Strona · s. 5strona oryginału ↗
JAK SZLI, A DOKĄD DOSZLI?
Слово Просвіти, №34 за 2011 рік
Pawło Swyszcz, m. Bachmacz, obwód czernihowski
Niepodległość przywitałem jako piętnastoletni chłopak. Że nadejdą zmiany, rozumieli wszyscy. Najpierw pojawił się brak wszystkiego, potem towary zniknęły zupełnie. Uczniom zeszyty wydawano na kartki. Brat mojego ojca cały czas się martwił, jak ma napisać list, skoro w jego rodzinie nie ma uczniów. A ja go uspokajałem, mówiąc, że chętnie dam kartkę papieru na list, bo wtedy komórek jeszcze nie było. A potem — dewaluacja radzieckich wkładów oszczędnościowych, których do dziś nie zwrócono, chociaż to uczciwie zarobione pieniądze, nie tak jak dziś. Następnie wykonano testament Lenina: „Ziemia chłopom — fabryki robotnikom”. Rozdano certyfikaty, vouchery, a wyjaśnić, co z nimi robić, nie było kому, więc sprzedawano je za grosze. Nie daj Boże, żeby to samo spotkało ziemię. Pojawiają się szybko wzbogacający się, którzy przejmują ziemie, często także zapowiedniki, budują posiadłości, stawiają zamki. Znów, do dziś niejasne — za jakie pieniądze. A w tym czasie zwykli ludzie biednieją, by przeżyć, wyjeżdżają na zarobki do Rosji, na Zachód. W codzienne życie wchodzi kravchuczka — „dwa koła i rączka”. Notabene, nawet dziś jest popularna. Ogromne bezrobocie zmusza do jeżdżenia i handlowania czym popadnie i gdziekolwiek, najczęściej do Polski i Moskwy. Były też przyjemne chwile. Wolność słowa, chwała Bogu, i dziś można z niej skorzystać. Moje pierwsze zetknięcie z wolnością słowa i swobodnym wyrażaniem myśli wiąże się z opowieścią siostry o Hołodomorze 1932—1933 r., o grozie którego opowiedziała im nauczycielka. Również po raz pierwszy zaproponowano nam wstąpienie do komsomołu dobrowolnie. Odmówiłem, bo bardzo nie chciałem zasilać szeregów tych, którzy kiedyś byli współwinni okrucieństw głodu i represji. Lecz główne spotkanie z Niepodległością wiążę z gościnnymi występami amatorskiego zespołu bandurzystów i śpiewaków, które odbyły się w rejonie dzięki wsparciu Iwana Stepanowicza Pluszcza. Jeden z takich koncertów odbył się w sali gimnastycznej szkoły, do której chodziłem. Zorganizowaliśmy zespołowi gościnne przyjęcie. Bo prowadzący przed rozpoczęciem koncertu opowiadał o Niepodległości — było to w maju 1991 roku. My, uczniowie klasy 8-A, z inicjatywy mojego kolegi klasowego Andrija Pluszcza (krewnego wspomnianego Iwana Stepanowicza) rozpoczęliśmy wykonywanie żółto-niebieskich chorągiewek. Każdy przyniósł kolorowy papier, wystrugaliśmy patyczki i zrobiliśmy małe chorągiewki, którymi machaliśmy podczas koncertu. Organizatorom koncertu tak się to spodobało, że wręczyli szkole żółto-niebieską flagę pod burzliwe oklaski uczniów. Jak dziś pamiętam, w sali rozlegały się tak długie owacje, że niektórzy nauczyciele zaczęli nas uspokajać. Flagę wręczono dyrektorowi szkoły. Dyrektor trzymał ją w swoim gabinecie aż do dnia proklamowania Niepodległości. Od tamtego czasu minęło dwadzieścia lat. Wiele się zmieniło, już nie jeżdżą z gościnnymi występami takie zespoły, przed kolejnymi wyborami przywożą „papsowych artystów”, którzy „razgawarywajut i pajut tolko pa ruski”. Dlatego mamy to, co mamy. Bardzo chciałoby się, żeby Bóg usłyszał nas, Ukraińców, ale znów: słyszeć nas tylko „pa ruski”, rzekomo ukraińska modlitwa nie jest kanoniczna, a szkoda, bo wierzyło się i nadal wierzy w naprawdę niezależny naród i Ukrainę.
FOTOKRONIKA: 1991–2011
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
