Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Czy jedność jest możliwa?

Слово Просвіти, №33 за 2013 рік

Istnienie w Ukrainie co najmniej trzech Kościołów prawosławnych nie jest w żaden sposób spowodowane obiektywnymi okolicznościami. Dokładne przemyślenie materiałów, bezpośrednio i pośrednio związanych z obchodami 1025-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy, pokazuje, że mamy do czynienia z różnym stopniem dojrzewania środowisk politycznych do zrozumienia potrzeby duchowej samodzielności. Cyniczne spekulacje na słowie „kanoniczny”, które wiernym przedstawia się jako miłe Bogu. Ale istnieje droga: „Oddajcie więc cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co Boże”. Innymi słowy, obowiązkiem prawdziwego chrześcijanina jest przestrzeganie praw państwa, w którym żyje, ustanowionych w prawdzie i sprawiedliwości. A czy ludzki czyn jest miły Bogu, jeśli w jego imię depcze się prawa państwa? W życiu widzimy, że często religią przykrywa się lekceważenie prawa. Myrosław ŁEWYCKYJ Jeśli spojrzeć krytycznie, to lekceważenie ukraińskiego prawa było powszechne podczas oficjalnych obchodów 1025. rocznicy Chrztu Ukrainy-Rusi w Kijowie 27–28 lipca 2013 roku. Na święcie, które miało być wyrazem radości, było mało duchowości, a dużo polityki i brudnej siły. I nie dziwi to, bo obecnie w Ukrainie rządzi wychowany przez system radziecki homo sovieticus, który od czasu do czasu deklaruje religijność. Dlatego nieprzypadkowo zwierzchnik UGKK, Jego Blaženstwo Swiatosław, charakteryzując w wywiadzie dla UNIAN-u stan duchowości w Ukrainie i na świecie, stwierdził: „Można na przykład stać blisko Głowy Kościoła podczas obchodów 1025-lecia Chrztu i demonstrować się jako wielki kościelny mecenas, a nazajutrz kraść państwowe pieniądze. To tragedia chrześcijan we współczesnym świecie”… Wszystko to przekształca się w obojętność wobec wszystkiego, łącznie z Kościołem. Dlatego nie dziwi, że w centrum uwagi ukraińskich doniesień o państwowych obchodach święta znalazł się pancerny pociąg, którym do Ukrainy przyjechał Patriarcha Moskiewski, jego zamiłowanie do luksusu i ideologia „russkogo mira”, z którą się utożsamia. Oburzało, że zwykli wierni musieli przechodzić na modlitwę za specjalnymi przepustkami. Nie było więc tej atmosfery, tej masowości, jaką zobaczyli Ukraińcy w krótkich reportażach telewizyjnych o pobycie w tych samych dniach Papieża Rzymskiego w Brazylii, gdzie swobodnie chodził wśród ludzi. Szczególnie dotkliwie to odczuwano podczas wydarzeń z udziałem Prezydenta Rosji — w czasie jego pobytu u stóp pomnika Włodzimierza Wielkiego 27 i 28 lipca w Ławrze Peczerskiej, dokąd rosyjscy ochroniarze nie wpuszczali nawet ukraińskich parlamentarzystów i ministrów. Mimo wszystko powstało wrażenie, że Putina i Cyryla w Kijowie witano z przymusem i chłodno. Na to zwracają uwagę analitycy „Ukraińskiego Tygodnia”. Jednak dziennikarz Witalij Portnikow, który przez wiele lat pracował w Moskwie, uważa obchody jubileuszu Chrztu w Kijowie z udziałem Putina i patriarchy Cerkwi Rosyjskiej za ich wielki triumf polityczny. Dla nich nie jest ważne, kto i ile z nimi rozmawiał w Kijowie, najważniejszy jest obraz i komentarze za kulisami, które przedstawiła rosyjska telewizja. A w ich przekazie Putin wystąpił jako niestrudzony odnowiciel „wielkiej ojczyzny”, a Cyryl jako pierwsza postać świata prawosławnego. I miraż zwycięzców na tle przygotowań do niezwykle ważnych wyborów burmistrza Moskwy był im bardzo potrzebny. Oczywiście takie niuanse, jak spotkanie prezydentów Ukrainy i Rosji, trwające 15 minut, pozostały poza ramami propagandowego obrazu „zwycięzców”. A w Kijowie przypisuje się temu momentowi znaczenie, nazywając go znakowym. Jednak jednoznacznej interpretacji tego zjawiska na razie nie ma. Istnieje przypuszczenie, że Putin już „wlazł pod skórę” nawet obecnej władzy, nieustannie prowokując wobec Ukrainy, czemu towarzyszy blokowanie tych czy innych ukraińskich towarów. Najświeższym przypadkiem jest zakaz sprzedaży słodkich produktów „Roszen” jako metoda nacisku na polityka Petra Poroszenkę. Przy okazji, Putin podczas pobytu na Ukrainie, na obchodach 1025-lecia Chrztu Rusi-Ukrainy, wziął udział w konferencji „Prawosławno-słowiańskie wartości – podstawa cywilizacyjnego wyboru Ukrainy”, zorganizowanej przez „Ukraiński Wybór”, którym kieruje jego kum Wiktor Miedwedczuk. Podczas tej konferencji żarliwie agitował za wejściem Ukrainy do jego „ulubionej idei” – Unii Celnej państw WNP. Stało się to wbrew zapewnieniom prokremlowskich politologów i „wszechwiedzącej” (a w rzeczywistości coraz mniej wiedzącej!) Anny Hermann, że Putin przyjeżdża do Kijowa jako pielgrzym… Otóż przyjechał jako pielgrzym prawosławny, a przybył jako agitator za odbudowę imperium. Agitował nie tylko w Kijowie, ale i na Krymie. Tam, na wspólnych obchodach Dnia Floty Ukrainy i Dnia Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej 28 lipca, znów dał upust emocjom szowinistycznego wnętrza. W wspólnej paradzie dwóch flot dostrzegł dążenie do jedności, w której wspólnie żyli ojcowie, wspólnie pracowali i bronili „wspólnej ojczyzny”, czyniąc ją wielką i „niepokonaną”. Po raz kolejny powtórzył mara­zmatyczne frazesy o „wspólnych korzeniach, wspólnej kulturze i wspólnej religii”… Nic więc dziwnego, że rosyjska opozycjonistka Walerija Nowodworska nazywa prezydenta Rosji, z jego nostalgicznym lamentem za „wspólną przeszłością ze wspólną religią”, wychodźcą z bratniego sowieckiego grobu, człowiekiem z przeszłości. I nie jest on jedynym w rosyjskim kierownictwie, który żyje mitem o „wspólnej przeszłości”. Uzupełnia go (a być może jest jego nauczycielem) obecny patriarcha Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Cyryl (Władimir Gundiajew). Kazanie, które wygłosił w Ławrze Peczerskiej w Kijowie, było nasycone hasłami politycznymi, za którymi często idą działania rewizjonistyczne. Chodzi o ignorowanie władzy państwowej Uzbekistanu, Kirgistanu i Mołdawii podczas nominacji cerkiewnych, co według informacji „Tygodnia Ukraińskiego” stało się przyczyną tego, że dwa pierwsze z wymienionych państw w ogóle nie wpuściły na swoje terytorium patriarchy moskiewskiego, gdy obchodziły 140-lecie utworzenia eparchii taszkenckiej. Mołdawia zaś w zeszłym roku ograniczyła czas pobytu i geografię spotkań rosyjskiego patriarchy z wiernymi. W Kijowie patriarcha Rosyjskiego Kościoła rozpoczął kazanie od mitu o 1025 latach „wspólnej historii”. Jako grzech pychy i ambicji politycznych zakwalifikował twierdzenie, że w państwie narodowym powinien istnieć Kościół z językiem państwowym i narodowym kierownictwem cerkiewnym. Okazuje się, że takie „ekscesy” nie są akceptowane nie tylko przez duchowieństwo i wiernych Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Patriarchatu Kijowskiego. Po zakończeniu kazania w Ławrze Peczerskiej rozpoczęło się skandowanie: „Cyryl – nasz patriarcha”. Kamerę przeniesiono na ludzi. I nikt z tych, którzy wpadli w „oko” kamery, nie otworzył ust. Ponieważ dla wielu ludzi, którzy się tam zebrali, patriarcha Cyryl nie jest ich patriarchą, lecz wymuszoną rzeczywistością. W kazaniu często używał sformułowania „na ukraińskiej ziemi”. W połączeniu ze stałym akcentowaniem niepodzielności Rosyjskiego Kościoła brzmiało ono jak prowincja. I nie jest to tylko moje wrażenie. Wielu zdziwiło to, że Ukrainę moskiewski patriarcha nazwał „naszą ziemią”, a Ukraińców – „naszym narodem”. Na miejscu dawnego narodu radzieckiego pojawia się „nasz”, to znaczy „prawosławny naród”. W kijowskim słowie Cyryla, z jego stałymi akcentami „na całym prawosławnym Kościele”, było dążenie do przedstawienia Rosji jako centrum świata prawosławnego. Patriarcha kijowski z tego samego kręgu powiedział, że obecnie w Rosji, poprzez tworzenie eparchii dla rejonów, dąży się do stworzenia pozoru największego w świecie prawosławnym Kościoła, mówiąc, że ma on blisko 300 biskupów. Jednak w Rosji bardzo mało ludzi uczęszcza do cerkwi. „Przy 140-milionowej ludności w tym roku na Wielkanoc do cerkwi poszło zaledwie 4 miliony 600 tysięcy osób”, — podkreślił patriarcha UPKP. I choć w prawosławiu pierwszeństwo należy do patriarchy konstantynopolitańskiego, są patriarchowie Kościołów lokalnych, którzy są gotowi uznać formalne pierwszeństwo Rosji. Przyczyna jest banalna – polityczna (a być może nie tylko polityczne wsparcie ze strony Rosji), o czym wyraźnie powiedział w wywiadzie zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Chryzostom II. Choć nie wszyscy byli gotowi przełamać tradycję. Patriarcha jerozolimski Teofil III w kazaniu w Kijowie wyraźnie podkreślił pierwsze miejsce Konstantynopola we współczesnym prawosławiu. I, co ciekawe, wymienił trzy Kościoły – Ukraiński, Białoruski i Rosyjski – jako te, z którymi Kościół jerozolimski utrzymuje stosunki. Z tego kazania i z wspomnianego wywiadu zwierzchnika Cypryjskiego Kościoła Ukraińcy dowiedzieli się, że zwierzchników innych Kościołów do Kijowa zapraszał patriarcha Rosyjskiego Kościoła, a nie metropolita kijowski. Ten fakt, a więc słowa podziękowania za zaproszenie do Ukrainy kierowane do obywatela Rosji, ludzie o trzeźwym myśleniu w Kijowie powinni potraktować jako akt lekceważenia ukraińskiej suwerenności, Ukraińców jako narodu. I kiedy na tle słów Teofila III o trzech (a nie o jednym, jak to po-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn