Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Słowo, język, książka

Слово Просвіти, №33 за 2020 рік

Gościem gazety jest koordynatorka Bezpłatnych kursów języka ukraińskiego w Czernihowie, dyrektorka miejskiego Centralnego Systemu Bibliotecznego, kandydat nauk filologicznych Ludmyła ZINEWYCZ. Ludmyła Zinewycz — Pani Ludmyło, czym dla Pani jest Pani dzieło, sprawa ostatnich 5 lat (równolegle z pracą, bo to projekt wolontariacki) – „Bezpłatne kursy języka ukraińskiego”? — Przede wszystkim jest to możliwość wniesienia swojego wkładu w nieuchronne nadchodzące zwycięstwo Ukrainy w walce o jej ukraińskość, w przywrócenie historycznej sprawiedliwości, jest to możliwość pomocy ludziom, którzy z różnych przyczyn utracili swoją tożsamość narodową, powrotu do rodzinnego domu (język jako dom bytu), poczucia więzi ze swoją ziemią, z minionymi i przyszłymi pokoleniami — i odkrycia piękna języka, ojczystych słów, od których, jak pisał T. Szewczenko, „serce bije, ożywa…”, poprzez naukę języka głębszego poznania swojej historii, literatury, charakteru narodowego, rozbudzenia świadomości narodowej, zaszczepienia szacunku do języka jako symbolu państwowości i środka jej samozachowania. Oprócz tego, dla mnie, jako wykładowcy z 25-letnim doświadczeniem naukowo-pedagogicznym, jest to także możliwość profesjonalnej samorealizacji i doskonalenia, ponieważ audytorium słuchaczy kursów wymaga innych podejść, odmiennych od szkolnych czy uniwersyteckich. — Kursy obecnie działają na bazie kierowanej przez Panią miejskiej biblioteki im. M. Kociubynskiego. I organicznie wplotły się w te bardzo duże zmiany, które wprowadziła Pani w pracę biblioteki. Półtora roku temu, po wielu latach wykładania, w szczególności w szkole wyższej, szła Pani do tej nowej dla siebie sprawy, niechby i stycznej z wykładaniem, zwłaszcza filologii — praca z ludźmi, słowem, książką. Jaka powinna być współczesna ukraińska biblioteka? Co jest do tego potrzebne? W moich planach-marzeniach ma to być placówka-uniwersał, odpowiadająca najróżniejszym potrzebom edukacyjnym i kulturalnym człowieka: czytać, uczyć się, nabywać nowe umiejętności i zdolności, tworzyć, komunikować się, dyskutować, wykazywać aktywną postawę obywatelską, wartościowo wypoczywać itd. Aby odpowiadać na takie potrzeby, rozszerzamy funkcjonalność biblioteki: u nas działa otwarty uniwersytet z kursami szkoleniowymi z języka ukraińskiego, angielskiego, historii Ukrainy, krajoznawstwa, prawoznawstwa, lektorium na aktualne tematy, rozmówki, prowadzone są treningi psychologiczne, warsztaty, działają klub dyskusyjny, klub kina intelektualnego, fotoklub, organizowane są wystawy artystyczne, niedawno otworzyło się Centrum autentyki poleskiej itd. Możliwości bibliotek w rozwiązywaniu naglących narodowych problemów kulturalnych, moralnych, duchowych społeczeństwa — od niewielkiej wspólnoty do ogólnopaństwowych skal — są bardzo duże. Jednak naszym rządzącym często brakuje uświadomienia sobie wagi biblioteki dla rozwoju wysoko wykształconego, psychicznie zdrowego, stabilnego społeczeństwa oraz państwowego stosunku do intelektualnego dorobku pokoleń, zachowanego w księgozbiorach. – Niemożliwe jest w wywiadzie wymienić wszystkie ciekawe pomysły, już wcielone przez Panią w pracę biblioteczną, wszystkie przeprowadzone akcje, wydarzenia. Proszę opowiedzieć o dwóch zeszłorocznych projektach — Letniej szkole literackiej „Kwiat paproci” i Pokrowskim kiermaszu książki. Projektach, które, zapewne, chciałaby Pani kontynuować. — Tak, bardzo chciałabym, aby te projekty żyły nadal. Szkoła literacka „Kwiat paproci” zebrała, zjednoczyła twórczą młodzież, dała możliwość poznania znamienitych pisarzy (Hałyna Pahuciak, Iryna Starowojt, Wołodymyr Danyłenko, Wałentyna Masterowa, Hanna Arsenycz-Baran) i przejęcia ich twórczego doświadczenia, usłyszenia praktycznych rad i wskazówek. Były to niezapomniane, gwarne dni wartościowej komunikacji, wykładów, warsztatów, plenerów twórczych, wycieczek po malowniczej i bogatej w tradycję literacką Czernihowszczyźnie. Ważnym rezultatem pracy szkoły literackiej stała się książka — antologia utworów uczniów i wykładowców szkoły „Kwiat paproci”. Pokrowski kiermasz książki w Czernihowie to prawdziwe święto ukraińskiego słowa, mądrości, książki, święto, które łączy, jednoczy ludzi na podstawie wspólnych wartości narodowo-kulturowych, ideałów, bohaterów i wspólnego pragnienia zmieniania kraju na lepsze. — Pani biblioteka obecnie stała się jednym z głównych ośrodków kultury, duchowości miasta. Co by Pani wyróżniła jako najciekawsze w jej pracy? — W bibliotece nie może być nieciekawie, tutaj każdy dzień jest wypełniony treścią. Najważniejszym dla mnie jest to, że wbrew oczywistej rusyfikacji mieszkańców miasta i wpływowi rosyjskiej propagandy, przestrzeń kulturalna, którą tworzymy, staje się bardziej narodowo-centryczna, patriotyczna, jednak nie zamknięta, otwarta na komunikację międzykulturową z innymi narodami, zarówno poprzez bezpośrednie kontakty z zagranicą, jak i za pośrednictwem książki. A jeszcze bardzo cieszy mnie, gdy w bibliotece jest tłoczno i gwarno, ludzie stęsknili się za żywą komunikacją, za możliwością podzielenia się wrażeniami z przeczytanej książki, przeżytego wydarzenia, obejrzanego filmu, obrazu, ludzie chcą być wypowiedziani i wysłuchani. Nie mogę nie wspomnieć także o wolontariacie i wolontariuszach: coraz częściej do biblioteki przychodzą ludzie, ja ich nazywam świetlikami, którzy bezinteresownie i z poczuciem odpowiedzialności są gotowi dzielić się z innymi swoją wiedzą, doświadczeniem, umiejętnościami lub którzy kupują i darowują bibliotece książki. – Gośćmi biblioteki na prezentacjach, spotkaniach twórczych bywało wielu przedstawicieli środowisk twórczych miasta i obwodu. Ale nie tylko. Do was do biblioteki, do Czernihowa, chętnie przyjeżdżają znani ukraińscy pisarze, artyści. Proszę wymienić choćby niektórych z tych, których gościnnie przyjmowała biblioteka, jej czytelnicy, słuchacze Pani kursów. – Każde spotkanie jest niepowtarzalne, każde otwiera osobny cudowny świat, skłania do czytania, rozmyślań, motywuje, inspiruje. Każdemu z naszych gości jestem wdzięczna za luksus żywej komunikacji, że znaleźli czas i zasoby, by nas odwiedzić, jednak wszystkich wymienić nie sposób, wymienię tych, którzy zebrali najwięcej czytelników: Wachtang Kipiani, Hałyna Pahuciak, Wołodymyr Łys, Nadija Humeniuk, Hryhorij Husejnow, Wasyl Szenderowski, Wołodymyr Szowkoszytny, Saszko Lirnyk, Łesia Mudrak, Serhij Pantiuk, Tetiana Szeptycka, Iryna Starowojt, Ołena Peczorna, Ołeś Donij, Natalja Hurnyćka, Wołodymyr Danyłenko, Wałentyna Masterowa. — Jednym z wyrazistych niedawnych wydarzeń — dwie prezentacje w jeden dzień: książki poezji Switłany Antonyszyn z Lwowszczyzny i nowej powieści naszej krajanki, znanej pisarki Wałentyny Masterowej. Swoją drogą, pani Wałentyna jest bezpośrednio związana także ze wspomnianym zbiorem poezji. Proszę opowiedzieć o tej prezentacji, tych książkach, ich autorkach. — W bibliotece przedstawiliśmy zbiór poezji mieszkanki Lwowszczyzny Switłany Antonyszyn „Na białym kamieniu”. Pisarka, poetka, dziennikarka z powodu ciężkiej choroby nie mogła być obecna na prezentacji. Ale wydanie książki jest bezpośrednio związane z naszą Czernihowszczyzną, wszak w tym autorce pomogła nasza krajanka, znana pisarka Wałentyna Masterowa. Switłana Antonyszyn jest przykuta do łóżka, prawie nic nie widzi, swoje wiersze podyktowała Wałentynie Masterowej, pisarka prowadzi jej stronę oraz pomaga w realizacji twórczego potencjału. Według Walentyny Masterowej, która prezentowała książkę, ten zbiór stał się niezwykle potrzebnym promykiem radości w życiu chorej poetki. Przecież nie jest zapomniana, pamiętają o niej, czytają ją. Podczas wieczoru autorskiego wiersze Switłany Antonyszyn czytała czernihowska aktorka i reżyser Renata Gafurowa — wielu osobom łzy napłynęły do oczu. Zbiór uzupełniły wspaniałe ilustracje czernihowskiej artystki Natalii Dziub. Wszystkie egzemplarze książki „Na białym kamieniu” wykupili obecni. Ceny na nie nie było, każdy dawał tyle, ile mógł. Przecież te środki pójdą na podtrzymanie życia poetki, która pisze duszą. A sama Walentyna Masterowa tego samego wieczoru przedstawiła nową powieść o czernihowskiej przeszłości „Tobie powiem”, która przenosi czytelnika w daleki XI wiek, kiedy ojczystą ziemię i honor broniono mieczem, i to nie tylko przed wrogami, a często także przed podstępnymi krewnymi. Oto co powiedziała o prezentacji Walentyna Masterowa: „Jestem jeszcze pod wrażeniem. Przeglądam zdjęcia, wpatruję się w uważne twarze ludzi, których znam i których nie znam, przyjazne uśmiechy. Czytam podpisy pod komentarzami. Są różne, ale w większości przebija z nich szczera wdzięczność. Przy czym nikt nie obijał żadnych progów, nie narzucał się z zaproszeniami dla masowości. Nawet Narodowy Związek Pisarzy usunął się od prezentacji, od wierzchołka po sam dół. O władzy nie ma co nawet mówić. Wręcz przeciwnie — przyjemnie jest czuć się wolną, niezależną. I potrzebną. Potrzebną nie władzy, nie związkowi, którym od czasu jego stworzenia kierowało KGB, niszcząc jego rękami wszystko, co utalentowane i myślące, a ludziom, tym, o których cały czas trąbią sprzedajni socjologowie, dziennikarze i analitycy, że na Ukrainie nie ma literatury ukraińskiej. I że Ukraińcy nie chcą czytać po ukraińsku. Kłamstwo, panowie! Kłamstwo, domorośli janczarzy i zagraniczni. Ukraińcom potrzebny jest swój kraj, swoją ziemia, swój język i literatura. Niespodziewanie przychodzi myśl: sumienny ukraiński pisarz to ostatni bastion ukraińskości w państwie ukraińskim, ostatni sztandar podniesiony nad ruiną, którą obecnie jest idea narodowa na Ukrainie. Walczyć w kraju o ojczysty język, i przeciwko komu! — przeciwko władzy i władcom, przeciwko „narodowym” (czytaj — obcym) wybrańcom w Radzie Najwyższej! Uznanie to zjawa, tak jak sława i zniesławienie. Według Księgi Koheleta: „W przyszłe dni wszystko będzie zapomniane. Nie ma pamięci o dawnych ludziach. I miłość ich, i nienawiść, i zazdrość przeminą. I nie mają już udziału w niczym, co dzieje się pod słońcem”. Co pozostanie? Pozostanie słowo. Właśnie to słowo, o które dzisiaj toczy się zacięta walka w naszym kraju. Ojczyste słowo, które przejdzie próbę ogniem i mieczem, podłością i podstępnością, zdradą i nienawiścią, ale oczyści się i oczyści Ukrainę. I przetrwa”. Rozmawiał Petro ANTONENKO. Wieczór poezji lirycznej w bibliotece. Goście z Kijowa — poeci Tetiana Szeptycka i Serhij Pantiuk.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn