Zdjęcie pamiątkowe uczestników Międzynarodowej naukowo-praktycznej konferencji w Publicznej Bibliotece im. Lesi Ukrainki. 27 sierpnia, m. Kijów
Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy
Kijów. Publiczna Biblioteka im. Lesi Ukrainki. Międzynarodowa naukowo-praktyczna konferencja „Kultura ukraińska jako duchowa broń Niepodległości: sztuka, edukacja i międzynarodowy dialog kulturowy”. Ten dzień jest szczególnie znaczący dla Ukraińców, ponieważ wiąże się z obchodami 170. rocznicy urodzin chwalebnego syna Ukrainy Iwana Franki. Do organizacji tego naukowego forum zaangażowano instytucje akademickie NAPN Ukrainy (Instytut Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zjazjuna), Narodową Akademię Muzyczną Ukrainy, uniwersytety oraz ukraińskie i międzynarodowe organizacje społeczne, wśród których Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki (przewodniczący Pawło Mowczan, a zastępca Heorhij Filipczuk), miejskie zrzeszenia „Proświty” Kijowa (przewodniczący Kyryło Stecenko) i Iwano-Frankiwska. Szczególne podziękowania należą się natchnionej organizatorce tego międzynarodowego wydarzenia Lesi Korolyk-Bojko – Ambasadorce kultury i sztuki ukraińskiej, Posłance Pokoju, przewodniczącej Międzynarodowej Organizacji „Postęp kobiet-niosących pokój w diasporze”, moderatorom: Oldze Romaniuk – dyrektorce Publicznej Biblioteki im. Lesi Ukrainki, matce Obrońcy Ukrainy, Annecie Omelczenko – docent katedry teorii i metodyki edukacji muzycznej Winnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Mychajła Kociubynskiego, matce Obrońcy Ukrainy, doktor nauk pedagogicznych Natalii Filipczuk. Przestronna sala biblioteki jest udekorowana dzięki Zoji Ruzhyn unikalnymi haftowanymi dziełami ludowych mistrzów Ukrainy, które harmonijnie wpisują się w wizerunki Franki i Lesi Ukrainki, jakby kontynuując ów nurt narodowego piękna artystycznego, który zapoczątkowano jeszcze w XIX
JEWHEN PASZKOWSKI
JURIJ MOSENKIS
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...stuleciu. Matką Łesi była Olena Pcziłka. Właśnie wtedy Europa i świat były zdumione i zachwycone niepojętą sztuką ukraińskiego haftu dzięki jej zbiorowi ukraińskiego ornamentu, wydanemu w Paryżu w 1876 roku, kiedy w zniewolonej przez Moskali Ukrainie szalały już antyukraińskie cyrkularz Wałujewa i ukaz emski cara, zakazujące wydawania i wwozu ukraińskich książek. W kontekście bardzo drażliwego tematu „Kultura i wojna”, który przenikał przez wystąpienia i referaty tego wydarzenia, łącząc naukowców i działaczy społecznych z Ameryki, Włoch, Hiszpanii i Ukrainy, te duchowe wytwory mistrzów, które nie znają granic, bardzo „pasowały” do znakomitych ukraińskich Poetów obecnych tutaj. Nic dziwnego, że ten sam Franko – prawodawca w swoim czasie nowej mody na haft – w „Otwartym liście do galicyjskiej młodzieży” wzywał: „Musimy nauczyć się czuć siebie Ukraińcami – nie galicyjskimi, nie bukowińskimi Ukraińcami, lecz Ukraińcami bez oficjalnych granic”. Ta najświętsza sprawa narodowa jedności na ziemi ojczystej i poza jej granicami stała się leitmotivem tego wydarzenia. Nie ozdobna i nie deklarowana, lecz istotna, bez złudzeń i samooszukiwania się, że Naród stanie na gruncie nierozerwalnej jedności i konsolidacji, jeśli kamieniami węgielnymi budowy mocnej „ukraińskiej chaty” będą kultura narodowa, język ukraiński, wiara i tradycja, pamięć historyczna. Bo w historii jest niewiele przykładów, kiedy mówiąc różnymi (obcymi i często wrogimi) językami, modląc się do obcych bogów, czcząc nie tylko różnych bohaterów, lecz skrajnie przeciwstawnych pod względem światopoglądowym, można jakoś zrosnąć silny, konkurencyjny, zjednoczony naród. W przypadkach, gdy jednak zdarzały się wyjątki, takie twory były nietrwałe, niekonkurencyjne, podatne na podporządkowanie i wykorzenienie. To są narody „martwe” (według Fichtego) z utraconą tożsamością narodową, której nie można zastąpić żadną inną – polityczną, regionalną, społeczną, zawodową, korporacyjną, nawet obywatelską. Bo „czuć siebie Ukraińcami” to emocja serca, uczucie i świadomość przynależności do swojego rodu i rodzimego Narodu. Dlatego okrutna wojna, którą przeciwko Ukrainie prowadzą Moskale, toczy się nie tylko „o ziemię, góry i morze”, lecz przeciwko naszej ukraińskiej tożsamości. I im silniej tożsamość jest zakorzeniona w sercu i duszy narodu, tym mniej szans ma każdy agresor, by pokonać jego wolę, niepodległość, pragnienie życia narodowego. Taki jest los historyczny, że Ukraińcy i Ukraina (oczywiście nie tylko) przez wiele stuleci wywalczali swoje naturalne prawo do zachowania własnej tożsamości, przede wszystkim przed odwiecznym wrogiem – ordyńską Moskwą. Tę najwyższą cechę tożsamości, pod nazwą „ukraińskość”, różnej maści najeźdźcy i wrogowie zawsze starali się stłamsić, zniszczyć, wytępić wszędzie, różnymi sposobami i środkami – od militarnych po kulturalno-oświatowe, duchowe, lingwocydalne, ekocydalne i etnocydalne. Wij-
Ciąg dalszy na str. 2
EDUARD OWCZARENKO
14–15
Tłumaczenie maszynowe
Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na drugie półrocze 2026 roku (str. 41). Cena wynosi: 1 miesiąc — 71 hrywien. 3 miesiące — 213 hrywien. Bądźmy, przyjaciele, razem!
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «„Kto wyzwoli się sam, ten będzie wolny…”», s. 1
Dokończenie. Pocz. na str. 1
planowane głodomory, represje, denacjonalizacja, środki zakazujące dotyczące języka ojczystego, szkoły i cerkwi. Wszystko to miało jeden cel – przekształcić Ukraińców w pozbawionych pamięci mankurtów, w duchowo okaleczonych niewolników. Przypomina się okres, kiedy na lipcowym Chreszczatyku w 1990 roku podniesiono poświęcony ukraiński sztandar, wtedy zaczęła “krążyć” liczba “376”. Mniej więcej w takim wymiarze specjaliści oceniali liczbę zakazujących okólników-dekretów, które wydawali kolonizatorzy i ich domorośli pachołkowie w celu zabicia języka ukraińskiego. Ponieważ to właśnie język ojczysty dla Ukraińców był najbardziej wyrazistą i najbardziej sakralną wartością, to właśnie on był tym amuletem, który nie dawał złemu losowi możliwości rozpuszczenia Ukraińców wśród “innych”. Należy przyznać, że barbaryzacja ze strony Moskali wobec ukraińskości trwa już ponad cztery stulecia, od czasów, gdy ich carowie i “patriarchowie” publicznie palili książki napisane przez wykształconych Ukraińców z Akademii Kijowsko-Mohylańskiej i Ostrogskiej, zaczynając od książki “Ewangelia pouczająca” K. Stawrowieckiego. Podobna inkwizycyjna polityka nigdy ze strony Moskwy nie ustawała, mimo że carów zmieniali bolszewicy (niezależnie czy leniniści, trockiści czy stalińscy), “demokraci”, raszyści. Język ukraiński we wszystkich okresach historycznych był dla moskiewskich imperialistów ogromnym zagrożeniem. Gazeta “Kijewlanin” w przededniu I wojny światowej pisała, że ruchy narodowowyzwoleńcze wzięte razem nie były tak niebezpieczne, jak powstanie i rozwój ukraińskiego języka literackiego, który, jak uważano, uderzy osinowym kołkiem w samą podstawę “jednej i niepodzielnej” imperium. Poeci, uczeni, literaturoznawcy, pedagodzy stawali się pierwszymi ofiarami w czasach, gdy zaostrzały się represje przeciwko ukraińskości. Znana doktryna Trockiego głosiła, że “Ukraina będzie nasza wtedy, gdy Petlura zostanie wybity z pamięci narodowej”. Oznaczało to, że wszystko co ukraińskie miało zostać doszczętnie wyniszczone na różne sposoby. W tajnym donosie gubernatora połtawskiego Baggowuta (1914 r., nr 201) do ministra spraw wewnętrznych proponuje się, aby nie mianować na żadne stanowiska ludzi, którzy nawet w dalekiej przeszłości mieli związek z ukraińskimi dążeniami… A zatem w szkołach, seminariach i innych placówkach oświatowych “na stanowiska rektorów, dyrektorów, zwierzchników diecezji cerkiewnych mianować wyłącznie Wielkorusów. Wywierać bardzo silną presję na wszystkich, którzy mają nastroje ukrainofilskie…”. Warto przyznać, że istotę tego ukrainofobicznego programu nieco później jeszcze brutalniej wdrażał Kaganowicz, delegowany przez Stalina do rozwiązania “kwestii ukraińskiej”, narzucając na Ukrainie program rosyjskiego szowinizmu, nie “wpuszczając” do miast języka i kultury ukraińskiej, stosując wobec Ukraińców represje na niespotykaną skalę. W fundamentalnej pracy “Tysiąc lat kultury ukraińskiej” (M. Semczyszyn) zaznaczono, że koniec lat 20. i początek 30. naznaczył się totalnym ukrainobójstwem, kiedy ze 10 657 ukraińskich księży przy życiu pozostało około 200; zniszczono ponad 250 pisarzy; 27 akademików, głównie nauk społeczno-humanistycznych. Stalin do zabijania wybitnych Ukraińców wyznaczył nawet specjalnego kata rozstrzeliwującego Kaszetina. Zaraz po zakończeniu II wojny światowej na Ukrainie podpadły pod zakrojoną na szeroką skalę cenzurę książki ukraińskich autorów. Tajna instrukcja (1947 r.) przewidywała całkowite zniszczenie nakładów ponad 3600 tytułów książek ukraińskojęzycznych, tabuizując narodowe słowo i myśl. Wielkie miasta w przededniu odzyskania naszej Niepodległości były już w większości zrusyfikowane. Etnobójstwo i lingwobójstwo osiągnęły swoje złowrogie rezultaty w niszczeniu ukraińskiej tożsamości. W 1988 roku w Kijowie funkcjonowało 152 rosyjskojęzyczne i tylko 34 ukraińskojęzyczne szkoły; w Charkowie – odpowiednio 156 i 2; w Odessie – 90 i 3; w Chersoniu – 49 i 5; w Doniecku we wszystkich 146 szkołach nauczanie odbywało się tylko językiem moskiewskim; w Ługańsku wszystkie 60 szkół było zrusyfikowanych, nie otwarto ani jednej ukraińskiej. Na dodatek za rusyfikację na Ukrainie również hojnie dopłacano, ponieważ kompartyjna “reforma” przewidywała podział klas i 15% dodatek do pensji dla nauczycieli, którzy wykładali język rosyjski. O edukacji przedszkolnej i zawodowo-technicznej nie ma co mówić, gdyż tam język rosyjski dominował niemal w absolutnej większości. W tym samym Ługańsku i obwodzie już nawet w okresie niepodległości Ukrainy nauczanie w szkołach wyższych w państwowym języku ukraińskim stanowiło zaledwie 6,3%. Paradoks, lecz dokonany fakt, kiedy przebywając na początku lat 2000. na jednym z uniwersytetów, na pytanie dlaczego tak jest, odpowiedź była następująca: “ale przecież język i literaturę ukraińską wykładamy po ukraińsku” (?!) Bez komentarza. Temu ukrainobójczemu martyrologium nie ma końca ani początku. Niespotykana rusyfikacja przenikała we wszystkie pory życia ukraińskości. Opisując taką beznadziejną rzeczywistość, I. Ohijenko jeszcze prawie 80 lat temu (1947) w “Golgotcie” napisze: “Nie ma ojczystej u nas szkoły, swej cerkwi u nas nie ma. Nie ma i nie będzie ich nigdy, bo u nas 'moskiewskie' więzienie”. Rzeczywiście, w tych wierszowanych wersach odzwierciedlała się pierwotna przyczyna wykorzenienia narodu, denacjonalizacji, utraty własnej tożsamości, bezbłędnie wskazując na główną podstawę strasznej narodowej biedy. Była nią i jest krwiożercza Moskwa. Jednak jeśli można i trzeba znajdować wystarczająco przekonujące argumenty, że winowajcą wszystkich nieszczęść i tragedii okresu lingwobójczego były moskiewszczyzna i nasza bezpaństwowość, to w suwerennym państwie jest już niedopuszczalne, aby ta inercja denacjonalizacji trwała, a częściowo i była wspierana przez tych, którzy zgodnie z Konstytucją powinni stać na straży suwerenności narodowo-kulturowej, politycznej, gospodarczej i duchowej. Bo nie wystarczy dla uświadomienia sobie realnych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy tylko spojrzenie “w archiwa” i w naszą przeszłość, chociaż i tam jest wystarczająco dużo pouczających lekcji dla żyjących. Ważne jest, aby mówić do narodu prawdę, dowodząc również, dlaczego takie społeczno-państwowe marazmy dzieją się w warunkach odnowionego Państwa. Przecież trudno zaprzeczyć oczywistym faktom, że wiele antyukraińskich świadomych decyzji i działań (w sferach edukacji, kultury, polityki językowej i informacyjnej) przez najwyższe struktury władzy i polityków było czynionych w sposób, jakby z pokornym zaproszeniem na Ukrainę “ruskiego miru”. Inaczej nie da się wyjaśnić takiej zarządczej dziczy: dlaczego w Państwie Konstytucyjnym bezkarnie, przez lata w 15 obwodach odbywały się parady “suwerenności językowej (rosyjskiej)”; dlaczego bezczynnie zachowywały się przede wszystkim Ministerstwa Edukacji i Kultury, kiedy na Krymie w języku państwowym (ukraińskim) w 600 szkołach uczyło się tylko 0,2% uczniów; dlaczego władze “…milczały. Lecz w milczeniu drapały się po głowach”, kiedy w Doniecku Ukraińcy walczyli o otwarcie choćby jednej ukraińskiej szkoły; dlaczego nikt nie przeciwdziałał raszystowskim dążeniom Łużkowa-Żyrinowskiego do otwarcia 12 filii uniwersytetów moskiewsko-petersburskich w 370-tysięcznym Sewastopolu według “standardów” Putina; dlaczego separatystka (radna obwodowa) Zajcewa, wyganiając z trybuny prokuratora, który próbował występować po ukraińsku, później w MON Ukrainy została mianowana odpowiedzialną za ważną kwestię “jakości edukacji”; dlaczego kilka lat temu, mimo uzasadnionych próśb (S. Chmara, P. Mowczan, I. Zajec, H. Filipczuk) o wzmocnienie uwagi w obecnych warunkach wojny o naszą tożsamość i państwowość, masowej migracji młodzieży za granicę do znaczącej roli Narodowego Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa “najlepszym” rozwiązaniem stało się jego zamknięcie. A na dodatek do tego dawno zepsutego dla Ukrainy “towaru” (jak śmierdzący śledź) zostały dołączone jeszcze sprawy polityczne, które znajdowały się poza granicami jakiegokolwiek zdrowego rozsądku. Ponieważ wyżej wymienione błędy i złe czyny w sferze kulturalno-oświatowej były agresywnie wspierane albo przez ukrainożerczą ustawę językową “ka-ka”, albo przez zdradzieckie “porozumienia charkowskie”, albo nawet przez wspieranie swobodnego funkcjonowania na Ukrainie ukrainofobicznych “partii” w rodzaju “partii Putina”, albo nadawanie obywatelstwa ukraińskiego czy nawet przyznawanie tytułu “Bohatera Ukrainy” tym, którzy zaciekle nienawidzili(-ą) Ukrainę, albo zawsze traktowali ją jako terytorium, gdzie można bezkarnie grabić. Wydawałoby się, nie znaleźć tu prawdy. Za to dla gorliwych sług przed “ruskim mirem” ci przybysze i zjaniczarzeni sprzedawczyki, wdrapawszy się na drabinę władzy, odnajdą jednak w swoich zapleśniałych magazynach “pochwałę dla narodu”, że “dobrze chodzić w jarzmie, / Jeszcze lepiej, jak rodzice chodzili”. Jednak nie wyjdzie. “Danajszczyzna” nie jest dla tych, którzy potrafią “czuć się Ukraińcami”. Odpowiedź na wrażliwe dla ukraińskiego Narodu pytania znajdują się w polarnie innym wymiarze światopoglądowym. Wśród wielu negatywnych czynników, które stały się zatorami dla narodowo-państwowego postępu Narodu w czasach Niepodległości, należy wyróżnić właśnie te, które są na widoku, o których ukraińscy oświeceniowcy mówili jeszcze w XIX wieku – w czasach narodowego przebudzenia. Kluczowa idea – nie dać się oszukać obcym-faryzeuszom. Bo powiedziano w Piśmie Świętym: “Strzeżcie się kwasu faryzejskiego, którym jest obłuda”. Ponieważ obcość w różnych formatach próbuje (czasami skutecznie) nawet teraz eksploatować, kolonizować, zniewalać Ukraińców, z których wielu nie czuje się prawdziwymi gospodarzami na swojej (?!) ziemi. P. Kulisz pisał o tej zadawnionej biedzie, której Ukraińcy muszą się pozbyć: “Straszny rozplenił się na Ukrainie ucisk obcojęzycznego nam państwa, które zdradziecko siedzi u nas na apostolskich siedziskach…”. Tę wrzodziejącą ranę na narodowym ciele do dziś nie wyleczyliśmy, o czym świadczą afery, podobne do “mindiczgejtu”. Rzeczywiście, w imię pamięci tych, których Naród pragnie pochować w narodowym Panteonie Bohaterów (bezsprzecznie, bez kożedubów), w imię przyszłości następnych pokoleń nie można dopuszczać do dalszego rządzenia narodem tych, którzy “obcym językiem modlą się do obcych bogów”. Chociaż nie mniej zagrażające dla ochrony ukraińskiej tożsamości i państwowości są działania tych, którzy niby nie są wrodzy sprawie narodowej. Rzeczywiście, są one tworzone także przez tych, którzy, starannie przywdziewając togi narodowego patriotyzmu, tak i nie przezwyciężyli swojej politycznej krótkowzroczności, nie uświadomiwszy sobie, że Naród, powstawszy z kolan, nie może się rozwijać, kiedy (jeszcze na poziomie czasu przedwojennego) na jednego Ukraińca przypada zaledwie 0,3-0,5 książki, a w Turcji czy Polsce – o dwa rzędy wielkości więcej. Przecież w tym samym czasie progresywne (kulturalne) kraje wykupują kosztem budżetów do 40% nakładów książkowych, a potem kompletują biblioteki wszystkich szczebli. Wiele państw już uznało i odpowiednio czyni, że biblioteka, muzeum, teatr, filharmonia, galeria obrazów muszą stać się dla narodu “trzecim domem”. Podobna praktyka “zasady szczątkowej” na Ukrainie ukształtowała się w innych strategicznie ważnych sferach działalności, w szczególności w nauce. Smutno, ale nawet po Majdanie, dziesięć lat temu (2016 r.) udział wydatków na naukę w PKB osiągnął swój “rekordowy” wskaźnik – zaledwie 0,16% PKB, chociaż odpowiednia ustawa wymagała 10 razy więcej – 1,7%. Jako przykład, od Szwecji po Japonię i walczący Izrael wskaźnik od ich PKB dochodzi do 4-7%. Powiemy, że to nie czas. Wojna. Ale wybaczcie, przypominam te epizody nie dla rozwiązania podobnych problemów właśnie w czasach egzystencjalnego starcia z odwiecznym wrogiem, a raczej mówię o niepokojącej tendencji, która ukształtowała się w ciągu 35 lat Niepodległości Ukrainy, w której, niestety, priorytetami nie stały się kultura, edukacja, nauka. A co najważniejsze – Człowiek (zgodnie z art. 3 Konstytucji Ukrainy), ponieważ przeważa czysto oligarchiczny interes. Ale właśnie te priorytety muszą stać się przedmiotem ogólnonarodowej uwagi zarówno obecnie, jak i po zakończeniu wojny. Oczywiście, Ukrainie (i nie tylko) nie wystarczy mieć formalnie wykształcony naród, a “naród kulturalny”. Naród kulturalny! Dlatego też współczesna edukacja (narodowa i globalna) powinna realizować drogę od “człowieka wykształconego do człowieka kulturalnego”. Kult kultury w edukacji – paradygmat także dla współczesnej (walczącej) Ukrainy. Więc “nowa ukraińska szkoła” od swoich początków musi opierać się na czterech rogach “ukraińskiej chaty”, na kamieniach węgielnych edukacyjnego światopoglądu, czyniąc ją solidną, intelektualną, duchową i narodową. Nie wdając się w dyskusję o znaczeniu innowacyjności, wysokiej technologii, solidaryzując się z globalną formułą “4 K” (kreatywność, krytyczność, komunikacyjność, zespołowość), opierając się na tradycyjnym modelu jakości edukacji (jakościowe: treść, nauczanie, instrumentarium, środowisko socjokulturowe); będąc zgodnym z teorią P. Jurkiewicza, że człowieka wychowuje rodzina, szkoła, cerkiew, środowisko społeczne, jednak warto podkreślić szczególną wagę wartości kultury ukraińskiej. Jest ona potrzebna nie tylko dla edukacji, przyjemności estetycznej, ale dla samego istnienia narodu, ponieważ poza kulturą narodową on, przekształcając się w bezliczną masę, znika, bo to skorupa bez jądra. Właśnie
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
tym samym ta agresywna wojna jest również niczym innym jak „kulturalnym wandalizmem Moskwy”, bo do sierpnia 2026 r. zniszczono prawie dwa tysiące zabytków kultury, ponad 900 bibliotek, 141 muzeów, z czego 20 zniszczono doszczętnie. Tylko w ciągu tego lata wrogimi uderzeniami spalono ponad 10 mln egzemplarzy książek i setki tysięcy podręczników. „Strategia” moskiewskich ordyńców jest od wieków ustalona – to, czego nie udało się ukraść, zostaje zniszczone. Bo na początku inwazji z muzeum „Kamienna Mogiła” (obw. zaporoski) wywieźli oni (jak zawsze) do swoich ermitaży 178 cennych artefaktów, które są bezcennym źródłem naszej pamięci narodowej. A z Chersońskiej Galerii Sztuki im. O. Szowkunenki okupanci natychmiast skradli ponad 1000 wartości kulturalnych. Dlatego nieformalnym leitmotivem obecnej konferencji, która odbywała się w Kijowie pod przerażający wycie syren i „szahedów”, zbierającej uczestników z różnych zakątków Ukrainy i świata, było wezwanie – „Strzeżmy narodowej kultury!”. Szanujmy amulety, twórców i nosicieli kultury ukraińskiej jako prawdziwie duchową wartość Narodu. Bo ona naprawdę rodzi, chroni i scala Ukraińców, którzy, niestety, po raz kolejny „rozproszyli się między ludźmi”, gnani wojną i niedolą. Jednak nawet w takich warunkach (właśnie w takich!) Kultura pozostaje naszą bronią światła i nadziei, naszym zbawieniem, siłą napędową i miłością, naszym Sercem. Słowo, Pieśń, Sztuka, sakralne dzieła historycznej Pamięci – nieśmiertelne dziedzictwo, które „nie umrze, nie zginie”. To powiedziane przez Ginę Kostenko: „Kiedy Kobzarz śpiewał na pustyni Kos'Aralu, / To Pieśń rozbijała kraty w puch”, w pełni oddaje wysoką misję i nieugiętą siłę narodowej Muzy. Ona jest wyniosłą emocją naszej Duszy. Było to odczuwalne w sali biblioteki im. Lesi Ukrainki, której głos brzmiał nieustannie wśród uczestników kulturalno-artystycznego, naukowo-edukacyjnego forum, jakby przypominając każdemu o niepojętej duchowej mocy Człowieka: „Będę żyć wiecznie, w sercu mam to, co nie umiera!”. Wnikając w siłę prawdziwości tego zmysłowego wzlotu, uświadamiamy sobie wieczną prawdę Pisma Świętego, że „Na początku było Słowo…”. Że Słowem trzeba głosić nawet wtedy, gdy ludzie odwrócą się od prawdy i skłonią się ku bajkom. Bo siła Słowa tkwi w jego Prawdzie. Szczególnie ta prawda staje się dziś aktualna, gdy możni tego świata „handlują prawdą”, a ich kłamliwe słowa tylko „rodzą złe owoce”, ponieważ wiele słów pochlebnych i pięknych, lecz mało prawdziwych. Wtedy nie ma co czekać ani na wolność, ani na dobro, ani na pokój. Taras Szewczenko wyniósł tę cnotę prawdy na szczyt podczas tworzenia pierwszej politycznej organizacji narodowej – Bractwa Cyryla i Metodego, którego hasłem stało się wezwanie: „Poznaj Prawdę – a ona uczyni cię wolnym”. Ta święta prawda brzmiała podczas forum Słowem narodowych Budzicieli – Szewczenki, Franki, Lesi Ukrainki; Słowem wielkich
Przedstawicielami oświaty i pedagogami byli Łysenko, Hruszewski, Hrinczenko, Rusowa, Malaniuk; słowem metropolitów i duchowych przewodników narodu – Ohijenko i Szeptycki. Ich słowo zostało utkane w jedność siłą myśli, naturalnym pięknem i wiarą duchową, obdarzając Naród wspomnianym już wysoko moralnym prawem i obowiązkiem „Czuć się Ukraińcami!” Bo słowo tych nauczycieli przypomina żyjącym, że tam, gdzie obcy język, gdzie nie uczy się ukraińskiej kultury i literatury, tam nie zachowuje się i nie kształtuje ukraińska tożsamość. A „Naród, który nie stworzył sobie literackiego języka, nie stanie się świadomym narodem” – twierdził I. Ohijenko. Etnograficzna czy polityczna wspólnota każdej społeczności jest bowiem znacznie słabsza od narodu, który jest scalony uczuciami narodowymi, optymizmem, samoświadomością. Dlatego trudno (niemożliwe) budować naród polityczny na podstawie pozornej wielokulturowości, która mówi różnymi językami, wychowuje się w innych kulturach i tradycjach, modli się do „obcych bogów”, a w przeciwieństwie do Szewczenków–Franków–Ohijenków–Hrinczenków–Czykalenków propaguje Puszkinów–Bielińskich–Bułhakowów–Stołypinów… Niegodne (grzeszne) jest pielęgnowanie iluzji tworzenia państwa, jeśli zaufa się tym „przewodnikom”, którzy byli autorami, inicjatorami lub posłusznymi wykonawcami ustawy „ka-ka”; cynicznego zwrócenia się do polskiego Sejmu (148 „ukraińskich” deputowanych) o potępienie Ukrainy za „ludobójstwo”, interpretując „tragedię wołyńską” zgodnie z kremlowskim scenariuszem; „porozumień charkowskich”; uczestników zjazdu w Siewierodoniecku; „uczczenia” w Kijowie w formie odsłonięcia tablicy pamiątkowej i składania kwiatów ukrainofobowi Stołypinowi. Wiedzmy, że podobne działania są jedną z przyczyn obecnej kremlowskiej agresji. W przestrzeń społeczną, przede wszystkim edukacyjno-kulturalną, taką faktografię należy wprowadzać, aby znać swoich przyjaciół i wrogów. Bo kiedy na margines wyrzuca się tragiczną prawdę, przedstawioną na przykład w utworach W. Samczuka „Maria”, W. Barki „Żółty książę”, T. Osmaczki „Rotonda dusznikarzy”, S. Rusowej „Mykoła Łysenko”, I. Ohijenki „Kultura ukraińska”, D. Doncowa „Niewidzialne tablice Kobzarza”…, to nasza młodzież zostaje pozbawiona prawdziwego poczucia prawdy, która świadczy nie tylko o tragice, lecz także o heroizmie Narodu jako „przejawie jego siły duchowej, wszechtwórczej i wszechkierującej, obecnej w przyrodzie, w człowieku, we wszystkich przełomowych godzinach życia”. Jednak wyjątkowe wartości takich utworów harmonijnie wejdą w treść ukraińskiej edukacji, jeśli stanie się ona (według Rusowej) „rodzimą szkołą narodową”, która zgodnie z określeniem tej wybitnej państwowo myślącej pedagożki będzie „pierwszym politycznym i społeczno-pedagogicznym wymogiem narodu”. W słowie Rusowej zawarta jest jednocześnie odpowiedź dla niektórych rektorów-dyrektorów, którzy, znajdując się pod „kontraktowym” mieczem Damoklesa, powtarzają jak mantrę tezę „polityka za próg”. Oczywiście, „zaprzeczając” myśli Sokratesa, Platona i Arystotelesa, w których mądrości brzmiała przeciwna idea – „wszystko, co ludzkie, jest polityczne”. Dlatego w edukacji, zwłaszcza w obecnych warunkach, warto zakazywać nie polityki, lecz „polityczkowania” wraz z jego wiecznie żywym zasobem administracyjnym, bo dziś wartość „kultury politycznej” dla naszego społeczeństwa jest niezwykle pożądana. Bez niej my nadal, depcząc i lekceważąc prawo narodowego „Ja”, będą nami kierować obcy duchem „poganiacze”, lepiąc z narodu uległych niewolników, którzy się nie buntują. Zatem Naród Ukraiński w warunkach nieustannej egzystencjalnej wojny musi wprowadzać paradygmat nowej ukraińskiej szkoły, której platformę aksjologiczną zbudowała ponad sto lat temu Zofia Rusowa. „Rodzima szkoła (szeroki kontekst) wychowuje świadomych bojowników o los swojego rodzimego Narodu” – przekonująco proklamuje wybitna Oświatowiec. A w tym celu trzeba z oddaniem i świadomością „karmić” młodzież kulturą narodową, znać i kochać rodzimy Język, szanować swoją historyczną Pamięć i być dumnym z wybitnych postaci Narodu. Nieustanny proces edukacyjny i wychowawczy poznawania języka ojczystego to nie tylko formalne nauczanie gramatyki, poznawanie utworów literackich, umiejętność wyrażania myśli na piśmie. Ponieważ uczeń poznaje piękno języka ojczystego, gdy również rysuje, rzeźbi, śpiewa, tańczy, gra, deklamuje, sercem i uczuciami przyjmuje otaczający świat. Zapewne, gdyby w takim metodologicznym i metodycznym wymiarze wszędzie w naszej edukacji kształtowano kulturę językową, można by uniknąć tak niepokojących i negatywnych wyników, zwłaszcza w stolicy Ukrainy Kijowie, gdzie połowa uczniów rozmawia w placówce edukacyjnej, na ulicy, w życiu codziennym językiem nienawistnego nam kacapskiego. Rozumiem, jak bardzo taki problem jest znaczący społecznie, wieloskładnikowy i długotrwały, w niszy której muszą nieustannie pracować różne państwowo-samorządowe i obywatelskie instytucje, cała infrastruktura socjokulturalna. Jednak pozytywne zmiany będą trudno osiągalne, gdy polityka kulturalna będzie kształtowana pod wpływem moskiewskiej popsy albo narracji „Potapa i Nastii”, którzy publicznie oświadczają, że nie chcą nosić wyszywanki, że mówią po rosyjsku od dzieciństwa, bo urodzili się i wychowali w rosyjskojęzycznym Kijowie, a dlatego nie popierają tego (przesadnej ukrainizacji?!), co dzieje się na Ukrainie. Jednak takie wypaczenia światopoglądu nie mogą służyć za miarę normy postępowania dla innych. Bo imperatywem jest to, że Język jest podstawą bytu narodu ukraińskiego. A dlatego Ukraina ostatecznie ugruntuje się jako naród tylko z językiem ukraińskim. I w tym będzie zawarte najsilniejsze uderzenie w rosyjskie imperium. Moskale do dziś pamiętają „proroczE” słowo swojego wyroczni: „Powstanie polskie jest niczym w porównaniu z powstaniem literackiej Ukrainy… tam od imperium oderwie się prowincja, a tu język rozłupie imperium w samym sercu”. Zatem każdy potencjalny nienawidzący Ukrainy, który publicznie narusza prawo Narodu Ukraińskiego do utwierdzania na swojej ziemi języka ojczystego, jest bezalternatywnym „klientem” językowego „Mirotworca”. Ta uparta moskwożuchwość będzie bowiem zawsze skłaniać rasistowską czeladź-hordę do „oswobodzenia” Ukrainy, ponieważ putlerowskie powiedzenie, że „Rosja kończy się tam, gdzie kończy się język rosyjski”, jest rdzeniową rasistowską zasadą. Dlatego przez wieki, walcząc o prawo ukraińskiej tożsamości w zmaganiu z Moskwą, naród ukraiński dokonał złożonej ewolucji światopoglądowej – od hasła „Precz od Moskwy” (według Chwylowego) do współczesnego paradygmatu – „Precz z Moskwą” ze wszystkich sfer życiotwórczych ukraińskiego Narodu. W tym procesie edukacji przypada kluczowa rola. Przede wszystkim trzeba rozwiązywać podstawowe problemy znajomości języka i literatury ukraińskiej, traktując te dyscypliny jako określające przedmioty nauczania budujące naród i państwo, całkowicie pozbawiając się wpływu szowinistycznego programu Kaganowicza, który sto lat temu wprowadzał stalinowską dyrektywę absolutnego „zachowania w Ukrainie przewagi języka rosyjskiego we wszystkich sferach życia państwowego, społecznego, kulturalno-oświatowego”. Obecne realia świadczą, że w niszy edukacji językowo-literackiej nagromadziło się wiele problemów, o czym świadczą wyniki najbardziej autorytatywnego międzynarodowego badania PISA-40. Ocena wiedzy ukraińskich piętnastolatków w zakresie czytania (język ojczysty i literatura) w latach 2018 i 2022 wykazała, że w porównaniu, na przykład, z Estonią nasi uczniowie zostają w tyle aż o 83 punkty (511 – Estonia, 428 – Ukraina). Mniej więcej taki sam obraz opóźnienia dotyczy matematyki (69 punktów) i nauk przyrodniczych (76). Nie mniej niepokojąca jest sytuacja wewnątrz Ukrainy, gdzie po raz pierwszy od wielu dziesięcioleci powstała znacząca różnica w wiedzy uczniów między miastem a wsią: odpowiednio 499 punktów (duże miasta), 480 (średnie), 420 (wieś). Aby realniej odczuć problematyczność tego ważnego kierunku polityki edukacyjnej, trzeba przypomnieć – wskaźnik 30 punktów odpowiada jednemu rokowi nauki szkolnej. Obecnie edukacja w cywilizacyjnym postępie ludzkości zajmuje 4. miejsce spośród 17 światowych priorytetów (po wojnie, głodzie i chorobach). Ona (podobnie jak kultura) w krajach rozwiniętych (lub tych, które dążą do światowego przywództwa) zajmuje kluczowe miejsce w systemie bezpieczeństwa narodowego, ponieważ dominuje niemal aksjomatyczne społeczno-państwowe rozumienie, że obecny i przyszły postęp tworzy się w klasach uczniowskich, auditoriach studenckich, warsztatach twórczych i laboratoriach naukowych. I żadne inne, bardziej cenne dary nie mogą być złożone swojemu Narodowi i Państwu, aniżeli kulturalna i wykształcona młodzież. Najcenniejszy kapitał ludzki w strukturze bogactwa narodowego. Te i inne myśli (czasem kontrowersyjne) wysoko szanowanych uczestników tego pięknie zorganizowanego kulturalno-edukacyjnego forum pod omoforem Leśi Ukrainki od czasu do czasu przechodziły w dyskusje, rodząc produktywne i twórcze idee oraz poczucie niezłomnej wiary, że Ukraiński Wojownik (jako najwyższa wartość w dekalogu Ukraińca!) w końcu pokona ogólnoświatowe zło moskiewskiego rasizmu, broniąc i zachowując to, co najdroższe – ukraińską tożsamość i państwowość. Chwała Bohaterom!
Heorhij FILIPCZUK
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
tych terminów. Ale jeśli po prostu się zastanowić, dlaczego w języku ukraińskim istnieje szereg słów pochodzących od „правний” (безправний, неправний, повноправний, неповноправний, правоправний, протиправний, рівноправний, нерівноправний, самоправний), a ani jednego takiego pochodnego od „правовий”? Może dlatego, że termin „правний” utworzono według rodzimego ukraińskiego modelu słowotwórczego (jak диво > дивний, слово > слівний), w przeciwieństwie do „правовий”? Spróbujcie razem z autorem porozmyślać, dlaczego na przykład termin „правовладдя” jest dokładniejszy niż „верховенство права”, a porwie was jego heurystyczny sposób myślenia, „żelbetonowa” argumentacja i wspaniały wielojęzyczny materiał!” Książka „Щодо мови правничої” jest przeznaczona przede wszystkim dla prawników, językoznawców, tłumaczy, lecz szerokie grono miłośników języka ukraińskiego także powinno zapoznać się z pracą Serhija Holowatoho. Mamy nadzieję, że tę książkę wciąż można nabyć w księgarniach lub u wydawców, a także że jest ona w głównych bibliotekach.
Przygotował Ihor ZOC. Zdjęcie z serwisu LNU im. I. Franki. Historia, Pamięć, Kultura, Książka, Wiedza, Godność, Wola, Wolność, Jedność, Siła, Odwaga, Waleczność, Nieugiętość, Bohaterowie, Wiara, Nadzieja, Miłość, Rodzina, Dom, Dzieci, Marzenie, Twórczość, Pieśń, Życie, Pokój, Dobroć, Odpowiedzialność, Rozwój, Tożsamość, Europa, Zwycięstwo, Przyszłość, Światło, My. Ukraina – to MY! Finałem questu stało się szczególne wideo-przesłanie. Dzieci ustawiły się z kartami ze słowami, a do nich dołączyli wszyscy obecni. Tak narodził się wspólny obraz, w którym różne pokolenia zjednoczyły się wokół słowa „Ukraina”. Biblioteka z radością powitała na święcie nowych artystów, którzy po raz pierwszy występowali przed czytelnikami: zespół wokalny „Wesełki” Domu Kultury wsi Biłohorodka (obwód kijowski) w składzie Zofii Duki i Zlaty Prylipko. Święto zakończyło się kolejną niespodzianką. Książki i słodycze otrzymali wszyscy uczestnicy letnich czytań, którzy nie zostali zwycięzcami, ale byli z biblioteką przez całe lato. Serdecznie dziękujemy za wspaniałe upominki mecenasom biblioteki: Mykole Tomenku, TOWARZYSTWU Z O.O. „Viplay Merchandise” w osobie dyrektora ds. rozwoju Ołeksandra Rodina, Leonidowi Sokołowi, przewodniczącemu fundacji charytatywnej „Serce do Serca”. Przed nami nowy sezon biblioteczny, który rozpoczął się we wrześniu, nowe książki, otwarcia i spotkania.
Tłumaczenie maszynowe
Serhij Hołowaty – znany ukraiński prawnik, znany działacz społeczny i polityczny, deputowany ludowy Ukrainy sześciu kadencji, współautor dokumentów prawotwórczych, pełniący obowiązki przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Ukrainy (2020–2024). Tymczasem, w świetle obchodów 35. rocznicy proklamowania Aktu o Niepodległości Ukrainy, w tworzeniu tekstu którego uczestniczył Serhij Hołowaty, warto przypomnieć, że swoją działalność społeczno-polityczną rozpoczął pod koniec 1988 r., przyłączając się do założenia w marcu 1989 r. Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki, a we wrześniu 1989 r. – Ludowego Ruchu Ukrainy. Brał udział w opracowywaniu dokumentów założycielskich Towarzystwa oraz Programu i Statutu Ruchu. Za swojego pobratymca w tamtych brzemiennych w skutki latach uważali pana Serhija także proświcianie. Stąd też jest pewna logika w tym, że w wieloaspektowej działalności polityka i prawnika utrwalanie języka ukraińskiego we wszystkich sferach życia społecznego zajmowało jedno z czołowych miejsc. Dlatego całkowicie oczekiwane było pojawienie się w 2024 roku w wydawnictwie „Nasza forma” fundamentalnej pracy Serhija Hołowatego „O języku prawniczym: studia, zebrane, słowniki, dokumenty”. Książkę tę od razu oceniono jako niezwykle aktualną publikację o badaniach nad ukraińskim językiem prawniczym, który doznał głębokiej rusyfikacji, zwłaszcza od końca lat 20. XX wieku. Przypomina się, że jedna z pierwszych prezentacji odbyła się pod koniec 2024 roku w ramach wizyty autora na Lwowskim Narodowym Uniwersytecie im. Iwana Franki. Jak informowano wówczas na stronie lwowskiej uczelni, Serhij Hołowaty szczegółowo opowiedział uczestnikom prezentacji o pracy nad książką, nakreślił aktualność problematyki badań nad ukraińskim językiem prawniczym i podkreślił znaczenie analizy odpowiedniej bazy źródłowej, językowych tradycji prawniczych, na których, właściwie, opierają się wyniki jego badań. „Ta książka – o języku prawniczym – to moja trzecia praca, która stała się podsumowaniem 30-letniej pracy naukowej, nie licząc badań nad terminologią polityczną, które prowadziłem jeszcze wcześniej. Wiele słów w języku ukraińskim, w szczególności „prawowyj” czy „werchowenstwo prawa” jako ekwiwalent angielskiego „the rule of law”, jest kalkami z rosyjskiego i jednocześnie niepoprawnymi tłumaczeniami z języków obcych, które często zniekształcają prawdziwą istotę pojęć przez nie oznaczonych. Przeanalizowawszy to, jak wyjaśniają te pojęcia ukraińscy naukowcy, zrozumiałem: zmierzamy nie w tę stronę. W związku z tym podjąłem dla siebie decyzję – zbadać terminologię prawniczą i rozpocząć zakrojoną na szeroką skalę pracę nad książką” – zaznaczył Serhij Hołowaty. W swoim wystąpieniu autor podkreślił, że znaczna część terminologii prawniczej została przetłumaczona lub zaadaptowana za pośrednictwem języka rosyjskiego, co spowodowało utratę precyzji i treściwości. Dlatego ważne było wyjaśnienie istoty pojęcia „prawo” z derusyfikowanego punktu widzenia, uzasadnienie konieczności powrotu do jego pierwotnych znaczeń i wyjaśnienie, dlaczego jest to zasadnicze dla ukraińskiego systemu prawniczego. Ponadto Serhij Hołowaty podkreślił znaczenie rozumienia dawnych tradycji języka ukraińskiego, analizy dawnych pierwowzorów w tym kontekście, aby jak najdokładniej zbadać rodzime znaczenia terminologii prawniczej. Stąd, według słów Serhija Petrowycza, niezgodność terminów z ich istotą, kwestia oczyszczenia ukraińskiego języka prawniczego z radzieckich wpływów, które zniekształciły znaczenie podstawowych pojęć, stała się kluczowym problemem jego badań. W książce autor nie tylko analizuje językowe zniekształcenia, ale także proponuje konkretne rozwiązania dla odnowienia i rozwoju terminologii prawniczej. Szczególną uwagę Serhij Hołowaty poświęca odrodzeniu dziedzictwa ukraińskich prawników i językoznawców lat 20.–30. XX wieku, którzy, według słów autora, nie otrzymali należytego uznania za swój wkład w kształtowanie terminologii naukowej. Odnowienie języka prawniczego, w szczególności poprzez tworzenie nowych terminów i modeli związków wyrazowych, powinno być głównym zadaniem dla prawników, językoznawców i tłumaczy. Bardzo trafnie, moim zdaniem, wypowiedziała się o pracy znanego prawnika profesor Lwowskiego Uniwersytetu Ołena Borysławska: „To unikalna publikacja, która ma egzystencjalnie ważny cel dla naszego kraju, który po raz kolejny wywalcza swoją niepodległość. Cel ten polega na utrwaleniu współczesnego ukraińskiego języka prawniczego na podstawie powrotu do jego autentycznych źródeł, a także deradykalizacji i derusyfikacji kluczowych terminów i pojęć w prawoznawstwie. Książka wchłonęła całe doświadczenie zawodowe autora, który zawsze bronił języka ukraińskiego w trakcie swojej działalności zawodowej” (strona LNU im. I. Franki, 29.11.2024 r.). „Nowa praca Serhija Hołowatego – to nie po prostu zbiór tekstów, a gruntowne interdyscyplinarne badanie, które łączy prawoznawstwo, językoznawstwo, historię i politologię” – tak ocenił nową książkę znanego prawnika dziekan wydziału nauk prawniczych NaUKMA Wołodymyr Wenhier podczas prezentacji na uczelni w zeszłym roku. Według słów pana Wenhiera, nieprzeciętna jest rola Serhija Hołowatego w oczyszczaniu języka prawniczego z błędnych nawarstwień. Wiele opinii o książce znajdujemy także w sieciach społecznościowych. Tak, na stronie wydawnictwa „Nasza forma” (21.04.2024) Łarysa Kysluk napisała: „Książka S. Hołowatego „O języku prawniczym” łamie szablony i wyprowadza ze strefy komfortu nie tylko prawników i językoznawców, ale także obywateli, którzy używają terminologii prawniczej z przyzwyczajenia, nie zastanawiając się, jakie znaczenia wkładamy w to czy inne słowo, jaką historię pojawienia się ma ten czy inny termin, który dotyczy państwa i prawa, i, właściwie, o jakim państwie i o jakim prawie mowa. To książka autora, który nie tylko myślał nad tym jako specjalista, ale, w pewnym stopniu, rzucił wyzwanie ogólnie przyjętemu nawykowi używania, na przykład, rosyjskiego terminu „prawowyj” (który wprowadzono w 1948 roku jako normatywny) we współczesnej praktyce językowej, a nie ukraińskich terminów „prawnyj” i „prawniczyj”, znanych z czasów Rusi i państwa kozackiego (a przecież jest jeszcze zapożyczony z łaciny „jurydycznyj”). Jako naukowiec i prawnik, autor podaje głęboką analizę i przekonującą bazę źródłową na potwierdzenie swojego stanowiska w kwestii derusyfikacji”.
Tłumaczenie maszynowe
Ludmyła BACZAJ. W Dzień Niepodległości Ukrainy Narodowa Biblioteka Ukrainy dla Dzieci zgromadziła swoich czytelników, rodziców, bibliotekarzy oraz gości na szczególnym święcie – “Ukraina z książką w sercu: niezwyciężona, wolna, natchniona!”. W tym dniu podsumowywaliśmy letnie przygody książkowe “Książka w plecaku” i nagradzaliśmy najaktywniejszych czytelników. W tym roku uczestnikami tego programu zostało prawie 100 dzieci. Z powitalnym słowem do dzieci zwróciła się dyrektor generalna Narodowej Biblioteki Ukrainy dla Dzieci Ałła Hordijenko. Podkreśliła ona nie to, co wróg próbuje nam odebrać, lecz to, czego nikt nie będzie w stanie odebrać: język, pamięć, kulturę, zdolność marzenia, wolność... i książki. Przecież książka jest w stanie pomieścić cały świat, a biblioteka dzisiaj jest przestrzenią, w której dzieci uczą się zadawać pytania, analizować, wyciągać własne wnioski i poznawać Ukrainę. “Bo dziecko, które czyta, to dorosły, który myśli. A ludzie, którzy myślą, są zdolni budować silne państwo” – wybrzmiało podczas wystąpienia. Do biblioteki zaproszono także honorowych gości: wielkiego przyjaciela biblioteki – ukraińskiego polityka i działacza społecznego, lidera ruchu społecznego “Ridna krajina”, założyciela fundacji “Ridna krajina”, kandydata nauk historycznych, profesora Mykołę Tomenkę; przewodniczącego organizacji społecznej “Liga Miejska Kijowa”, członka rady opiekuńczej Biblioteki oraz jej dawnego i wiernego przyjaciela i partnera w realizacji projektów i konkursów twórczych Ołeksandra Fedorenkę. Razem z dyrektor generalną biblioteki honorowi goście dołączyli do wręczania dyplomów i prezentów zwycięzcom. Jedną z najbardziej oczekiwanych części święta stało się nagrodzenie uczestników programu “Książka w plecaku”. Wśród najmłodszych uczestników wyróżniono 5-letniego Romana Kuczina, który przez lato przeczytał 27 książek. W nominacji “Najlepszy czytelnik lata 2026” zwyciężyły Demetrija Koczko, która prze-
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
interesach narodu ukraińskiego i jego państwa. Właśnie jaskrawym przykładem takiej manipulacji jest kampania wyborcza obecnego prezydenta Zełenskiego z 2019 roku. Lecz dzisiaj, mimo wszystko – korupcji, słabości rządzenia, nadużywania władzy (oburzające nielegalne sankcje przeciwko Petrowi Poroszence i wyssane z palca sprawy karne przeciwko niemu), stronniczości sądów, nielegalnej inwigilacji opozycji, można wymienić jeszcze dziesiątki wrzodów władzy Zełenskiego i jego „sług narodu”, mimo tego wszystkiego zachowanie państwa, a zatem samo istnienie narodu ukraińskiego, jest stokroć ważniejszym zadaniem dla nas wszystkich. Jaka by ta władza nie była zła, trzyma ona Ukrainę, chociaż głównymi tutaj są bez wątpienia Siły Zbrojne Ukrainy – nasza miłość i duma. Wyborczy, a tym bardziej bezwarunkowy powyborczy chaos w warunkach wojny zniszczy Ukrainę i wtedy nadejdzie tragedia dziesiątek milionów ludzi. Czy można rządzić lepiej? Oczywiście, że można. Nie ma granic dla doskonalenia człowieka i społeczeństwa. W tym celu Zełenski musi przekroczyć swój egocentryzm i wszelkie strachy oraz przystąpić do konsultacji z dobrym tuzinem ludzi rozumnych, którzy znają się na zarządzaniu państwem i kwestiach bezpieczeństwa – poczynając od byłych prezydentów Kuczmy, Juszczenki, Poroszenki, a kończąc na Załużnym, Syrskim i Drapatym. Musimy być wszyscy jak jedna pięść – naród i władza, której on w pełni ufa. Otóż w celu stworzenia rządu jedności narodowej powinien odbywać się nacisk na Zełenskiego w różnych formach, w tym w formie protestów ulicznych, które uwzględniają bezpieczeństwo uczestników. Ja, oczywiście, w swoich rozważaniach mogę się mylić, ale jakoś, siedząc na ławce obok jednego z marketów, rozgadałem się z takim samym jak ja wiekiem, może z pięć lat młodszym, połtawianinem, i on pod koniec rozmowy o wojnie i polityce pyta mnie: „Tak ja nie rozumiem, za kim pan jest – za Poroszenką czy za Zełenskim”, a ja w odpowiedzi powiedziałem: „Ja jestem za Ukrainą”. Spojrzał na mnie zdziwiony, potem zamyślił się na chwilę i, przeciągając słowa, powoli wymówił: „Oto od pana dopiero pierwszy raz coś takiego usłyszałem”, wstał zamyślony i poszedł. A mnie przypomniała się walka wyzwoleńcza lat 1917–1921, o której teraz dużo czytam, kiedy brat szedł na brata, bo ten za Denikinem, ten za Leninem, ten za Machną, bo ważniejsza dla nich była własna wiara polityczna niż Ukraina. I tylko heroiczna mniejszość biła się do ostatniej kuli w naboju i niepokonana przeszła Zbrucz. Wszyscy inni wpadli w totalne niewolnictwo i ciągłe wyniszczanie oraz represje. Zwyciężymy! Śmierć moskalom! Sława Ukrainie! miastem” II stopnia (2018 rok) – za działalność oświatową i znaczący wkład w rozwój kultury ukraińskiej. O znaczącym wkładzie Swiatosława Wasylczuka w działalność „Proświty” żytomierzanie i goście miasta mogą dowiedzieć się z zaprezentowanej książki, która już czeka na swoich czytelników w Żytomierskiej Obwodowej Bibliotece Naukowej im. Ołeha Olżycza. Dopełnieniem oryginalnego prezentu książkowego stały się muzyczne powitania od artystów FANO „Rodosław” Żytomierskiej Filharmonii Obwodowej im. Swiatosława Richtera, a także autorskie piosenki barda Jurija Iwańca. Nowa strona naszej historii tworzy się codziennie. Obecnie trwa przygotowanie wydania o stuleciu działalności towarzystwa „Proświta” na Żytomierszczyźnie, zaplanowano działania oświatowe z młodzieżą i młodym pokoleniem w placówkach oświatowych obwodu. Redakcja „SP” szczerze gratuluje proświtarianom Żytomierszczyzny ważnego wydarzenia, a Swiatosława Karpowicza Wasylczuka – wspaniałego jubileuszu! Sto lat, drogi bracie!
Tłumaczenie maszynowe
Mykoła KULCZYŃSKI, m. Połtawa. W Dzień Flagi Państwowej zawsze wywieszam na balkonie naszą flagę. Już od 35 lat, począwszy od 24 sierpnia 1991 roku, a potem od 23 sierpnia 2004 roku, po dekrecie prezydenta Leonida Kuczmy. W moim domu na balkonach, oprócz mojego, nie ma ani jednej flagi – ani 23-go, ani 24-go. Czy oznacza to, że wszyscy mieszkańcy domu są obojętni wobec Ukrainy? Wcale nie. Z kimkolwiek rozmawiam – czuję, że są gotowi mężnie wszystko przetrzymać i doczekać się zwycięstwa. Może i są „czekający”, ale siedzą cicho. Oznacza to, że u nas, w 35. roku odrodzonej ukraińskiej państwowości po 70 latach moskiewskiej komunistycznej niewoli (URL ostatecznie upadła w 1921 roku), brakuje kultury czczenia świętości ukraińskiego narodu, jakimi są symbole państwowe. Zatem nie staliśmy się jeszcze narodem w całej swojej pełni. W większości z nas tkwi obojętność wobec symboli państwowych, przeniesiona z czasów kolonialnych, kiedy tylko na szczeblu oficjalnym w święta wywieszano kolonialne komunistyczne czerwone flagi, a ludziom, nauczonym nieprzejawiania najmniejszej aktywności, nawet do głowy nie przychodziło wywiesić na swoim domu czy mieszkaniu flagi państwa, w którym dorastali jako lojalni obywatele. Być może wpływało na to nieuświadomione, podświadome poczucie kolonialnej rzeczywistości Ukraińców, a być może poczucie własnej bezprawności w totalitarnym państwie, choć w ostatnich dziesięcioleciach osłabiło ono masowe represje wobec Ukraińców i trzymało w więzieniach tylko niepokorny ukraiński kwiat. Jednak rzadko kto nie bał się KGB i nie dawał zgody na donoszenie na kolegów z pracy, na sąsiadów, a zwerbowane 16-18-letnie dzieci – na rodziców, krewnych, jeśli wszystkie wymienione kategorie trafiały w sferę zainteresowań organów represyjnych. Ciężkie to dziedzictwo, które musimy przezwyciężać, i mimo wszystko powoli oraz dość skutecznie je przezwyciężamy, zwłaszcza w ostatnich latach – latach wojny, zdobywając swoją narodową i osobistą godność i Ewhenija JURCZENKO, pisarka, dziennikarka. 6 września w dziale sztuki Żytomierskiej Obwodowej Biblioteki Naukowej im. Ołeha Olżycza odbyła się prezentacja nowej książki proświcianina, krajoznawcy, kandydata nauk historycznych Hennadija Machorina o działalności „Proświty” Żytomierszczyzny. Prezentacja wydania „Żytomierska „Proświta”: kronika działalności (1907–2026)” zgromadziła świadomych Ukraińców w gościnnej sali bibliotecznej, gdzie uczestnicy wydarzenia dzielili się wspomnieniami o pracy towarzystwa „Proświta” w mieście Żytomierzu w latach 1992–2026. „W książce są fakty o historii „Proświty” w Żytomierzu oraz historii kulturalnego honoru. I takich obywateli z każdym dniem staje się coraz więcej. I będzie ich przybywać pomimo moskiewskiej balistyki i wszystkiego innego, czym moskiewskie bestie zabijają pokojowych ludzi i niszczą nasze miasta i wsie, aby wywołać wśród naszego narodu nastroje kapitulacyjne, mówiąc, że jeśli będziemy z Rosją, to będzie lepiej. Lepiej nie będzie, bo połowę z nas, a może i więcej, zniszczą fizycznie. Oni już to robili w latach 1920-30., więc doświadczenie mają, a ci, którzy zostaną, zamienią się w lokajów, którzy nawet w kuchni będą bali się mówić coś prawdziwego do własnej żony. Widząc i słuchając ludzi, naszych mężnych wojowników, naszych sportsmenek i sportowców, naszych niezłomnych, niesamowitych weteranów, pomimo ich strasznych ran, ofiarnych wolontariuszy, dochodzę do wniosku o wielkiej sile ducha naszego narodu, niech i nie całego, ale wystarczającego do zwycięstwa, o czym pisałem w życzeniach z okazji Dnia Niepodległości. Zatem brak flag na balkonach naszych domów i masztach prywatnych posesji, jak to jest w Ameryce czy Europie w dni świąt narodowych, to tylko kwestia czasu. Szkoła, armia zrobią swoje. A stosunek do wybranej przez nas władzy to kwestia o wiele trudniejsza. Od niej zależy nasze codzienne życie w czasie pokoju oraz zwycięstwo lub porażka podczas wojny. Zwycięstwo oznacza przyszłość, szacunek świata i pomoc w odbudowie Ukrainy, porażka zaś oznacza koniec historycznego bytu ukraińskiego narodu. Właśnie tego chcą Moskale na czele z „pujłem” i ich lokaje na Ukrainie. Po aresztowaniu Iryny Mudrej stało się oczywiste, że wraz z wyborem Wołodymyra Zełenskiego na Prezydenta Ukrainy władza znów zaczęła przekształcać się w mafię, jak to było za Janukowycza. Kto planował przekształcenie państwa w państwo-mafię, jak ono utwierdzało się na tej drodze, jaki jest udział w tym procesie Prezydenta Zełenskiego, a jaki – jego otoczenia, począwszy od Kołomojskiego, kolegów z „95 kwartału”, Bohdana, Jermaka, Budanowa – powiedzą badacze, a być może śledczy NABU i SAP. Ale to, że „Midas” i „Forrest Gump” są trybami i pasami jednej zbudowanej przez OP maszyny, która prowadzi do osłabienia całego ukraińskiego społeczeństwa, a przede wszystkim Sił Zbrojnych Ukrainy – co do tego nie mam wątpliwości. I myślę sobie, jak dobrze, że w czasach Prezydenta Poroszenki, Parubija, Hrojsmana zostały stworzone organy antykorupcyjne. Oto one pokazały się w tym ciężkim dla narodu i jego państwa czasie. O wszystkich tych łotrach, którym NABU ogłosiło podejrzenie, mogę tylko powiedzieć słowami Serhija Jefremowa o ukraińskich lokajach moskiewskich bolszewickich najeźdźców, którzy cieszyli się z morderstwa Symona Petlury w Paryżu i usprawiedliwiali je: „Co to za ludzie?! Co to za ludzie!”. Jest nadzieja, że walka z korupcją zaczęła się na poważnie i będzie kontynuowana także po naszym zwycięstwie. I nadzieja na zwycięstwo nie zniknęła. Choć Fiodorow opowiada, że Ukraina powoli przegrywa wojnę, to czołowi analitycy Europy i Ameryki twierdzą, że tak nie jest. Mimo że dopóki Trump będzie siedział na waszyngtońskim tronie, dotąd będzie hamował nasze zwycięstwo. Krwawy kat Ukrainy oraz czeczeńskiego i gruzińskiego narodu „pujło” jest mu droższy. Nawet nędzne 400 milionów, przydzielone przez Kongres dla Ukrainy, przeniósł na 2029 rok, sankcji nie wprowadził i nie wprowadzi, „patriotów” nie sprzeda, chociaż pieniądze są dla niego bóstwem, i nie sprzeda, pomimo przyszłej rozmowy z nowym angielskim premierem, a maruderzy i sępy Witkoff i Kushner przyjadą, kiedy Ukraina cała będzie płonąć w ogniu i broczyć krwią od uderzeń balistyki, żeby po raz kolejny skłaniać Prezydenta Zełenskiego do kapitulacji. Daj Boże, żebym się mylił. Tutaj powiem dobre słowo o Wołodymyrze Zełenskim. Nie oddał Ukrainy w Paryżu, będąc sam na sam z Putinem, nie podpisał stambulskiej kapitulacji, przywiezionej przez Arachamię (nie wiem, czy miał pełnomocnictwa, by ją podpisać i czy podpisał, ale myślę, że z Moskalami ją uzgodnił), nie uklęknął przed Trumpem, który wyraźnie żądał kapitulacji przed „pujłem” i oddania 5 obwodów. Czyli stoi i walczy. I to trzeba brać pod uwagę w stosunku do prezydenta. Jak walczy i jak stoi – to już nam sądzić w przyszłych pokojowych wyborach. Uważałem i uważam, że jakiekolwiek rozmowy o wyborach przed zwycięstwem tylko burzą spokój społeczeństwa, któremu i tak daleko do prawdziwej jedności – zarówno przez pozycję Zełenskiego, jak i przez nie do końca uformowaną u ogromnej liczby obywateli świadomość narodową i obywatelską, a także niski poziom kultury politycznej i naszej ogólnej edukacji. A stąd i zaufanie do populistycznych haseł, u podstaw których zawsze leżą manipulacje świadomością wyborców albo w interesach materialnych jakiejś grupy społeczno-politycznej, albo poszczególnej osobistości, ale nie w in-
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
życia miasta, które wcześniej nie były publikowane”, – podkreślił historyk Hennadij Makhorin. Książka została wydana za środki autora. Hennadij Leonidowycz zaznaczył, że nakład jest niewielki, a wydanie zostało przygotowane z okazji 85. rocznicy urodzin przewodniczącego Żytomierskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Swiatosława Wasylczuka. Swiatosław Karpowycz Wasylczuk urodził się 5 września 1941 roku we wsi Antonówka na Riwneńszczyźnie, jest pisarzem, działaczem społecznym i politycznym, Zasłużonym Dziennikarzem Ukrainy, kawalerem orderu „Za zasługi” III stopnia. Deputowany Żytomierskiej Rady Obwodowej I–III kadencji. Ojciec Swiatosława Karpowycza, Karpo Wasylczuk, był nadrejonowym przewodnikiem OUN Okręgu Kostopolskiego, o pseudonimie „Sahajdak”, wcześniej – sołtysem i przewodniczącym rady wiejskiej. Skazany w 1945 roku, zginął w łagrze w Workucie. Swiatosław Wasylczuk w 1989 roku zainicjował powstanie „Proświty” w Żytomierzu, od 2000 roku kieruje Żytomierskim Obwodowym Zrzeszeniem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Jeden z uczestników podniesienia Państwowej Flagi Ukrainy nad budynkiem Żytomierskiej Rady Miejskiej w czerwcu 1990 roku, honorowy profesor Poleskiego Uniwersytetu Narodowego, odznaczony odznaką „Za zasługi przed
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
kochali, bo Miłości nie ma. Odeszła, by nie wracać. Oni aż do śmierci nie zrozumieli, że osadzono ich w gadalni, żeby się gryźli, nic nie robili, żeby przyzwyczaić do tego samego naród, słuchać oświadczeń i pięknych, obłudnych słów, a nie tworzyć wspólnie dzieła. Żeby razem spalali Energię na próżnię. Podczas gdy drudzy za plecami robili swoje. Ja, lepiej niż oni sami, znam ich ducha, pobudki i atmosferę, i kto mnie nie szukał, kiedy zniknąłem stamtąd. Nikt nie powiedział, czemu jestem taki żółty, żółtszy od wszystkich jesieni, żółtszy od wszystkich nieboszczyków, żółtszy od Sahary, nikt nie napisał, nikt, nie powiedział na antenie, jak żyję. Nikt, na szczęście, nie pamiętał mnie, to były najlepsze lata życia. Ja do nikogo nie mam ani grama żalu. Bóg zrobił tak, jak lepiej Jemu. I zabrał tam, gdzie mogłem przynieść korzyść Jemu. Dziękuję wam za słowa-plewy dzisiaj, one mi nieśmiertelnie pomogły opisać was wszystkich! Nikt nic nie wiedział i wiedzieć nie chciał. Póki ja sam nie zrozumiałem, co to jest, co to jest nierozwinięta krew. Megaloblasty, stąd i nazwa takiej anemii. To żółta krew, która, żeby nie niszczyć się w śledzionie, chowa się w dolnej części ciała, gdzie jej nie zniszczy organizm, komórka i ta ma rozum, ja byłem żółtszy od 1000 nieboszczyków. Pytanie: 100 milionów patriotów było takich, w bezpłatnej służbie Bogu, ludzkości i swojemu krajowi? Oni tylko żółci w otuleniu flag, żeby zrobić selfie dla popisywania się i wielkości. Gdzie byli wtedy, co zrobili nie dla swoich kieszeni, a dla uwiecznienia kraju i wyniesienia go w priorytet ludzkości. Bez czyichś wysiłków ona tak i zostałaby przypisem w historii. Nie znałaby jej Ameryka, nie płynęłyby tu pieniądze, nie wznoszono by z nich partii, pralniczych NGO, pałaców partyjnych bonzów, ona by nie przyciągała nikogo, bo nie byłaby epicentrum wydarzeń i Energii. Gdzie Miłość, tam zawsze atrakcyjność; informacyjna, polityczna, inwestycyjna powabność; lecz nią skorzystali nie ci i nie tak: na stworzenie mini-raju sobie, a nie raju dla wszystkich, jak zapisano w planie Boga dla tego terytorium. Ja jeden wiedziałem, jak to zrobić: odepchnąwszy mnie, Ukraińcy prawie przegrali historię. Ona nie leczy się nadymaniem policzków i powtarzaniem haseł, które wypromieniły się z jednej głowy, jak aerojony czystej Miłości. Ukochane mi podchwycili ci, którzy nigdy nie słyszeli o mnie, ukochane mi stało się ich miłością, ich duszą, ich sensem życia. Oto tak to się robi. Narodzenie wielkiego z czystego zamysłu, naładowanej myśli, wielkich marzeń o nim. Gdybym myślał w religijnym kierunku, byłaby religijna kraina, gdyby w kosmicznym – kosmiczna, gdyby w żadnym – niczego nie byłoby: wszystko szło do tego, wszystko zakończyłoby się transformacją w nowy Związek, jak i było zgodnie z pierwszym referendum, latem 1991, większość była za odnowionym Związkiem. Wszyscy szefowie Rady Najwyższej, prezydenci, oligarchowie, wszyscy, którzy dąsają się teraz Wiel-k-k-imi patriotami, byli Za. Jak i za oddaniem Broni Jądrowej, która jedna mogła zabezpieczyć od wojny. Jaki głupiec tego nie rozumie? Broni jądrowej, w sprawie której miała zostać zawarta umowa ze światową wspólnotą następującego charakteru: Ukraina pozbywa się trzeciego w świecie potencjału jądrowego nie za figę pod nos w postaci budapeszteńskiego memorandum, jeśli chcecie, weźcie ją sobie. Ukraina pozbywa się potencjału jądrowego pod gwarancje wypłat jego realnej wartości. Na dzisiaj od wszystkich krajów miało napłynąć trzysta bilionów – TRZYSTA TYSIĘCY MILIARDÓW dolarów – za które mieliśmy stworzyć nowe Siły Zbrojne i ekonomiczny raj na Ziemi. To jest to, za czym byłem ja. Za takie pieniądze miał być raj na ziemi, a nie to co wojna. Ukraina, po Ameryce, byłaby pierwszym w świecie krajem. Taki był plan Boga, to była mała część jego. Powiedziane u Nostradamusa, a ja wiem to i bez niego, poprawne. Teraz żebrzmy, skoro oddaliśmy to, co Bóg dał. Poproście niech oddadzą, zrekompensują nam, długi spiszą. Teraz bieda. Ale to spełnia się: karzę nieprawość ojców na dzieciach do trzeciego i czwartego pokolenia tych, którzy nienawidzili Mnie. Prawa Boga, Rady Boga, Podpowiedzi Boga, jak robić to czy tamto. To ono. Gorliwość Boga, Gniew Boga, jak posłuchali Jego, tego, którego oczywiście nie ma. A skoro nie ma, to własnymi siłami. Krwawymi łzami. Bóg nie słyszy tych, którzy nie słyszeli Jego. Nieposłuszeństwo Słowom Boga – najstraszniejszy grzech, zwłaszcza w strategicznych sprawach. Ja w żadnej mierze nie chcę, żeby to rozpatrywało się jako oszczerstwo na ówczesnych polityków: oni tacy politycy, jak ze mnie kosmonauta. Przypadkowi, nieszczęśni, przepchnięci przez nieudaczników i kagebistów, ludzie. Nieprzygotowani do tej sprawy ani karmą – poprzednimi wcieleniami w charakterze władców – ani miłością do powierzonego narodu, oni nie mogli nic, jak tylko ukraść i urządzić sobie raj. Raj sobie był grobem dla nas. Oni nie byli twórcami niczego oprócz schematów, machlojek, chytrej, sobie na rękę, prywatyzacji, oddania za bezcen tego, co kosztowało miliardy. Oni wygrali własne życie, ale przegrali historię. Tę historię, w której mogli na zawsze być przykładem. Za nimi przyszli ci, którzy odziedziczyli stworzoną przez nich państwowo-mafijną system łapówek, chciwości, zdzierstwa, gdzie tylko można zedrzeć, i wszystko to razem teraz płomieni się Ukrainą. Którą im podarowali inni, ci, o których wytarto nogi i zabito, duchowo i odepchnięciem. Teraz oni są Ukrainą. To najgorsza ekranizacja Marqueza, “Pułkownikowi nikt nie pisze”, tutaj nikt by i nie wiedział o nim. Gdyby ją zobaczyli ci, którzy ją kochali i chcieli, oni żywcem wchodziliby w ziemię. Oni ukradli mi i sprofanowali ideę lustracji, którą, jak chirurgiczną operację, należało przeprowadzić w porę, na początku lat 90., a nie wtedy, kiedy cała własność i władza znalazła się w rękach nowych-starych chciwców. WTEDY, a nie jednego bandziukowicza, którego w ogóle nie miało być we władzy: kto go przyprowadził, potem wybrali, wam co, oczy zaszły mgłą, co to za typ? Oni kradli, kradli, kradli wszystko, co mogli. Prymitywni ziemscy ludzie niezdolni do wyższego, do Dobra dla wielu, oni niezdolni ze składu mózgu myśleć o nich: tylko o sobie. Stąd skutki. Kraść – to lepsze, na co zdolny jest nieduchowy człowiek. U niego nie ma innych ideałów. To prawo. Oni kradli, jak inni pisali symfonie, tworzyli cywilizacje, pisali eposy i batalistyczne płótna, kradli wzniośle i natchnienie, rzucali partnerów i oszukiwali nowych, i tak znaleźli się na światowym olimpie. Ale znaleźć się nie znaczy być. Ani według karmy, ani według charakteru, uświadomienia siebie. Odpowiedzialności zero, współczucia – oni słowa takiego nie znają. Kiedyś ta lista złoży się na tomy: ukradzionego i zmarnowanego od 1991 roku. Jaki kraj może trzymać się na obsesji, gdzie co ukraść, gdzie co pociągnąć? Ale i uczciwych ludzi w wystarczającej ilości, obawiam się, nie ma, zarażeni wszyscy. Wtedy byli. Ale pokraki systemu, powtórzę się, duchowo-politycznie zabili ich, wykreślili z listy Boga, Planu Boga, i wpisali swoje satanoimiona: módlcie się do nas. Oni nie stworzyli nic ideowo i systemowo nowego. Oto w czym historyczna zbrodnia, a nie w tym, kto ile ukradł. Oni zabili tutaj część Planu Boga, w której był Raj, i tym uruchomili Piekło. Gorszy scenariusz i globalny Koniec. Jeśli nie tworzyć nowego, rozpad starego przerośnie w Śmierć. Uważając kraj za własność, oni odepchnęli tych, którzy chcieli i mogli robić Dobro. Wielkie dobro zbiorowemu Bliźniemu, swojemu krajowi. Dobro nowych idei, nowych informacji, nowych odkryć, nowych struktur, nowych sfer życia i tym przyciąganie lepszych umysłów świata. Wszystko lepsze ma zrealizować się przez lepszych dla dobra wielu. Do tego potrzebny jest reaktorowy mózg, zdolny pokrywać promień w tysiące kilometrów. I generować jak idee, tak i Energię dla zrealizowania ich. Reszta nie powinna szkodzić i odpychać, a wierzyć i pomagać im. Wtedy wszystko się ułoży. Kiedy stare, tępe, przeżyte, z móżdżkiem gada, chce żyć dla swojego ciała i takich wielu, i oni – kasta bandowładzy, która nic nie chce wiedzieć, nikogo nie uznaje, oprócz siebie, i nie widzi dalej nosa … amen. Ja opowiadam to po to, żeby ludzkość wiedziała, jak tworzy się historia – przez Boga, a nie waszymi wyborami i wypocinami w urnach. Ile-
Tłumaczenie maszynowe
Jewhen PASZKOWSKIJ T.D. Jak się Pani czuje, mając taki poziom Energii? Czyżby uczucie radości i szczęścia mogło być stabilne? Wydaje mi się, że to też jest cykliczne. A jaką piękną przyszłość Pani maluje! Och, jaka radość! Słuchałem, jak pięknie mówi o Pani Farion! czw., 30 sty 2025, 17:47 Niech Farion spoczywa w pokoju, ale wszystkie ich pięknosłowia nie pomogły mi napisać jednego zdania, jednego wiersza, którego nie napiszą oni wszyscy. Jedynego wiecznego tkania, które przeżyje ich wszystkich. Oni, byli komuno-komsomolcy, z ducha i istoty, ukradli mi kraj, który zrodziłem z głowy i żywiłem samą obecnością tutaj. Im to nie przychodzi do głowy, ale jest dobrze zrozumiałe dla mnie. Całe ich gadanie – to spekulacje na języku i przeszłości, z którymi nie mają nic wspólnego: niczego nie stworzyli, niczego nie wnieśli ani w jedno, ani w drugie. Ale żyli jako deputowani, mieli deputackie emerytury, status gwiazd, a ja umierałem na anemię przez 15 lat, nie mogłem oddychać, spać, chodzić, załatwić potrzeb fizjologicznych, ciekło ze mnie, jak u kobiety podczas miesiączki, tylko litrami, to wypływała megaloblastyczna krew przez pory i nikt nie wiedział i nie mógł pojąć, co to jest. Nikt, nikt, nigdy mnie nie odwiedził. Nikt o niczym nie wiedział. Nikt mnie nie pamiętał. Choć ja zrodziłem nowy patriotyzm i kraj Ukrainę. Z poświadczenia Boga, a nie jej deputowanych. Byłem ojcem ukraińskiego patriotyzmu. Nie umarli i nie ci, którzy nadjechali: umarli nie rodzą niczego. Nas w Kijowie i na Ukrainie było wtedy troje, a tamci dwoje okazali się esbekami, jeden – prowokatorem, przez którego mnie bili, torturowali „jaskółką”, złamali kręgosłup, wykręcili rękę w obojczyku, do dzisiaj boli i ciężko podnieść, już 33 lata. Z moich fascynacji ukrainiką wtedy, na początku lat 80., utworzyły się naładowane myśloformy i Impuls twórczej Energii naładował nią wielu. Tak to powstaje, z czystej myśli, a nie z głosowań i jordanów zmyłowanymi tyłkami w sali sesyjnej. Nie starzy pierdziele, przebiegli esbecy, a młoda Energia, Bóg Twórczości, Ojciec wszystkiego, Jego Alfa-Energia rodzi Wszystko. A potem z szynela KGB wszyscy stali się patriotami, nacjonalistami; gdzie byli wtedy, w okresie 80-91? Wszyscy tam, wiadomo gdzie. Jaki realny wkład w Niepodległość? Żadnego. W bandzie nikt tak nie kradnie i nie przywłaszcza, jak ci po cichu przywłaszczyli państwo. Teraz oni, jakimś cudem, reprezentują sobą Ukrainę. Rządzą, rozporządzają tym, do czego mają stosunek, jak diabeł do ikonostasu. Ich blisko nie było w tym, co teraz zwie się narodowo-patriotycznym ruchem, blisko. Ale teraz tam są ich ikony. Jeśli i byli, to w charakterze wysłanników KGB i dziedzicznych im struktur. Wszystkie partie były stworzone i kontrolowane przez nich. Co za cud – obudzili się teraz w SBU – że wszędzie zdrajcy. A kto z was w porę, w 92-m, pomógł mi przeprowadzić lustrację? Kto choć zająknął się o niej, przewidując wojnę? Kto, z tych wielkich strategów i wizjonerów, którzy na dzień przed 24-tym nie wierzyli w wojnę, przyznał się do swojej racji. To przecież o czymś mówi, Kto? Kto łapał za połę Kuczmę i nie dawał sprzedać OPL, składów broni, amunicji, której wystarczyłoby na stuletnią wojnę, kto? Kto rozkradł ówczesny rezerw państwowy? Kto, choć jeden, poniósł odpowiedzialność. Za 35 lat rozkradania. I to, że walczyłem z nimi, żądając lustracji, kosztowało życie mnie, i co gorsza – kraj. Nie trzeba było mieć wielkiego rozumu, żeby wiedzieć, czym to się skończy. Wołająca o pomstę do nieba niekompetencja, krzycząca krótkowzroczność. Ignorancja, wzniesiona do rangi państwowości, niezwyciężona. Ignorancja, ubrana w uczoność, kulturę – jeszcze lepiej. Ona wszystko wie, wszystko rozumie, kiwa twierdząco, lecz nie wie tego, co jutro będzie i swoje głupie iluzje, zbudowane z poprzedniego, przenosi na rzeczywistość. Zmęczony coś udowadniać, powierzyłem ignorancję jej przyszłości. Gdzie ich imiona nie będą znaczyć niczego. Przyszłość – lepszy sędzia i nauczyciel lekkomyślnych. W historii nie ma prostego powtórzenia przeszłości. I głupiec nad głupcami ten, kto wierzy w jakieś analogie. Wierzyć w jakieś analogie, to podpisywać wyrok sobie i krajowi. Przyszłość nie jest tego rozmiaru, żeby ją naciągać na przeszłość. Na wyspie idiotyzmu przyszłości nie ma. Oni myśleli nie o niej, a o sobie w charakterze Ukrainy. Władzy, karmionej, tępej, syto-dolejnej elity. Odrodzenia, od wieków nie myśleli o żadnym kraju, tylko o sobie – i siebie wypychali Ukrainą. Oni wiedzieli o niej wszystko, kipieli, udowadniali w studiach, co i jak będzie, kiedy wybory, przedterminowe wybory, kto merem, kto chmerem. Kto przygotowywał się do wojny? Do tego, co będzie na Wschodzie? Wielu widziało takim go. W tym cała kompetencja oraz historyczne przygotowanie. Nie na katedrze historii, nie na wydziale politologii – w realnej historii, która zwie się Karmą: ktoś jeden wie, kim on był w niej? Jakie jego zasługi tam, żeby Bóg powierzył choć cielęta paść – nie naród. Hanić oni mogą wszyscy, robić kto? Wykonywać duchową pracę 18 godzin. Jak to przykro brzmi, cham nigdy nie stanie się władcą, przez brak odpowiedniego doświadczenia i składu umysłu. Balabon nigdy nie będzie działaczem. Ten, kto mówi, nigdy nie robi, zapamiętajcie. Ten, kto wypełzł z księgowego, nigdy nie umyje rąk. Ten, kto wyszedł z garażu, nigdy nie wzniesie się do władcy. Daj takiemu choć krzesło imperatora, choć tron samego Boga, on posiedzi, posiedzi, a potem machnie ręką, a daj spokój, chodźmy chlapniemy! Ich w ogóle nie powinno było być we władzy, to błąd historii. Kto ich wybrał? Jeśli wybrali takich, to oznacza jedno: odchylenie od Planu Boga, Doboru Boga. I karę za to wszystko. Pytanie nie w tej czy innej personie, pytanie w tym, że Bóg ich nie posyłał. Pomyślcie, kto. W charakterze dziennikarza, zastępcy redaktora czasopisma, długo obserwowałem ten bydlarz w murach Bezrady. Długie lata, w kuluarach i loży, patrzyłem na ten grandiozny szwindel, zdumiewające oszustwo. Zbiegowisko przypadkowych ludzi, umarlaków z jednego systemu w drugim. Oni nie stali się ani tymi, ani tamtymi, a splugawili i sprofanowali wszystko. Niczego nowego tak i nie wydarzyło się. Ścierały się języki, jak osełki do kosy, lecz nie ścierał się głupizm. Bezgraniczny prowincjonalizm. Cała W-Rada 35 lat – to krzycząca bezradność, miliardy w nicość. To, co miało iść w naukę, twórczość, literaturę, duchowy rozwój, poszło w pustkę. W zniszczenie twórczej Energii, duchowego potencjału. Tego, co i składa niewidzialne Życie ludzi. Ludność żyje nie fizyczną, a twórczą Energią, cząstkami Życia, które promieniuje z twórców. Nie ma go – nie ma aktywności – nie ma ludzi. Oto tak to działa. Oni przelali resztki Energii w pustkę. I dziwią się dumnymi minami, dlaczego wszystko zamarło, nas odkochali, tego i tego nie ma, wkoło rozkład. Was roz-
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Jakkolwiek byście nie głosowali, nie stworzycie nowego z cudzych programów i pięknych haseł. To profanacja, która prowadzi do samolikwidacji. To przejście może być długie, ale przez to nie mniej fatalne. Z historią, jak z Bogiem, trzeba być uczciwym, a nie oszustem: kto postanowił oszukiwać historię albo w ogóle o niej nie słyszał, ten sam się ogłupi, zniszczy swój naród i pamięć o sobie. Bóg nigdzie nie uczył budować raju dla siebie, a dla wszystkich. Raj dla siebie – grób dla wszystkich. Tutaj była obecna ogromna Miłość, jej Ogień zapalił dwa Majdany, tu był epicentrum Energii, Miłości Boga, tu ją puszczono na Zło: z kraju-marzenia zrobiono kalejdoskop szaleństwa, który nigdy się nie kończy. Ja pierwszy odczułem to na własnej skórze. Martwota twarzy, pożółkłej jak sto jesieni. Nie widziałem siebie, ale czasem, gdy wyjeżdżałem do rejonowego centrum, pytano mnie: „Żeńka, czemu jesteś taki żółty”. Mój zarobek w najlepszym wypadku wynosił 2 dolary rocznie, raz pomogłem pewnej starszej kobiecie sprzedać indyka, już zarżniętego dla innego kupca, ale ten odmówił; indyk był jeszcze ciepły, ciężki jak obtoczony przez rzekę kamień, indyk był tłusty, a ja – chudy; było mi żal tego indyka, ale trzeba było go oskubać i wypatroszyć; dawno, od pierwszych głodów, zrezygnowałem z mięsa i polowań; ledwo dokończyłem z tym indykiem, włożyłem do środka serce, tłuszcz i wątrobę i za związane łapy zawiesiłem na haku, by obeschł pod wiatą obory; umyłem ręce i zacząłem dzwonić po drugiego indyka, u tego akurat szykowało się wesele, długo nie przyjeżdżał, a potem wpadł na chwilę, czerwony z pychy jak bukiet piwonii i równie pospieszny; zdjąłem indyka i wrzuciłem do torby; on wyłożył się na 100 dodatkowych hrywien, które były moim zarobkiem za rok, ale mogłem wytrzymać i bez nich. Nie miałem kiedy myśleć o sobie. Z Kijowa wyjechałem dawno, w przychodniach nie byłem zapisany, byłem pierwszym uchodźcą w ówczesnym spokojnym kraju. Dlatego rozumiem ich wszystkich. Jestem po stronie ludzi. I to po nich boli, a nie po mnie: to oni stracili, a nie ja. Dla nich opowiadam. Ja swoje przeżyłem. Nie trzymam się życia ani jednej chwili. Po tym, co przeniosłem, i nie tylko anemię, życie nie ma wartości. Dalej będzie takie, czego lepiej nie oglądać6. Anemia trwała ostatnie 15 lat i co roku głodowałem, średnio 270 dni7, reszta to post, sam się doglądałem, prałem rękami, sprzątałem, sam sobie gotowałem, myłem naczynia, kopałem w ogródku, robiłem przy gospodarstwie, robiłem na pasiece, wspinałem się po dziesięciometrowych drzewach, zdejmując roje, ledwo wlokąc wieczorem nogi, i pisałem, pisałem, pisałem, rozpalonymi od bezsenności oczami, po 20 tomów rocznie. O Bogu. Nie o cierpieniach pisiuków, nieszczęsnych gomików i innych nieszczęściach. Bóg w zeszłym roku powiedział, że ja jeden byłem pod największym napięciem w całej historii, gdy zapisywałem Nową Biblię, i najbardziej cierpiałem ze wszystkich. Dosłownie: cierpiałem bardziej niż Jezus Chrystus8. Głód przez 26 lat pokrywał Energią planetę, twórczość9 ożywiała terytorium w promieniu 1000 km. Nikt w to nie uwierzy, tak jak i w to, że doszedłem do poziomu Jezusa Chrystusa, jeden w historii, ale Prawda Boga nie wymaga potwierdzeń. Dla małoświadomych prawdą są oni sami. Szczyt ich myśli: wszystko jest takie, jak w telewizorze. Znam myśl Boga w wielu sprawach, mi to wystarcza. Wiem: to, co napisałem, jest lepsze od tego, co napisano po ukraińsku. Tak nie będzie pisał nikt, nigdy. To jest w zasadzie niemożliwe. Do tego potrzebne jest napięcie mózgu, sprawny płat czołowy i doświadczenie przejścia przez połowę Eurazji10 i świat duchowy. Takiego doświadczenia nie miał nikt przez kilka ostatnich wieków, z wyjątkiem Swedenborga, ale on nie miał takiego doświadczenia ziemskiego. Jeszcze zanim zacząłem pisać z doświadczenia duchowego, Zahrebelnyj, tytan piśmiennictwa, jeden to wyczuł. Tak jak Paszkowski, nikt nigdy nie pisał i nie będzie pisał przez najbliższe sto lat, to jest niemożliwe11. Pytanie do nich: dlaczego tak przeżyłem i żyję? A ci, którzy zniszczyli ich trzydziestoma milionami, są dla nich bogami. Oto prosta odpowiedź, jak żyje człowiek na Energii. Tak żył ten, kogo Bóg nazwał klasykiem literatury światowej. Ten, kto zostawia po sobie spuściznę 180 tomów o Bogu. Ten, kto otrzymał od Boga odkrycia, – one są tam, – według których powstanie nowa cywilizacja. Ja zapisałem od Boga Nauczanie, według którego będzie żyć nowa ludzkość. Byłem Jego sekretarzem. Gdy zapisałem je wszystkie, Bóg oznajmił: to stanowisko jest wyższe niż tron cesarza. Nic u ludzi nie jest najwyższe u Boga. Dzięki pisaniu Słowa Bóg ponad sto razy odwracał wojnę atomową. Słabemu umysłowi, skłonnemu wszystko poniżać i lekceważyć, dało to powód, by nazywać je „jądrową ko-chatą”. Gdy Słowo zostanie dopisane, ona wypali oczy tych, którzy nie wierzyli i śmiali się z niej. Przez trzydzieści lat żyli dzięki temu, że ktoś pisał Nową Biblię. Stąd wynikło niejasne dla tych, którzy czekają na Koniec, przesunięcie wykresu historii. Dzień Gniewu, dzień ognia, dzień spalenia słomy bezbożnych, dzień zniszczenia, wielki dzień, zapowiedziany w Biblii12, niestety, nie jest żartem. Jest większą rzeczywistością niż wszystko, co istnieje dziś. Nie rozciągnie się ono w przyszłość. Dzień wybuchu, dzień, jak piec wielkopiecowy, stanie się wykrzyknikiem nad wszystkim. Historia Chrystusa nie dotyczy jedynie niepoznania i błędu Piłata. Piłat reprezentował typ ziemski, ich sąd. Duchowego człowieka, który myśli i żyje nie tak, jak oni. Nie przez wyjątkowość genów, typ psychiczny – przez różnicę w karmie i pracę mózgu. Typ ziemski: tysiąc lat to piętnaście wcieleń i mózg potyliczny, odpowiedzialny za ziemskie. Piętnaście wcieleń to nic. Rodzina, dzieci, ziemia to jego ideał. Z jego punktu widzenia wszystko duchowe, Boże jest niczym. Oto jego sąd. Jeśli to nic, to znaczy zabić. Wygnać, odepchnąć, ukrzyżować. Historia Chrystusa dotyczy wszystkich, którzy reprezentowali i będą reprezentować typ duchowy, sto tysięcy i więcej lat, u nich jest czołowy, strategiczny, Boży mózg. Półtora i więcej tysiąca wcieleń. I wszystko, co Boże i wieczne, jest dla nich wartością. Sprzeczność między typem ziemskim a duchowym zakorzeniona jest w światopoglądzie i różnicy w Energii. Jak drzewo rośnie z pędu, tak człowiek z życia w życie rośnie ku większej Energii, większemu niebu w sobie. Ma dążyć w górę, ku coraz wyższej pojemności energetycznej. Człowiek od człowieka różni się tylko nią, energochłonnością mózgu. Stąd wszystkie jego zdolności i talenty. I na tej drodze potrzebny mu jest człowiek, który przeszedł ją dawno i nie ciąży ku ziemskiemu. Ziemskie ma kopiować duchowe, by nie przerywać wzrostu i nie marnować życia. Naród, ludzkość, jak i człowiek, ma to samo przeznaczenie. W tysiącach wcieleń, wyzbywszy się materialnego, dojść do czystej Miłości i jej nie tracić. Ja znalazłem ją w wielu poprzednich życiach, znam sto swoich karm z tysiąca pięciuset wcieleń, byłem autorem Wed i prorokiem Izajaszem, założycielem czterech religii13 i pięciu cesarstw, to jest prawda Boga, a nie mój wymysł. Nie mam do nikogo pretensji. Ale powtórzę, zważywszy na tę pychę i wielkość, która panuje w kraju. Chciałbym zapytać wszystkich ich, mężów stanu, patriotów, działaczy, przedstawicieli i spikerów nowego systemu: pozwólcie, że zapytam, jaki jest wasz ślad w historii? Kim byliście w 80. roku? Kim byli wasi rodzice, bliscy? Może nie pamiętacie? Jaki był Kijów, jaka była Ukraina wtedy? Jak wszystko tu wyglądało? A ja niezwykle dobrze pamiętam, mając ogromną pamięć, która mieści cały wszechświat nastrojów, zapachów, obrazów, szczegółów tego, jak było. Od 80. roku jestem w ruchu narodowym, gdy większość z was, wybaczcie, była komsomolcami i komunistami, jeśli w ogóle kimś była. Od 80. roku działam w ukraińskiej sprawie i stworzyłem tę informę, którą wszyscy jesteście teraz zarażeni. Jej imię – nacjonalizm. Ale wy sprowadziliście go do profanacji. Wszyscy jesteśmy jak jednakowe komórki w ciele, ale gdy jedni dostają dwa tysiące, a drudzy – dwieście-osiemset… Ja znam ludzi, którym nie płacą nic przez całą Niepodległość. A inni skromnie zgarniają osiemset, miliardziki… A innym nic za 35 lat Niepodległości. Oni oczywiście nie są ludźmi w waszych oczach. Ale spójrzcie na nich oczami Boga. Bóg sądzi świat po stosunku do nich. Ukradziono mi Ideę, tak jak Czornowole ukradziono Ruch. Co z tego wyszło, sądźcie sami, wy, którzy odepchnęliście mnie. Jaki z tego powstał ideał narodowy. Ukradliście jedną Ideę, inną, ukradliście wszystko, ale pozwólcie zapytać: co z tego wyszło? Nacjonalizm – to równość wszystkich wobec Prawa. Nacjonalizm – to spartańska równość. Nacjonalizm jako bezprawie i hedonizm, nacjonalizm jako rażąca nierówność, nacjonalizm jako niesprawiedliwość wołająca do nieba – taki nacjonalizm to śmierć dla systemu. Sami go zakopujecie. Gdy jedna komórka ciągnie więcej niż druga, to zasada onkologii. I właśnie z tego powodu system narodowej nierówności staje się niezdolny do życia. Aby przetrwać, organizm narodowy, jego elita, musi dojść do prostych zasad: naród – to równość wszystkich wobec Prawa. Naród – to spartańska równość. Nie będzie ich, nie będzie narodu i jego elity. Gdyby wasze matki dostawały po dwa tysiące, jak byście na to patrzyli? Każdy system, gdy się ustabilizuje, tworzy własną pochwałę. Stwórz homoseksualny raj, jak teraz w Europie, a będzie homoseksualna pochwała. Mnie się poszczęściło, że jestem na dole i nie piszę pochwał. Tego nie da się czytać ani słuchać następnym pokoleniom. Prawda zawsze jest na dole, dlatego Bóg zostawiał kronikarzy prawdy na dole: gdyby byli carami, pisaliby pochwałę w stylu Breżniewa. Zasada jednakowych komórek – nie jest zasadą wymyśloną przeze mnie. Wszystkie te zasady, definicje, sformułowania należą do Boga, choć może to zabrzmieć dziwnie. On przekazał je przeze mnie. Nie powinniśmy walczyć jedni z drugimi, to tak, jakby moja ręka dusiła mnie za gardło. Powinniśmy pamiętać: jeden organizm – jednakowe komórki. Wszystko powstaje z informacji w postaci formy – informy – duchowo widzi się ją jako złote naładowane cząstki. Mózg, który ją emituje, przekazuje swoją Miłość, swój zachwyt wszystkim, którzy znajdują się w jego promieniu. Zachwycałem się ukrainistyką – wśród innych zachwytów – i często bywałem w Związku Pisarzy, w redakcji gazety „Słowo” w Muzejnym zaułku, w pobliżu Rady Najwyższej, w tłumie Kijowa. Byłem stale wśród ludzi. „Ukraińskie jest piękne” – wyłapywali wszyscy, którzy przebywali w promieniu setek metrów. Gdyby Bóg nie objawił tego później, sam nigdy bym nie wiedział. Jak tworzy się nowe z czystej Miłości, która jest także Energią, przeładowującą sobą wszystko. Nie ktoś, lecz ten, kto stworzył tę informę, jest twórcą tej ideologii i odpowiedniego okresu. A ci, którzy są niedalecy od końca, będą wierzyć, że wszystko powstaje z ziemskich przyczyn. Jeśli tak, to odwołajcie to, co jest. Jak pszczoły robotnice nie mogą wytwarzać feromonu, tak ziemskie i naukowo-techniczne mózgi – potyliczny i środkowo-czaszkowy mózg – nie potrafią wyłapywać Energii i ładować nią ludzi i terytorium. Tak jak pszczoły robotnice nie wytwarzają substancji, która je łączy, tak ziemskie mózgi nie chwytają Energii. Nie wytwarzają przewodnich naładowanych idei. Są one informą. Jak w rodzinie pszczelej całe jej życie opiera się na matce, tak w rodzinie narodowej – na człowieku-energii. Jego stan, w zależności od promienia zasięgu, który może sięgać tysięcy km i planety, będzie przekazywany wszystkim. Stan męki, niechęci do życia, będzie ich stanem. Nieważna jest jego nazwa – wódz, posłaniec – ważna jest funkcja. Wytwarzać feromon Energii i podtrzymywać ładunek mas i terytorium. Jedność, zdolność do życia, odporność rodziny narodowej zależą wprost od tego. Inna funkcja, analogiczna do tego, jak matka składa larwy – wytwarzać nowe aktywne idee. Nowe informy. Idee, jak wszystko w przyrodzie, mają zdolność rozładowywać się, przegorzeć, umierać. Rodzina pszczela ginie, jeśli ginie, zwłaszcza zimą, matka. Rodzina może założyć mateczniki i spróbować wychować nową matkę, ale to będzie już inna rodzina, inny według ideologii, według swego duchowego składu, naród. Gdzie znika człowiek-matka, stopniowo znika wszystko. Gdzie wygasła informa, wygasa wszystko, co nią było naładowane. To dokładna kopia procesu, który zachodzi w rodzinie pszczelej przy utracie matki: przechodzi ona w stan krytycznego stresu: po 15 minutach zaczyna się zamieszanie, pszczoły bezradnie, osierocone biegają po ulu, przerywają lot robotniczy, cały rytm pracy się rozpada. Cały zgrany, idealny system natychmiast przechodzi w niepokój i chaos. Jeśli w ulu zostały same pszczoły robotnice, a młodego plodu do wychowania nowej matki nie ma, rodzina jest skazana. Ich stres wyraża wstrząs, który wkrótce nadejdzie. Pszczoły zaczynają przekształcać się w trutowate pszczoły, drobne podobizny matki. Składają jaja, z których wylęgają się same trutnie. W pierwszym i w drugim przypadku rodzina jest skazana. Bardzo szybko ona się zmniejsza i ginie. Przez 35 lat Niepodległości Ukraina niemal w pełni przeszła ten proces. System istnieje tak długo, jak podtrzymywana jest jego informa. System żyje tak długo, jak żyje jego człowiek-matka. Spójrzcie na historię: co się dzieje, gdy giną wodzowie kształtujący formę. Aleksander Macedoński, Czyngis-chan, Batu, Napoleon, wielcy władcy. W znanej historii było ich razem dziesięciu. System się rozpada, jeśli matka ginie albo nie jest na swoim miejscu pracy. Poza ulem, co w praktyce oznacza śmierć rodziny. Pszczoły-trutowate, ile by nie udawały matek, są śmiercią rodziny pszczelej. Jeśli do rodziny z pszczołami trutowatymi dosadzić nową matkę, trutowate pszczoły, które same siebie widzą jako matkę, bezwzględnie ją zabiją. Bóg-pasiecznik, choćby próbował ocalić, rodzina jest skazana. Paradoks polega na tym, że pod koniec świata, na najniższej Energii, większość władzy świata składała się z pszczół trutowatych. Gdy ja głodowałem, na tym trzymała się Ukraina i nie tylko ona. Na Energii Głodów. Mówię to wyłącznie dla prawdy. Aby naród ją znał i uwierzył w Siłę Wszechmogącego, a nie w siłę środków technicznych i rąk. Aby naród miał ją, Siłę Wszechmogącego, a nie czekał, że coś mu pomoże. Przez cały ten czas myślałem nie o sobie – o Bogu i idealnym systemie. Rażące przypadki, które wstrząsają społeczeństwem14, są bezpośrednim skutkiem zdziczenia. Diabeł, w którego większość nie wierzy, tak jak w Boga, stoi za tymi przypadkami. To jego styl, jego podszept, jego ręka. Tam, gdzie nie ma Prawa, zawsze jest on. Tam, gdzie czytanie książek jest tysiące razy rzadsze niż oglądanie bicia, normą jest przemoc. Istnieje bezpośrednia prawidłowość między brakiem ukulturalnienia a sprowadzeniem do dzikości, między brakiem życia według sensu Przykazań – a całkowitym bezprawiem. We wszystkich sferach i na wszystkich poziomach. Straszak przekupstwa – to tylko jeden ze straszaków, skutek naruszenia przykazania nie kradnij15. Wpajaj je od małego, a człowiek nigdy nie będzie miał ochoty kraść, brać to, co należy do państwa, do kogoś innego. Korupcja – nienawidzę tego słowa za jego obcość i częste użycie – ale muszę je wypowiedzieć: korupcja jest w środku. Nie będzie jej tam, gdzie ugruntuje się Prawo, Boże i ludzkie. Prawda Boga polega na tym, że każdy człowiek jest Złem, i tylko Bóg – przez ukulturalnienie i Prawo – czyni go Dobrem16. Gdy normą staje się brak kultury i życie bez sensu Przykazań, nie można spodziewać się niczego innego niż rażących wiadomości. Od narodu nie można wymagać tego, czego on nie ma. Działa tak, jak został nauczony. Władza – to tylko głowa swojego narodu, nie może być inna niż naród. Gdy kultura sprowadza się do tandety, grymasów na scenie, znęcania się na ekranie, czekaj tego samego, tylko w rzeczywistości. Gdy naród nie ma bojaźni Bożej, nie wie, co czeka w innej rzeczywistości, gdy przy tym słabnie strach przed organami karzącymi, zanika powaga kar, fala bezprawia pochłania wszystko. Istnieje bezpośredni związek między wpojonym od dzieciństwa, przyswojoną kulturą, normami zachowania a przyzwoitością człowieka i jego dalszym życiem. Oczywiście, jeśli żyje w odpowiednim środowisku. Kulturalnemu wśród bezkulturowości, religijnemu wśród bezbożności – zguba. Brak pierwszego daje człowieka przestępczego. Krytyczna masa takich grzebie społeczeństwo. Dlatego w interesie jego przetrwania ważne jest, by od dzieciństwa wpajać to, co czyni człowieka kulturalnym, delikatnym, wrażliwym, praworządnym, bogobojnym, człowiekiem normy.
Ciąg dalszy nastąpi.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
legendarny Ołeksandr Uszynski, za nim powiewał sztandar Unii Europejskiej, który trzymał zastępca dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego Dmytro Bohaczow (w ubiegłym roku ten sztandar z natchnieniem wznosił budowniczy państwa, dyplomata Ihor Lichowy). Sztandar Związku Oficerów Ukrainy pewnie niósł przedstawiciel Czerkaskiego ZOU, który przybył na uroczystości wraz z przewodniczącym Czerkaskiej Organizacji Związku Oficerów Ukrainy kapitanem III rangi Ołeksandrem Kałkiem. Obok nich, uroczystym krokiem szedł w afrykańskim jasnoniebieskim stroju narodowym Prezydent Rady Afrykańskiej na Ukrainie Diallo Issa Sadio. Wspólnie z ojcem Prawosławnej Cerkwi Ukrainy Mychajłem Swietłowem obecna była niezwykle utalentowana artystka, rekonstruktorka wyrobów trypolskich Ludmyła Smolakowa, która niosła (w designerskim ubraniu z elementami ornamentu trypolskiego) ceramiczną miskę wzoru trypolskiego oraz lampę, łącząc w ten sposób w działaniu wysokoduchowe zasady naszego państwa. Na luksusowym ręczniku z wyhaftowanym przez Marynę Czorną „Drzewem życia” (oryginalna mistrzyni użyła przy tworzeniu ornamentu do dziesięciu technik haftu artystycznego) niosłam pachnący korowaj z napisem „35”. Skrzydła ręcznika trzymały wnuczęta sławnej rodziny Wale-
Tłumaczenie maszynowe
23 sierpnia w Narodowym Rezerwacie Szewczenkowskim w Kaniowie odbyła się podniosła uroczystość upamiętniająca, poświęcona Dniu Flagi Państwowej Ukrainy oraz Dniu Odzyskania Niepodległości Ukrainy. Ukraina jest, Ukraina będzie! Ukraino-matko, tobie wierzą ludzie! Ukraina jest, Ukraina będzie! W wiśniowym kwiecie najdroższa na świecie! Zoja Rużyn. Każdego roku w Kaniowie na Górze Czernieczej (Tarasowej) w świątecznym Dniu Flagi Państwowej oraz w przeddzień Niepodległości Ukrainy odbywa się uczczenie ojca i proroka narodu ukraińskiego Tarasa Hryhorowycza Szewczenki. W dniach wojny szczególnie ostro odczuwa się potrzebę utwierdzenia nieśmiertelnego dziedzictwa, pamięci o jednym z fundatorów godności narodowej i niepodległości Ukraińców – Tarasie Szewczence. Dążenie agresora nie tylko do zawłaszczenia naszej ziemi poprzez rozlew krwi, ale także do denazyfikacji państwa Ukraina – jednoczy świadomych Ukraińców, sojuszników, społeczność międzynarodową do przeciwstawienia się przemocy, do czczenia geniuszy, patriotów ojczystej ziemi oraz jej wyzwolicieli. W tych niełatwych dla naszego narodu dniach trwały przygotowania do godnego uczczenia Wielkiego Kobziarza. Z różnych powodów wiele osób nie mogło wziąć udziału w wydarzeniu, ale mimo to okazało się ono liczne. Tradycyjnie pielgrzymi wchodzili pieszo od podnóża Góry Tarasowej. Tym razem uroczysty pochód rozpoczęto od Muzeum, przy którym powitała nas weteranka tej narodowej świątyni, szanowana i przez wszystkich kochana Hanna Manżara, która przez wiele lat była kustoszem zbiorów – skarbca muzeum. I dzień swojego urlopu, jako nasza patronka na sakralnej ziemi, pani Hanna spędziła razem z nami. Przedstawiła delegacji kijowian nowo wybranego zastępcę dyrektora generalnego Dmytra Bohaczowa, który stanął na czele uroczystości. Naprzeciw nam od strony memoriału szli żołnierze-obrońcy, którzy przybyli oddać hołd Wielkiemu Kobziarzowi. Rozbrzmiewały salwy honorowe, przemówienia i skandowanie. Dzięki wybitnemu Ukraińcowi, weteranowi wojny rosyjsko-ukraińskiej o pseudonimie „Cyborg” Ołeksandrowi Uszynskiemu, mieliśmy tego dnia atłasową niebiesko-żółtą 8-metrową flagę Ukrainy, którą nieśli uczestnicy delegacji kijowian. Na czele z majestatyczną flagą Ukrainy w mundurze wojskowym szedł
Majestatyczna Flaga Państwowa Ukrainy o długości 8 metrów przykryła Górę Tarasową. Ten ręcznik, zgodnie z ustaleniami, został przekazany na uroczystość przez wybitną Ukrainkę, redaktor naczelną czasopisma „Ukraińska państwowość” Switłanę Czorną. Właśnie na Dzień Flagi Ukrainy zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Ochapkin przekazał ikonę domową „Pokrowy Bogurodzicy”, którą pod malowniczym autentycznym ręcznikiem niosły zasłużone działaczki sztuki Ukrainy: profesor Switłana Sadowenko oraz śpiewaczka Oksana Petrykowa, które wręcz promieniały pięknem w wyszywanych wykwintnych śnieżnobiałych strojach. (Podczas wydarzenia odbyła się swoista prezentacja i poświęcenie ikony). Na moje zaproszenie odpowiedział ludowy amatorski zespół „Berehyni” ze Stajkiwskiego Domu Kultury (dyrektor Iryna Banias) pod kierownictwem artystycznym ludowej artystki Ukrainy Wałentyny Sklar-Kondraszewskiej, który wziął udział w wydarzeniu za błogosławieństwem i przy wsparciu kierownika wydziału kultury i turystyki komitetu wykonawczego Rady Miejskiej w Rzyszczowie w obwodzie kijowskim Ołeny Paseki. Zespół przybył do Kaniowa w barwnych autentycznych strojach, dwie uczestniczki niosły obramowany ręcznikiem portret Tarasa Szewczenki, również wykonany pędzlem Ołeksandra Ochapkina. Dyrektor „Lisjańskiego szkółkarstwa roślin ozdobnych Naumenko” Wałerij Naumenko z żoną Łesią oraz przewodniczącą organizacji społecznej „Postęp kobiet-mironosic w diasporze” Łesią Korolyk-Bojko nieśli w doniczce ukorzenioną sadzonkę „Wierzby Tarasowej” (pani Łesia przyjechała z Włoch, z mężem Alfredo, który jako gorący zwolennik Ukrainy towarzyszył żonie w tej podróży, jednocześnie wykonując fotokronikę wydarzenia). Razem z nami była również współzałożycielka akcji „Wierzba Tarasowa”, dyrektor Kijowskiego literacko-memorialnego muzeum-posiadłości imienia Maksyma Rylskiego Wiktorija Kołesnyk. Wieniec, wykonany z kłosów pszenicy i suchych kwiatów, trzymali wykładowca wokalu, śpiewak Wiktor Omelczenko oraz przewodniczący Rady Społecznej przy administracji państwowej m. Biała Cerkiew, wieloletni współpracownik Serhij Chiwrycz. Jasna i oddana kobieta-mironosica Ałła Satałowa (reprezentowała również stowarzyszenie wolontariackie „Pawuczychy”, kierowniczka – Switłana Czerewata) oraz członkini kolegium redakcyjnego, redaktorka literacka gazety „Słowo Proświty”, elegancka, w wyszywanej zielonej sukni, znana działaczka oświatowa i dziennikarka Hałyna Daciuk niosły chorągiew „Z nami Bóg i Ukraina! Ukraina jest, Ukraina będzie!”. Za ich plecami powiewała, mieniąc się żółto-błękitnymi barwami w promieniach słońca, bezkresna Flaga Ukrainy, którą nieśli uczestnicy delegacji. Właśnie w tym czasie jednostka wojskowa przeprowadzała akt uhonorowania Wielkiego Kobziarza. Nasza delegacja zatrzymała się naprzeciw Dniepru-Sławuty, który majestatycznie toczył swoje odwieczne fale, i stopniowo zaczęła wspinać się na szczyt duchowego Olimpu Ukrainy. Ołeksandr Uszynski, jako pierwszy wchodząc do miejsca pochówku Tarasa Szewczenki, z szacunkiem ukłonił się i pochylił nad grobem flagę. Wielkie żółto-niebieskie płótno, które sięgało szczytu memoriału, opadało patriotycznymi strumieniami, blaskiem żółto-błękitnych kolorów ku Dnieprowi, wypełnione wysokością ducha Olbrzyma narodu ukraińskiego, Wielkiego Kobziarza. Odbyło się złożenie korowaja na wyszywanym ręczniku oraz postawiono wieniec, w którym pulsowały barwy ojczystej ukraińskiej ziemi. Te symbole szacunku zostały przekazane od Związku Pisarzy Ukrainy na czele z Mychajłem Sydorzewskim, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki – szef Pawło Mowczan, Stowarzyszenia Ziemstw Ukrainy zarejestrowanych w Kijowie pod kierownictwem Wiktora Tkaczenki, koordynatorów Ziemstwa Donieckiego (przewodniczący – Wołodymyr Butko), Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Ziemniacy Naddnieprza” – szef Łeonid Kostiuczenko, Związku Oficerów Ukrainy na czele z pułkownikiem Ołeksandrem Saskiem, Narodowej Rady Kobiet Ukrainy (przewodnicząca – Ludmyła Porochniak-Hanowska), atamana CzRK Borysa Marczenki, atamana i krajoznawcy Ołeksandra Hawryluka, prezydenta Wszechukraińskiej Federacji „Spas” Ołeksandra Prytuły, Kijowskiego Kolegium Zawodowego ze wzmocnionym przygotowaniem wojskowym i fizycznym (dyrektor – Ludmyła Rożkowa), społeczności wsi Szewczenkowe (ojczyzna Tarasa Szewczenki), przewodniczącego Szewczenkowskiej Hromady Serhija Smałka, kobiet-mironosic Ukrainy i diaspory, uczestników „Artystycznego specnazu”, obecnych na wydarzeniu oraz całego narodu ukraińskiego. Nabożeństwo za Ukrainę oraz litię za jasną pamięć i Królestwo Niebieskie Tarasa Szewczenki odprawił ojciec Mychajło Swietłow, proboszcz cerkwi św. Mikołaja ze wsi Hryhoriwka w pobliżu Kaniowa. Ja, jako organizatorka wydarzenia, powitałam uczestników uroczystości z okazji wybitnego dnia w życiu Ukrainy i przeczytałam autorski wiersz: „W Kaniowie słońcem Taras nad górą, siwy Dniepr toczy fale wieków, idą do proroka Ojczyzny z miłością, dzieci i wnuki w kole rodziców…”. Po zakończeniu udzieliłam głosu zastępcy dyrektora generalnego Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego Dmytrowi Bohaczowowi. W swoim przemówieniu Dmytro Mychajłowycz podsumował wybitną rolę Tarasa Szewczenki dla narodu ukraińskiego w dniach wojny. Na zakończenie wystąpienia wręczył unikalną nagrodę – medal jubileuszowy „100 lat od czasu ogłoszenia terenu grobu T. H. Szewczenki rezerwatem państwowym”. Jak zauważył pan Dmytro, jest to pierwszy medal z wykonanego nakładu (25 sztuk), który wręcza się za wieloletnią i owocną współpracę działaczce społecznej, przewodniczącej organizacji społecznej „Wszechukraińskie Zjednoczenie 'Postęp kobiet-mironosic'”, zasłużonej pracownicy kultury Ukrainy Zoi Rużyn. Dla mnie było wielkim zaszczytem otrzymać to wyróżnienie Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego. Dziękuję za uznanie i zaufanie zespołowi rezerwatu na czele z dyrektorem generalnym Anatolijem Kononenkiem. Majestatycznie i uroczyście wybrzmiały wersy hymnu duchowego „Boże, wielki, jedyny, nam Ukrainę chroń” w wykonaniu zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy, śpiewaczki akademickiej o unikalnym głosie Oksany Petrykowej. Płomiennie i zwycięsko wystąpił Ołeksandr Uszynski, który przekazał pozdrowienia od żołnierzy-obrońców Ukrainy, od weteranów wojny, od Związku Oficerów Ukrainy. Zakończył swoje wystąpienie słowami Wielkiego Kobziarza z poematu „Kaukaz” (1845 r.): „I wam chwała, sine góry, lodem zakute. I wam, rycerze wielcy, przez Boga nie zapomniani. Walczcie – zwyciężajcie, wam Bóg pomaga! Za wami prawda, za wami chwała i wola święta!”. Ogłosił minutę ciszy za jasną pamięć wszystkich tych, którzy odeszli w nieśmiertelność, broniąc ojczystej ziemi i narodu. Sława Ukrainie! Bohaterom Sława! Ważko wybrzmiały słowa przewodniczącego Czerkaskiej organizacji Związku Oficerów Ukrainy, kapitana III rangi Ołeksandra Kałka. Przekazał pokłon i szacunek Wielkiemu Kobziarzowi od wszystkich uczestników Związku Oficerów Ukrainy (szef pułkownik Ołeksandr Sasko), którzy walczą obecnie o wyzwolenie ojczystej ziemi od raszystowskiego agresora. Z wiarą w zwycięstwo Ukrainy pan Ołeksandr zakończył swoje wystąpienie słowami: Bohaterom sława! Pochód czci, poświęcony Ojcu Tarasowi, rozpoczął się przy Literacko-memorialnym muzeum Tarasa Szewczenki.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
W imieniu kobiet-mironosic w diasporze wystąpiła przewodnicząca organizacji międzynarodowej „Postęp kobiet-mironosic w diasporze” Łesia Korolyk-Bojko. Przede wszystkim poinformowała zebranych o przebiegu akcji „Tarasowa wierzba” za granicą. Pani Łesia zasadziła około 10 wierzb w różnych krajach świata. Obecnie ma zaproszenia z USA i Kanady na wrzesień tego roku. Łesia Korolyk przywiozła ziemię z dwóch krajów, w których niedawno odbyły się międzynarodowe akcje sadzenia wierzby, i przekazała skarbonki z ziemią zastępcy dyrektora generalnego muzeum Dmytrowi Bohaczowowi. Pani Łesia podziękowała mi za zaufanie w prowadzeniu międzynarodowej akcji „Tarasowa wierzba” za granicą i odczytała mój wiersz „Niech wierzba łączy całą planetę w miłości!”. Wyraziła wdzięczność mężowi Alfredo, przy wsparciu którego może realizować międzynarodowe akcje. Z upoważnienia przewodniczącej Narodowej Rady Kobiet Ukrainy Ludmyły Porochniak-Hanowskiej, Walerijowi Naumence wręczono medal „Wolontariusz Ukrainy” za wieloletnią działalność wolontariacką we wspieraniu żołnierzy-obrońców oraz za skuteczne wspieranie ogólnoukraińskiej i międzynarodowej akcji „Tarasowa wierzba”. Natchnionym, pełnym poświęcenia płomiennego serca patriotycznym wystąpieniem popisała się czołowa dziennikarka Ukrainy, niezwykła działaczka Halyna Daciuk, reprezentująca Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” (kierowane przez tytana słowa Pawła Mychajłowycza Mowczana). Wszystkich obecnych poruszyło przemówienie Prezydenta Rady Afrykańskiej w Ukrainie Diallo Issa Sadio, który w pięknej ukraińszczyźnie wyraził wsparcie dla narodu ukraińskiego i państwa Ukraina, które stało się jego drugą Ojczyzną. W tych trudnych czasach zajmuje się wsparciem wolontariackim. Jego córki ukończyły Kijowski Narodowy Uniwersytet imienia Tarasa Szewczenki. Mówią wykwintną ukraińszczyzną, recytują wiersze Tarasa Szewczenki. Inteligencja, erudycja, komunikatywność i życzliwość pana Issy pozostawiły po spotkaniu najlepsze wrażenia. Zakończył swoje przemówienie słowami Tarasa Szewczenki. Tego dnia obecność jego oraz Włocha, pana Alfredo, wraz z żoną Łesią na wiecu pamięci Ojca narodu ukraińskiego Tarasa Szewczenki stała się świadectwem międzynarodowego wsparcia dla Ukrainy w czasie rosyjskiej agresji przeciwko naszemu narodowi. Na zakończenie Wiecu pamięci wszyscy uczestnicy wraz z solistą Wiktorem Omelczenkiem wykonali pieśń do słów Tarasa Szewczenki „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki”. Odbyło się łamanie pachnącego korowaja przez wszystkich uczestników Wiecu pamięci za Królestwo Niebieskie i wieczną sławę życiowego wyczynu Tarasa Hryhorowycza Szewczenki. Sława Ukrainie! Sława żołnierzom-obrońcom! Sława Tarasowi Szewczence! *** Następnie wszyscy obecni udali się do chaty na wyznaczone sadzenie „Tarasowej wierzby” zgodnie z ustaleniami z administracją muzeum. Sadzenie „Tarasowej wierzby” to żywy symbol naszych silnych korzeni, odrodzenia i niezłomności. Akcja „Tarasowa wierzba” została zainicjowana przeze mnie i zorganizowana wspólnie z Literacko-Memoriałowym Muzeum imienia Maksyma Rylskiego pod kierownictwem dyrektor Wiktorii Kołesnyk oraz przewodniczącego Fundacji Charytatywnej „Róże i winogrona” imienia Maksyma Rylskiego Maksyma Rylskiego. Przeprowadzono liczne sadzenia wierzby, począwszy od 2012 roku aż do 200. rocznicy urodzin Tarasa Szewczenki. Akcję „Tarasowa wierzba” powierzono na poziomie międzynarodowym Łesi Korolyk-Bojko, która od tego czasu zasadziła już ponad 10 wierzb w różnych krajach świata. Obecnie pani Łesia kieruje międzynarodową akcją „Tarasowa wierzba”, która jest częścią ogólnoukraińskiej akcji „Tarasowa wierzba”. Tego dnia „Tarasową wierzbę” przywiózł do Kaniowa Walerij Naumenko z miasta Łysianka, który hoduje sadzonki w „Łysiańskim szkółkarstwie roślin ozdobnych Naumenko”. W porozumieniu z administracją Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego wszyscy razem w tym historycznym dniu połączyli się, by sadzić „Tarasową wierzbę”. Program koncertowy odbył się w atmosferze emocjonalnego i energetycznego uniesienia. Etnograficznego ducha ukraińskiej pieśni podarował zebranym ludowy amatorski zespół „Berehyni” ze Stajkowskiego Domu Kultury (dyrektor – Iryna Banias) pod batutą kierowniczki artystycznej, ludowej artystki Ukrainy Walentyny Sklar-Kondraszewskiej. Siła ludowego głosu w zgodności i harmonii brzmienia rozlewała się nad Dnieprem w niepowtarzalnym pięknie. Autentyczne stroje cieszyły oczy swoimi barwami. Przy akompaniamencie akordeonu pani Walentyny płynęły jedna po drugiej melodie, wplatając się w wielogłosowość narodowego melosu bogactwem brzmienia barwnego. Modlitwa „Bogurodzico Mario” do muzyki Switłany Sadowenko, do wierszy Zoi Rużyn, w wykonaniu śpiewaczki Oksany Petrykowej, przenikała na melodyjnych skrzydłach do duszy każdego słuchacza. Wydawało się, że głos wykonawczyni leciał nad Dnieprem i wznosił się wysoko do nieba, siejąc ziarna łaski i ukojenia, wiary w to, że siły Niebieskie, Bogurodzica słyszą i odpowiedzą na każde słowo modlitwy. Jeszcze jedną modlitwą do wierszy Tarasa Szewczenki błogosławiła wszystkich obecnych Oksana Petrykowa. Łesia Korolyk-Bojko poruszyła słuchaczy przejmującym wykonaniem pieśni „Trwa wojna, a słoneczko w oczy zagląda…” do muz. Ołeksandra Burmickiego, słów Zoi Rużyn. Psychologicznie, emocjonalnie śpiewaczka oddała nastrój i charakter pieśni. Kolejny utwór – „Kobiety-Ukrainki” do muz. Switłany Sadowenko, słów Zoi Rużyn, to pieśń, która została zaprezentowana w Przemyślu (Polska) z okazji 75-lecia Światowej Federacji Ukraińskich Organizacji Kobiecych. Podczas jej wykonywania do pani Łesi dołączyły kompozytorka Switłana Sadowenko i ja, uskrzydlone śpiewając „Kobiety-Ukrainki, rodziną planety, łączmy się razem, łączmy się duszą za szczęście dzieci i za pokój rodu, za słoneczną prawdę, za naszą wolność!”. Zwycięsko i natchnienie zabrzmiały utwory wokalne w wykonaniu zasłużonej artystki Ukrainy, solistki Narodowej Filharmonii, aktywnej uczestniczki „Artystycznego specnazu” Tetiany Szkolnej. Smukła i uskrzydlona w żółto-niebieskim kostiumie pani Tetiana zadziwiała słuchaczy nie tylko swoim patriotycznym mężem-Włochem Alfredo, siostrą-mironosicą Halyną Panczenko, patriotyczną Switłaną Czorną, dziennikarką Halyną Daciuk, towarzyszami-kozakami, dyrektor Biblioteki Centralnego Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy Tetianą Alisową, Oksaną Petrykową, Tetianą Szkolną, zastępcami dyrektora Kijowskiego Kolegium Zawodowego ze wzmocnionym wyszkoleniem wojskowym i fizycznym Ladą Wołoszkową, podpułkownikiem Ołeksijem Petrowyczem, kobietą-mironosicą Ałłą Szałatałową, Myrosławą Androszczuk oraz wszystkimi uczestnikami tej znaczącej podróży do Kaniowa. I oczywiście, za gościnność, zrozumienie, wsparcie wdzięczność dla dyrektora generalnego Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu Anatolija Kononenki, zastępcy dyrektora Dmytro Bohaczowa, opiekunki Hanny Manżary oraz całego pełnego poświęcenia zespołu muzeum!
nie tylko pięknem swojego głosu, ale i patriotycznym uniesieniem w kunszcie wykonawczym oraz profesjonalizmie. Wyrecytowałam autorski wiersz „Słoneczne państwo”. Do obecnych z powitalnym słowem zwrócił się Serhij Chiwrycz, który jakby podsumował obecny Dzień Flagi Ukrainy w przeddzień Niepodległości naszego państwa. Piosenkarz Wiktor Omelczenko wykonał pieśń do słów Tarasa Szewczenki „Bandurzysto, orle siwy”. A na finale wszyscy uczestnicy programu koncertowego wykonali pieśń „Oj, na łące czerwona kalina…”. Właśnie w tym czasie podszedł do naszej grupy artystów i słuchaczy piąty Prezydent Ukrainy Petro Poroszenko, budowniczy państwa, który przyszedł uczcić oddanego syna Ukrainy w ten znamienny dzień. Po zakończeniu części uroczystej, jako organizatorka i prowadząca wydarzenie, zaprosiłam wszystkich uczestników na posiłek, który przygotował zgodnie z ustaleniami znany na Ukrainie i poza jej granicami wirtuoz kuchni Jurij Kowtunenko. Na miłośników ukraińskich wartości czekał kozacki kulesz, palianyczki z nadzieniem, uzwar. Każdy miał ze sobą „prowiant”. Dyrektorka spółki „Stalowa Leda” Hałyna Panczenko przyniosła słoik słoniny i pomidory, Zoja Rużyn – dwa słoiki małosolnych ogórków, Wałerij Naumenko częstował kromkami olbrzymiego arbuza z własnego ogrodu, Lubow Matiusza, członkini towarzystwa Kijowskiej organizacji więźniów politycznych i represjonowanych, przygotowała różnorodne ukraińskie smakołyki. Ołeksandr Uszynski zapewnił wszystkim wodę i wiśniową nalewkę własnej produkcji. A zespół „Berehyni” hojnie poczęstował obecnych pierogami z kapustą. Każdy miał co przekąsić, nabrać sił, gdyż było je czuć, że zostały zużyte przez cały dzień spędzony zgodnie z zaplanowanym wydarzeniem. Wielka wdzięczność kronikarzom uroczystości za wsparcie przeprowadzenia tego historycznego w życiu państwa dnia: Ołeksandrowi Macepurze, Dmytrowi Bielajewowi, Hałynie Panczenko. Współtowarzyszowi w działalności społecznej Diallo Issa Sadio, Wałerijowi Naumence i jego żonie Łesi, przewodniczącemu Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Ziemniacy Naddnieprza” Łeonidowi Kostiuczence, przewodniczącemu Międzynarodowej Organizacji Społecznej „Stowarzyszenie Doniecczyzny” Wołodymyrowi Butce, oddanemu weteranowi wojny Ołeksandrowi Uszynskiemu, siostrze-mironosicy Switłanie Sadowenko, Łesi Korolyk-Bojko. *** Dołączam do informacji wrażenia z wyjazdu do Kaniowa oraz opinie o Wydarzeniu dwóch uczestniczek. Nasze narodowe amulety — ręczniki, panneau ze zbóż, korowaj — symbole Święta. Poczucie Ukrainy. Tetiana ALISOWA, dyrektorka Centralnej biblioteki SOU. Pod niebem Tarasa – z Flagą w sercu! Są miejsca, gdzie Ukrainy nie trzeba wyjaśniać. Ją trzeba po prostu poczuć… W Dniu Flagi Państwowej Ukrainy zebraliśmy się na świętej Tarasowej górze, w Kaniowie – tam, gdzie nad Dnieprem żyje słowo Wielkiego Kobziarza… Rozwinęliśmy ogromną niebiesko-żółtą Flagę i pokłoniliśmy się Tarasowi – temu, kto prawie dwa wieki temu tak głęboko poczuł Ukrainę, że jego słowa i dziś biją w naszych piersiach. I było tego dnia coś dziwnego… Na korowaj przyleciał duży piękny motyl. Usiadł obok, jakby na chwilę zatrzymał czas. I pomyśleliśmy: „Czyżby to Taras przysłał nam pozdrowienie?”. Może właśnie tak dusze wielkich przychodzą do nas – nie głośnymi słowami, a lekkim machnięciem skrzydeł… Brzmiały wiersze. Brzmiały pieśni. Mówiono o Ukrainie – tej, którą kochamy do bólu. Posadziliśmy Tarasową wierzbę, żeby puściła korzenie na tej świętej ziemi i przypominała przyszłym pokoleniom: my byliśmy tutaj, my pamiętaliśmy, my chroniliśmy. A potem nad Dnieprem rozbrzmiało: „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki…”. I wydawało się, że sama rzeka podchwyciła słowo Szewczenki. Niech fale niosą je dalej – przez wieki, przez wojnę, przez ból – do każdego ukraińskiego serca. Staliśmy obok Flagi, a nad nami było bezkresne niebo. Niebieskie – jak nasze marzenie. Żółte – jak ukraińskie pole, które niechybnie znów zakwitnie. I myślało się: oto ona – Ukraina! W słowie Szewczenki. W naszej pieśni. W wierzbie, posadzonej własnymi rękami. We Fladze, którą trzymają ludzie, którzy nie zdradzili swojej ziemi. To spotkanie stało się dla nas znakiem. Jakby Taras z wysokości swojej góry pobłogosławił nas i cicho powiedział: „Kochajcie Ukrainę. Chrońcie ją. Nie dajcie jej zgasnąć”. To nie było po prostu wydarzenie. To była modlitwa za Ukrainę. I przykład dla nas wszystkich – jak trzeba kochać swoje państwo: nie tylko mówić o nim, a żyć nim. Bo tam, gdzie powiewa ukraińska Flaga, gdzie brzmi słowo Szewczenki i śpiewa Dniepr – tam Ukraina będzie żyła wiecznie. Z Dniem Flagi Państwowej Ukrainy! Z Dniem Niepodległości Ukrainy! Sława Ukrainie! Bohaterom sława! Przejść tę Drogę razem. Hałyna DACIUK, dziennikarka. Wejście na Tarasową Górę, do miejsca naszej pamięci i siły, w Dniu Flagi Państwowej Ukrainy po raz kolejny zorganizowała wielka pracownica, działaczka społeczna Zoja Rużyn. I szczerze dziękuję jej za zaproszenie, by razem przejść tę Drogę, pomodlić się, powiedzieć słowo, zobaczyć Dniepr i zielone urwiska ponad nim, poczuć potężną energię, której nie poczujesz nigdzie indziej, pokłonić się Kobziarzowi. Po raz kolejny przeglądając zdjęcia, widzę, jak jasnym, świetlistym, szczerym było nasze Wydarzenie, uświęcone atrybutami państwowości, portretem Szewczenki, ręcznikami, rękodziełami ze zbóż, kwiatami i wyszywanymi koszulami. Poezja Tarasa Szewczenki, ukraińskie pieśni, nabożeństwo w pamięć poety, przemówienia, łamanie korowaja nadawały uroczystości i znaczenia wydarzeniu. I wspólnie posadzona Tarasowa wierzba w ogrodzie, i przepyszny obiad, i rozmowy prawie do wieczora – wszystko to jednoczyło i zbliżało naszą grupę. I przez cały czas, dopóki byliśmy w Narodowym Rezerwacie Szewczenkowskim w Kaniowie, do Ojca Tarasa szli ludzie – pojedynczo, grupami, wojskowi, starsi, młodzież, dzieci, rodziny, pary. I to radośnie podnosiło na duchu. …Czasem chce się pobyć z Szewczenką sam na sam. Ale pomyślałam, że nie warto odrzucać wspólnego działania. Tutaj nie ma patosu. W tym magicznym zorganizowanym wejściu jest swoje piękno i wielkość. I szacunek zarówno dla naszej flagi, jak i dla naszego Proroka. Dziękuję, pani Zojo, i gratuluję unikalnej nagrody – medalu „100 lat Narodowego Rezerwatu Szewczenkowskiego w Kaniowie”. Zasłużenie! Szczerze dziękuję, drogie i bliskie towarzystwo, z którym podzieliłam w ten świąteczny dzień chleb, kulesz, łzę i radość. Dziękuję Siłom Zbrojnym Ukrainy, które trzymały niebo nad Górą i Dnieprem. Przygotowała Zoja RUŻYN, poetka, działaczka społeczna, zasłużona pracownica kultury Ukrainy, przewodnicząca Ogólnoukraińskiej Organizacji Społecznej „Postęp kobiet-mironosic”, kierowniczka studia etnograficznego „Złote ziarno” Kijowskiego profesjonalnego kolegium z rozszerzonym szkoleniem wojskowym i fizycznym.
Tłumaczenie maszynowe
Olha CHODACKA, zastępczyni przewodniczącej Kijowskiej „Proświty”
W przeddzień Dnia Państwowej Flagi Ukrainy i Dnia Niepodległości Kijowska „Proświta” po raz czwarty zebrała na „Poetyckim młynie” poetów i prozaików, artystów plastyków i twórców sztuki dekoracyjno-użytkowej, kompozytorów i muzyków, aktorów i reżyserów, śpiewaków i bibliotekarzy, dziennikarzy i naukowców, pedagogów i proświtian, działaczy społecznych i osobowości twórczych, których misją jest służba Ukrainie słowem i czynem. Wydarzenie z dużym powodzeniem odbyło się w bibliotece Centralnego Domu Oficerów Sił Zbrojnych Ukrainy (kierowniczka – Tetiana Alisowa). Znamienne, że w trakcie imprezy wybrzmiewało 35 mocnych głosów uczestników przedświątecznej imprezy, wśród których byli również zaszczytni goście międzynarodowi, dziennikarze i działacze społeczni: Gelbrejt Dźejms, Filip Barry (Wielka Brytania), Maryna Fusztej (Ukraina – Wielka Brytania), Manana Abaszydze (Ukraina – Gruzja), Alfredo Morelli (Włochy). Uczestnicy „Poetyckiego młyna” i goście mówili o tym, co dla każdego z nich znaczy „niepodległość”, czytali wiersze, śpiewali pieśni, wygłaszali toasty powitalne, łączyli się w krąg współmyślących, tworząc przestrzeń dla dobroczynności tu i teraz. Do zebranych z przemówieniem powitalnym zwrócił się Kyryło Stecenko – przewodniczący Kijowskiej „Proświty”, artysta ludowy Ukrainy, który otworzył święto wykonaniem Hymnu Państwowego. Wyważone i uroczyste było wystąpienie zasłużonej artystki Ukrainy, pedagog teatralnej, pisarki, dziennikarki, działaczki społecznej, docent NUTKiT im. Iwana Karpenki-Karego Łarysy Nedin. Rozbrzmiewały głosy takich poetów i poetek, jak Olha Kycia, Lesia Pron, Halina Sływka, Wiktor Kuczuruk, Wołodymyr Koskin, Lesia Szapoval, Dmytro Biel'jajew, Polina Łuczko, Iryna Rodczenko, Tetiana Myroszniczenko, Olha Feszczenko-Dmytrenko, Olha Chodacka, Ołeksandr Herasymenko (Instytut Badań Polityczno-Prawnych i Religijnych). Wystąpili: malarz Wołodymyr Rebrow, przewodnicząca zarządu Kijowskiej Organizacji Narodowego Związku Fotografów Artystów Ukrainy Ljubow Kotlar, kierowniczka księgozbioru Tetiana Alisowa, profesor NAKKiM, kulturoznawczyni i muzykolog, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Switłana Sadowenko oraz inni. Pachnącym świątecznym bochenkiem, poezją i dobrymi słowami młynowców powitali nauczyciele z miasta Szostka (obwód sumski) – Ludmiła Olech i Tetiana Pokotyło, którzy wręczyli wszystkim talizman – Anioła Stróża. Niezwykłą wisienką na torcie przedświątecznej imprezy „35: głosy jedności” były pieśni w wykonaniu znanych na Ukrainie i za granicą muzealników, naukowców oraz przewodniczącego Galicyjskiego Towarzystwa „Memoriał”. Znalezisko przekazano w tej chwili naukowcom muzeum. Nasi specjaliści już rozpoczęli żmudny proces szczegółowego opracowania odnalezionych materiałów, ponieważ dokumenty wymagają szczególnej pieczy. Dziękujemy panu Andrianowi za świadomość i wrażliwość na własną historię oraz za zaufanie do naszego muzeum. Wkrótce na pewno zapowiemy pierwsze wyniki badań i przedstawimy opinii publicznej szczegóły tego unikatowego archiwum – informuje na swojej stronie na Facebooku Iwano-Frankiwskie Muzeum Walki Wyzwoleńczej im. Stepana Bandery.
Publiczność rozgrzał piosenką „KochAj” ukraiński prezenter telewizyjny, piosenkarz i reżyser, charyzmatyczny Serhij Fajfura. Pieśń „Ukraina – to ty i ja” (słowa – Jurij Piżuk, muzyka – Rostysław Hałahan), której wykonanie stało się masowym projektem muzycznym z okazji Dnia Niepodległości Ukrainy, podczas którego ustanawiano rekord Ukrainy, wykonała ukraińska piosenkarka, ambasadorka ukraińskiej kultury we Włoszech i ukraińskiej pieśni na świecie, przewodnicząca MGO „Postęp kobiet-niosących pokój w diasporze”, Ambasadorka Pokoju Lesia Bojko-Korolyk. Dumnie i patetycznie brzmiały pieśni w wykonaniu autora muzyki, kompozytora i barda Ihora Jakubowskiego (Centralna Biblioteka im. Hryhorija Skoworody na Solomiance w Kijowie): „Ukraińska wiara” (wiersze Anatolija Tarana), „Chwała Ukrainie” (wiersze Leonida Fedoruka), „Czemu się nie cieszysz, jesieni?” (wiersze Olgi Chodackiej). Zasłużona pracownica kultury Ukrainy, dziennikarka, poetka i piosenkarka Iryna Rodczenko uroczyście wykonała pieśń do wiersza Lilii Złotonoszy (muzyka Jurija Wasylkiwskiego) „Ukrainо, ojczysta Ukrainо”. Pięknie i symbolicznie brzmiała autorska pieśń prosvityanki, zasłużonej działaczki sztuki estradowej Ukrainy Tetiany Myroszniczenko – „Jestem Ukrainką”, którą podśpiewywali wszyscy obecni. Miło zaskoczyło publiczność trio w składzie: Kyryło Stecenko, Lesia Korolyk-Bojko i Ihor Jakubowski, które powstało spontanicznie podczas spotkania. Pieśń „Za Ukrainę, za jej wolność, za honor, za chwałę, za naród” połączyła wszystkich uczestników wydarzenia w miłości do ojczystej ziemi i wierze w nadchodzące Zwycięstwo. Świąteczną salę domu kultury w czasie spotkania zdobiły wspaniałe wystawy: obrazów kijowskiego artysty Wołodymyra Rebrowa „Kiedy znikają farby”, lalek-motanek „Berehynie mojej duszy” artystki i pedagożki Haliny Sokołowej, „Ręcznik ruteński pseudo”, stworzony na wsparcie narodowego alfabetu „Rutenia. Grafika języka ukraińskiego” Anżeliki Korniienko, ikon wyszywanych koralikami mistrzyni Olgi Wolskiej, fotograficzne opowieści „Wytrwajmy” Lubow Kotlar – przewodniczącej zarządu Kijowskiej Organizacji Narodowej Spilki Fotoartystów Ukrainy. Kolejną niezwykle ważną cechą „Poetyckiego Młyna” była zbiórka datków (2170 hrywien) na wsparcie obrońców i obrończyń, dzięki którym możemy zbierać się na takie wydarzenia. Młynowcy uczcili minutą ciszy pamięć wszystkich cywilnych i wojskowych, poległych za Ukrainę. Kierowniczka biblioteki CBO ZSU Tetiana Alisowa podzieliła się emocjami dotyczącymi ojczystego Ługańszczyzny, którą musiała opuścić z powodu wojny, i przeczytała na ten temat wiersz O. Chodackiej „Klucze od domu”. Niestety, dziś to nie jedyna taka historia, gdy ludzie pozbawieni domu nie tracą nadziei, lecz przeciwnie – pielęgnują nadzieję na powrót do swojego domu i szukają sił, by żyć w warunkach wojny. Olha Fesczenko-Dmytrenko – pisarka, autorka i kierowniczka wolontariackiego społeczno-kulturalnego projektu „Żywe historie wojny”, którego celem jest zebranie osobistych historii ludzi o wojnie, zachowanie ich jako pamiątkowych świadectw o przeżyciach podczas okupacji i niesienie prawdy w świat, która niedawno straciła na wojnie jedynego syna Andrija, podarowała bibliotece i Kijowskiej „Proświcie” książkę w języku angielskim, poświęconą swojemu synowi-Bohaterowi. Było wiele prezentów od poetów – półka „Poetyckiego Młyna” wzbogaciła się o nowe książki. Pojawiły się także propozycje współpracy od skrzydła młodzieżowego – kierownika sekcji młodych prosvityan Ołeksandra Herasymenki i jego zastępczyni Oleny Dyby. Uczestnicy świątecznego wydarzenia przypominali wiersze T. Szewczenki, Lesi Ukrainki, I. Franki, W. Sosiury, W. Stusa, P. Tyczyny i innych znanych i utalentowanych Ukraińców, w których brzmi miłość do ojczystej ziemi i języka, siła ducha i postępu, jedność i wiara w lepszą przyszłość. Do tych poetyckich głosów dołączyły się także głosy młynowców, ponieważ każdy ma swoją niepowtarzalną barwę, swój styl i swoje spojrzenie na świat. Ale kiedy te głosy się łączą, pojedyncze dźwięki przemieniają się w potężny i majestatyczny chór. „Poetycki Młyn” Kijowskiej „Proświty” zakończyło wykonanie duchowego hymnu Ukrainy „Modlitwa za Ukrainę” („Boże wielki, jedyny, Ukrainę nam chroń”, 1885 r.) do wiersza pisarza i działacza społecznego Ołeksandra Koniskiego (autor muzyki – kompozytor Mykoła Łysenko) w wykonaniu Oksany Petrykowej – docent katedry śpiewu akademickiego i estradowego Kijowskiego Stołecznego Uniwersytetu im. Borysa Hrinczenki, zasłużonej artystki Ukrainy. Duchowy hymn podjęli wszyscy uczestnicy wydarzenia, wyrażając tym samym swoją miłość i wdzięczność Ukrainie oraz nadzieję na nadchodzące Zwycięstwo. Olha Chodacka, autorka projektu „Poetycki Młyn” Kijowskiej „Proświty” i moderatorka spotkania, podziękowała wszystkim uczestnikom i gościom za synergię dobrotwórczości oraz za to, że wspólnie wsypali do żaren kulturalno-oświatowego wydarzenia wybrane ziarno twórczości, z którego powstanie dobra kulturalno-oświatowa i duchowa mąka dla każdego Ukraińca i Ukrainki, i wyraziła nadzieję na kolejne artystyczne spotkanie w październiku, poświęcone Dniu Piśmiennictwa i Języka Ukraińskiego.
Tłumaczenie maszynowe
Prawdziwe skarby historyczne czasem kryją się w najbardziej nieoczekiwanych miejscach i czekają na swój czas przez dziesięciolecia. Tak oto niedawno do Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Muzeum Walki o Wyzwolenie im. Stepana Bandery zwrócił się Andrian Szahan ze wsi Zahirja. Spacerując po leśnym masywie w pobliżu wsi Stare Skomorochy, mężczyzna przypadkowo zaczepił nogą o drut. Ciekawość zwyciężyła – i pod warstwą gruntu okazał się zapieczętowany bidon, wypełniony cennymi dokumentami historycznymi, głównie z lat 1948–1949. Aby zbadać miejsce znaleziska i bezpiecznie wydobyć archiwum, na miejsce niezwłocznie wyjechała wspólna grupa robocza w składzie
Tłumaczenie maszynowe
Stanisław NOWYCKYJ, Iryna ZEŁENENKA. Wiele dzieł artystycznych i prac naukowych w XXI wieku, zwłaszcza w jego pierwszej ćwierci, poświęcono analizie dyskursu militarnego, który bez wątpienia jest na świecie niemal najaktualniejszy (już drugie stulecie z rzędu ustępuje on jedynie dyskursowi antywojennemu). We współczesnym procesie literackim istnieje wiele nazwisk związanych ze wspomnianymi dyskursami, w dziedzinie poezji woluntarystycznej i militarnej pracuje wielu autorów, być może najwięcej – w ukraińskiej. W poezji ukraińskich wojskowych, kombatantów i niekombatantów przedstawiono wszystko, co dziś niepokoi dociekliwego współczesnego człowieka: są tu i symboliczne kaskadowe pytania, i próby odpowiedzi na to, jak długo potrwa wojna, która toczy się w centrum Europy, kiedy skończy się ona i inne konflikty, jak dokładnie to się stanie, jakie będą konsekwencje dla ludzkości, planety, kontynentów, narodów, dla każdego człowieka z osobna. Wołodymyr Tymczuk – uczony, tłumacz, redaktor, wojskowy, wojownik, oczywiście ucieka się do szeregu zabiegów artystycznych i nieartystycznych: szeregowania, żonglowania, kadrowania i korelacji różnorodnych pojęć i danych, nawleka je i wypróbowuje, niczym Jewhen Małaniuk, niczym obserwator-sceptyk, niczym zmęczony zastanym stanem rzeczy analityk, dziecinny w pogoni za prawdą, żartowniś i wizjoner. Niby neobarokowy stop różnorodnych cech, niby postsurealistyczny nadmiar szczegółów, niby nie ma nic przypadkowego, wszystko przemyślane w najdrobniejszych szczegółach, doprecyzowane, sprawdzone, a jednak wszystko takie nieuchwytne, zmienne, maksymalnie realne i fantasmagoryczne zarazem. Od książki do książki pisarz Wołodymyr Tymczuk tworzy swoisty intelektualno-egzystencjalny kronikarski zapis, tkanie wybredne, przypominające miejscami to gobelin, to panneau, to szkic, datując wiersze od pierwszych dni ATO i dalej, nie przestając utrwalać wszystkiego, co ostro przeżyte i przemyślane po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w utworach różnych rodzajów, gatunków i form. Wszystko to daje podstawy badaczom, by uważać twórczość literacką Wołodymyra Tymczuka (książki liryki „Wesniani kołoworoty” (2009), „Widczuty misto stopoju (z Toboju)” (2015), „Wohnyty! Wyżyty! Peremohty!” (2016), „Ozbruczytysia (z) Ukrajinoju” (2018), „Anhelśkym czynom” (2019), „Azowom... Ziskryżaleni” (2020), „Zi schodom soncia” (2020), „Zi Hetmanszczyny bezmeżżia” (2021), „Wid kosmosu do petrykiwky” (2024), „Barokowe” (2024), poematy „Huculśke powstannia” (2013), „Donećkyj aeroport” (2014), nowele „Słowodijem” (2018)) za wspaniały reprezentatywny materiał do badań dyskursów woluntarystycznego i militarnego. Nieprzypadkowo w warunkach interwencji niezwykle ważnym duchowym składnikiem przeciwstawienia się odwiecznemu wrogowi Ukrainy stało się piękne pisarstwo, zwłaszcza poetyckie, tak gęste, po filozoficznemu zametaforyzowane, jak u Wołodymyra Tymczuka (to bliskie pieśni, to przypowieści, to skeczowi). On, płodny i sumienny poeta, rozumiejąc potrzebę wzrostu literatury (zarówno jakościowego, jak i ilościowego), pojawienia się znacznej liczby utworów poetyckich nie tylko woluntarystycznych, ale i o wojnie oraz jej skutkach, zaktywizował zarówno własne potencjały artystyczne, jak i bardziej czy mniej znanych autorów (środowisk wolontariackich, wojskowych, intelektualnych) wokół popularyzacji literatury wyzwoleńczej, która podnosi ducha narodu w długotrwałej, wyczerpującej walce, wzmacnia i mobilizuje wszelkie możliwe zasoby, wzmacnia korpus badań dyskursów woluntarystycznego i militarnego. Przez ponad dziesięć lat działań wojennych na terytorium Ukrainy,
rozwiązanych przez agresywnego północnego sąsiada, uformował się symboliczny zbiór kanonów sztuki militarnej Ukrainy, zwłaszcza literatury pięknej, w tym poezji (najliczniejszej w palecie rodzajowo-gatunkowej), umownie podzielonej na dwa etapy tworzenia – od 2014 do 24 lutego 2022 r. oraz od 24 lutego 2022 r. Swoją drogą, ta różnorodna jakościowo poezja hartuje się nadal wraz z autorami w warunkach krwawej wojny rosyjsko-ukraińskiej. Tekstualizacja doświadczenia wojennego stała się unikalnym dorobkiem europejskiej ukrainistyki, jest w niej także doświadczenie kilku pokoleń współczesnych, zawodowych wojskowych i ochotników (którzy, nie odstępując od kodeksu honorowego, bronią Ukrainy przed interwentem), a także korpus pamięci historycznej jednego z czołowych europejskich etnosów. A zatem uczony-artysta-wojownik Wołodymyr Tymczuk utrwala daty, imiona, wydarzenia, lokalizacje, apeluje do nich, wzywając cały cywilizowany świat, gromadzi wokół siebie w różnorodnych antologiach poetów-wojskowych, poetów-żołnierzy, poetów-wolontariuszy, tłumaczy, dziennikarzy wojennych oraz tych autorów, którzy należą do wrażliwych kategorii ludności (poszkodowanych przez wojnę), rozumiejąc, że bardzo potrzebna jest zarówno poezja-odpór, jak i poezja-świadectwo. Tradycyjnym dla Wołodymyra Tymczuka jako poety, od książki do książki, jest układanie tekstów w rozdziały, cykle, bloki tematyczne (często według zasady kalendarzowej, według motywów historiozoficznych i kulturologicznych, według obrazowania wynikającego z konieczności kronikowania życiodajnego nurtu życia, wagi wydarzeń, motywowania postaw moralnych, utrwalania imperatywów); do autorskich (odfolkloryzowanych) tradycji należy także symboliczny podział Wszechświata na kilka światów: indywidualny, ogólnoludzki, ukraiński, wrogi, przyrodniczy, Boży. Z tego podziału wynika zrozumienie trójjedni natury podmiotu lirycznego: natury męskiej (maskulinnej) / natury żołnierskiej (militarnej) / natury twórczej (kreatywnej); unikalnie zharmonizowane połączenie, na wzór Twórcy (Absolutu), staje się dla podmiotu lirycznego (jak i dla autora) nadzadaniem. Zrozumiałe i zapewne oczywiste jest to, że nie dla wszystkich współczesnych poetów ukraińskich poezja militarna stała się aksjomatyczna czy swoistym Klondike, stałym kierunkiem twórczości lub natchnieniem a priori, takim korpusem, bez którego ukraiński autor straciłby swoje unikalne oblicze i przestałby być rozpoznawalny na świecie. Dla Wołodymyra Tymczuka poezja to chleb powszedni, a w nim – unifikacja własnego mikrokosmosu i makrokosmos, w którym za każdym razem na nowo otwierają się Ukraina i ukrainistyka, to swobodnie liryzowane, to pozbawione liryzmu czy choćby subtelnego aluzji do niego oraz otwarcie bolesnego spazmu. W swoich utworach od 6 sierpnia 2014 roku, a jeszcze bardziej od 24 lutego 2022 roku, Wołodymyr Tymczuk koncentruje się na bezpośrednim doświadczeniu wojny, bojowym, okopowo-ziemiankowym, ugruntowanym to na bezstronnej reporterskości, to na infernalnej analityce, jest w niej niemało patosu, to polifoniczności i polikulturowości, ale zero i minus zero na korzyść samej wojny. Poeta, delikatnie mówiąc, nie wita jej, podobnie jak apokalipsy, i jeśli zagłębić się w artystyczno-stylistyczne cechy najnowszej twórczości poetyckiej autora, to można wyłapać dominantę – akcent na żywotności mimo wszystko, na woli życia, na woli wolności, na wolności wypowiedzi, w której skaluje się i globalizuje ukraińska narracja. Poetycka transformacja Wołodymyra Tymczuka jako autora pasjonarnego w nowej książce liryki (jak i podmiotu lirycznego większości utworów w niej zawartych) naznaczona jest nowymi przeczuciami, ponownym odczytaniem własnego życia, bytu rodu i narodu, granicznym pisaniem wojny w jej zabójczej konstatacji, światem rzeczy fizycznych i skarbów mentalnych, obroną metafizyki stanu rycerskiego, dokumentacją egzystencji między erosem a tanatosem. Nastroje zmieniają się tu kalejdoskopowo – od miłosno-modlitewnego do ofiarno-requiemowego, od notatkowo-pielgrzymiego do ascetyczno-obserwacyjnego, co zdradza w autorze, czyli w żołnierzu-taktyku i strategu, niestrudzenie namiętnego analityka-ironistę. W przemyślanej podróży czytelniczej od tekstu do tekstu nie natrafimy na znaleziska nihilistyczno-apatyczne czy ascetyczne wyobcowanie, podobnie jak na posowiecką dziarskość, właściwą upolitycznionej literaturze porucznikowskiej czasów II wojny światowej, zamiast tego trwać będzie eksperyment heurystyczny. Poezja Wołodymyra Tymczuka, sercorytmiczna i sercocentryczna, konsekwentna i eklektyczno-eschatologiczna, skondensowana w elektryczności objawień i zapytań do Boga, do ludzi i do świata, ułożona według zasad (przede wszystkim chronologicznej i geograficznej), utrwala chwilę i przestrzeń; myśl niestrudzenie pracuje według zasady „tu i teraz” i prowadzi przez koncentryczność, tak, jakby autor jako jeden z pierwszych pracował na linii ognia, wchodził do szturmu, nie mieszając ratio i emotio, przebywając w kwadracie wewnętrznego spokoju i przewagi postępowej nad strachem (w przeciwnym razie wykonanie zadania byłoby zagrożone zerwaniem, co zniwelowałoby największą ideę – Ukraina ponad wszystko, a także – niezłomne braterstwo) i jednocześnie – w systemie współrzędnych duchowego oporu wobec całego światowego zła, kreśli wektor – do Absolutu. W takiej poezji, która wyznacza nową ćwierć XXI wieku, nie ma żywiołowości, jest ona kardynalną refleksją nad przeżytym, nie ma w niej pretensji do restrukturyzacji historii ludzkości, w tym wojennej, ale jest niemało słusznych, retorycznych pytań w tej kwestii, z których najważniejsze brzmi: czy wreszcie po tylu ofiarach zło będzie skończone?
Tłumaczenie maszynowe
Wira BODNARUK, przewodnicząca Komitetu Społecznego południowo-zachodniej Florydy, USA. Zdjęcia: Lesia Popel i Julia Danyłowec. Ukraińska społeczność południowo-zachodniej Florydy godnie uczciła 35. rocznicę odzyskania Niepodległości Ukrainy na placu rady miejskiej w North Port. Przewodnicząca Ukraińskiego Klubu Amerykańskiego oraz Ośrodka imienia świętego Andrzeja Daria Tomaszoska powitała zebranych i oficjalnie otworzyła święto, podkreślając znaczenie tej ważnej daty dla narodu ukraińskiego, rozproszonego po całym świecie. A ukraińscy amerykańscy weterani, post 40, pod dowództwem komendanta Ihora Hrona wywiesili amerykańską i ukraińską flagę podczas wykonywania hymnów obu krajów. Oficjalną proklamację rady miejskiej North Port odczytał komisarz Phil Stokes przy udziale swoich kolegów Davida Duvala oraz Jerome'a Fletchera. Przemówienie okolicznościowe wygłosił komendant weteranów Ihor Hroń, wspominając ciężką drogę, którą przebył naród ukraiński, aby wywalczyć Niepodległość. Odwaga ukraińskich żołnierzy jest godna podziwu: mężnie bronią swojego państwa, nie szczędząc własnego życia! Po oficjalnej części w radzie miejskiej zebrani zostali zaproszeni do Ośrodka imienia świętego Andrzeja, gdzie przygotowano elegancki poczęstunek. W świątecznie udekorowanej sali goście mieli okazję porozmawiać ze swoimi przyjaciółmi. Powitali ich przewodnicząca Ośrodka Daria Tomaszoska, przewodnicząca Komitetu Społecznego Wira Bodnaruk oraz Phil Stokes z rady miejskiej, który bardzo przychylnie odnosi się do ukraińskiej społeczności North Port. Za udaną organizację święta szczere podziękowania dla członków Komitetu Społecznego: Darii Tomaszoskiej, Wiry Bodnaruk, Lesi Popel, Ihorowi Hroniowi, Jewhenowi Tomaszoskiemu, Neli Lehman i Oli Babczuk.
Tłumaczenie maszynowe
Lesia KOROLYK-BOJKO, Ambasadorka kultury i sztuki ukraińskiej, Ambasadorka pokoju, Ambasadorka ukraińskiej pieśni na świecie, przewodnicząca Międzynarodowej organizacji „Postęp kobiet-niosących pokój w diasporze” Nasza duma, nasza pieśń Nie umrze, nie zginie… Taras Szewczenko
Te prorocze słowa Kobziarza dzisiaj, w czasie, gdy Ukraina wywalcza swoje prawo do wolności, państwowości i przyszłości, brzmią szczególnie przenikliwie. Ukraińska pieśń staje się nie tylko sztuką, ale i pamięcią, modlitwą, głosem niezłomności, sposobem jednoczenia oraz formą oporu. Tegoroczne obchody 35. rocznicy Niepodległości Ukrainy stały się nie formalnym świętowaniem daty w kalendarzu, a głębokim przemyśleniem historycznej drogi naszego państwa i prawdziwej ceny wolności. W Ukrainie i poza jej granicami odbyły się liczne wydarzenia artystyczne, kulturalno-oświatowe i społeczne, które jednoczyły Ukraińców wokół miłości do Ojczyzny, ojczystego słowa, pieśni, pamięci historycznej i wiary w Zwycięstwo. Jednym z takich wydarzeń był koncert świąteczny „Artystyczne promienie Niepodległości”, który odbył się 26 sierpnia w Kijowie, w Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury – słynnym Domu Łysenki, gdzie kultura staje się sztafetą pokoleń. Są miejsca, których nie sposób postrzegać jedynie jako przestrzenie muzealne. Mają one własną pamięć, energię i siłę duchową. Właśnie takim jest Muzeum Mykoły Łysenki – miejsce związane z nazwiskami wybitnych ukraińskich działaczy, z narodzinami i utwierdzaniem idei, które kształtowały ukraińską świadomość narodową. Tutaj słowo, muzyka, teatr i sztuka nigdy nie były tylko zawodem – były służbą Ukrainie. Dlatego koncert poświęcony Niepodległości właśnie w tym Domu nabrał szczególnego symbolicznego brzmienia. Współcześni artyści jakby kontynuowali rozmowę zapoczątkowaną przez poprzednie pokolenia ukraińskich twórców. I stało się oczywiste, że ukraińska kultura nie pozostała w ekspozycjach muzealnych, a żyje w głosach dzieci i dorosłych, w pieśni, poezji, muzyce, pracy pedagogicznej i codziennej służbie kulturze Ukrainy. Koncert świąteczny odbył się w ramach II Międzynarodowego Festiwalu-Konkursu „Artystyczne promienie Ukrainy”, łącząc jego uczestników, członków jury i organizatorów. Tego dnia Muzeum Mykoły Łysenki wypełniło się muzyką, ukraińskim słowem, szczerymi emocjami i szczególnym poczuciem jedności. Organizatorami koncertu świątecznego byli: Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury Łesi Ukrainki, Mykoły Łysenki, Panasa Saksahanskiego, Mychajła Staryckiego, Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe „Mist-Il Ponte”, Międzynarodowa Organizacja „Postęp kobiet-niosących pokój w diasporze” we współpracy z Kijowskim Miejskim Związkiem Organizacji Społecznej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oraz Kijowską Organizacją Towarzystwa „Znannia” Ukrainy. Uczestników i gości powitali: Ołena Sydorenko, kierowniczka działu pracy naukowo-wystawienniczej i edukacyjnej Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury; artysta ludowy Ukrainy Kyryło Stecenko oraz Olha Chodacka, przewodnicząca i zastępczyni Kijowskiego Miejskiego Związku Organizacji Społecznej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; Wasyl Newołow, przewodniczący Kijowskiej Organizacji Towarzystwa „Znannia” Ukrainy; Hałyna Daciuk, ukraińska dziennikarka, działaczka społeczna. Przed rozpoczęciem programu muzycznego zebrani minutą ciszy uczcili pamięć Bohaterów, którzy oddali życie za Ukrainę, a potem zabrzmiała muzyka. Część muzyczną koncertu otworzyła „Modlitwa za Ukrainę” w wykonaniu Łesi Korolyk-Bojko. Do śpiewu dołączyli wszyscy obecni i w jednej chwili poszczególne głosy zlały się w jedną modlitwę, przepełnioną miłością do Ukrainy. Właśnie w takich chwilach szczególnie ostro uświadamiasz sobie prawdziwą siłę sztuki, gdyż jest ona zdolna nie tylko dawać estetyczną przyjemność, ale i jednoczyć ludzi, wspierać, przywracać wewnętrzne oparcie oraz przypominać o naszej przynależności do wielkiej ukraińskiej wspólnoty. Program koncertowy stał się swoistym artystycznym kronikarstwem współczesnej Ukrainy. Na jednej scenie spotkały się różne pokolenia, losy twórcze, gatunki i szkoły wykonawcze. Swoją sztukę zaprezentował ludowy zespół artystyczny Teatru Pieśni „Ładonyky” Centrum Pracy Pozaszkolnej Rejonu Swiatoszyńskiego miasta Kijowa, kierowniczka artystyczna – zasłużona działaczka sztuki Ukrainy Switłana Sadowenko, kierowniczki – zasłużone działaczki sztuki estradowej Ukrainy Anastasija Ruda i Darja Zawitowa, akompaniator – Andrij Bednyj. Wystąpił ludowy amatorski zespół pieśni ukraińskiej „Demianczanka” Przedsiębiorstwa Prywatnego „Agrofirma „Alta”, wieś Demianci, hromady perejasławskiej, rejonu boryspolskiego obwodu kijowskiego, kierownik – Władysław Bryk. Swoim pięknym głosem program koncertowy dopełniły Oksana Petrykowa – zasłużona działaczka sztuki Ukrainy, docentka katedry śpiewu akademickiego i estradowego wydziału sztuki muzycznej i choreografii Kijowskiego Uniwersytetu Stołecznego im. Borysa Hrinczenki oraz Ołena Słobodianiuk – zasłużona artystka Ukrainy, artystka Narodowego Zasłużonego Akademickiego Ukraińskiego Chóru Ludowego Ukrainy im. Hryhorija Werowki, wykładowczyni emisji głosu Studia Wokalno-Chóralnego przy Narodowym Zasłużonym Akademickim Ukraińskim Chórze Ludowym Ukrainy im. Hryhorija Werowki, założycielka szkoły „Niezłomne głosy Ukrainy”, piosenkarka Włada Czajka, poetka Iryna Rodczenko. Szczególnie ciepło przyjęto występ duetu „Weres” w składzie Ołeny Słobodianiuk, zasłużonej artystki Ukrainy oraz Kateryny Słobodianiuk, solistki ludowego zespołu folklorystycznego „Czerwona kalyna”. Do programu koncertowego dołączyli Jurij Krombet, wykładowca Liceum Technicznego rejonu szewczenkowskiego miasta Kijowa i Julija Machotina, główna koncertmistrzyni katedry sztuki scenicznej i kultury wydziału kultury i przemysłów kreatywnych Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Technologii i Designu. Wśród wykonawców byli też studenci: Sołomija Kaminska – studentka 4. roku Kijowskiej Miejskiej Akademii Muzyki im. R. M. Gliera, katedry śpiewu akademickiego, klasa wykładowczyni – zasłużonej działaczki sztuki Ukrainy Tamary Kowal; Julija Płysiuk – studentka 2. roku studiów magisterskich Winnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Mychajła Kociubynskiego, katedry przygotowania wokalno-chóralnego, teorii i metodyki edukacji muzycznej im. Witalija Hazinskiego, klasa wykładowczyni Switłany Basowskiej; Marija Krombet – studentka 2. roku Kijowskiej Akademii Sztuki im. Pawła Czubynskiego; Harijet Kretowa – studentka 2. roku Studia Wokalno-Chóralnego przy Narodowym Zasłużonym Akademickim Ukraińskim Chórze Ludowym Ukrainy im. Hryhorija Werowki, klasa wykładowczyni emisji głosu, zasłużonej artystki Ukrainy Ołeny Słobodianiuk; Sofija Sydorenko – uczennica szkoły „Niezłomne głosy Ukrainy” zasłużonej artystki Ukrainy Ołeny Słobodianiuk, studentka Studia Wokalno-Chóralnego przy Narodowym Zasłużonym Akademickim Ukraińskim Chórze Ludowym Ukrainy im. Hryhorija Werowki. Wśród młodych talentów – Ewa Juszczenko, uczennica 11 klasy Kijowskiego Państwowego Liceum Muzycznego im. M. W. Łysenki, wydziału dyrygencko-chóralnego, oraz Kateryna Wyszniakowa, uczennica 5 klasy Kijowskiej Dziecięcej Szkoły Muzycznej nr 23, klasa wykładowczyni śpiewu Tetiany Stefaniśyny. Swoje talenty zaprezentowały także Alina Weremijenko, Oksana Humeniuk oraz Illa Mycaj – soliści i uczestnicy Ludowego Zespołu Artystycznego Teatru Pieśni „Ładonyky” Centrum Pracy Pozaszkolnej Rejonu Swiatoszyńskiego miasta Kijowa. Muzyczną paletę młodych wykonawców dopełnili Tymur Nijazmetow i Tymofij Nikonow – uczniowie 6. i 3. klasy Kijowskiej Szkoły Muzycznej nr 12, klasa wykładowczyni gry na bajanie Ołeny Wizniuk. Na scenie spotkały się różne pokolenia, drogi twórcze i gatunki artystyczne, jednak wszystkich łączyło jedno słowo – Ukraina. Brzmiały pieśni ludowe, znane z dzieciństwa, utwory współczesnych ukraińskich autorów, muzyka klasyczna, poezja klasyków i współczesnych artystów. W tym naturalnym połączeniu przeszłości i teraźniejszości szczególnie wyraźnie otwierała się ważna prawda – ukraińska kultura nie zastygła w historii. Ona żyje, rozwija się, zmienia się, rodzi nowe głosy i jednocześnie zachowuje to, co przekazały nam poprzednie pokolenia. Finałowym akordem koncertu świątecznego była pieśń „Ukraina – to ty i ja” do słów Jurija Piżuka, muzyka Rostysława Hałahana, którą razem ze mną wykonali wszyscy uczestnicy wydarzenia przy akompaniamencie na żywo Władysława Bryka. To było więcej niż finałowy numer. Ta pieśń stała się swoistym znakiem kontynuacji wspólnej sprawy, gdyż połączyła wykonawców i słuchaczy, dzieci i dorosłych, tych, którzy już wiele lat służą ukraińskiej kulturze, i tych, którzy dopiero zaczynają swoją drogę twórczą. Ukraina w tej pieśni ukazała się nie jako abstrakcyjne pojęcie, a jako żywa wspólnota ludzi, z których każdy swoim głosem, pracą i talentem tworzy jej teraźniejszość i przyszłość. Po zakończeniu koncertu wszyscy jego twórcy podziękowali Siłom Zbrojnym Ukrainy, dzięki którym mamy możliwość zbierać się, śpiewać i tworzyć nawet wtedy, gdy wokół – alarmy i ból. Właśnie dzięki naszym Obrońcom możemy mówić o Ukrainie, chronić Niepodległość, przekazywać prawdziwą historię, bronić języka ukraińskiego i nie pozwalać zniszczyć naszej tożsamości kulturowej. Wszystkim uczestnikom koncertu świątecznego wręczono podziękowania od dyrektorki Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury Olhy Hural. A ja jako przewodnicząca jury Międzynarodowego Festiwalu-Konkursu „Artystyczne promienie Ukrainy” uczestnikom projektu muzycznego za osiągnięcie „Najmasowsze wykonanie pieśni „Ukraina – to ty i ja” przez Ukraińców z różnych krajów świata w ramach międzynarodowego muzycznego wideoprojektu, poświęconego 35. rocznicy Niepodległości Ukrainy”, wręczyłam dyplomy „Rekord Ukrainy”. Ten rekord ma szczególne znaczenie. Chodzi bowiem nie tylko o liczbę uczestników, a przede wszystkim o zdolność Ukraińców, rozdzielonych odległościami, granicami i okolicznościami wojennymi, do pozostawania jedną wspólnotą kulturową. Najważniejszym podsumowaniem tego wieczoru były nie dyplomy i oklaski, a poczucie jedności. Dzisiaj takie wydarzenia artystyczne są nieodłączną częścią naszego oporu kulturowego. Narodu, który pamięta swoją przeszłość, zna cenę wolności i kontynuuje tworzenie, nie sposób pozbawić przyszłości. Artystyczne promienie Niepodległości – to nie tylko symbole państwowe i uroczyste daty, a ludzie, którzy śpiewają, grają, piszą, uczą i wychowują dzieci, którzy wspierają ukraińską sztukę, wolontariują, bronią Ukrainy na froncie i trzymają kulturalne zaplecze – to ci, którzy kontynuują sprawę swoich ojców i dziadów – tych, którzy w najtrudniejszych czasach zachowywali ukraińskie słowo, muzykę, tradycję i pamięć. Właśnie dzięki tej ciągłości pokoleń Ukraina pozostaje sobą. Echo tego dnia nie zniknęło wraz z ostatnim akordem, a kontynuuje życie w każdym, kto był obecny – jako muzyka duszy, jako jasne wspomnienie, jako niezachwiane przekonanie – wytrwamy! W tym właśnie zawiera się prawdziwa siła sztuki. Nie może ona jednym machnięciem ręki zatrzymać wojny, ale pomaga człowiekowi nie stracić siebie, przywraca wiarę, wspiera ducha i przypomina, o co walczymy i co musimy chronić. I dopóki żyją nasza pieśń, nasze słowo, nasza pamięć i miłość do ojczystej ziemi – żyć będzie Ukraina. Nie na darmo znów przypomniały się słowa Tarasa Szewczenki: „Nasza duma, nasza pieśń Nie umrze, nie zginie…”. Są one napisane ponad wiek temu, ale dzisiaj brzmią jak proroctwo. Ukraińska duma nie umarła, ukraińska pieśń nie zginęła, a żyje w głosach dzieci, w twórczości młodzieży, w pracy artystów, w działalności prośwician, w pedagogach, którzy uczą nowe pokolenia, w tych, którzy nawet podczas wojny znajdują siły, by tworzyć piękno, wspierać innych i chronić to, co ukraińskie. Niechże artystyczne promienie Niepodległości i nadal oświetlają naszą drogę – z pokolenia na pokolenie, od serca do serca, od teraźniejszości do przyszłości. Niech jak najszybciej nad Ukrainą zaświeci słońce pokojowego nieba. Niski ukłon Siłom Zbrojnym Ukrainy oraz wszystkim, którzy chronią ukraińską kulturę, tworzą, uczą, śpiewają, piszą, wspierają innych i jednoczą się dla Ukrainy. Szczera wdzięczność każdemu, kto trzyma front kulturowy.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
ostrożne, tajemnicze pomarańczowe kwiaty. Są takie, jakby stały na straży tej ciszy. Są bliskie jej, są jej towarzyszami. Wokół – zieleń, która tuli się do nich. I sama pomaga chronić ciszę. To artysta i poeta tulą się do siebie w jednym człowieku. I żadne liryczne kompozycje czy fabuły nie są im przeszkodą… Ciekawym jest też przemyślenie przestrzeni – w „Znaku pełni”. Tutaj nie ma określonej celowej rozbudowy i niby wszystko jest improwizacją: komparatywne fragmenty, kolorystyczne niedopowiedzenia… Jednak oczywistym jest „Pytanie”: dlaczego wszystko jest tak? I skąd ono się bierze? Ba, nawet w stuprocentowo materialnym świecie wszystko samo się organizuje. Zbliża się do przez Kogoś zesłanej idei. Przyciąga do siebie to, co podobne. I nikt nie odważy się twierdzić, że to po prostu przypadek!.. Oto babka lancetowata przywarła do miejsca bólu, jak do miejsca mocy. Ona wie wszystko, czego doświadczył wędrowiec, a nawet więcej – to, co sprawia, że włosy siwieją… („Znachor”) Odpowiednia poezjokartka, wyrazista kolorytem i gęstą kompozycją, – jak kadr z jakiegoś mądrego filmu. Ona wyraźnie chce pokazać nam to, na co nierzadko patrzymy, ale nie widzimy. Czego słuchamy, ale nie słyszymy. Rozumiemy, ale nie wiemy. Postrzegamy, ale ostrzegamy. Nawet boimy się! – tych mikro- i makroświatów. A trzeba je po prostu przyjąć (do siebie!). Tę kolekcję tekstowo-artystycznych kartek („Hipostazy”) nazwę wartościową nie tylko lokalnie dla literatury i sztuk pięknych. Ma ona znaczące wyrażenie dla podobnego w naszej europejskiej kulturze w ogóle. Dlaczego więc jesteśmy tacy ostrożni, kiedy trzeba powiedzieć decydujące słowo, przykuć uwagę do swojego i nie pogubić samoocen?.. Nie traćmy czasu, bo możemy po raz kolejny tylko przemknąć?! „Wieści ze Lwowa”; są wszędzie: chwała Bogu. 13 września pisarz i eseista, laureat wielu nagród literackich Wiktor Iwanowycz Pałynśkyj obchodzi jubileuszowy Dzień urodzin. Proświcianie dołączają się do gratulacji: zdrowia i pomyślności dla Ciebie, przyjacielu! W Moskwie niech drżą – Tną ich, jak sierpami kłosy. Wściekli i źli Zapragnęli ziemi – To w ziemię położyć się przyszło. Złośliwy cham i watażka, Niby ten Czyngis-chan, Centrum Europy chciał podbić – Lecz gościnny naród Śle pociski w pysk, Srogi wróg ziemią przykryty. Worzel, Bucza, Irpień – Piekło naszych cierpień, Nieudolność współczesnych batyjów! Obrona stalowa, Nienaruszalna ściana – Złoty broni się Kijów! Ukraiński Chersoń Bez moskiewskich person, Krym, Odessa, Berdiańsk, Melitopol... Wszystkie pływające „moskwy” – Przeklęte sucze kurwy – Bojowe „Neptuny” zatopią! Kłamie pijana Moskwa, Lecz wrogie słowa Nie dotykają szczerego serca. Bitwa światła i ciemności, Bój wolności i więzienia, Wczoraj i jutro zeszły się w walce. Niech wrogi pagon Zje piekielny ogień, Zachłysną się żarłoczne paszcze. Ukraiński naród I moskiewski napływ Nie zejdą się nigdy za nic. 14.03–14.04.2022
Tłumaczenie maszynowe
Wiktor PALYNSKYJ, pisarz, zasłużony pracownik kultury Ukrainy. Od razu powiem, że nie zdarzyło mi się zauważyć w naszym najnowszym książkowym nurcie takiego autorskiego wydania tekstowo-artystycznego. A zatem – i poezja (po dwie strofy medytacyjnej liryki na kartce), i akwarelowe etiudy tego samego autora, umieszczone w formie zestawu pocztówek pod jednym „dachem”. Mowa o zbiorze „Ipostazy” (Lwów: Kamula, 2026), który należy do znanego pisarza i artysty Bohdana Smolaka. Jest to nadzwyczaj udany i jakościowo zrealizowany zestaw artystycznych pocztówek (wszystkich – 16), wykorzystanych po obu stronach standardowej wielkości kredowanej karty. Ten zbiór-zestaw medytacyjnej liryki naprawdę zadziwia swoją obecną nieobecnością… Po dwie oddzielne strofy na tylnej stronie dosłownie szeptem lub półszeptem prowadzą dialog z duszą czytelnika… Tak, wykwintnie!.. B. Smolak nie boi się rozpocząć właśnie pocztówką „Oko zmierzchu”. (Dalej nie będę trzymać się kolejności całej liczby pocztówek w zbiorze, ponieważ każda z zaproponowanych poezji – to odrębny pod względem estetyki i innych cech utwór). Tutaj autor jako poeta i artysta wyraźnie dąży do doskonałości świata, często przekazując to poprzez okrągłe i wypukłe formy: rozjaśnione i promieniejące. Nie potrzebują one jakichś podświetleń, one same są światłem. A o doskonałości krągłości mówią szczere poszukiwania (formalne i formalistyczne?..). One – są samowystarczalne. Światło, zrodzone ze światła… Akwarelowa technika, jakkolwiek by to nie było dziwne, pozwala autorowi także na takie rzeczy, jak „Zjawienie”: I dzień twój nie ma granic, i słoneczko nie zachodzi, kiedy całym sercem czekasz na zjawienie swojej natury… Oto właśnie to, już wspominane, „szeptem”. Bo wszystko inne może tylko zaszkodzić… Tak, zapewne, było i u Skoworody, i u Szewczenki, i u Franki, i u Łesi Ukrainki… Zresztą teraz krzyczeć w poezji – nie wolno. Struna może nie wytrzymać. Stąd, jestem pewien, i określenie poetyckiego gatunku w tym zbiorze pocztówek – „medytacyjna liryka”. Przy okazji wypowiem jeszcze jedną myśl. Prawie wszystkie dzieła sztuk plastycznych, które Smolak określił jako „etiudy”, moim zdaniem, przy pewnej oprawionej prezentacji, w pełni mogą pretendować do miana odrębnych obrazów malarskich, gęsto zaprawionych kolorystyką; szukają i odnajdują siebie w nakładaniu i zbliżaniu. To otwarcie dodaje takiemu poezjo-malarstwu egzystencjalnego brzmienia, ważkiego, niczym sam kolor („Kwiat poza czasem”). …I tutaj natrafiłem na celowe krągłości w tej twórczości Smolaka: jako wyższą Doskonałość, jako dążenie do przyłączenia się do Stwórcy; linią Nieskończoności. Nie wystarcza oku nieba błękitu, i słońca uśmiech niby nie dla wszystkich, i z rana klamki dotyki – osie, chociaż osa spija z jabłka sok… („Przedczasie”) I jabłko z osą – plastyczne, metaforyczne, nawet doskonale osiągalne. Naprawdę „Przedczasie”. – Co tu powiesz?.. Czy dodasz?.. Bez interesu! Wszystko robię, żeby słowem nie śmiecić. Nie zostawiać w czarnych słownikach. Czy tam, gdzie syci. Jeszcze do słowa syci. …I znowu las – on bez ptaszków zwiędł… („Las”) A na odwrocie, na tle głębokiego, aż do czerni czerwonego, – dawny dzban, ze znakami, podobnymi do solarnych. Naczynie zastygło, niby czeka na nowe napełnienie. Wypełnienie nową istotą. Semantyczna kolorystyka – to trudne; jednak do głębi duszy – wdzięczne. Czasami – straszne… Naprawdę, jeśli bardzo daleko sięgnąłeś, – wrócić nie sposób. Pochłonie wszystko, do kropelki, przeszłość. Zapisze i przemówi. …I fala, co zbyt daleko sięgnęła, Nie wróci do morza… („Stań się morzem”) A czy nie spontaniczniej po prostu stać się morzem na zawsze?.. Bez szkody. I znowu balon. Niebieski. Nieco poszarpane krzesło. Jednak jeszcze mocne i przydatne. Przynajmniej ten balon ono wytrzyma. A być może, to kontrowersyjny model wszechświata. Ono – jest wciąż atrakcyjne i dość mocne. I przyciągające, wszak – antykwariat! Świat mu niebieski-niebieski. Innej barwy nie widzi. („Niewidomi”) …W poezji i malarstwie – do ciszy wracać i wracać… I sprawa tutaj nie w jakichś „Powabach” czy symbolicznych „Aluzjach”. A w tym, że ją usłyszy i poczuje ten, kto może i umie słuchać. W ciszy, która bez granic, i w krzyk zapada nagle, czemuś tak powoli idziesz – ciebie dogania czas… („Cisza, I”) Cisza bije w naszym losie, niczym ptaszek nieprzypadkowy… („Cisza, II”) A na tylnej stronie pocztówki – obok Jurij MOSENKIS Marsz ukraińskich artystów Kwitną wszystkie talenty wśród nas, Jednoczą muzy w twórczości niepodobnych. Artysta duszą pragnie na Parnas – Śpiewak i kompozytor i malarz. Nie ma dla nas drogi na przełaj – Niezwykłą drogę w świat toruje każdy. Gdzie wieczne poszukiwanie, tam żyje artysta – Śpiewak czy kompozytor czy malarz. Taras Szewczenko nam święty wzorzec, Płonie sztuki duch niezwyciężony. Z nas każdy – uczeń, każdy z nas twórca, Śpiewak, i kompozytor, i malarz. Kino żyje biciem płomiennych serc, Teatr niesie natchnienie w każdą lożę. Artysta – nauczyciel, wychowawca, kapłan, Śpiewak, i kompozytor, i malarz. Ukraiński głos Głos sprężysty wisi Przez przestrzeń lat – Ukraińska pieśni, Ty lecisz w świat! Czułe serce ciśnie Dźwięk, niczym testament – Ukraińska pieśni, Ty lecisz w świat! Aż brakuje tlenu, Krople łez w odwecie – Ukraińska pieśń Podbija świat! Gwiazda wczesna i późna, Sprężysty pierwiosnek – Ukraińska pieśń Podbija świat! Niby nieumyślnie Duszę rwie w rozlot – Ukraińska pieśni, Ty lecisz w świat! Jakby krwią pryśnie Kalinowy kwiat – Ukraińska pieśni, Ty lecisz w świat! Precz w piersiach ciasno Od dobra bez biedy – Ukraińska pieśni, Ty lecisz w świat! Dusze łączy różne I prowadzi w pochód – Ukraińska pieśń Podbija świat! Marsz Sił Zbrojnych Ukrainy Ukraińska ziemio, Ukraińskie pola, Spokojne niebo, miarowy byt – A z Moskwy idzie dżuma, U niej Boga nie ma, Tylko krwawy zaborczy but. Czas niedobry nastał – W nasze wsie i miasta, W nasze niebo błękitne i czyste Wdarła się bieda, Wdarła się horda, Wdarli się moskiewscy faszyści. Giną młodzi i starzy, Wojownicy i pracownicy, I małe dziecko i matka – Lecz hordzie w polach Przecięły drogę Automaty, i czołgi, i armaty. Swój krwawy wyszczerz Odsłania Moskal, Chce całą Ukrainę pożreć – Lecz kładzie wszystkich w szereg Ukraiński pocisk, Nie uciec okupantom od śmierci. Tym, kto ziemię swoją Broni w boju, Nie bywa ani strasznie ani smutno – Nie pokorny ukłon, A straszny javelin Spotykają kacapy obłąkani. Nie gotowi na bój, Idą oni na rzeź, Bo w Moskwie nie żołnierze, a owce. I kładą się tępi W ukraińskie stepy Tysiącami krwawi zabójcy. Naszą wolę i prawa Nie zgniecie Moskwa, Zwycięstwa nie będzie miała nigdy, Bo wolna dusza Wszystkim daje odpór, Nie zadeptać wolności narodu. Setki zabójców położył „Bayraktar” nasz i NLAW, I wrogie rozrzucone trupy… Sławny Charków stoi, I w Sumach swoi, Nasz Dniepr i bohater Mariupol! U nas zbiory, sianożęcia,
Tłumaczenie maszynowe
Eduard OWCHARENKO Zdjęcia Darii Pekarskiej
Kiedy opadają różowe okulary, a błękitne marzenia odlatują gdzieś daleko, w ciepłe kraje, zabierając ze sobą szalone wspólne dni, bezsenne noce i wszystko, co kiedyś wydawało się miłością… Kiedy długie romantyczne spacery zamieniają się w wyjścia do teatru czy restauracji z przyjaciółmi… Kiedy nieskończone rozmowy o tym, co zobaczono i przeczytano, kurczą się do chłodnego „dzień dobry” przy śniadaniu… Kiedy czułość staje się formalnością, od której w duszy robi się jeszcze zimniej – wydaje się, że czas się rozstać. Albo też – odważyć się na eksperyment. Zaprosić kogoś… trzeciego. Ale jak na to zareagują bliscy i przyjaciele? I jak działać, gdy rodzinny eksperyment nagle wymknie się spod kontroli? Najlepiej o spektaklu opowiedzą sami aktorzy: Serhij Tymkiw, odtwórca roli Panasa Mychajłowycza Mustaszenki: „To moje pierwsze doświadczenie pracy z ukraińską klasyką na scenie. Uważam, że szczególnie aktualnie jej tematy brzmią w czasie wojennym, kiedy żyjemy w realiach wojny. Ważne, aby ludzie przychodzili do teatrów i odkrywali dla siebie dzieła ukraińskich autorów. Dla wielu młodych widzów właśnie teatr może stać się pierwszym spotkaniem z ukraińską klasyką. Z reżyserem tego spektaklu Ihorem Matijiwem poznaliśmy się w 2022 roku w Iwano-Frankiwsku, gdzie wtedy pracowałem w teatrze. Razem tworzyliśmy inscenizację poświęconą tematowi wojny. Wtedy zwróciłem uwagę na jego wymagania i głęboki szacunek do aktora. Potem długo się nie widzieliśmy, a spotkaliśmy się ponownie już w Kijowie na premierze w teatrze „Kult”. Po spektaklu długo rozmawialiśmy o teatrze, twórczości, dzieliliśmy się pomysłami. Po dwóch dniach Ihor zadzwonił i zaprosił na spotkanie, bo miał ciekawy pomysł. Podczas spotkania zaproponował pracę nad spektaklem według sztuki Wołodymyra Wynnyczenki „Prawo”. Z tym pomysłem zwróciliśmy się do dyrektora-kierownika artystycznego teatru „Kult” Nazara Boruszka, który poparł naszą inicjatywę, za co jesteśmy mu bardzo wdzięczni. Tak rozpoczął się proces tworzenia spektaklu. Po pierwszym pokazie otrzymaliśmy już wiele ciepłych i pozytywnych opinii od widzów. Jeśli mówić o Panasie Mychajłowyczu Mustaszence, to dla mnie jest to bardzo skomplikowana postać psychologiczna. Jest intelektualistą, który próbuje zbudować życie według własnych zasad. Jednocześnie nie opuszcza go poczucie winy z powodu utraty nienarodzonego dziecka. Właśnie dlatego zgadza się na rodzinny eksperyment, mając nadzieję na odzyskanie tego, czego już nie da się odzyskać. Ale jednocześnie rozumie, że ten wybór może mieć niebezpieczne konsekwencje. Jako aktor starałem się zrozumieć jego motywy, logikę jego czynów i usprawiedliwić je dla siebie, bo inaczej nie da się uczciwie zagrać tej roli. Jednak czy jego decyzje były słuszne – niech rozstrzygnie widz. W tym, moim zdaniem, tkwi siła dramaturgii Wołodymyra Wynnyczenki, który niezwykle subtelnie bada ludzką psychologię i wybór moralny. Praca z Ihorem Matijiwem była niezwykle ciekawa. Jest on jednym z tych reżyserów, którzy nie dają gotowych odpowiedzi, a skłaniają aktora do szukania ich samodzielnie. Na próbach dużo rozmawialiśmy o naturze postaci, ich motywacji. Dla Ihora ważne było, aby aktor nie tylko wykonywał zadania reżyserskie, ale prawdziwie kształtował swojego bohatera. Zaproponował współczesne odczytanie sztuki, aby widz nie tylko oglądał spektakl, ale też rozpoznawał w nim siebie. To było bardzo cenne doświadczenie, za które jestem szczerze wdzięczny. Już nie pierwszy raz gram razem z Iryną Krehowecką i za każdym razem odkrywam ją dla siebie na nowo. Moim zdaniem bardzo głęboko otworzyła się w roli Inny. Każda jej rola to nowe twórcze poszukiwanie. Można powiedzieć, że Iryna nie tylko zagrała, ale przeżyła tę historię. Natomiast z młodymi aktorami Illą Weczorkinem i Darją Litwinenko poznaliśmy się już podczas prób. Tak samo po raz pierwszy pracowałem z doświadczoną aktorką Lidią Fedotową, która gra w Boryspolskim teatrze „Berezil”. Praca z taką scenografią, gdzie ważną rolę odgrywały metalowe kraty, okazała się niełatwa. Oprócz tego dużo szlifowaliśmy skomplikowane ruchy plastyczne. Ale właśnie to uczyniło proces szczególnie pasjonującym. Prawdopodobnie jest to jedno z najciekawszych doświadczeń pracy nad spektaklem w moim życiu. Praca nad wizerunkiem będzie trwała nadal. Będziemy kontynuować spotkania, doskonalić techniczne momenty i szukać nowych oblicz postaci. Oczywiście chciałbym jeszcze popracować z Ihorem Matijiwem. Praca nad materiałem psychologicznym była niezwykle ciekawa i dała mi bardzo wiele jako aktorowi”. Iryna Krehowecka, odtwórczyni roli Inny: „Ta rola stała się dla mnie niezwykle trudna – i technicznie, i z moralnego punktu widzenia. Dla widza Inna być może jest antybohaterką, a dla mnie – postacią tragiczną, która przeżywa własny dramat życiowy. W życiu jesteśmy zupełnie różni pod względem charakteru i psychofizyki. Nawet zwracałam się do psychologa, aby lepiej zrozumieć taki typ osobowości. Pracując nad rolą, analizując psychofizykę bohaterki i przyczyny, które doprowadziły ją do takich czynów, jako aktorka znalazłam dla siebie usprawiedliwienie jej działań. Inaczej nie da się uczciwie zagrać tej roli. A czy jej decyzje były słuszne – niech rozstrzygnie widz. Reżyser Ihor Matijiw wcześniej już przychodził do nas na premiery. Pewnego razu powiedział, że ma sztukę „Prawo” i widzi właśnie mnie oraz Serhija Tymkiwa w głównych rolach. Przeczytaliśmy sztukę, bardzo nam się spodobała i rozpoczęła się praca nad spektaklem. Ihor ma ciekawą wizję reżyserską. Nie mogę powiedzieć, że pracowało się łatwo, ponieważ jest bardzo wymagający. Szczegółowo analizowaliśmy każdą kwestię, każdy sens, każde zdanie. Właśnie to fascynowało. Dla Ihora ważny jest każdy szczegół: każda mise-en-scène, każdy symbol mają swoje znaczenie. Poprzez działanie i formę przekazywaliśmy jego zamysł reżyserski. To reżyser, który niezwykle uważnie odnosi się do materiału. Z innymi aktorami, Darją Litwinenko i Illą Weczorkinem, szybko znaleźliśmy z Serhijem wspólny język. To utalentowani ludzie, z którymi łatwo i komfortowo pracuje się na scenie. W czasie prób zostaliśmy przyjaciółmi także poza teatrem. Długo szukaliśmy aktorki do roli Marii Andrijiwny. Bardzo się cieszę, że wykonuje ją właśnie Lidia Fedotowa. Moim zdaniem idealnie pasuje do tego wizerunku. Mimo że czasu było bardzo mało – Lidia weszła do spektaklu zaledwie dwa tygodnie przed premierą – wykonała ogromną pracę. Bardzo miło było spotkać się z nią na scenie. Szczególne podziękowania dla dyrektora-kierownika artystycznego teatru „Kult” Nazara Boruszka i jego żony Chrystyny. Udostępnili nam scenę, pomogli z dekoracjami i stworzyli wszystkie warunki do pracy nad spektaklem. Spodobała im się niebanalność rozwiązania reżyserskiego oraz sama inscenizacja. Oczywiście chciałabym jeszcze popracować z Ihorem Matijiwem. Ten spektakl stał się dla mnie ważnym doświadczeniem zawodowym. Wierzę, że jeszcze będę miała okazję spotkać się z nim w nowych projektach twórczych i inscenizacjach. A my będziemy nadal pracować nad spektaklem, aby każdy kolejny pokaz był jeszcze silniejszy. Jestem pewna, że spektakl będzie miał długie życie sceniczne i znajdzie swojego widza. Usłyszeliśmy już wiele ciepłych opinii, ale nie zatrzymujemy się na tym, co osiągnęliśmy”. Darja Litwinenko, odtwórczyni roli Ludy: „To już nie pierwsza moja rola na profesjonalnej scenie. Od 2023 roku pracuję w teatrze „Berezil” w Boryspolu, a także współpracuję z kijowskimi teatrami. A rolę Ludy w spektaklu „Rozpustnicy. Rodzinny eksperyment” według sztuki Wołodymyra Wynnyczenki „Prawo” w teatrze „Kult” zaproponował mi reżyser Ihor Matijiw. Kilka lat temu próbowałam już przeczytać tę sztukę Wynnyczenki. Wtedy wydała mi się nudna, staromodna, nieciekawa i nieaktualna. Ale przeczytawszy ją teraz, byłam mile zaskoczona i chciałam wziąć udział w inscenizacji. Ujęło mnie połączenie niezwykle poważnego tematu dramatycznego z prostą ludzką komedią. A także – absurdalność samej sytuacji. Wszystkie spektakle, w których gram w Boryspolu, wyreżyserował Ihor Matijiw. Może zabrzmi to nieco patetycznie, ale chylę przed nim czoła. To reżyser, który potrafi znajdować podteksty między wierszami, widzieć głębię tam, gdzie jej, zdawałoby się, nie ma, i cudownie ogrywać najprostsze rzeczy. Na jego spektaklach widz nie zobaczy potocznego realizmu, kiedy aktorzy po prostu odtwarzają napisany tekst. Ihor Ołehowycz zawsze znajduje ukryte sensy, tworzy ciekawe abstrakcje sceniczne, które chce się obserwować. W porównaniu z chłodną Inną Wasyliwną, którą można nazwać „kobietą-rozumem”, moja bohaterka jest jej całkowitym przeciwieństwem. To szczera, żywa osoba. Jednym z kluczowych obrazów naszego spektaklu stała się wyschnięta, jakby zabetonowana ziemia – martwa i nieurodzajna. A Luda to żywy kwiat. Na scenie nosi dziecko, ale zdecydowaliśmy, że będzie to nie lalka, a właśnie kwiat. Dla mnie Luda to uosobienie żywej ludzkiej natury. Ma wiele konfliktów wewnętrznych, ponieważ jest uczciwym człowiekiem. Jej zasady nieustannie wchodzą w sprzeczność z jej żywą ludzką naturą: czuje jedno, ale zmuszona jest robić co innego. Właśnie ten wewnętrzny konflikt popycha postać do przodu i czyni ją naprawdę ciekawą. Praca w teatrze „Kult” była bardzo komfortowa. Wcześniej znałam prawie wszystkich, oprócz Serhija Tymkiwa, który wykonuje rolę
Mustaszenki. W trakcie pracy nie pojawiały się żadne spory czy problemy. Był to zespół, który zawsze wesprze, pomoże, znajdzie dobre słowo. Były też uwagi, ale one tylko pomagały, podobnie jak liczne twórcze pomysły. Jednocześnie było to prawdziwe ekstremalne doświadczenie. Na przygotowanie spektaklu mieliśmy mało czasu, a sam tekst nie jest prosty. Pracowaliśmy nad nim w bardzo szybkim tempie. Jak już wspominała Iryna Krehowećka, pojawił się problem z rolą Marii Andrijiwny. Było na nią wiele kandydatek, ale z różnych obiektywnych i subiektywnych przyczyn nic nie wychodziło, dopóki nie dołączyła do nas Lidia Fedotowa. Nawet żartowaliśmy, że to „przeklęta rola”. Ale najbardziej zapamiętałam to, że ten ekstrem był przyjemny. Wiedzieliśmy, że na pewno sobie poradzimy, chociaż początkowo nie rozumieliśmy, jak dokładnie to zrobimy. I oczywiście wszystko nam się udało. Praca nad wizerunkiem mojej bohaterki z pewnością będzie trwać jeszcze długo. Nad rolą można pracować latami. Niektóre swoje postacie grałam po dwadzieścia-trzydzieści razy i za każdym razem odkrywałam w nich coś nowego. Nie mogę powiedzieć, że już całkowicie znalazłam swoją Ludę. W rzeczywistości dopiero zaczęłam ją czuć. Teraz położono podstawy, fundament, a przede mną jeszcze bardzo dużo pracy. Bardzo chciałabym nadal współpracować z teatrem „Kult”. Jeśli taka możliwość się pojawi, chętnie z niej skorzystam”. Illa Weczorkin, odtwórca roli Kruhyka: „W tym roku ukończyłem studia w Narodowym Uniwersytecie Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego (pracownia Bohdana Beniuka). Do naszej pracy dyplomowej Bohdan Mychajłowycz zaprosił reżysera Ihora Matijiwa. Początkowo mieliśmy wystawiać spektakl „Między dwiema siłami” według sztuki Wołodymyra Wynnyczenki, ale później zmieniliśmy pracę i zaczęliśmy pracować nad jego „Prawem”. Najpierw miałem wykonywać rolę Mustaszenki. Z pewnych przyczyn wtedy tej pracy nie udało się zakończyć, ale Ihor Ołehowycz zaproponował mi wzięcie udziału w nowej wizji tego spektaklu i zagranie Kruhyka. Mam już pewne doświadczenie w pracy w różnych spektaklach, ale po raz pierwszy biorę udział w kijowskim teatrze „Kult” odbyła się premiera spektaklu „Rozpustnicy. Eksperyment rodzinny” według sztuki Wołodymyra Wynnyczenki „Prawo”.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
w inscenizacji teatru, którą uważam za artystycznie wartościową. Nad poszukiwaniem ziarna postaci Kruhyka pracowaliśmy dość długo. Postać stale się zmieniała, szukaliśmy jej charakteru i wewnętrznej logiki, ponieważ u autora nie ma o nim zbyt wielu informacji. Wiadomo jedynie, że jest przyjacielem Mustaszenki z dzieciństwa. Ale to dość specyficzna przyjaźń, bo Jurij Markowycz nieustannie próbuje stawiać swojemu towarzyszowi przeszkody. Kruhyk to ekscentryczny milioner, który nie ceni zbytnio innych ludzi i przede wszystkim myśli o własnej korzyści. Chce odebrać żonę swojemu przyjacielowi, ale jednocześnie działa w sposób wyrachowany: nie spieszy się, a czeka, aż relacja Inny i Panasa zniszczy się sama. Zgadzam się z opinią, że aktor powinien być adwokatem swojej postaci. Ale przedtem trzeba zrozumieć jej obiektywną naturę, a dopiero potem szukać usprawiedliwienia dla jej czynów. Moja osobista opinia, nie jako aktora, a jako człowieka, jest taka, że to zły człowiek. Ale moim zadaniem jako wykonawcy roli jest znalezienie jego logiki i zrozumienie, dlaczego zachowuje się właśnie tak. Bez wątpienia w każdej postaci jest coś z samego aktora. Pracując nad wizerunkiem Kruhyka, analizowałem także własne ciemne strony. Ale jesteśmy z nim bardzo różnymi ludźmi. Właśnie to pomaga dostrzec w nim to, czego być może ktoś inny by nie zauważył. Szukałem tego, w czym jesteśmy podobni, a w czym się różnimy, i na tym budowałem postać. Zgadzam się z kolegami, że praca z Ihorem Matijiwem jest w pewnym sensie trudna, ale niezwykle interesująca. Jest bardzo twórczym człowiekiem i za jego pomysłami czasem trudno nadążyć. Ale kiedy zaczynasz rozumieć, co dokładnie chce przekazać, staje się jasne, jak trafne są jego decyzje. W procesie prób nieustannie trwała komunikacja. Część naszych pomysłów weszła do spektaklu, część nie. Wiele rzeczy rodziło się już podczas pracy na scenie, była aktorska improwizacja i wspólne poszukiwania z reżyserem. W przeddzień premiery praca była bardzo intensywna: z inicjatywy wszystkich uczestników zostawaliśmy nawet na nocne próby, bo rozumieliśmy, że to konieczne. Między aktorami wytworzyło się środowisko zaufania i wsparcia. To była praca stworzona z miłością do sprawy. W spektaklu ważny jest wkład każdego – od reżysera i aktorów po oświetleniowca i dźwiękowca. Nad inscenizacją pracowało wielu ludzi, chociaż widz nie zawsze może to zobaczyć. Zwracaliśmy się również o konsultacje do specjalistów, aby uczynić pracę maksymalnie precyzyjną. Jako aktor rozumiem, że coś w tej pracy udało się lepiej, a coś wymaga dopracowania. Ale praca nad rolą nie kończy się po premierze. Analizuję, wyciągam wnioski, myślę, co można zmienić, które improwizacje działają lepiej, co czują widzowie i partnerzy. Niemożliwe jest granie tej samej roli niezmiennie. Postać musi rozwijać się wraz ze spektaklem przez cały czas jego istnienia”. wątpili w to, co robią. To czyniło ich żywymi, a ich twórczość interesującą. Ciekawie pracowało się z Ostapem Stupką. Od niego pochodziło wiele pomysłów i opowieści o Bohdanie Sylwestrowyczu. Nieprzypadkowo na rolę prowadzącego wybrano właśnie Ostapa Bohdanowycza. A jego wspaniałą partnerką została Natalija Jaroszenko. Przyznam, że podczas pracy pojawiały się różne nieprzewidziane okoliczności. Z uwagi na rzeczywistość zmieniał się skład uczestników projektu. Na przykład w koncercie miały być pieśni batiarskie. Tak się złożyło, że ten fragment wypadł i trzeba było szukać zastępstwa. Chciało się pokazać Stupkę żywym, wesołym, żartobliwym. Szukałem sposobów. Ostap Stupka opowiedział mi, że kiedyś Bohdan Sylwestrowycz planował zaprosić Braci Hadiukiniw na swój wieczór jubileuszowy, który ostatecznie się nie odbył. I po tylu latach zaprosiliśmy ich do występu na koncercie. Mamy nadzieję, że Bohdan Sylwestrowycz słyszał nas z niebios. Bracia Hadiukini byli współczesnymi Bohdanowi Stupce batiarami. Ich twórczość to pieśni batiarskie nowego czasu. Batiarów z przeszłości można nazwać punkami, a współczesnych punków – batiarami. Jestem niezwykle wdzięczny głównej chórmistrzyni naszego teatru Susannie Karpenko, która specjalnie na ten koncert dobrała kilka pieśni, które do tej pory nie brzmiały i nasi artyści tych pieśni nie śpiewali. Susanna przeprowadziła bardzo dużą pracę przygotowawczą i nasz kwartet wykonał te cudowne pieśni. Również koncert nie odbyłby się bez Ołeksandra Kochanowskiego i muzyków naszego jazz-bandu, którym kieruje. I w ogóle całego zespołu, który pracował nad tym projektem. Teatr to sztuka zbiorowa, a bez zespołu nie stworzysz niczego. Widzowie mówili, że to nie był zwykły koncert. Być może trzeba go twórczo przemyśleć, coś zostawić, coś zamienić i wyjść na stały format lub pokazać jeszcze gdzieś poza murami teatru”. Fotografie ze strony teatru w mediach społecznościowych
Tłumaczenie maszynowe
Eduard OWCHARENKO. Mimo licznych alarmów przeciwlotniczych w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki uroczyście otwarto 107. sezon teatralny. Ten wieczór był bogaty w wydarzenia artystyczne, a swoistym przewodnikiem stał się dyrektor generalny i kierownik artystyczny teatru, artysta ludowy Ukrainy Jewhen Nyszczuk. Rozpoczęli wieczór od otwarcia wystawy poświęconej patronowi teatru, Iwanowi Jakowyczowi France. – Dzisiaj otwieramy 107. sezon, świętujemy także 170. rocznicę urodzin Iwana Franki oraz 85. rocznicę urodzin Bohdana Stupki – podkreślił pan Jewhen. – Mamy cały szereg wydarzeń w różnych naszych przestrzeniach. W sali lustrzanej prezentujemy dość ascetyczną wystawę, która będzie uzupełniana. Kontynuujemy zbieranie materiałów archiwalnych, fotografii. Tutaj przedstawiono materiały legendarnego spektaklu według sztuki Iwana Franki „Ukradzione szczęście”, który powstawał w różnych latach przez różnych reżyserów z udziałem naszych koryfeuszy – Ambrosiha Buczmy, Bohdana Stupki. A także współczesna praca reżysera Dmytra Bohomazowa. Obok fotografii znajdują się teksty, które były pisane przez Frankę w różnych latach i były związane z tymi czy innymi wydarzeniami oraz okolicznościami w kraju. I na tym chcieliśmy położyć pewien akcent. Już wkrótce odbędzie się prezentacja nowego audiobooka. Będzie on w wolnym dostępie pod linkiem i będzie nosił tytuł „Franko. Żywe słowo”. Aktorzy naszego teatru nagrali ulubione wiersze Franki. Wymyśliliśmy pewną chronologię. Za pomocą nowoczesnych technologii tych tekstów będzie można słuchać w różnych miejscach. Myślę, że to bardzo dobrze, że właśnie od frankowców będzie brzmiało żywe słowo Iwana Jakowycza. *** Następnie wydarzenia przeniosły się na Scenę Kameralną imienia Serhija Danczenki. – Tutaj kontynuujemy nasz wieczór poświęcony 170. rocznicy Iwana Franki oraz 85. rocznicy Bohdana Stupki – zaznaczył Jewhen Nyszczuk. – W foyer Sceny Kameralnej zebrano fotografie Bohdana Sylwestrowycza, a także jego ikoniczne kostiumy z niesamowitych ról w spektaklach „Tewje Mleczarz”, „Ukradzione szczęście”, „Eneida”, „Król Lear”. Stolik do charakteryzacji, przy którym można się ucharakteryzować i pomyśleć. Ta wystawa, jak i nasz nowy sezon, ma myśl przewodnią pamięci. I praktycznie cały nasz repertuar premierowy w takim czy innym stopniu będzie dotyczył pamięci. Przecież pamięć to nie tylko wspomnienie o przeszłości, ale także namysł, jako poznawanie siebie, jako dialog ze społeczeństwem. Czasem bardzo ostry, czasem, być może, nie do końca przyjemny w niektórych tematach, które obrosły stereotypami różnego charakteru – płciowego, historycznego, politycznego. Symboliczne jest to, że rozpoczynamy nowy sezon wieczorem pamięci na Scenie Kameralnej. – Zaplanowaliśmy specjalne wydanie czasopisma „Ukraiński teatr” na jubileusz Bohdana Stupki – kontynuowała rozmowę dziennikarka i teatrolog Hanna Szerman. – Chcę przede wszystkim podziękować zespołowi Teatru Franki, który poparł pomysł stworzenia tego wydania specjalnego. Bezpośrednio Ostapowi Stupce i Irynie Batko-Stupce. Bez nich nie moglibyśmy tego zrobić. Dzisiaj prezentujemy egzemplarze próbne. Tutaj zebrano wspomnienia współczesnych Bohdana Sylwestrowycza. Brakuje tylko dzisiejszych wydarzeń. Za kilka dni trafi do druku główny nakład z dużym fotoreportażem. Tam będą przedstawione zdjęcia z naszego wydarzenia i, oczywiście, z uroczystego wieczoru. *** Zatem centralną częścią stał się wieczór, podczas którego uczczono Iwana Jakowycza, wspominano Bohdana Sylwestrowycza i wielu frankowców, którzy poświęcili swoje życie scenie. Ale lepiej o samym wieczorze opowie jego reżyser, zasłużony artysta Ukrainy Wołodymyr Hołosniak: „Znajomość z twórczością Iwana Franki odbyła się u mnie w dwóch etapach. Pierwszy – utwory z podręczników ze zwykłą reakcją ucznia. A poważniejszy etap nastąpił, kiedy byłem już studentem instytutu teatralnego, który obecnie nosi nazwę Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego. Kiedy szukałem materiału do pracy zaliczeniowej, przypadkowo natrafiłem na zupełnie nieznane mi nowele Iwana Jakowycza. Byłem pod wrażeniem, odkryłem dla siebie w tamtym momencie takiego niepodręcznikowego, głębokiego Iwana Frankę. Jeśli chodzi o Bohdana Stupkę, to chodziłem na wszystkie spektakle z jego udziałem. Bohdan Sylwestrowycz był u nas przewodniczącym komisji egzaminacyjnej i w moim dyplomie widnieje jego podpis. Byliśmy także znajomymi osobiście, mieliśmy kilka momentów rozmowy. Zrealizować ten projekt zaproponowało mi kierownictwo teatru. A ja miałem jeszcze inną inicjatywę, o której już wspominał Jewhen Nyszczuk. Razem z aktorami nagraliśmy wspaniały audiobook „Franko. Żywe słowo”. Nasi najbardziej utalentowani aktorzy przeczytali swoje ulubione wiersze Iwana Jakowycza. Łącznie zaangażowano około 30 aktorów, którzy przeczytali ponad 50 wierszy. Czytali po jednym lub dwa, a niektórzy po trzy teksty. Połączyliśmy pod jedną okładką Ołeksija Bohdanowycza, Ostapa Stupkę, Ołeha Stalczuka, Wołodymyra Nikołajenkę, Łarysę Rusnak, Wiaczesława Chostikojewa i innych. Z niecierpliwością czekamy, kiedy ta książka zostanie udostępniona na jednej z platform. I kiedy wielbiciele naszego teatru będą mogli tej książki posłuchać. Wydaje mi się, że wyszedł bardzo ciekawy, aktualny, głęboki produkt artystyczny. A praca nad samym wieczorem zapamiętała się poszukiwaniem. Trzeba było znaleźć coś wspólnego, co łączyłoby te dwie postacie. To nie było proste. W końcu natrafiłem na jeden wywiad Bohdana Sylwestrowycza, gdzie opowiadał, jak odbiera wiersz Iwana Franki „Semper tiro” („Zawsze uczeń”). Zrozumiałem, że to kluczyk, za pomocą którego można zbudować cały ten wieczór. Wiersz stał się też tytułem wieczoru. Bo Iwan Franko i Bohdan Stupka zawsze byli w poszukiwaniach, zawsze
Tłumaczenie maszynowe
27 sierpnia, w dniu 170. rocznicy urodzin Iwana Franki, odbyła się ceremonia wręczenia nagród laureatom Nagrody imienia Iwana Franki w dziedzinie działalności informacyjnej. Poinformowano o tym na oficjalnej stronie Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii na Facebooku. Wydarzenie miało odbyć się w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy w Kijowie, jednak z powodu ataku dronów i ogłoszonego alarmu przeciwlotniczego przeniesiono je do schronu agencji informacyjnej „Ukrinform”. Mimo okoliczności związanych z bezpieczeństwem, ceremonia odbyła się z udziałem laureatów Nagrody, przedstawicieli społeczeństwa oraz mediów. Z powitalnym słowem do obecnych zwrócił się przewodniczący Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii, przewodniczący Komitetu ds. przyznawania Nagrody imienia Iwana Franki, Ołeh Naływajko. Podziękował on przede wszystkim Siłom Obrony Powietrznej, które codziennie bronią Ukrainy i dają nam możliwość pracy. „Symboliczne jest to, że nawet podczas alarmu przeciwlotniczego kontynuujemy rozmowę o ukraińskiej kulturze, dziennikarstwie, pamięci historycznej oraz ludziach, którzy swoją pracą wzmacniają naszą przestrzeń informacyjną” – zaznaczył Ołeh Naływajko. Nagroda imienia Iwana Franki w dziedzinie działalności informacyjnej przyznawana jest co roku w czterech kategoriach: za najlepszą publikację w drukowanych środkach masowego przekazu, najlepszy utwór w sferze telewizyjnej, najlepszy utwór w sferze radiowej oraz najlepszą pracę naukową w sferze informacyjnej. W kategorii „Za najlepszą publikację w drukowanych środkach masowego przekazu” dyplom laureatki nagrody 2026 roku wręczono dziennikarce i pisarce Hałynie Daciuk za zbiór utworów publicystycznych „Światło powraca”. Do zbioru weszły eseje, szkice i reportaże o wydarzeniach i ludziach, którzy, jak zaznaczyła autorka, w czasach alarmów przeciwlotniczych, wybuchów i ciemności pomagali odnajdywać drogę do światła. W kategorii „Za najlepszy utwór w sferze telewizyjnej” nagrodę przyznano Jurijowi Makarowowi, Wołodymyrowi Ładyżcewi, Ołesi Morhunec-Isajenko oraz Romanowi Sinczukowi – autorom filmu „Budapeszt. Bomba pod niepodległość”. Film opowiada historię podpisania Memorandum Budapeszteńskiego z 1994 roku, analizuje historyczne i polityczne przesłanki porozumienia, jego społeczny rezonans oraz konsekwencje dla Ukrainy. Autorzy rozpatrują Memorandum Budapeszteńskie jako jedną z kluczowych porażek polityki zagranicznej Ukrainy, której konsekwencje w znacznym stopniu określiły dalszy rozwój wydarzeń i stały się jednym z czynników poprzedzających pełnoskalową wojnę. W kategorii „Za najlepszy utwór w sferze radiowej” laureatkami zostały Julija Czapłynśka, Maryna Luta oraz Anastasija Ałeksiejenko (Ana More) – autorki dokumentalnego projektu „Jak dorastaliśmy? Rewolucje, które nas zmieniły”. Dokumentalny projekt składa się z trzech części i opowiada o trzech rewolucjach w najnowszej historii Ukrainy – Rewolucji na Granicie, Pomarańczowej Rewolucji oraz Rewolucji Godności. Autorki poprzez archiwalne nagrania audio i osobiste historie uczestników odtwarzają wydarzenia od początku lat 90. do dnia dzisiejszego, pokazując ich wpływ na kształtowanie się ukraińskiego narodu, samoidentyfikację obywateli oraz formowanie ukraińskiego państwa. W kategorii „Za najlepszą pracę naukową w sferze informacyjnej” nagrodę przyznano Stepanowi Kostiowi, profesorowi wydziału dziennikarstwa Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Iwana Franki, za podręcznik „Antyukraiński Hołodomor 1932–1933 lat: przyczyny i konsekwencje, lekcje i dyskurs medialny”. W pracy zbadano przyczyny Hołodomoru 1932–1933 lat na Ukrainie, jego społeczne oraz moralno-psychologiczne konsekwencje, główne aspekty historiografii i bazę źródłową badania tej globalnej katastrofy. Proświcianie dołączają do gratulacji dla nagrodzonych, w szczególności nasze najszczersze pozdrowienia dla Hałyny Daciuk – członkini redakcji „Słowa Proświty”, niestrudzonej pracownicy na niwie ukraińskiej kultury. Szanujmy się! Zdjęcie ze źródeł otwartych
Tłumaczenie maszynowe
W Kijowie organizatorzy zmienili plany co najmniej sześciu wydarzeń kulturalnych ze względu na sytuację bezpieczeństwa. Część festiwali przeniesiono na inne terminy lub na wiosnę, niektóre wydarzenia tymczasowo odwołano, a niektóre programy skrócono. Informuje o tym serwis „Sztab Info”. Zmiany dotknęły festiwali „GogolFest”, „Kurażu” i „Pokolenie”, showcase’u muzycznego Young Blood Live, festiwalu książki „Książkowy kraj. Tajemniczy”, a także wycieczek po parku-zabytku „Mieżyhirja”.
„GogolFest” skróci wrześniowy program. „GogolFest”, który wraca do stolicy po dziewięcioletniej przerwie, przeniesie część dużych wydarzeń na wiosnę. O zmianach poinformował założyciel festiwalu Włada Troicki w komentarzu dla „Suspilne Kultura”. Organizatorzy zrezygnowali z przeprowadzania wydarzeń w głównym budynku Międzynarodowego Centrum Kultury i Sztuki (dawny Pałac Żowtniowy). Jednocześnie od 16 do 20 września w stolicy odbędzie się część zaplanowanego programu. W szczególności w „Kinopałacu” odbędą się pokazy filmowe oraz wydarzenia o charakterze wizualnym.
„Kurażu” wstrzymuje działalność. Festiwal „Kurażu”, zaplanowany na 19–20 września, również poinformował o tymczasowym wstrzymaniu pracy. Organizatorzy zwrócą pieniądze za zakupione bilety i udział w wydarzeniu. Jednocześnie zespół liczy na to, że przeprowadzi świąteczny „Kurażu”.
„Pokolenie” otrzymało nowe terminy. Festiwal „Pokolenie”, który planowano przeprowadzić w ten weekend, przeniesiono na 25–27 września. Wcześniej zakupione bilety pozostają ważne. Organizatorzy uzgadniają nowe terminy występów z artystami, a zaktualizowany program mają ogłosić później.
Zmiany dotknęły również Young Blood Live. Showcase muzyczny miał odbyć się 6 września w klubie Keller, jednak go przeniesiono. Nowej daty organizatorzy jeszcze nie podali.
Festiwal książki przeniesiono na wiosnę. Kolejna zmiana dotyczy festiwalu „Książkowy kraj. Tajemniczy”, który planowano przeprowadzić na WDNH. Wydarzenie przeniesiono na wiosnę.
Tłumaczenie maszynowe
Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy zatem Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Tłumaczenie maszynowe
TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET
Tłumaczenie maszynowe