Strona · s. 2strona oryginału ↗
Ukraińska niepodległość i jej bolączki
Слово Просвіти, №34 за 2008 рік
Halyna Lewycka, członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy, Kijów
Ukraińska państwowość ma już 17 lat. W rachubie państw to niedługi wiek. Dlatego często można usłyszeć twierdzenie, że minęło zbyt mało czasu, by Ukraina zdołała wyleczyć wszystkie bolączki, z którymi wyszła z imperium. Prawdę jednak lepiej widać w porównaniu. Czechosłowacja, która w 1918 roku wyszła ze składu imperium Habsburgów, miała 17 lat, co było zupełnie wystarczające, by stać się jednym z wiodących państw ówczesnej Europy. Potencjał gospodarczy Ukrainy w chwili rozpadu bolszewickiego imperium również uważano za bardzo wysoki, jednak go zmarnowano, bo do władzy doszli ludzie niezainteresowani wzrostem gospodarczym kraju. Dlatego dziś Ukraina stała się krajem rzucających się w oczy dysproporcji społecznych. Bardzo wysoki poziom takich chorób społecznych, jak narkomania i związane z nią choroby społeczne. I choć komuniści „przypisują” to do „osiągnięć” niepodległości, wzywając do powrotu do socjalizmu, trzeba jednak rozumieć, że to spuścizna bezbożnej przeszłości. Analizując strukturę dzisiejszych dysproporcji społecznych, zobaczymy, że niesłychane majątki nagromadzili nie ci, którzy za czasów bolszewickich siedzieli w więzieniach za Ukrainę, lecz ci, którzy te więzienia strzegli. To świadectwo niskiej odporności moralnej, choroby, na którą po bolszewickim „uszczęśliwieniu” cierpi wielu w dzisiejszej Ukrainie. Oznacza to, że to kolejne gorzkie dziedzictwo,
wyniesiona z kolonialnej i bezbożnej przeszłości Ukrainy. Można było tego uniknąć, przeprowadzając lustrację, a wiosną 1992 roku nowe wybory do parlamentu. Jednak rzeczywistość była bardziej skomplikowana niż teoria. Faktyczna władza w pierwszych latach niepodległości należała do tych, którzy podlegali lustracji. I jeśli prezydenci czy królowie czasem odchodzą od władzy, to nie znam przypadku, by jakakolwiek kasta dobrowolnie z niej rezygnowała. Z jednej strony nie było siły, by ją usunąć, a z drugiej — istniało niebezpieczeństwo rozpadu państwowości. Warto tu przypomnieć, jak „donieccy” obalali prezydenta Leonida Krawczuka. Najęci przez nich oraz przez Rosjan dziennikarze raz po raz głosili, że Ukraina jako niezależne państwo znajduje się na krawędzi zniknięcia. A moskiewscy politycy najwyższego szczebla wielokrotnie oficjalnie oświadczali, że wbijają „ostatni gwóźdź” w „trumnę” ukraińskiej państwowości… I wtedy, w 1992-im i 1993 roku, pytaliśmy samych siebie: co będzie z nami za rok? Jednak dzięki dalekowzroczności i wyjątkowej państwowej mądrości całej plejady polityków plany ukraińskich wrogów nie zostały zrealizowane. Gdyby w 1992 roku wyciągniętą do współpracy z Ruchem rękę Prezydenta Ukrainy poparto, to dziś językowa ruina i duchowa pustka byłyby znacznie mniejsze. Być może mniejsze byłyby także dysproporcje społeczne, które dziś u wielu rodzą apatię. Oczywiście główną przyczyną tego są nie mityczne okoliczności, lecz czynnik ludzki.
Niestety, to jedna z cech współczesności. Spory o prawo do bycia najważniejszym w państwie toczą się między rządem a Sekretariatem Prezydenta już od nie pierwszego miesiąca. Czasami przybierają brzydkie formy, gdy prosty urzędnik pozwala sobie nie tylko pouczać, ale nawet oskarżać o zdradę państwa legitymnie wybranego premiera. Nie sądzę, by takie insynuacje dodały Ukrainie powagi na świecie. Nie dodadzą też społecznego znaczenia tym, którzy je inicjują. Oczywiście takich kwestii, jak zdrada stanu, nie można przemilczeć, jednak można wnieść je pod osąd opinii publicznej, jeśli istnieją poważne dowody, a nie drobne insynuacje. Czasami nawet powstaje wrażenie, że niektóre inicjatywy Sekretariatu Prezydenta Ukrainy, na którego czele stoi Zakarpatczyk (były członek socjaldemokratów Miedwedczuka) Wiktor Bałoha, są ukierunkowane na to, by na decydującym etapie izolować Ukrainę od Europy. Wrażenie to wzmacnia informacja o zamiarze odejścia ze stanowiska odpowiedzialnego za politykę zagraniczną, w tym europejską integrację, zastępcy szefa Sekretariatu Aleksandra Czałego. Z doświadczenia dziennikarskiego mogę powiedzieć, że w podobnych sytuacjach nie ma dymu bez ognia… Wszystko to, biorąc pod uwagę wydarzenia w Gruzji oraz antyukraińskie aluzje szeregu rosyjskich polityków na czele z prezydentem Miedwiediewem, a także jego groźby wobec Floty Czarnomorskiej, ponownie stawia pytanie, jak w pierwszych latach niepodległości: co przyniesie nam następny rok?
Bo między ukraińskimi politykami w sprawie gruzińskiej i w wielu kwestiach kardynalnych dla Ukrainy nie tylko nie ma jedności, lecz przeciwnie — są kardynalne rozbieżności. Najbardziej radykalne stanowisko zajmują tu komuniści. Powtarzają tezy rosyjskiej propagandy o „straszliwych okrucieństwach” popełnionych przez Gruzinów na „okupowanych” przez nich prowincjach własnego państwa. Aby nie zagłębiać się w historię, chcę przypomnieć, że w książkach o wojnie czeczeńskiej zmarłej rosyjskiej dziennikarki Anny Politkowskiej pokazano, kto i jak dopuszczał się okrucieństw na czeczeńskiej ziemi. Obecnie są już pierwsze świadectwa o „okrucieństwach” w Osetii. Rosyjski premier Putin wydał żołnierzom rozkaz wyrzucania Gruzinów z ich domów, a tych, którzy będą się opierać, — rozstrzeliwania.
Retoryka opozycyjnej Partii Regionów jest nieco łagodniejsza niż stanowisko KPU, jednak partia zamierza domagać się pociągnięcia do odpowiedzialności Prezydenta Ukrainy i innych urzędników za „polityczną ingerencję”, za materialne i moralne wsparcie Gruzji, za handel bronią z Gruzją na szczeblu państwowym.
Niemal nie odstaje od regionałów partia Łytwyna. Jej członkowie uciekają się do rosyjskich klisz.
Wszystko to wskazuje, że rosyjska okupacja Gruzji już we wrześniu przerodzi się w ostre polityczne starcie w Ukrainie. Zatem w 17. roku niepodległości Ukrainy trzeba pisać o problemach początku lat 90. Paradoks czy prawidłowość?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
