Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

BOHDANA MATIJASZ: ŻEBY BYŁA DYSKUSJA, MUSI BYĆ IMPULS

Слово Просвіти, №35 за 2005 рік

tusówkach. Trzymając się ramię w ramię, nie wychodzą ani o krok poza samodzielnie wytyczone granice. Wtedy rozumiesz, że dla siebie samej pragniesz zwyczajnego odosobnienia, dostępu do książek, dobrych warunków do dobrej pracy. Albo, jak mówiła Virginia Woolf, „własnej przestrzeni”, w której masz pewne zabezpieczenie, nie musisz myśleć o tym, jak zdobyć chleb powszedni, i dobrze wykonywać swoją pracę. Realizować to, czego chcę, przeszkadzają pewne momenty rozpraszania się na puste sprawy. I nigdy nie chciałabym — niezależnie od tego, jaki będę mieć status — dawać się kupować za takie drobiazgi. Życie to niekończący się ciąg pytań i czasem nawet nie wiesz, co jest ważniejsze: umieć je zadawać czy umieć na nie odpowiadać. A może jest coś trzeciego, czego obecnie nie widzę. — Przypomniał mi się jakoś „okrągły stół”, który moderowała Pani w „Smoloskypie” (wydaje mi się, że odbył się on na początku tego roku), a na którym mowa była o autorytaryzmie i autorytarności w literaturze. Pytanie jest trudne. Przecież przez długi czas żyliśmy w warunkach oczywistego autorytaryzmu w sferze politycznej, w przestrzeni społecznej, było jeszcze (choć nigdzie nie zniknął…) pewne artystyczne areopagus — krąg osób blisko związanych z władzą, i istniało środowisko „wolnych artystów”, które zdawałoby się a priori powinno być obce i wrogie najmniejszemu przejawowi autorytarnego. A tu nagle taki temat… Co zatem wychodzi, że ci artyści, którzy zaciekle obalali narzucone wole ciekawy fenomen jako „zabawę w ciuciubabkę” między przedstawicielami, a zwłaszcza liderami (quasi)koncepcyjnych zrzeszeń. Na przykład są postacie, które uosabiają środowisko „Smoloskypa”, jest krąg autorów, którzy weszli do literatury dzięki konkursom „smoloskypowskim”, i jest krąg autorów oraz liderów portalu internetowego i almanachu „Potiah-76”. Mają oni w wielu kwestiach odmienną ocenę pewnych nazwisk, wydarzeń i tekstów, ale mimo niezgody, a nawet ukrytej wrogości, otwartej dyskusji między tymi środowiskami nie widać. — Ale powiedzmy, że ten sam Serhij Żadan, czy Taras Prochaśko albo Andrij Bondar, którzy są aktywnymi autorami „Potiaha”, są zarazem wywodzącymi się ze „Smoloskypa” — z jego konkursów. Nawet nie jestem pewna, czy środowisko „smoloskypowskie” ma jakieś granice i ramy — jest dość chaotyczne i bardzo rozproszone. Nawet nie jestem pewna, czy ono w ogóle istnieje. Ci, których nazywamy środowiskiem „smoloskypowskim”, to ludzie różnego wieku, więc to po prostu ciągłość. O niej jeszcze jakoś można mówić, i to nie wiem, w jakim stopniu współcześni laureaci mają związek z laureatami sprzed dziesięciu lat. Środowisko „Potiaha” — tak, ono istnieje, i jest bardziej wyraziste. Ale czasem wydaje się, że teksty drukowane na „Potiahu” są stworzone dla bardzo przewidywalnego czytelnika. refleksjonować wokół pamięci, doświadczenia… Ale jeśli prowadzenie podobnych rozmów nie jest zapisane w formie tych czasopism, o których mówiliśmy, nie sądzę, by udało się sztucznie je ożywić. „Czetwer” to przede wszystkim jedynie teksty artystyczne; „Potiah” — w dużej mierze sprawia wrażenie strony dla jednej jedynej „tusowki”, i refleksjonować w tej wirtualnej przestrzeni może jedynie ograniczony krąg osób. Może jednak to tylko moje uprzedzenie. A „Smołoskyp” w ogóle nie ma własnej przestrzeni dyskusyjnej ani odpowiedniego wydawnictwa. — Jest jednak jeszcze środowisko i przestrzeń „Krytyki” — pisma, wydawnictwa, wspólnoty. Ten twór ukształtował się w ukraińskiej przestrzeni kulturalnej, zyskał swój własny charakter, ma stałych autorów. Jednocześnie jest on dość hermetyczny — zarówno pod względem tematów, jak i osób dopuszczonych do dyskutowania o nich. Mimo to jest to dość interesujące doświadczenie prowadzenia dyskusji i doświadczenie осмысления bieżącej historii. — Mówi Pani o hermetyczności i to jednak słusznie. Pamiętam siebie mniej więcej na trzecim roku studiów — połowy tekstów „Krytyki” wtedy w ogóle nie mogłam czytać, wtedy były one nie w moim „guście”. Dopiero później — zwłaszcza teraz — jako redaktorce przypada mi czytanie wszystkiego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn