Strona · s. 1strona oryginału ↗
OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 34 (1086), 20—26 sierpnia 2020 Zwyciężymy z Ukrainą w sercu W przeddzień Święta Niepodległości — o nas i najbliższych krewnych
Слово Просвіти, №34 за 2020 рік
Ołena BONDARENKO, deputowana Rady Najwyższej Ukrainy III-VI kadencji
Chce się pogrążyć w rozczulonych retrospekcjach. Ale wychodzi co innego.
Zeszłoroczne wybory po raz kolejny pokazały: Niepodległość ma lada moment trzydzieści lat, Związek już dawno gdzieś przepadł, a proces myślenia dla wielu wciąż pozostaje bolesny.
Chytre drobiazgi, wyskoczywszy nie wiedzieć skąd, wzięły się za doganianie nas wszystkich, żeby uszczęśliwić nas na siłę. Ci, którzy przejrzeli na oczy, przycichli. Ci, dla których „jaka różnica”, stali się bardziej agresywni.
A czy nie zauważyliście, że nasz Ojciec Niebieski jest wielkim mistrzem w prowadzeniu paraleli?
Tak, znowu o Białorusi. Subiektywnie i bez pretensji do nieomylności.
Podzielę się obserwacją, dla mnie bardzo ważną. Wydaje się, że ani podczas procesu wyborczego, ani na początku protestów prawie nie było słychać języka białoruskiego. Konkurenci Łukaszenki nie mówią (lub mówią słabo) po białorusku. Przeważnie popierają dwujęzyczność. Protestujący w swojej większości również mówią po rosyjsku.
Oczywiście ogromną rolę odegrała rusyfikacyjna polityka Moskwy. Bez wątpienia władza na czele z Łukaszenką nie tylko nie stwarza należytych warunków dla wzmocnienia pozycji języka białoruskiego, ale daje przykład świadomego lekceważenia go: moi białoruscy przyjaciele nie raz zaznaczali, że śladem „baćki” urzędnicy, sędziowie i inni na pytania po białorusku odpowiadają po rosyjsku.
Białorusini, moim zdaniem, ucierpieli od rusyfikacji jeszcze bardziej niż my.
Wrogowie zabijają język, bo jest on wielkim czynnikiem jednoczącym. Mówiąc obcym językiem, ludzie nie zyskują tego wewnętrznego ciepła, które czyni ich bliższymi.
I oto na ulicach i placach dzisiejszej Białorusi coraz częściej słychać białoruski: język jest bronią narodu w obronie swojej wolności. Im silniejsza broń, tym trudniej napastnikowi z nami sobie poradzić. Dlatego jest całkowicie zrozumiałe, dlaczego w nurcie Białoruskiego Zrywu ludzie uważają za aktualne uzbrojenie się w język ojczysty. I dlaczego „stróże prawa” szczególnie brutalnie biją protestujących, którzy mówią po białorusku.
Zatem język jednoczy i odradza moc ducha. W czasach prób ludzie opierają się na języku ojczystym, aby wzmocnić się duchem i zjednoczyć. Oparcie się na języku ojczystym to dobry przykład dla nas.
Kocham Białoruś czule i mocno. Ta miłość jest do bliskich. Z którymi, między innymi, jesteśmy najbliżsi językowo.
Ta miłość pochodzi z czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego, którego podstawę stanowili nasi przodkowie.
Od IV Uniwersału Ukraińskiej Centralnej Rady i III Ustawnej Gramaty Rady Białoruskiej Republiki Ludowej, którymi proklamowano Niepodległość.
„Od dziś Ukraińska Republika Ludowa staje się samodzielnym, od nikogo niezależnym, wolnym, suwerennym państwem narodu ukraińskiego…”
„Od tego czasu Białoruska Republika Ludowa ogłasza się Niepodległym i Wolnym Państwem. Same narody Białorusi, w osobie swojego Sejmu Ustawodawczego, postanowią o przyszłych państwowych związkach Białorusi…”
Moskiewskie orki jednakowo zaciekle niszczyły nasz zryw ku Wolności. Przez wszystkie lata swojego panowania rosyjscy i rosyjsko-sowieccy najeźdźcy nie tylko narzucali Ukraińcom i Białorusinom kompleks „mniejszego brata” (jak i wszystkim innym zniewolonym narodom). W dodatku niestrudzenie, nieustannie, po mistrzowsku rozdzielali i oddalali Ukraińców i Białorusinów od siebie. Żeby nie brali sobie do głowy, że prawdziwie bratnie są właśnie nasze dwa narody. Bo jak można być dla nas „starszym bratem”, kiedy w ogóle nie jesteś nam żadnym bratem, a zatem wcale nie masz związku ze światem słowiańskim?..
24 sierpnia 1991 roku Rada Najwyższa
Ukraińskiej SRR przyjęła „Akt proklamacji niepodległości Ukrainy”.
25 sierpnia 1991 roku białoruski parlament ogłosił państwową niepodległość Białorusi.
W różnych czasach dawaliśmy sobie nawzajem przykład niezłomnej i ofiarnej miłości do wolności i ojczystego kraju. Znamienne, że potrzebny przykład pojawiał się właśnie wtedy, gdy drugi najbardziej go potrzebował.
Od czasów Rewolucji Godności pokazywaliśmy przykład ogólnonarodowej odwagi. Kiedy kremlowscy okupanci „zorganizowali” nam Donbas (oto on, prawdziwy sens hasła Janukowycza — „Wszystko będzie Donbas”!), wroga zatrzymał naród ukraiński. Bataliony ochotnicze i wolontariusze; babcie, które dniem i nocą robiły na drutach skarpetki; dziadkowie, którzy na swoich podwórkach naprawiali transportery opancerzone, jak kiedyś traktory. Chłopcy, którzy podnosili ukraińskie flagi na hałdach i przyjmowali męczeńską śmierć od rosyjskich barbarzyńców.
W Dzień naszej Niepodległości myślę o ukraińskich bohaterach i bohaterkach, którzy marzyli o Wolności i zdobywali ją.
I myślę o tych, z którymi braterstwo
Wolności połączyło mój rodzinny Ludowy Ruch Ukrainy — o twórcach siły, która nazywała się „Białoruski Front Ludowy »Odrodzenie«”: Zianon Paźniak, Siarhiej Naumczyk, współautor (wraz z naszym Mychajłem Bojczyszynem) śmiałego projektu Bałtycko-czarnomorskiego kolektora Stas Husak…
Wspominam deputowanych frakcji BFL, którzy ogłosili w parlamencie strajk głodowy przeciwko referendum, którym ustanawiano dyktaturę prezydenta. 12 kwietnia 1995 roku zostali brutalnie pobici, a po „wyborach” w listopadzie jedni z nich znaleźli się w więzieniu, inni zmuszeni byli ratować się przed represjami poza granicami kraju.
Wspominam Michasia Żyznieuskiego, który 22
stycznia 2014 roku padł od kuli snajpera na naszym Euromajdanie, i Alesia Czerkaszyna, który oddał życie za wolność Ukrainy w Donbasie…
Jeszcze myślę o tym, że od niedawna z nami,
Ukraińcami i Ukrainkami, coś się stało. Z nami wszystkimi, bo skutki zeszłorocznego odbiły się jednakowo na wszystkich — zaangażowanych i niezaangażowanych.
Wy, zapewne, też słyszeliście ten „przedwyborczy argument”: „To zagłosujemy dla jaj! To chociaż się pośmiejemy!”. I oto, jako skutek naszej (znowu mówię „naszej”, bo trudno mi oddzielić naród od narodu) nieodpowiedzialności i krótkowzroczności, „pofigizmu” i okaleczonej samooceny — chytre zielone drobiazgi, wyskoczywszy znikąd, już rok z rzędu nas „robią”. Otwarcie, wesoło, cynicznie i z korzyścią dla siebie.
My przeważnie tylko z żalem (oburzeni, zaskoczeni itd.) „łykamy” kolejną antrepryzę. „Niejakościowe” dzieci, „jakościowi” deputowani ze sprzedażą psów na opłacenie czynszu… Propozycja o „rozszerzeniu” języka rosyjskiego w Donbasie (jakby tam przed wojną był jeszcze jakiś inny). I „trzeba po prostu przestać strzelać”. I powrót do władzy „ludzi Janukowycza”, i prześladowanie wolontariuszy…
Podczas gdy my z tego wszystkiego drapiemy się po głowach, bagienna otchłań wciąga nas, nasz Język i Wiarę, podcina siły Armii i już podkrada się do naszej Wolności…
I oto — Białorusini. Wstali i powiedzieli swojemu: „Uciekaj!”.
To nadeszła ich kolej, by dać nam przykład. Przypomnieć, że mamy Niepodległość i jeszcze mamy trochę czasu, aby ze wszystkich sił trzymać się jej, jak ratującej źdźbło trawy w morzu drapieżnych zakusów i cudzych interesów.
Zachować tę najwyższą, nieprzemijającą wartość i siebie samych w niej oznacza pracować, walczyć, kochać i stać na straży.
Kiedy piszę te słowa, na Białorusi powstali mińscy inteligenci, górnicy Soligorska, robotnicy największych zakładów.
I do mojego serca płyną słowa Zianona
Paźniaka, wypowiedziane przez niego teraz, w burzliwe dni sierpnia 2020 roku (tłumaczenie na ukraiński nasze):
„…Przygotowujmy się do walki i ofiarności… Musimy być silni i zjednoczeni… Zwyciężymy tylko wtedy, gdy będzie Białoruś w sercu. Gdy będą ideały, dla których będziemy mogli pójść na ofiarę. Gdy nasz język będzie brzmiał w naszych duszach. I nasze pieśni, nasza kultura, nasza wielka historia, nasz biało-czerwono-biały sztandar i nasza »Pogoń«. Niech to wiecznie będzie z nami! I wtedy zwyciężymy”.
A wam, drodzy Ukraińcy i Ukrainki, nie wydaje się, że te słowa — są także dla nas? Nie wydaje się wam, że zbliża się — czas walki i poświęcenia? Musimy więc być silni i zjednoczeni. I zwyciężymy — z Ukrainą w sercu, z ideałami, dla których nie strach ponieść ofiarę i z którymi warto i trzeba żyć. Żywie Biełaruś. Sława Ukrainie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
