Strona · s. 4strona oryginału ↗
Heorhij FILIPCZUK: Wytwarzać trwałą odporność narodową
Слово Просвіти, №33–34 за 2021 рік
Każdy ma własne postrzeganie tego wielkiego ukraińskiego Dnia. Jednak istnieje jedna wspólnota w uczuciach, myślach, ocenach – Soborna, Niepodległa Ukraina, wywalczona przez pokolenia Ukraińców. Dlatego Dzień Niepodległości uważany jest za nasze najświętsze wydarzenie narodowe, a Państwowość – za najwyższą wartość Narodu. Bez niej „my” jesteśmy nikim i niczym, jeśli spojrzeć za horyzont, w perspektywę naszej przyszłości. Ich twórczość życiowa nie pozwoli „budować” oligarchicznego, niesprawiedliwego i pozanarodowego państwa; plątać się pod nogami wszelkim wrogom i katom narodu ukraińskiego: „katarzynom-piotrom”, „stalinom-żukowom”, „putinom – i spółce”. Nasi oświeceniowcy kontynuują „uczenie” nas historii, dając odpowiedź na putinowskie „orędzie” dotyczące „jednorodności” w wersji imperialnej. W święta narodowe wypadałoby nie wspominać ani w dzień, ani w nocy o złu i tym, co złe. Jednak nie należy też rzucać w górę „kapeluszy”. Przecież na progu naszego wspólnego domu – wieczny wróg, wlazłszy jak złodziej przez okna do naszego obejścia, cynicznie paple o „braterskich” odwiedzinach. Ale to już było… A w pamięci pojawia się jeden z epizodów „braterskiej jedności”. Tego lata minęło 80 lat od czasu, gdy wycofujący się zwolennicy „jednorodności” zamordowali setki tysięcy Ukraińców z obwodów lwowskiego, wołyńskiego, tarnopolskiego, iwanofrankiwskiego, czerniowieckiego i innych. Wspomina się straszną tragedię zaleszczycką (niedaleko mojej małej Ojczyzny) – zniszczenie przez organy NKWD kilkuset więźniów politycznych z Galicji i Bukowiny na zburzonym moście kolejowym Kostryżówka – Zaleszczyki, których w podpalonych wagonach zrzucono żywcem do Dniestru w lipcu 1941 r. A dlatego po raz kolejny przypominamy klice putinowsko-ławrowskiej, która obecnie dławi się oskarżeniami Ukrainy w sprawie „Platformy Krymskiej”, gdzie trzeba szukać nazistów i faszystów. We własnym kremlowskim chlewie. „Budowniczowie” pierwszych obozów koncentracyjnych (o 10 lat wcześniej niż faszystowskich), w których zamordowano miliony ludzi (funkcjonowały 384 „rosyjskie oświęcimy”), nie mają prawa pouczać ludzkości. W przeddzień Niepodległości musimy po raz kolejny oświadczyć, że przystoi im mówić nie o „krwistych”, a o „krwawych” stosunkach, nie o „szacunku w podejściu do języka ukraińskiego i tradycji, do dążenia Ukraińców, by widzieć swoje państwo wolnym, bezpiecznym”, a o otwartym lingwocydzie-etnocydzie, który stał się polityką państwową Federacji Rosyjskiej. Wśród 195 państw (252 kraje) świata nie ma żadnego, które stanowiłoby tak śmiertelne zagrożenie na przestrzeni wieków dla istnienia Narodu Ukraińskiego, jak Rosja. O tym nie chcą wiedzieć poplecznicy neoimperialnego reżimu. Ukrainę i świat karmią śmieciami moskiewskiej „nauki” historycznej, która formowała się od początków dynastii Romanowów i którą ostatecznie sformułowała do użytku Katarzyna II. Chociaż faktem jest, że kiedy poprosiła o rosyjską historię do czytania, okazało się, że takiej nie było (oprócz kilku bajek). Przekarmiona tymi fałszywkami ich „inteligencka” obsługa transmituje opowieści o „swojej” (ukradzionej Ukrainie) historii i wielkości. Na tle grubiańsko-pożądliwego pociągu nomadów, kiedy chce się zagarnąć wszystko – od ziemi, cerkwi, języka, duszy narodowej aż po historię, strasznie cynicznie brzmią putinowskie słowa, że „prawdziwa suwerenność Ukrainy możliwa jest tylko w partnerstwie z Rosją”. Dlatego nie Mazepą, Petlurą czy Banderą powinien przejmować się Putin, próbując „wyznaczać”, kto ma być w panteonie ukraińskiej sławy. Bo, jak twierdził W. Sosiura: „Naród – mój Bóg, jemu wierzę, / A nie historykom tym”. I tylko nam, tylko nam wyznaczać narodowe świętości. Ale moskiewszczyźnie znowu chce się wpychać tych „prawdziwych”, którzy wyrywali (jako „wyzwoliciele”) paznokcie, wycinali języki, rozstrzeliwali niewinnych, niszczyli ukraińskie chłopstwo oraz inteligencję. I, być może, problem wcale nie tkwi w Putinie, Stalinie, Leninie, Katarzynie, Piotrze i innych carach i psiarzach. Jest on zakodowany w istocie ordyńskiej Rosji, niezależnie od ustroju politycznego, liberalnych czy monarchistycznych upodobań. O tym przekonująco zaświadczyły przed początkiem wojny oświadczenia ich Związku Pisarzy (85 osób) oraz działaczy kultury Rosji (514 osób), którzy zwrócili się w marcu 2014 roku do Putina i Zgromadzenia Federalnego FR, w których w pełni poparli stanowisko Rosji i Putina, otwierając drogę do zbrojnej agresji Moskwy przeciwko Ukrainie. W nich zaznaczono: „W dniach, kiedy rozstrzygają się losy Krymu i naszych rodaków, działacze kultury Rosji nie mogą być obojętni”. Rzeczywiście, z „uwagą” odnieśli się do Ukrainy, Krymu, Donbasu, zainspirowawszy rozwiązanie agresji, obmywszy ręce i swoje dusze ludzką krwią, dławiąc się faryzeizmem o „naszej wspólnej historii i wspólnych korzeniach, naszej kulturze i jej duchowych źródłach, naszych fundamentalnych wartościach i języku, które połączyły nas na zawsze… wspólnocie naszych narodów”. Przyjrzyjmy się nazwiskom tych sygnatariuszy, którymi tak często z jakiegoś powodu zachwycamy się w poszczególnych ukraińskich kanałach telewizyjnych, tych pośrednich morderców, oceńmy ich „troski” o rodaków, pragnienie „bycia razem”, poczujmy to ordyńskie „błogosławieństwo” na wsparcie swojego kremlowskiego dyktatora. Wtedy zobaczymy pełne odbicie putinowskiego orędzia, chociaż minęło 7 lat. Taka „inteligencja” wespół z satanistycznym reżimem wytańcowują krwawe rondo, ogłupiając naród kłamstwem i szowinizmem o „naszym pokrewieństwie, które przekazuje się z pokolenia na pokolenie, które jest w sercach, w pamięci ludzi, którzy żyją we współczesnej Rosji i Ukrainie, w krwistych więzach, które łączą miliony naszych rodzin”. W te dni ważne jest, by nie poddawać się pokusom świątecznej feerii. Naród musi być na straży i musi znać źródła oraz podmioty swoich nieszczęść, wytwarzając trwałą odporność narodową, odrazę do wszystkich, którzy nie postrzegają Ukrainy jako najwyższej wartości, kryjąc się za listkiem figowym wszelkiego „filstwa”. Bo, przewracając strony historii, przekonujemy się, że wszyscy oni: moskalofile, polonofile, karpatorusi czy rusini – nigdy nie byli za ideą narodową ukraińskości, która potwierdza się własną kulturalnością, sobornością i państwowością. Bardzo ostro reagował w swoim czasie na te społeczne wrzody I. Ohijenko. Pytał, czy mógł przysłużyć się Ukrainie ideolog galicyjskiego moskalofilstwa, historyk D. Zubrycki, który, wydawszy pracę „Historia galicko-russkago kniażestwa”, język ludowy nazywa „językiem czerni, językiem pastuchów, pszczelarzy, Hrycków”; albo nauczyciel języka ukraińskiego samborskiego gimnazjum prof. Mijśkyj, który mówił uczniom: „Moskale dobrze robią, że zabraniają uczyć i mówić po ukraińsku – ja tak samo zrobiłbym w Galicji, gdyby to ode mnie zależało. Dlatego literaturę ukraińską sprowadził do… Łomonosowa i Puszkina”; czy B. Didycki, oświadczywszy w „Słowie” (1866 r.), że „Ruś Galicyjska, Węgierska, Kijowska, Moskiewska, Tobolska jest jedną i tą samą Rusią”. Należy zaznaczyć, że na początku XX wieku na moskalofilskich kandydatów głosowała jedna trzecia galicyjskich wyborców. Na Bukowinie ideowymi wodzami moskalofilskiej doktryny stali się: H. Kupczanko, K. Bohatyrec, K. Mohylnycki, O. Herowski. Albo czego warci kijowscy profesorowie-cenzorzy w rodzaju nowickich i juzefowiczów.
Dlaczego warto przypominać obecnie o tych nieprzyzwoitościach światopoglądu i czynów podobnych „działaczy”? Żeby pokazać zgubność i niedopuszczalność takich działań (które od czasu do czasu się zdarzają) części dzisiejszej ukraińskiej inteligencji; zaakcentować uwagę na tej społecznej misji, którą ma ona wypełniać w niespokojnych dla Ukrainy czasach. Ponieważ jej przeznaczeniem jest służba duchowym i ideowym wartościom swojego Narodu. Wszak na takiej paradygmacie budowała się cała historia narodów europejskich. Wymownym przykładem jest działalność Czeskiej Akademii Nauk (powstała jako Czeskie Towarzystwo Naukowe w 1774 roku) z jej 54 instytutami naukowo-badawczymi, które funkcjonują w 3 głównych sferach: „żywa” i „nieżywa” materia oraz humanistyka. Ale najbardziej istotną i pouczającą dla naszego państwa, narodu, w szczególności inteligencji, jest decydująca statutowa wizja Akademii – przede wszystkim „zaspokajać potrzeby czeskiego społeczeństwa i kultury narodowej”. Mowa będzie nie tylko o formalnych wysokich osiągnięciach naukowych, ale i o tym, że ta instytucja kształtuje etyczne, światopoglądowe, obywatelskie standardy dla społeczeństwa. Inteligencja naukowa znajduje się na pierwszej linii frontu interesów narodowych i jest niezwykle pożądana w polityce państwowej. Gdyby to środowisko przekształciło się w towarzystwo „oswojonych homerów”, to byłoby niezdolne rodzić Palackych, Masaryków, Havlów…, a jedynie „swoich tołoczkoznawców”. Dlatego przede wszystkim – w odniesieniu do ukraińskiej elity twórczej i naukowej. Żeby zajmować swoje należne miejsce w hierarchii społecznej, trzeba (jako testament) nikomu i nigdy się nie sprzedawać, nie urządzać pogoni ani za władzą, ani za zyskiem. Bo wtedy taka „inteligencja” w najlepszym razie podupada. Te pokusy i możliwości zawsze są obok. Tęsknota, by sprzedać się „za szklankę herbaty z malinami” (D. Doncow), ktokolwiek by im tę szklankę nie podawał, nachodziła nawet na znaczące i utalentowane jednostki. Przemyśliwuję te przykre rzeczy właśnie teraz, kiedy przede mną majaczy list ukraińskiej inteligencji do prezydenta Janukowycza, napisany równo 10 lat temu (w przededniu 20-lecia Niepodległości, sierpień 2011 r.) i podpisany przez akademików, prezesów instytucji naukowych, rektorów, artystów ludowych, pisarzy, pedagogów, a nawet laureatów nagrody imienia Tarasa Szewczenki. Na chwilę wsłuchajmy się w „szczere, godne i prawdziwe” słowo tej części ukraińskiej inteligencji. „...Panie Prezydencie, twardo stoi Pan po stronie narodu, my świadomie i pewnie wspieramy Pana; Ludzie już zaczynają wierzyć w to, że Pana zmagania o państwo prawa odniosą sukces. Potrzebna jest jeszcze większa surowość; My w tym jesteśmy po Pana stronie, Panie Prezydencie; Proszę iść odważnie wybraną przez siebie drogą – reformować Ukrainę i prowadzić państwo do demokratycznych rządów. Z Panem – naród”... Oto tak?! Właśnie na takie „ody” rozrodziła się nasza przednia warstwa, kiedy szalały represje ówczesnego reżimu Janukowycza. Pytam, czy nie dzięki takim śpiewom satrapia próbowała legitymizować autorytaryzm i totalitaryzm; czy nie kładli podobni „inteligenci” fundamentu pod mordy na Majdanie; czym różnią się oni od putinowskiej „inteligencji”, która święciła dyktatora na wojnę z Ukrainą. To „wzór” głębokiego upadku moralności „pierwszych szeregów”, które zaczynają służyć Molochowi. Jednak dzięki Bogu, że nie wszyscy. W tamtym czasie zabrzmiał prawdziwy głos innej grupy ukraińskiej inteligencji, uświadamiając sobie swoje obywatelskie przeznaczenie jako nosicieli, twórców, spadkobierców etycznego i kulturowo-duchowego skarbu wartości narodowych. Wśród nich byli: Ł. Łukjanenko, M. Popowycz, M. Słaboszpycki, których, niestety, już wśród nas nie ma. Pamiętajmy, że inteligencję zawsze chcieli „potężni tego świata” oswoić, zastraszyć, przekupić, zniszczyć, wykrwawić, ale ona mimo wszystko, jako warstwa przewodnia, tworzyła, chroniła wartości, świadomość, filozofię życia swojego narodu. Różne motywacje kształtowały jej czyn i słowo. Ale zawsze towarzyszyła jej idea samodzielnego i sprawiedliwego państwa oraz woli narodu. Takiego wymarzonego celu można osiągnąć tylko siłą narodowej energii zjednoczonego narodu; narodowo-wartościową orientacją ludzi obdarzonych władzą, dla których interesy niepodległej Ukrainy będą ponad wszystko. W tym celu Naród należy nieustannie „ukulturalniać”, „uczłowieczać”. Kultura musi stać się kluczowym składnikiem budowania państwa. Ale głośne deklaracje o wielkoskalowych transformacjach nie są gwarancją utwierdzenia państwowego rozumienia w sferze polityki kulturalnej, duchowego kształtowania osobowości. Wyjaśnianie obecnej sytuacji, kiedy spokojna niwa ukraińskiej kultury zaczęła „pokrywać się okopami i bunkrami” (według I. Dziuby) jedynie skutkami totalitarnej ideologii, będzie zapewne błędne. W tym czasie wychowano kilka pokoleń, które kształtowały się poza czasem „stalinowskiej kultury”, a u władzy znajdowały się narodowe parlamenty, rządy, prezydenci. Jednak ruina w zakresie rozmywania ukraińskiej tożsamości nie przerywała swojego działania i w czasach niepodległości. Ukształtowane (świadomie) przez wątpliwe polityczne „elity” rozrzedzone i rozproszone środowiska intelektualne, artystyczne często nie wychodzą poza granice „własnej” przestrzeni, nie próbują kształtować i przekazywać społeczeństwu pożądanych wartości. A bez nich słabnie społeczna energia zachowania i wzmacniania niepodległości, państwowości. Ona i obecnie nie jest na tyle silna, by czuć się bezpiecznie. Państwo może mieć silną armię, policję, system ochrony prawnej, ale jeśli brakuje w nim ducha i jednoczącej idei, to jest to słaby „syzyfowy” twór. Gospodarka, sektor bezpieczeństwa, kultura (w jej szerokim kontekście) wymagają znacznej mobilizacji politycznego, intelektualnego, obywatelskiego zasobu. Jednak państwo nigdy nie stanie się skuteczne bez ideałów narodowych, bez prawdziwej przeszłości oraz historycznego punktu odniesienia na przyszłość, bez sprawiedliwości społecznej. To aksjomat. Być może komuś chciałoby się rozdmuchać dyskusję wokół tematu najwyższej społecznej wartościowej wielkości – Człowieka z jego prawem do życia, szczęścia, dobrobytu. Jednak nie o tym mowa. Przypomnijmy, jaki był nasz los w smutnych czasach bezpaństwowości. Ukraińcy, rozszarpani przez obcych, na te pytania otrzymywali okrutne odpowiedzi przez stulecia. Bezprawie, upokorzenie, głodomory, lingwocydy, etnocydy, ludobójstwa, mordowanie narodu, duchowe, społeczne i polityczne poddaństwo – charakterystyka narodu bezpaństwowego. Istnieliśmy w obcych organizmach państwowych, często nie mając prawa, bojąc się nazywać Ukraińcami. Jednak wytrwaliśmy, zwyciężyliśmy i odnowiliśmy państwo przodków. Wielki martyrologium, lista imion wybitnych narodowych mężów stanu, duchowych budzicieli narodu ukraińskiego, jego wojowników i męczenników przypomina nam o ewolucji tworzenia Państwa Ukraińskiego. Jednocześnie służy on życiowym drogowskazem, przykładem do naśladowania przez obecne i przyszłe pokolenia. Ten panteon narodowo-państwowej chwały, który przez ostatnie trzy dekady tak i nie pojawił się w naszej stolicy – KIJOWIE, musi stać się wreszcie państwowotwórczym punktem odniesienia Narodu.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
