Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Dlaczego niektórym rosyjskojęzycznym obywatelom Ukrainy przykro jest należeć do mniejszości narodowej i jak mogą pozbyć się tego kompleksu? Znowu o języku?

Слово Просвіти, №33 за 2020 рік

Zakończenie. Początek na str. 1. Co tu dużo mówić? Dziennikarka wyraźnie nie żyje w zgodzie ze zdrowym rozsądkiem. K. Żarkych ma też „receptę” dla ukraińskojęzycznych: podnoście swoją kulturę, piszcie bajki i wiersze, twórzcie piosenki – ale nie sprawiajcie żadnego dyskomfortu rosyjskojęzycznym kijowianom swoimi nikomu niepotrzebnymi napisami „w języku” w sklepach, kinach i restauracjach. Oto i dziennikarka ogólnoukraińskiego kanału telewizyjnego! Oto i głębia myśli, obiektywna analiza sytuacji! Nie artykuł, a istny winegret, jakiś chaotyczny potok świadomości przerażonego i rozgoryczonego na cały świat mieszczucha, który nie jest zdolny do logicznego przemyślenia faktów i któremu wyjście ze zwykłej strefy komfortu, zmiana statusu z przedstawiciela uprzywilejowanej warstwy społeczeństwa na przedstawiciela mniejszości narodowej wydaje się końcem świata. Jednak z tego słownego miszmaszu wyłaniają się dość wyraźne przesłania do ukraińskojęzycznych: nie pchajcie się do naszych rosyjskojęzycznych miast, nie dokuczajcie nam swoim językiem w sferze usług, piszcie swoje wiersze i bajki gdzieś tam po wsiach… A jeśli wy – o zgrozo! – wymyślicie, by przenieść nas do statusu mniejszości narodowej, to Donbas już nigdy nie wróci (ze stratą Krymu K. Żarkych już, najwyraźniej, się pogodziła) i kraj się rozpadnie. Myśli i odczucia K. Żarkych, opisane powyżej, to typowy obraz postimperialnego syndromu – stanu psychicznego panującego w „republikach związkowych” byłego ZSRR rosyjskojęzycznego i rosyjskojęzycznego „sowka”, który po rozpadzie „imperium zła” znalazł się przed groźbą utraty swojej uprzywilejowanej pozycji społecznej i przejścia do stanu mniejszości narodowej w nowych państwach narodowych, które powstały na ruinach „kraju sowietów”. Dla „sowka” nie do przyjęcia i nie do zniesienia jest sytuacja, w której zmuszony jest okazywać szacunek tubylcom, którymi gardził, – a co najstraszniejsze – uczyć się ich języka jako państwowego, a na dodatek korzystać z niego przy wykonywaniu obowiązków zawodowych lub służbowych! Najbardziej optymalnym wariantem w sytuacji wzrostu świadomości narodowej Ukraińców byłoby dla rosyjskojęzycznych obywateli zaakceptowanie nowych realiów życia na Ukrainie, pogodzenie się ze swoim statusem mniejszości narodowej, nauczenie się języka państwowego i stanie się pełnowartościowym obywatelem nowo powstałego państwa, zachowując przy tym swoją tożsamość narodową, jeśli jest takie pragnienie. Jednak niektórzy z szczególnie ambitnych rosyjskojęzycznych wybierają inną drogę – zaczynają domagać się od rządów państw narodowych statusu państwowego dla swojego języka i prawa do nieznajomości oraz niekorzystania z języka narodu tytularnego. Takie podejście do rozwiązania problemu funkcjonowania języka rosyjskiego w państwach postsowieckich jest antyhistoryczne i dlatego całkowicie nieperspektywiczne i nieakceptowalne, co potwierdza praktyka budowania narodu w republikach byłego ZSRR: w żadnej z nich, oprócz Białorusi, język rosyjski nie otrzymał statusu drugiego języka państwowego. Celowość takiej polityki potwierdza doświadczenie tejże Białorusi, gdzie język ludności autochtonicznej znajduje się na granicy zaniku: w codziennym życiu posługuje się nim nie więcej niż 10 procent mieszkańców republiki. Jednak nawet po prawie 30 latach od rozpadu Związku Radzieckiego postimperialny syndrom nie daje spokoju niektórym rosyjskojęzycznym w republikach narodowych, w tym także na Ukrainie. Do nich należy też szef redakcji portalu „Chwyla” Jurij Romanenko, który wyróżnia się niebyt przychylnym stosunkiem do języka i świąt narodowych Ukraińców, i który niedawno ostro wystąpił za nadaniem językowi rosyjskiemu statusu drugiego państwowego na Ukrainie. To ten sam Romanenko, którego lwowski dziennikarz telewizyjny Ostap Drozdow wyrzucił ze studia za demonstracyjną odmowę komunikowania się po ukraińsku, pomimo wcześniejszego porozumienia z prowadzącym. Fakt ten odbił się głośnym echem w ukraińskim społeczeństwie, prawie wszyscy komentatorzy potępili nieadekwatne zachowanie Romanenki, w tym także stały autor „Chwyly”, znany ukraiński filozof i bloger Serhij Daciuk, stawiając za przykład swojemu koledze własne doświadczenie przejścia na język ukraiński w publicystyce po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę. I oto – nowy wybryk tego chamskiego pismaka. Z okazji dyskusji o „McDonaldzie” J. Romanenko wyprodukował artykuł i wywiad z R. Biziajewem, gdzie pokazał swoje prawdziwe imperialne oblicze, krzycząc o „naruszeniu praw” rosyjskojęzycznych i państwowym statusie „języka”, których on, podobnie jak rosyjscy okupanci, gotów jest „bronić” z bronią w ręku. Istota pretensji J. Romanenki zawarta jest w tym fragmencie artykułu: „…my chcemy, żeby ten język (język rosyjski – W. G.) był na jednym poziomie z ukraińskim w organach władzy, sferze usług, mediach i tak dalej. To nasze prawo, jako obywateli tego państwa, którzy utrzymują je, niczego nie otrzymując pożytecznego w zamian”. Jeśli zaś nasze „niedopaństwo”, według słów J. Romanenki, nie nada takiego samego statusu językowi rosyjskiemu, co ukraińskiemu, to u nas rozpocznie się rzeź, jak w Bośni, gdzie w wojnie domowej zginęły setki tysięcy osób. I Rosjanom nie pozostaje nic innego, jak zaopatrywać się w broń dla obrony swoich praw językowych i obywatelskich (!!!). Uważam, że otwarty ekstremizm Romanenki, jego gotowość do rozwiązywania problemów humanitarnych bronią powinny otrzymać należytą ocenę w ukraińskim społeczeństwie, a być może i w organach ścigania. Jednocześnie chcę ostudzić wojowniczy zapał szefa „Chwyly”: według niedawnego sondażu, tylko 15 procent obywateli Ukrainy pragnie nadania rosyjskiemu statusu drugiego państwowego, a 68,5% opowiada się za ukraińskim jako JEDYNYM państwowym. Jeśli chodzi o etnicznych Rosjan na Ukrainie, którzy przeprowadzili się do nas w różnych czasach, skuszeni naszym ciepłym klimatem, hojnymi darami przyrody, smaczną kiełbasą i słoniną, to nie są to ludzie, którzy będą chwytać za broń, żeby walczyć o „prawa” języka rosyjskiego, któremu w naszym kraju nic nie zagraża. O, w Łotwie i Estonii nie tylko całą edukację i administrację przeniesiono na języki narodów tytularnych, ale i obywatelstwo odebrano tym rosyjskojęzycznym, którzy nie zdali specjalnego egzaminu na uzyskanie obywatelstwa – i nic, zadowalają się statusem nieobywateli, byle tylko nie stracić korzyści wysokiego poziomu życia w prawdziwym europejskim kraju. To z kim Romanenko chce walczyć o język rosyjski na Ukrainie? Z Putinem i separatystami, którzy żądają jego statusu państwowego na Ukrainie? Niech nie liczy Romanenko na poparcie swoich ekstremistycznych wezwań nawet przez tych rosyjskojęzycznych na Ukrainie, którzy mają ukraińskie korzenie. Tak, znaczna część etnicznych Ukraińców wciąż jeszcze komunikuje się w języku rosyjskim, ale przeważająca ich większość zachowała ukraińską świadomość narodową, pamięć rodową i historyczną o swoich ukraińskich przodkach oraz o chwalebnej przeszłości Ojczyzny. Rosyjskojęzyczni Ukraińcy tak samo, jak ukraińskojęzyczni, tolerancyjnie i przychylnie odnoszą się do procesów odrodzenia języka narodowego i kultury w Ukrainie, o czym świadczy absolutnie bezbolesne, masowe i niemal jednoczesne przejście na język ukraiński nauczania i wychowania w całym systemie oświaty – od przedszkoli po uniwersytety w stolicy oraz w zrusyfikowanych miastach Centrum, Wschodu i Południa kraju; nie wywołuje żadnych protestów także „ukrainizacja” aparatu państwowego, systemu ochrony porządku prawnego, wojska itd. I najjaskrawszym dowodem lojalności rosyjskojęzycznych wobec państwa ukraińskiego jest ich heroiczna walka z prorosyjskim reżimem Janukowycza podczas Rewolucji Godności, a także z rosyjskimi okupantami w Donbasie. I gdyby jakiś „odmrożok”, degenerat-marginalista w Ukrainie zaczął wzywać do broni w imię „praw” języka rosyjskiego, to nasi rosyjskojęzyczni obywatele byliby wśród pierwszych, którzy skręciliby kark temu prowokatorowi. Zresztą, tak samo, jak i w krajach bałtyckich, tak trzeba będzie postąpić państwu ukraińskiemu na Krymie i w Donbasie po odzyskaniu okupowanych terytoriów. Przeprowadziwszy filtrację tych, którzy pozostaną, zbadawszy działalność każdej osoby w okresie okupacji, nie „szczególny” status nadawać tym regionom Ukrainy, nie „oficjalny” język rosyjski, a postawić przed nimi wymóg udowodnienia lojalności wobec państwa ukraińskiego, zdania egzaminu ze znajomości języka państwowego, historii Ukrainy, jej praw oraz Konstytucji. I dopiero po przejściu przez osobę tej procedury przywracać jej obywatelstwo ukraińskie. Co można doradzić Ju. Romanence, K. Żarkychowi i ich współmyślicielom? Przede wszystkim zrozumieć bardzo proste rzeczy. Pomimo wszechogarniającego postępu globalizacji, na świecie trwa również proces odwrotny – budowy państw narodowych – i nieprędko się on zakończy. Każde państwo narodowe będzie silne i skuteczne tylko wtedy, gdy będzie miało potężny rdzeń – naród tytularny, który odwiecznie żyje na tym terytorium, nadał mu własną nazwę, rozwija tu swoją kulturę i ponosi odpowiedzialność za teraźniejszość i przyszłość tej ziemi oraz ludzi, którzy na niej żyją. Wobec tego narodu tytularnego pełną lojalność i szacunek powinny okazywać liczne mniejszości narodowe, które zrządzeniem różnych okoliczności znalazły się na jego ziemi, korzystając z takiej samej lojalności i szacunku ze strony narodu tytularnego, co stwarza demokratyczne warunki dla swobodnego rozwoju kultury tych mniejszości. Harmonijność relacji narodu tytularnego i mniejszości narodowych to gwarancja pokoju, spokoju, wszechstronnego rozwoju każdej osoby i wspólnoty na tym terytorium. Przyznawanie przywilejów jednej z mniejszości, choćby najliczniejszej, będzie niesprawiedliwością wobec narodu tytularnego i innych mniejszości, zrodzi ich niezadowolenie, protesty i w ostatecznym rozrachunku zdestabilizuje sytuację w kraju. Aby uniknąć tego, „McDonald’s” musiałby oblepić wszystkie swoje ściany menu w 130 językach wszystkich mniejszości narodowych, które żyją w Ukrainie. Absurd? Oczywiście. Ale właśnie do takiego absurdu prowadzą żądania tych rosyjskojęzycznych obywateli, którzy w żaden sposób nie mogą pozbyć się syndromu imperialnego i pogodzić się ze swoim statusem mniejszości narodowej w naszym kraju. Takich głupstw nie robi się nigdzie na świecie. Wszędzie cała reklama, ogłoszenia publikowane są w języku państwowym dla miejscowych mieszkańców oraz w angielskim jako języku komunikacji międzynarodowej – dla obcokrajowców. To ogólnoświatowa praktyka, której ściśle przestrzega także „McDonald’s”. A wołania K. Żarkycha i Ju. Romanenki o „podatkach”, „naruszeniu praw” – to od złego. Jakie ich „prognozy” o rozpadzie kraju, oddzieleniu Donbasu. Wszystko jest wręcz przeciwnie. Gdyby przez wszystkie lata niepodległości w Donbasie i na Krymie twardą ręką realizowano odrodzenie języka ukraińskiego, kultury, tożsamości – przynajmniej tak, jak prowadzono politykę korenizacji w latach 20. ubiegłego wieku – prorosyjscy separatyści nie mieliby tam szans. Zwracam uwagę także na to, że wprowadzenie dwóch lub więcej języków państwowych w jednym kraju to zawsze źródło konfliktów, niestabilności politycznej, które stawiają kraje na krawędzi rozpadu. Przykłady wysokorozwiniętych państw – Kanady, Belgii, Hiszpanii – są tego jaskrawym potwierdzeniem. W takich sporach często przytacza się przykład Szwajcarii, gdzie, rzekomo, pokojowo współfunkcjonują cztery języki narodowe – niemiecki, francuski, włoski, retoromański (pierwsze trzy uważane są za oficjalne

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn