Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

CZY MAJDAN NIE STAŁ SIĘ PARTYJNY?

Слово Просвіти, №35 за 2005 рік

POST FAKTUM Stołeczny Majdan Niepodległości 24 sierpnia 2005 roku, choć powiewał pomarańczowymi sztandarami i napisami „Nasza Ukraina”, wyraźnie różnił się od „rewolucyjnego Majdanu”. Przypomniał się 22 listopada 2004 roku — pierwszy dzień protestu pierwszych romantyków rewolucji i faktycznie tylko kijowian, kiedy o fałszerstwie wyborów zaczęto mówić dopiero w nocy, a ostatecznych wyników CKW jeszcze nie ogłosiła. Ta sama niezbyt wielka liczba ludzi — kilkadziesiąt tysięcy. Jednak mimo zwycięstwa rewolucji w zeszłym tygodniu czuło się mniej tej desperackiej determinacji i pewności co do „wodzów”, która była wtedy, gdy my, przekraczając nieznane i strach, poszliśmy naprzeciw ruchowi samochodowemu Chreszczatyka i zablokowaliśmy go, demonstrując bezwarunkową gotowość do walki z reżimem. Być może brakowało także wytrwałości, inteligencji i jednomyślności tych pierwszych rewolucyjnych dni, kiedy kijowianie wytrzymali próbę stałości i dojrzałości obywatelskiej, przygotowując Majdan dla spragnionych sprawiedliwości z całej Ukrainy… Tym razem, niestety, ucierpiała też „demokratyczność” nowej władzy, wszak w stolicy i regionach ludzi, którzy przyszli na święto z „nie taką” symboliką (na przykład sztandary OUN-UPA), po prostu zmuszano do zwijania flag i plakatów albo w ogóle nie przepuszczano. Może niechęć do „nacjonalistów” nowego ministra spraw wewnętrznych i jednocześnie socjalisty Łucenki doszła do ostatecznej granicy? Czy władza w przededniu wyborów parlamentarnych nie chce widzieć innej symboliki, nawet przychylnych jej sił politycznych, oprócz NSNU? W tym kontekście niepokoi przypadek z symboliką Ukraińskiej Partii Ludowej w Równem, kiedy postawni młodzieńcy, wyraźnie podobni do naszych siłowików, poszarpali symbolikę UPL, oświadczając, że oprócz NSNU, „Batkiwszczyny” i Łytwyna nikogo nie uznają… 24 sierpnia 2005 roku na Majdanie czuło się po prostu ciekawość i ostentacyjną uroczystość święta. Nie dawało spokoju pytanie: co też powie Gwarant Konstytucji i lider narodu po długim braku komunikacji z narodem? Wszak wszyscy wciąż pamiętają obietnice wyborcze Wiktora Juszczenki, że będzie stale składał sprawozdania przed narodem. Po wysokostylowej mowie inauguracyjnej Prezydenta z tego samego Majdanu widzieliśmy pierwsze emocje i reakcje naszych obywateli ze wszystkich regionów na działania nowej władzy podczas pierwszej i jak dotąd ostatniej telekomunikacji narodu z Prezydentem 12 maja 2005 r. Wkrótce obywatele obserwowali na żywo na kilku kanałach telewizyjnych „wielkie spotkanie” Prezydenta z przedstawicielami mediów centralnych i regionalnych. Wtedy po raz pierwszy Prezydent ostro negatywnie wypowiedział się pod adresem (masowo, bez konkretnych nazwisk) dziennikarzy, oskarżając ich o czarny PR i wykonywanie politycznych zamówień dotyczących ministra sprawiedliwości pana Zwaricza. Biorąc pod uwagę jeszcze niektóre jego negatywne komentarze do pytań ludzi mediów, a także niektóre oświadczenia i decyzje polityczne, niektórzy zaczęli mówić, że Wiktor Juszczenko stopniowo przejmuje cechy autorytaryzmu swojego poprzednika. W związku z tym 27 maja rzecznik prasowy Wiktora Andrijowycza Iryna Heraszczenko obiecała comiesięczne orędzia telewizyjne Prezydenta Ukrainy do narodu. Jednak właściwe hasła i deklaracje trzeba było także wcielać w życie. Różne kryzysy — kadrowy, paliwowy, partyjny (tworzenie systemu monopartyjnego w postaci NSNU), eurointegracyjny, cukrowy itd. — oddaliły komunikację pierwszej osoby państwa z narodem. Na niekorzyść Prezydenta, najwyraźniej, zadziałał też jego publiczny „wybuch” wobec dziennikarza Serhija Łeszczenki, który opisał życie prywatne syna Prezydenta. W ten sposób wszyscy czekali, co też teraz powie Prezydent narodowi, wszak wobec zwycięzców Pomarańczowej rewolucji postawiono aż nadto wysokie wymagania, a nieznaczne podniesienie płac i emerytur, biorąc pod uwagę inflację cen, nie gwarantuje konserwacji rewolucyjnej euforii. Nad wystąpieniem Prezydenta rzeczywiście skutecznie popracowali „speechwriterzy” — było ono piękne, wyczerpująco precyzyjne i politycznie poprawne, chyba poza gorączkową tezą o tym, że „w obecnej Radzie Najwyższej wystarczy patriotyzmu, by zwiększyć próg wyborczy”, mając na myśli następne wybory parlamentarne. Dziwnie usłyszeć coś takiego od Prezydenta, który tydzień temu podpisał ustawę przyjętą przez Radę Najwyższą jako kompromis wszystkich sił politycznych, chociaż mógł ją „zawetować”… Oprócz tego Prezydent szlachetnie, ale na razie bezskutecznie, znów apelował do jedności weteranów wojny, napomykając o braku „pojednania” między bojownikami Armii Czerwonej a żołnierzami OUN-UPA, chociaż realnie wszystko rozbija się o przyjęcie przez parlament odpowiedniej ustawy, bo nigdy nie będzie podobnego totalnego „bratania się”. Także Wiktor Juszczenko nie zapomniał podkreślić roli Majdanu, zauważając, że „w tegorocznych sondażach po raz pierwszy od czternastu lat większość obywateli Ukrainy nazwała nasze państwo prawdziwie niezależnym”. Przypomniał Prezydent także o wiodącej roli Ukrainy na przestrzeni od Bałtyku do Morza Czarnego i o naszej przyszłości w Zjednoczonej Europie. Nawet więcej — „sukces Ukrainy jest w stanie otworzyć nowe horyzonty dla całego naszego kontynentu”. AKTUALNIE W lipcu tego roku ktoś (w tamtym czasie jeszcze nieznany) postanowił nieco poprawić nastrój zmęczonym upałem i ciężką pracą kijowianom. Na ulicach miasta pojawiła się duża liczba billboardów z wezwaniami w rodzaju: „Nas powinno być 52 000 000! Kochajmy się!”, albo — „Krajowi brakuje piłkarzy! Kochajmy się”. Oprócz piłkarzy, okazało się, krajowi brakuje kosmonautów, noblistów oraz „Oscarów” (czyli utalentowanych filmowców, aktorów). Mimo że wszyscy mieszkańcy miasta poprawnie zrozumieli, iż plakaty na billboardach proponują zastanowić się nad złą sytuacją demograficzną w kraju i wziąć się do dzieła, reakcja była różna. Młodzież przyjęła to „na hurra!”, ludzie w średnim wieku — z uśmiechem, starsi — różnie: około 3% ankietowanych respondentów w trakcie badania socjologicznego, które przeprowadzano podczas takiej akcji reklamowej, odebrało plakaty jako „reklamę rozpusty”. A jednak ironiczne billboardy większości kijowian się spodobały. Nawet idąc wieczorem do domu z pracy, pracownicy zaczęli po dobroci podpuszczać „pracoholików”, którzy zasiedzieli się na stanowiskach pracy: „Czemu siedzisz? Krajowi brakuje noblistów!”. Zadowoleni są też autorzy prowokacyjnego wybryku: Ogólnoukraińska organizacja społeczna „Stowarzyszenie Reklamy Zewnętrznej Ukrainy”, do której należą agencje reklamowe, domy mediowe i firmy badawcze oraz operatorzy reklamy zewnętrznej. Zadaniem akcji było zwrócenie uwagi urzędników państwowych na problem reklamy społecznej na Ukrainie, kwestia której w państwie pozostaje dość nieuregulowana. W całości większość kijowian zakwalifikowała akcję jako reklamę społeczną. Co nie pokryło się z opinią kijowskiego... Nie zapomniał również o wolności słowa, „alfie i omedze demokracji”, która stała się już u nas rzeczywistością. Miło było usłyszeć także to, że nasz biznes po raz pierwszy wykazuje chęć wyjścia z „cienia”, i, co najważniejsze, przebudził się naród… Oczywiście Prezydent nie mógł zapomnieć o niedociągnięciach, oświadczając, że korupcja wprawdzie jeszcze istnieje, ale „przechodzimy do ostrej ofensywy przeciwko korupcji”. Dostało się od Prezydenta także strukturom siłowym, za reformowanie których ostatnio energicznie i ostro wziął się Petro Poroszenko i które, według słów Wiktora Juszczenki, „ochraniają kryminał”. „Wymagam od Rządu, organów ścigania natychmiastowego ustanowienia ścisłej kontroli na cle, w sferze stosunków ziemskich, przy wydawaniu zezwoleń i licencji. Od przyszłego roku zostanie wprowadzony jednolity porządek testowania abiturientów do wyższych uczelni. Podniesiemy status lekarza, zapewnimy należyte finansowanie medycyny. Wybijemy ekonomiczne podłoże spod korupcji” — zdecydowanie obiecał Prezydent. Po jego końcowych słowach o konsolidacji i „łączeniu wysiłków” z jakiegoś powodu nie opuszczało wrażenie, że Prezydent nie powiedział czegoś najważniejszego. Być może brakowało po prostu żywych, nieskomplikowanych słów bez kartki? Jeśli chodzi o ogólne oblicze święta, to po raz pierwszy nie obejmowało ono wielkiej parady wojskowej. Ta „pokazówka” dzielności naszych sił zbrojnych doprawdy wszystkim się znudziła. Z drugiej strony, co otrzymaliśmy w zamian? Dla mas — koncert „Ku chwale Ukrainy” w reżyserii Wasyla Wowkuna (głównego reżysera-inscenizatora inauguracji Juszczenki), który kosztował państwo 1 mln 65 tysięcy hrywien i który wielu nawet spośród VIP-ów zdążyło już nazwać „szarowarszczyzną”, obiecując następnym razem zaangażować „nietradycyjnych reżyserów” w rodzaju Andrija Żołdaka. A były jeszcze fajerwerki za 1 mln 40 tysięcy hrywien. Cała reszta, jak to mówią, dla elity: oficjalne przyjęcie Prezydenta w Soborze Mądrości Bożej w Kijowie, bezprecedensowo zakrojone na szeroką skalę odznaczenie państwowymi orderami i odznakami 781 osób w Pałacu Maryjskim, złożenie kwiatów pod pomnikami Włodzimierza Wielkiego, Tarasa Szewczenki i Mychajła Hruszewskiego. Niecodzienne okazało się odznaczenie orderem księżnej Olgi „aktywnej uczestniczki” Pomarańczowej Rewolucji z Tarnopolszczyzny, baby Paraski. Chce się zapytać: gdzie są inni tysiące „aktywnych” kawalerów orderów — bab Parasek i dziadków Opanasów? Przykrością dla władzy, oprócz tego, można nazwać odmowę przyjęcia tytułów „zasłużonego dziennikarza” przez przedstawicieli „pomarańczowej” „Ukrainy Mołodej” Dmytra Łychowija i Ołeny Zwarycz. Piękną tradycją stała się wspólna modlitwa w Dzień Niepodległości Ukrainy pierwszych osób państwa i przywódców najliczniejszych wspólnot religijnych Ukrainy w Świętej Zofii. Inna sprawa, że być może warto byłoby kontynuować tradycję rewolucyjnego Majdanu, kiedy polityczni przywódcy i duchowi pasterze modlili się razem z narodem, aby wszyscy wreszcie poczuli, że „Z nami Bóg i Ukraina!” Wtedy, da Bóg, i konsolidacja Ukraińców nastąpi szybciej. Ołeksandr SOŁONEC

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn