Strona · s. 1strona oryginału ↗
Mykoła KULCZYŃSKI: Spadają duchowe pęta z Ukraińców
Слово Просвіти, №33–34 за 2021 рік
Minione stulecie ukazało światu całą wielkość i całą tragedię narodu ukraińskiego. Świat nie widział, a może i nie chciał widzieć ani naszej niezwykle heroicznej walki wyzwoleńczej spod rosyjskiego jarzma w latach 1917–1921, ani desperackiego męstwa UPA, skierowanego w przyszłość, ani tragedii trzech Hołodomorów, ani deportacji przedwojennych i powojennych, ani totalnego wyniszczenia warstwy intelektualnej naszego narodu. Świat uważał upiora na moskiewskim tronie, który dnia nie mógł przeżyć bez ludzkiej krwi, kata Ukraińców, za swojego sojusznika w wojnie z takim samym upiorem na tronie berlińskim. I tylko dzięki wysiłkom ukraińskiej emigracji WIELKIEGO WYJŚCIA 1943 roku, w szczególności Iwana Bahrianego, ledwo-ledwo zaczęła uchylać się zasłona tragedii dawnego europejskiego narodu, zniewolonego przez rosyjski imperializm – samowładny i komunistyczny, który niemal starł go z mapy świata. Starł, ale nie pokonał. Ofiarnym wyczynem naszych męczenników za Ukrainę – ukraińskich więźniów politycznych rosyjskich komunistycznych obozów koncentracyjnych i więzień – zasłona uchyliła się jeszcze bardziej i zdziwiony świat zobaczył żywy i niepokonany naród ukraiński. Zatem sierpień 1991 roku świat przyjął jako naturalny rezultat naszej walki, pogratulował nam zwycięstwa i uznał nasze państwo w wolnym kręgu narodów. Niełatwa jest nasza droga do własnej państwowości. Miliony ofiar na niej. Dzisiaj trzeba ich wszystkich wspomnieć i pomodlić się za nich. Za starszyznę i kozaków Armii URL, wojowników UPA, naszych wybitnych działaczy całej walki wyzwoleńczej na przestrzeni stulecia, wszystkich, bez wyjątków. Skłonić się w szacunku przed wytrwałą pracą naszej emigracji politycznej, która nie tylko zachowała w warunkach wolnego świata nasze osiągnięcia kulturowe, naukowe i duchowe, ale także rozwinęła je do światowego poziomu. Skłonić się dzisiaj w szacunku także przed naszymi pisarzami, naukowcami, którzy w warunkach zniewolenia pielęgnowali ukraińskie słowo, stawali w jego obronie, przeciwstawiali się rusyfikacji i denacjonalizacji Ukraińców, swoją twórczą i naukową pracą pielęgnowali ziarna przyszłego oporu wobec imperium. Nie, nie na pustym miejscu powstał Ludowy Ruch Ukrainy. On właśnie wchłonął w siebie całe doświadczenie poprzedniej walki wyzwoleńczej i, zdoławszy przełamać opór administracji kolonialnej, doprowadził Ukrainę do Niepodległości. Nigdy nie zapomnę tej chwili, kiedy tysiące połtawian, którzy przyszli na wezwanie Ruchu, uklękli i zaśpiewali „Szcze ne wmerła Ukrajina”, kiedy nad budynkiem kina im. Kotlarewskiego załopotała ukraińska flaga. Był to 1990 rok, prawie północ, bo gdzieś od godziny 16-tej zablokowaliśmy ruch w centrum miasta i żądaliśmy zwrotu masztu dla flagi, który bezczelnie zabrała milicja. Po negocjacjach w radzie miejskiej uzgodniono podniesienie flagi na kinie. Nikt nie wzywał ludzi, by uklękli i śpiewali hymn. Zrobili to sami, bo tego wymagał ich przebudzony duch. Takie samo duchowe uniesienie przeżywaliśmy przed Radą Najwyższą 24 sierpnia 1991 roku. Chyba nie mniej niż sto tysięcy nas tam było i gdzieś od godziny 16-tej zaczęliśmy skandować „Wolność albo śmierć!”. Do nas wychodził Wiaczesław Czornowił i wśród ludzi rozeszła się wieść, że będziemy szturmować Radę, aby zmusić deputowanych do zagłosowania za Aktem Niepodległości. Wszystkim nam kończyła się cierpliwość, ludziom chciało się działać, więc właśnie tak odebrali pojawienie się Wiaczesława Maksymowycza. Otoczyła go duża, gęsta grupa ludzi i usłyszeć, co do nich mówił, było niemożliwe. O 17.15 RN przegłosowała Akt Niepodległości. Trudno opisać tę radość, to uniesienie, które ogarnęły ludzi. Ktoś zaśpiewał Hymn, ktoś „Czerwoną kalinę”, ktoś płakał, ktoś się obejmował. Na jakich wiatrach roztrwoniliśmy to zwycięskie uniesienie naszego ducha i naszą jedność, przez nie zrodzoną?! Nie teraz o tym rozważać. Złożony i bolesny temat musi stać się przedmiotem poważnej i uczciwej dyskusji. Faktem jest jednak to, że najlepsi przedstawiciele naszego narodu musieli pokonywać ten nasz grzech rozbicia dwoma Majdanami i Niebiańską Sotnią. Pomódlmy się więc dzisiaj i za nich, najszlachetniejsze dzieci naszego narodu, oraz tych naszych przyjaciół – przedstawicieli innych narodów, którzy zginęli za naszą wolność. Pomódlmy się także za naszych poległych bohaterów, którzy życiem swoim ratowali Ojczyznę przed nowym moskiewskim niewolnictwem, a żywym naszym obrońcom prośmy o Pańskie Łaski i Szczodroty. Pewnego razu, kiedy byłem pod śledztwem w ówczesnym jeszcze więzieniu w Dnieprze, zbudowanym przez Katarzynę II dla niepokornych Ukraińców, mieli mnie przewieźć na przesłuchania do dnieprzańskiego KGB. Zdarzyło się to dwa czy trzy razy, a potem śledczy już przyjeżdżali do więzienia. I oto strażnik więzienny przekazuje mnie dwóm funkcjonariuszom KGB, a jeden z nich pogardliwie patrzy na mnie i mówi: „I gdie u nas bierotsia eta banderowskaja swołocz?”. Nie wytrzymałem i mówię, że swołoczą nie są ci, którzy kładli życie za wolność narodu ukraińskiego, a ta partia, która wolność narodowi odebrała. Aż wykrzywiło go z wściekłości, a strażnik więzienny, uspokajając go, mówi: powiedzmy, że my go teraz trochę wychowamy i zobaczymy, co zaśpiewa. I zaprowadził mnie do więziennego „szklanego” betonowego worka, tak wąskiego, że można w nim tylko stać, i to w ciemności. Przetrzymali mnie w nim ponad godzinę, a kiedy wypuścili, strażnik pyta: „I jak ci teraz nasza droga partia?”. A ja, pomilczawszy chwilę, odpowiadam: „Czyżby ona naprawdę była wam droga?”. – „A mnie to wisi, pieniędzy starcza, jeszcze od waszego brata coś skapnie, a ty jesteś zwykły głupiec, zamiast się uczyć i wyjść na ludzi, będziesz tutaj gnił”. Oto typ Ukraińca, jaki ukształtowała niewola. I nie tak szybko, jak by się chciało, spadają duchowe pęta z ukraińskiego człowieka. Ale spadają. Powinno nasze ukraińskie społeczeństwo stać się takim, gdyby nasze dzieci z mlekiem matki chłonęły nasze wartości duchowe, kulturowe i polityczne. To jest najważniejsze zadanie odrodzonego państwa ukraińskiego. Tylko wtedy „wisi mi to” i „jaka różnica” będą gdzieś wegetować na marginesie życia. Ze świętem niezwyciężoności naszego ducha, naszej wolności i naszej państwowości, drodzy bracia i siostry, drodzy Ukraińcy!
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
