Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

A JA PYTAM SIEBIE…

Слово Просвіти, №35 за 2005 рік

NOTATKI REZYDENTKI Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef redakcji Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Pierwszy zastępca redaktora naczelnego, dział polityki Ołeksandr SOŁONEC 279 49 47 Zastępca redaktora naczelnego, dział tematyki społecznej Mykoła SKYBA 279 49 47 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych Natalija SKRYNNYK 278 01 30 (tel./faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK 278 63 69 Dział języka Ołeksandra TKACZ 270 55 57 Dział literatury Marija KRYJSZTOPA 270 55 57 Redaktor dyżurny, korespondent specjalny Radmiła KORŻ 279 39 55 Dział korekty Tetiana MYCHAJŁENKO, Iryna STELMACH 278 63 69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK 278 63 69 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 102B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovo.prosvita.com.ua Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301235 Nakład ogólny — 40000 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powoływanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,29 hrywny, na 3 miesiące — 9,59 hrywny. „Boże, dlaczego muszę żyć w tym kraju, w którym nikt nie wie, co to jest wolność? Boże, dlaczego muszę żyć w tym kraju, gdzie ludzie są ponurzy i mało się śmieją? Boże, dlaczego nie chcę żyć w innym kraju, bo nogi mam przywiązane do tej ziemi, podobnej do wielkiego cmentarza?” Dzwinka Matijasz „Requiem dla listopada”. Są wewnętrzne pytania, na które nie jestem w stanie sobie odpowiedzieć. Bo odpowiedź musiałaby oznaczać jakieś działanie. A jak zachowywać się w niektórych sytuacjach, po prostu nie wiem. Na przykład, kiedy sąsiedzi głośno kłócą się za ścianą i wydaje ci się, że ich nieustanne rodzinne swary odbywają się niemal w twoim domu… albo inni wszczynają prace remontowe o 12 w nocy i budzą cię, waląc młotkiem „hard metal” u ciebie nad głową… Można oczywiście wstać i wyjść, jak śpiewa Taras Czubaj, wstać i wyjść… w jednej nocnej koszuli albo półnaga, rozczochrana, i pójść wyjaśniać… Nawet niekoniecznie trzeba nastawiać się na kłótnię — ona może wyniknąć po prostu z twojego wyglądu, nawet komicznego. Nasi ludzie od obecności na ich terytorium „innego” automatycznie oczekują najgorszego i zaczynają aktywnie się bronić… Oni nawet nie zastanawiają się, że twoja nocna „obecność” u nich na progu spowodowana jest ich niestosowną aktywnością budowlaną, a nie twoim lunatyzmem. Sprawdzałam nie raz: jeśli w spornej sytuacji zaczynasz mówić inteligentnie, spokojnie — paradoksalnie, ale „z naszymi” to nie przechodzi — obowiązkowo czekaj agresji w odpowiedzi. Bo inteligencja w naszym kraju to przeważnie „inne”, „niezrozumiałe”, a zatem — „obce”, które trzeba unieszkodliwić (istotne przesunięcie w sprawie od stalinowskiego „zlikwidować”)… A ja pytam siebie: jak żyć pośród całego tego nieładu braku zasad… których nikt nie chce ustanawiać, bo, widocznie, jak zawsze, myśli, że od niego nic nie zależy i ktoś ma decydować wszystko za niego. I nawet jeśli pojawia się podejrzana myśl, że nikt tych zasad nie ustanowi, oprócz ciebie — dopada cię strach… tak, jakbyś, rozwiązując problemy komunalne, naprawdę wychodził na pojedynek ze złem świata. Wcześniej często chodziłam do klasztoru, który jest w Kitajewie. Tam jest takie cudowne miejsce: wzgórza z pieczarami, jeziora i bardzo piękny sobór w stylu ukraińskiego baroku… Odprawia się w tym soborze, prawda, po rosyjsku, ale czyż nam przyzwyczajać się do takich paradoksów… Ale nie będziemy poruszać naszych „spraw cerkiewnych”, bo istnieje zagrożenie zniweczenia i tych nieśmiałych prób poszukiwania tolerancji. Ja o czymś innym, o, że tak powiem, środowisku… które może być bardziej wymowne niż jakiekolwiek kazania. Teraz w naszych klasztorach dużo się restauruje i remontuje. Odnawiają też w Kitajewie, ale z jakiegoś powodu, razem z remontem budynków, porządkowaniem terenu, ponaciągano na wzgórzach otaczającego lasu ogrodzenia z drutu kolczastego. Zgodźcie się, ma to bardziej niż makabryczny — złowieszczy wygląd. Nie mogę znaleźć. A ja pytam siebie — gdzie ta granica tolerancji i obojętności, kiedy, na przykład, stale stykasz się na ulicach rodzinnego miasta z otwartym barbarzyństwem (nie będę przytaczać przykładów), które z jakiegoś powodu teraz uważane jest za wolność i demokrację? Ale przecież to i twoje miasto! To i twoja przestrzeń życiowa! Dlaczego ja, wychodząc z domu, muszę psychologicznie zakładać pancerz, żeby nie słyszeć, nie widzieć i nic nie wiedzieć… Ale my już to przechodziliśmy — to „nic nie wiedzieć”… Czyżby nic się nie zmieniło? Kadr z filmu Stepana Kowala „Jechał tramwaj nr 9” że swoją niemal lalkową schludnością przypominało to właśnie zachodnioeuropejskie klasztory… Z jakiegoś powodu przypomniało mi się, jak kiedyś z reżyserem Serhijem Proskurnią i tłumaczką Marianą Prokopowycz, na zaproszenie wtedy jeszcze nie księdza Borysa Gudziaka, jedliśmy obiad w jednym z rzymskich męskich klasztorów, we wspólnym refektarzu, razem z mnichami… i nikt nie patrzył na nas krzywo, że obok siedzą kobiety, nie mniszki, a do tego bez chust na głowach… rozumiecie, o co mi chodzi… I patrząc na tę kytajewską idyllę, zupełnie wypadły mi z głowy te druty kolczaste i… w radosnym uniesieniu ruszyłam dalej. Boże, myślałam, i u nas można znaleźć takie oazy uduchowionej piękności, warto to uczucie zapamiętać, to jak kamerton, aby zachować w sercu, aby donieść… Zrobiwszy krok na drogę, która prowadziła z lasu do budynków mieszkalnych, znalazłam się wprost pośrodku śmietnika. Śmieci pokryły gęstymi białymi piegami całą ziemię między drzewami, wszędzie śmierdziało i… z mojego uniesienia nie pozostał nawet ślad. Wychodząc do budynków, znów trafiłam do strefy „wzorowego porządku”: czystość, kwiaty, pobielone płotki… A ten „śmietnik”, wychodzi na to, to niczyja terytoria? Czyżby ludzie nie mogli znaleźć żadnego uzasadnienia dla takiego „koncentracyjnego” rozwiązania, tym bardziej, że „niepożądani goście”, czyli turyści, obozują nie w lesie, a właśnie przy jeziorach, których stan ekologiczny pozostawia wiele do życzenia. Nie, rozumiem, że trzeba się jakoś bronić przed… kim?… zatem cerkiew musi bronić się przed ludźmi (logiczny wniosek: a ludzie przed taką cerkwią)… Smutny wniosek. Od niego robi mi się niedobrze na sercu. Wybacz, Panie… Ale jeśli być szczerym, choćby we własnych myślach… Tamtym razem wracałam z klasztoru nową dla siebie drogą, wzdłuż brzegu jeziora, gdzie mnisi oczyścili stary fontannę. Z tej strony nagle otworzyła się tak piękna panorama na klasztor, że mimowolnie zatrzymałam się w zachwycie: zielone wzgórza, złoto makówek kopuł, lustrzana tafla wody, bryzgi fontanny… i nieoczekiwana cisza, niesamowita cisza i spokój. Co mi to przypominało? Nie, nie „Złotą Świątynię” Mishimy, gdzie opowiadana jest historia spalenia przez buddyjskiego mnicha świątyni, która oczarowała go swoim pięknem i doskonałością. Buddyści już tak mają — uważają, że nic nie powinno władać ich duszami, nawet świętości. To taka orientalna reminiscencja „nie czyń sobie bożka”. Stałam i myślałam, Kijowian i gości stolicy, którzy zebrali się przy pomniku Iwana Franki na rok przed 150. rocznicą urodzin Wielkiego Kamieniarza, nie bezpodstawnie nazwano naszą elitą. Wszak przywiodły ich tutaj szacunek dla geniusza i miłość do jego bezcennego skarbu twórczego, wyższe niż jakiekolwiek troski bytowo-konsumpcyjne! Słowo i duch Franki są naszą codzienną potrzebą i mamy kolejną okazję, by się do nich przyłączyć razem z NSPU, UNP, „Proświtą” — inicjatorami akcji. Właśnie o tym, o „Głosie Ducha” Franki, mówił, otwierając uroczyste zgromadzenie, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan. Wielkość geniusza Iwana Franki jest nieśmiertelna i będzie budzić, tak jak wcześniej, przyszłe pokolenia Ukraińców do działania — „Nie umierać, a zdobywać, choć synom, jak nie sobie, lepszy los w walce”. Autor tych słów przypomniał strony biografii Iwana Franki z książki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn