy, pociekła ślinka i żebyście natychmiast zapragnęli stanąć przy kuchence i ucieszyć siebie oraz rodzinę smakołykami, podajemy kilka przepisów z „Kuchni kozackiej”. Częstujcie się, smakujcie, zapamiętajcie i innych zaproście w gościnę do Rusłana i Lesi, utalentowanych ukraińskich artystów, silnej kozackiej rodziny, prawdziwych encyklopedystów kozackiego bytu. Jusza z suma lub sandacza, która gotuje się na łonie natury. Produkty: ryba (sum, sandacz) — 600 g, wywar rybny z drobiazgu — 2 l, ziemniaki — 5 szt., cebula — 1 szt., cytryna — 40 g, zielenina koperku i pietruszki — 20 g, pieprz czarny w ziarnach, wódka — 50 g, liść laurowy, sól (kupiona u czumaków!). Przygotowanie: Do wrzącej wody w kociołku wrzucamy całą nieobraną cebulę oraz pokrojoną marchew i ziemniaki. Także rybie głowy bez skrzeli i płetwy. Aby jusza była przejrzysta, trzeba nie dawać jej wrzeć jak krater wulkanu, a jedynie tlić się na skraju ogniska. Gdy warzywa są prawie gotowe — wkładamy sprawioną rybę (grubo pokrojoną lub nawet w całości) i gotujemy jeszcze piętnaście minut. Na dwie minuty przed końcem gotowania dodajemy sól, pieprz, zieleninę z czosnkiem. Gdy zdejmiemy juszę z ognia — dolewamy do niej 50 gramów wódki i gasimy w niej głownię. Barszcz z karasiami. Produkty: 4 średnie karasie, 2 marchewki, 2 buraki, pół kapusty, pół szklanki soku pomidorowego, 4 ziemniaki, oliwa z oliwek, liść laurowy, sól, pieprz. Przygotowanie: Do dużego garnka do wrzącej wody wrzucają drobno pokrojoną cebulę i łyżeczkę oliwy z oliwek, dwie starte marchewki, liść laurowy. Osobno podsmażają starty burak na patelni w soku pomidorowym. Jeszcze osobniej smażą średnie karasie, obtoczone w mące. Do garnka wsypują bardzo drobno poszatkowaną kapustę, ziemniaki i burak z patelni. Na 10 minut przed gotowością wrzucają tamże smażone karasie. Szczęśliwego pływania na 10 minut! Hałuszki — najdawniejsza potrawa, która stała się jednym z symboli kuchni ukraińskiej. Produkty: mąka pszenna lub gryczana, jajka, mleko, słonina. Przygotowanie: Przygotowywano je z mąki pszennej i gryczanej, zagniatając na wywarze warzywnym, mleku lub serwatce twarde ciasto z dodatkiem jajek. Nacinano je na „paseczki” o długości 1 cm. Albo formowano kulki wielkości orzecha włoskiego. Dawano im poleżeć, żeby „zwiędły”, a potem gotowano w wrzącej osolonej wodzie, dopóki nie wypłyną. Jedzono hałuszki ze słoniną, śmietaną lub juszą. Kapuśniak zaporoski z kaszą jaglaną. Składniki: pół kilo kiszonej kapusty, ziemniaki — 6 szt., kasza jaglana — 2 łyżki stołowe, po 1 korzeniu marchwi, pietruszki, pasternaku i selera, 1 cebula, masło — 2 łyżki stołowe, wieprzowina — 300 g, kawałek słoniny, śmietana — 4 łyżki stołowe, ziele angielskie, sól, zielenina pietruszki do smaku. Przygotowanie: Wieprzowinę gotujemy. Kiszoną kapustę dusimy na wywarze z wieprzowiny do półmiękkości. Korzonki, pokrojone w słupki, podsmażamy na maśle. Przepuszczoną przez maszynkę do mięsa słoninę rozcieramy w moździerzu razem z posiekaną cebulą, zieleniną pietruszki i kaszą jaglaną. Przecedzamy wywar, wkładamy do niego ziemniaki i gotujemy dziesięć minut. Wtedy ziemniaki wyciągamy i gnieciemy, dodajemy podduszoną kapustę, korzenie w słupkach, kaszę jaglaną i utłuczone ziemniaki. Mieszając, dogotowujemy. Gdy podajemy, obowiązkowo przyprawiamy śmietaną. Barszcz hetmański Składniki: kocioł na 20 litrów, 3 kg cielęciny, 3 kg baraniny, kogut, 6 cebul, 1 kg marchwi, 1 kg buraków, 3 kg kapusty, tyle samo ziemniaków, kilo fasoli, pół kilo bakłażanów (sinych), 300 g słoniny, 4 główki czosnku, zielenina, przyprawy i sól do smaku. Przygotowanie: Gotujemy bulion z cielęciny w kotle. Gdy mięso jest gotowe – wyjmujemy je, a do tego samego wywaru wrzucamy baraninę. Gotujemy do półmiękkości. Wyjmujemy baraninę i dusimy ją oddzielnie z kaszą gryczaną. Następnie wrzucamy całego koguta i gotujemy na małym ogniu do miękkości przez cztery godziny. Wyjmujemy koguta, rozkładamy na talerze, dodajemy przyprawy do galarety i zalewamy wywarem. Dolewamy wrzątku do kotła i wrzucamy najpierw ziemniaki, potem buraki, a gdy są prawie ugotowane – szatkowaną kapustę. Główki czosnku czyścimy, kroimy, słoninę przepuszczamy przez maszynkę do mięsa. W głębokim talerzu drewnianą łyżką ucieramy słoninę z czosnkiem i wrzucamy do barszczu. Na 15 minut przed końcem gotowania dodajemy podsmażone warzywa, ugotowaną oddzielnie fasolę oraz duszone na maśle bakłażany, wcześniej przetarte przez sito. Po takim barszczu każdy stanie się wielkim strategiem! Ugotowana cielęcina podawana jest do barszczu, baranina z kaszą gryczaną – jako drugie danie, a koguta przeznaczamy na galaretę. Karp w miodzie Składniki: na 1 kilogram karpi – 1 marchewka, korzeń pietruszki, cebula, pół cytryny, 2 łyżeczki żelatyny, 2 łyżki miodu, pół szklanki rodzynek. Przygotowanie: Oczyszczonego dużego karpia bez głowy i ogona pokroić na duże kawałki. Głowy i ogony ugotować oddzielnie z pietruszką, marchewką i cebulą. Pod koniec włożyć do wywaru karpia i gotować przez dziesięć minut. Ugotowaną rybę wyłożyć na blachę, a wywar przecedzić, jeszcze trochę pogotować i połączyć z namoczoną żelatyną. Oddzielnie namoczone rodzynki doprawić dwiema łyżkami miodu, zagotować i ostudzić. Oba chłodne wywary połączyć, podgrzać przez kilka minut i zalać karpia w głębokiej blasze. Wstawić do chłodu, wcześniej dekorując pietruszką i plasterkami cytryny. Pierogi siczysławskie na rozczynie (przepis rodzinny) Ciasto: 1 paczka drożdży (50 g), pół litra ciepłego mleka, 2 jajka, 200 g masła (lub margaryny), 1 szklanka cukru. Przygotowanie: Zalać drożdże 1 łyżką cukru, żeby się rozpuściły, jajka utrzeć z resztą cukru, dodać lekko roztopione masło lub margarynę, ciepłe mleko, wszystko wymieszać, odstawić w ciepłe miejsce na 2–3 godziny. Następnie wsypać mąkę i lepić pierogi z ziemniakami, z kapustą, z wiśniami czy morelami, albo z dżemem. Smażyć na patelni na oleju lub piec na blasze w piekarniku. Pierogi siczysławskie bez rozczynu Składniki: 200 g śmietany, 200 g masła, 2 jajka, 1 łyżka cukru, pół łyżeczki sody zgaszonej śmietaną. Przygotowanie: Te pierogi przygotowuje się, gdy nie ma drożdży lub czasu na wyrastanie rozczynu. Jajka ubić z cukrem, dodać roztopione masło. Wszystkie powyższe składniki szybko zagnieść i wstawić do lodówki na 20 minut (można włożyć ciasto do foliowego woreczka, a woreczek – do wody). Równolegle przygotowuje się nadzienie: twaróg z rodzynkami, kapustę lub ziemniaki, doprawione złociście podsmażoną cebulką, posolone i popieprzone. Takie pierogi można zagnieść, ulepić i usmażyć w ciągu godziny – a wasi goście będą zachwyceni. Kulesz z grzybami Produkty: grzyby świeże lub suszone – 0,5 kg, kasza jaglana – 1 kg, cebula – 3 duże, stara słonina – kawałek. Przygotowanie. Gdy są świeże grzyby: słoninę drobno pokroić i wysmażyć w kociołku na smaczne, pachnące skwarki. Dodać drobno pokrojoną cebulę i czosnek. Gdy cebula stanie się żółtawa, wrzucić grzyby do kociołka w trzech porcjach, po kolei. Każdą porcję grzybów lekko posolić. Przyprawy dodać do smaku. I jak tylko trzecia porcja będzie gotowa, dodać kaszę jaglaną. Kulesz można spożywać, gdy kasza zmięknie, dodając zieleninę i roztarty czosnek. Mieszać często i energicznie. Lubow HOŁOTA A gdy suszone grzyby, to: grzyby zalać wodą i niech postoją. Słoninę drobno pokroić i znów wysmażyć w kociołku na pachnące skwarki. Dodać drobno pokrojoną cebulę i czosnek. Kiedy cebula stanie się złocista, wrzucić grzyby do kociołka razem z wywarem. Gotować dalej jak zwykle. Kurki w sosie jajeczno-śmietanowym Produkty: kurki – pół kilo, cebula z szczypiorkiem – 2 szt., pietruszka (gałązki) – 7 szt., masło – 1,5 łyżki, jajka – 4 szt., śmietana – 3 łyżki, śmietanka – 5 łyżek, skrobia – 1 łyżeczka, sól, biały pieprz (świeżo zmielony) – do smaku. Przygotowanie: Kurki oczyścić, jeśli są duże, przekroić na pół lub na cztery części. Cebulę pokroić w cienkie krążki, posiekać pietruszkę, zostawiając część do dekoracji. Masło roztopić na patelni, potem dodać do niego pokrojoną cebulę, kurki i pietruszkę i gotować 5 minut pod przykryciem. Oddzielnie wymieszać jajka, śmietanę, śmietankę i skrobię, dodać sól i pieprz. Wylać tę mieszankę do naczynia z grzybami, które, nie przykrywając, wstawić do piekarnika na 15 minut, potem zostawić na kilka minut w wyłączonym piekarniku. Udekorować pietruszką i podawać na stół z chlebem, ryżem lub ziemniakami. Mięso z opieńkami w garnku Produkty: mięso cielęce – 500 g, opieńki – 400 g, sól, pieprz czarny (ziarnisty), liść laurowy – do smaku, ziemniaki – 1 kg, czosnek, bulion drobiowy pół szklanki. Przygotowanie: Podsmażyć (podusić) mięso do półmiękkości, dodać czosnek, przyprawy, sól. Podusić grzybki. Następnie pokroić ziemniaki w niewielką kostkę. Wszystkie składniki układać warstwami. Zamknąć pokrywką i piec 1 godzinę w piekarniku, będzie bardzo smacznie!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn