Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

«Dziennik bólu i niepokoju» Olhy Jaworśkiej (Lwów, «Apriori», 2016)

Слово Просвіти, №33 за 2017 рік

Od końca lat dziewięćdziesiątych w literaturze ukraińskiej zaczął się prawdziwy boom na prozę konfesyjną, w tym dziennikarską. Ludzie wyzwolili się, zapragnęli się wygadać. Wiem o tym z własnego doświadczenia — z odzewów na mój dziennik prozy liryczno-ironicznej „Pokusa wiecznością” (1998, 1999). Na początku lat dwutysięcznych wystąpił Petro Soroka ze swoimi dziennikami, znamiennymi kontemplacyjnymi refleksjami i filozoficznymi przemyśleniami autora. Z czasem globalna „mobilizacja” (mam na myśli łączność komórkową) i sieci społecznościowe nieco wyhamowały ten proces. A teraz — już najnowsza historia przywołała do życia nowych „kronikarzy”. Właśnie w takim kontekście można rozpatrywać „Dziennik bólu i niepokoju”. Jest on nieco spokrewniony z pamiętnikami P. Soroki, ale jest przede wszystkim osobisto-obywatelski, jeśli można tak się wyrazić. Dziennik jako gatunek należy do prozy pamiętnikarskiej. Dotyczy to również zapisków Olhy Jaworśkiej, które z czasem mogą stać się bezcenne. Bo to żywe świadectwa naszej dramatycznej epoki, kronika wydarzeń, które odbiły się w sercach Ukraińców. To bardzo nowoczesna literatura, choć autorka nie jest modernistką i preferuje tradycyjne pisarstwo. I to pisarstwo jest szczere, nieskomplikowane, psychologiczne, co jest zresztą charakterystyczne dla jej prozy. „Dziennik prowadziłam od dzieciństwa. Nie mogę zrezygnować z niego do dziś. Dziennik to odzwierciedlenie przeżytego i przemyślanego, odtworzenie smutku i radości. Rodzą się słowa, które chce się zapisać. W dziennikach jest pieczęć ludzkiego losu i czasu, w którym ona żyje. W nich przekraczam niewidzialne granice lat, starzeję się, ratuję się od nudy, dzielę się wrażeniami z usłyszanego i przeczytanego. Dziennik to mój odwieczny towarzysz”. Pierwszy zapis z 25 października 2013 r. „Właśnie obejrzałam Wiadomości. Krew i śmierć”. To jedno źródło informacji. A są jeszcze listy i telefony przyjaciół, krewnych. Z Kijowa, z Majdanu, ze Wschodu. 13 grudnia 2013 r. Z listu Andrija Bobjuka: „...Chcę podzielić się wrażeniami o kijowskim Euromajdanie, gdzie, pomimo swojego wieku i zdrowia, przebywałem od 28 listopada do drugiego grudnia. Było nas tam ośmiu żołnierzy UPA. Na własne oczy widziałem to pobojowisko i przekonałem się, że nasi ukraińscy młodzieńcy w mundurach Berkutu są straszniejsi od rosyjskich specnazowców, którzy zalali krwią Czeczenię... Po tym Janukowycz wzywa do jakiegoś dialogu. Z kim? Z katami?... My, powstańcy, którzy widzieli wiele okrucieństwa bolszewików, byliśmy oszołomieni tym pobojowiskiem”. 21 stycznia 2014. Wałerij Ratycz telefonicznie z Majdanu: „Nie bójcie się. Jestem w samej gęstwinie wydarzeń na Hruszewskiego. Świszczą kule, rozrywają się granaty hukowe, ale uczucia strachu nie ma. Przez telewizor oglądać jest o wiele straszniej”. Dziennik obejmuje okres od 25 października 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. Najbardziej dramatyczny czas naszej najnowszej historii. Świadectwo współczesnej autorki, która obserwowała i przeżyła tragiczne wydarzenia tego odcinka historii sercem — pisarki, kobiety, matki, nauczycielki, która przejmuje się losami swoich uczniów. To bardzo szeroki aspekt, taki pogłębiony punkt widzenia, który odzwierciedla stan duszy całego narodu — każdego z nas. Bo my, niezależnie od tego, czy byliśmy, czy nie byliśmy na Majdanie i na wojnie — wszyscy jesteśmy uczestnikami tej wspaniałej epopei oporu narodu ukraińskiego przeciwko złu, jeszcze jednej wojny moskiewsko-ukraińskiej. Kronika wydarzeń, czasem z dokładnością do godziny i minuty, fotografie chłopców, którzy zginęli, wspólne modlitwy, udział w pogrzebach bohaterów, których przywieziono chować w rodzinnej ziemi, spotkania, rozmyślania. Pod tytułem „Z nami Bóg” — doba 19 lutego 2014 r. zapisana godzinowo. „Kijów w łunach”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn