Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Próby ignorowania przez władzę Konstytucji i ustawy językowej trwają

Слово Просвіти, №33 за 2020 рік

Zacznę nie z bliska. W 1999 roku cztery stowarzyszenia na rzecz obrony i promowania języka francuskiego ustanowiły coroczną nagrodę „Angielski pachołek (najmita)” oraz „Angielski pachołek szczebla międzynarodowego”. „Stowarzyszenie na rzecz zachowania i rozpowszechniania języka francuskiego”, „Przyszłość języka francuskiego”, „Obrona języka francuskiego” i „Prawo do rozumienia” stworzyły w tym celu parodię akademii, „Akademię angielskiego najmity” – dla wysokich rangą urzędników i znanych prywatnych właścicieli, którzy sprzyjają rozpowszechnianiu języka angielskiego i publicznie ignorują francuski. Taras MARUSYK, dziennikarz, ekspert ds. polityki językowej „Angielski pachołek (najmita)” W tak dowcipnej formie francuska opinia publiczna solidaryzowała się z państwową polityką językową. Pisarka Lorane Cosse, wnuczka siostry Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, nazwała to wyróżnienie „nagrodą społecznego oburzenia dla członków francuskiej elity, którzy wyróżnili się swoją determinacją w sprzyjaniu dominacji języka angielskiego we Francji i w instytucjach europejskich ze szkodą dla języka francuskiego”. Pierwszym „laureatem” nagrody „Angielski pachołek (najmita)” wskazana „akademia” w 1999 roku wybrała dyrektora generalnego „Renault” Louisa Schweizera – za wprowadzenie raportów o działalności firmy w języku angielskim. W 2019 roku nagrodę przyznano państwowemu bankowi pocztowemu La Banque postale – za używanie angielsko-francuskiego surżyku w nazwie banku mobilnego Ma French Bank oraz w kampanii reklamowej „When tu check la liste de everybody qui te doit de la money”. W 2018 roku „Akademia angielskiego najmity” prowadziła nagrodę „Czerwony dywan” dla osób, które wyróżniły się w obronie języka francuskiego. Jednym z laureatów został francuski przedsiębiorca Jean-Claude Lavorel, który kupił flotyllę statków wycieczkowych w Lyonie i zastąpił angielską nazwę francuską. Ustanowienie podobnej nagrody nasuwa się również na ukraińskim gruncie. Wydaje mi się, że nie pomylę się, jeśli prognozuję takie w niezbyt odległej perspektywie, ponieważ jest nie tylko grunt, ale i wystarczająco dużo „materiału” – na przykład, jak jest to zapisane w ustawie dotyczącej osoby, która nie może być rekomendowana na stanowisko Pełnomocnika ds. ochrony języka państwowego: jeśli brała ona udział w próbach wprowadzenia oficjalnej wielojęzyczności wbrew Konstytucji Ukrainy i ustalonej procedurze konstytucyjnej, lub była pociągnięta do odpowiedzialności za naruszenie wymogów tej Ustawy. Laureatami mogą stać się także ci ustawodawcy, którzy próbują uchylić wspomnianą ustawę lub ją osłabić. Blok Opozycyjny „Za Życie” poniósł porażkę. Blok Opozycyjny „Za Życie” zwrócił się z wnioskiem konstytucyjnym dotyczącym konstytucyjności Ustawy Ukrainy „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Była to kolejna (i, jestem przekonany, nie ostatnia) próba prorosyjskich polityków zahamowania procesu faktycznego nabywania przez język ukraiński statusu konstytucyjnego. Celem wniosku było również dążenie do maksymalnego przeciągnięcia czasu, aby w przypadku możliwej politycznej gorączki jesienią lub w przyszłym roku wykorzystać stymulowane starcie na tle językowym dla korzyści politycznych. Pomimo tego, że przesłuchania w Sądzie Konstytucyjnym trwają, twierdzę, że OPZZ poniósł porażkę. Po pierwsze, przedstawiciel prezydenta Fedir Wenisławski jednoznacznie oświadczył, że Wołodymyr Zełenski uważa ustawę za konstytucyjną, a także zwrócił uwagę na brak przedmiotu wniosku konstytucyjnego, ponieważ ustawa reguluje jedynie język państwowy, a Radzie Najwyższej pozostaje uchwalić nową ustawę „O mniejszościach narodowych”. Ponadto, odpowiadając na pytanie jednego z sędziów SKU o to, czy język ukraiński był dyskryminowany przez dziesięciolecia i czy państwo ma prawo podejmować środki w celu naprawy takiej sytuacji, Wenisławski odpowiedział, że jest żywym świadkiem dyskryminacji języka ukraińskiego: „...będąc studentem w mieście Charkowie.., zdecydowałem się wynająć mieszkanie i... pytałem w języku ukraińskim, ponieważ jestem pochodzenia z Zachodniej Ukrainy, czy nie podpowiedzą mi, gdzie tutaj można wynająć mieszkanie. Odpowiedziano mi bardzo ciekawą frazą: „My banderowcom mieszkania nie wynajmujemy”. Swoim wystąpieniem Fedir Wenisławski zrównoważył wystąpienie jego partyjnej koleżanki, przedstawicielki Rady Najwyższej w SKU Olhy Sowhyri, która wzięła stronę OPZZ i wielokrotnie apelowała do wniosków Komisji Weneckiej. Podobne do jej retoryki wypowiedzi wykorzystują na Kremlu i w Budapeszcie. Po drugie, członek korespondent Narodowej Akademii Nauk Prawnych, przedstawicielka Instytutu Państwa i Prawa NAN Ukrainy Iryna Kresina w odpowiedzi na zapytanie SKU zaznaczyła, że w wyniku brutalnej rusyfikacji język państwowy wymaga wzmocnionej ochrony i zastosowania środków pozytywnej (odwrotnej) dyskryminacji. Po trzecie, sędzia SKU Ihor Słidenko oskarżył podmiot wniosku Ołeksandra Dołżenkowa o fałszerstwo, prosząc o zacytowanie części 10 art. 1 ustawy językowej, która figuruje we wniosku konstytucyjnym. Dołżenkow długo nie mógł znaleźć tej części (ponieważ jej w ustawie nie ma), a wtedy powiedział, że to błąd gramatyczny, na co sędzia błyskawicznie zareagował: „Na sali jest niemało filologów, którzy powiedzą, że to nie błąd gramatyczny”. O.D.: To nieistotne. I.S.: To bardzo istotne. Wprowadzacie w błąd Sąd Konstytucyjny co do artykułów, które nie istnieją w przyrodzie. Ponadto sędzia SKU podejrzewał członka OPZZ o używanie terminu „rosyjskojęzyczni obywatele”, co jest częścią doktryny Putina. Przy okazji, Ihor Słidenko pytał Ołeksandra Dołżenkowa o dane składu językowego ludności, na których ten się opiera. Odpowiedź – spisem z 2001 roku. A oto najświeższa informacja, która nie spodobałaby się podmiotowi wniosku, od przewodniczącego zarządu Ukraińskiego Stowarzyszenia Telewizyjnego Mykoły Tatusiaka. Poinformował on, że ogólnokrajowy sondaż, przeprowadzony przez KMIIS na zlecenie espreso.tv, wykazał co następuje: 90% ankietowanych określiło siebie jako Ukraińcy, 4,1% – jako Rosjanie. Po czwarte, przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych Maksym Kononenko wyraźnie zaznaczył, że błędne tłumaczenie Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych nadal stwarza problemy Ukrainie, dlatego warto byłoby zatwierdzić poprawne certyfikowane tłumaczenie, które MSZ wykonało już dawno, ale Ministerstwo Kultury nie wnosi tej kwestii na posiedzenie rządu. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Awakow, Heraszczenko Minister Arsen Awakow, jego zastępca Anton Heraszczenko, szereg innych urzędników nie zwracają uwagi na ustawę i kontynuują regularne udzielanie wywiadów w języku rosyjskim, nawet w pierwszą rocznicę ustawy językowej, która zbiegła się z trzydziestą rocznicą Deklaracji o suwerenności państwowej Ukrainy. Jest to podwójnie przykre i rażące, wszak nowym Pełnomocnikiem ds. ochrony języka państwowego został były partyjny kolega Awakowa i Heraszczenki Taras Kremin. Takie wrażenie, że ignorując artykuł 10 Konstytucji i ustawy, mają nadzieję, że Pełnomocnik im, obrazowo mówiąc, „nie wypisze mandatu”. Właśnie na 16 lipca, kiedy Ukraina obchodziła te ważne dla państwa daty, przewodniczący Rady Najwyższej Dmytro Razumkow umieścił w porządku obrad rozpatrzenie skandalicznego projektu ustawy deputowanego ze „Sługi Narodu” Maksyma Bużanśkiego. Z powodu protestów społecznych i publicznej odmowy poparcia jego inicjatywy przez około trzydziestu deputowanych z tej samej partii, ani 16, ani 17 lipca tego projektu ustawy nie rozpatrywano. Ze względu na możliwe sesje nadzwyczajne podczas letnich wakacji parlamentarnych, sezon urlopowy i nastroje Dmytra Razumkowa, nie ma pewności, że parlament nie powróci do tego projektu ustawy, ponieważ po 1 września 2020 roku będzie on nieaktualny. Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej Gdyby wśród pretendentów do zdobycia ukraińskiego odpowiednika nagrody „Angielski pachołek (najmita)” odbywał się „wyścig”, to kierownik Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej Ołeksandr Tkaczenko wyszedłby na prowadzenie. Wspomnę przede wszystkim epopeję z mianowaniem Pełnomocnika ds. Ochrony Języka Państwowego. Tkaczenko dwukrotnie złamał prawo, wycofując złożoną już przez Ministerstwo Kultury kandydaturę Swiatosława Lityńskiego i zgłaszając na to stanowisko Switłanę Bronnikową. Po pierwsze, 30-dniowy termin na to upłynął. Artykuł 50 ustawy określa procedurę zgłaszania nowej kandydatury Pełnomocnika w przypadku przedterminowego wygaśnięcia jego pełnomocnictw – w ciągu 30 dni. Po drugie, kandydat na stanowisko Pełnomocnika powinien posiadać doświadczenie w działalności na rzecz ochrony praw człowieka lub doświadczenie w działalności na rzecz ochrony języka państwowego. Takiego doświadczenia kandydatura od Tkaczenki nie miała. Ostatecznie jej prezentacja to czysta scholastyka i nawlekanie słów. Po trzecie, członkowie rządu naruszyli część 6 tego artykułu, zgodnie z którą Gabinet Ministrów Ukrainy rozpatruje wszystkie kandydatu-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn