Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

NASZA BEREHYNIA

Слово Просвіти, №35 за 2008 рік

Tut wypada zrobić niewielką, lecz bardzo istotną dygresję. W gazecie „Słowo” opublikowano wierszowany felieton Stepana Wasylczenki „Duma-caca” (pieśń „istinnie-russkich” patriotów), podłożony pod artykuł S. Petlury „Nowa Duma i kwestia narodowa”. „...Czy uciemiężone narody Rosji mogą mieć nadzieję na to, że poprawi ona ich los, da im wolność narodową i zapewni państwowymi prawami ich rozwój? Nie, nie mogą. Działalność nowej Dumy będzie skierowana wcale nie na to, czego spodziewają się uciemiężone narody i klasy państwa rosyjskiego. „Głosem wołającego” będzie skarga, na przykład, ukraińskiego deputowanego na te niemożliwe warunki, w których przyjdzie żyć narodowi ukraińskiemu”. „...Ordynacja wyborcza okroiła prawa wyborcze uciemiężonych narodów i, na przykład, Ukraińcy nie będą mieli w Dumie takiej reprezentacji, jaką mieli w drugiej Dumie. Ci pańscy deputaci, których wysłała Ukraina, nie będą tak przychylnie odnosić się do kwestii narodowej, jak odnosiła się Ukraińska Hromada Pracy drugiej Dumy. Niektórzy z nich choć może i odezwą się w Dumie jako Ukraińcy, lecz będą to pańskie głosy, głosy burżuazji, która nie odczuwa na sobie tak dotkliwie ucisku narodowego, jaki odczuwają szerokie masy ludowe narodu ukraińskiego. Na działalności trzeciej Dumy uciemiężone narody zobaczą i przekonają się, że kwestii narodowej burżuazja nie jest w stanie rozwiązać, że ten obowiązek mogą wypełnić tylko ci, którzy sami doświadczyli cierpienia i ucisku, czyli społecznie skrzywdzone klasy obywatelstwa”. Kijowski „tymczasowy komitet do spraw prasy” niezwłocznie rozpoczął śledztwo przeciwko S. Petlurze za jego „nacjonalistyczny, a zatem wywrotowy” artykuł w „Słowie” nr 22, a także postanowił skonfiskować numer 23 gazety „Słowo” z recenzją S. Petlury książki P. Kapelhorodskiego „Ukraińcy na Kubaniu”. Co prawda, dwa tygodnie później prokurator Kijowskiej Izby Sądowej wstrzymał śledztwo. Według naszego głębokiego przekonania, D. Doroszenko bezpodstawnie i stronniczo wyrzucał P. Kapelhorodskiemu, że rzekomo w jego książeczce jest „wiele słów galicyjskich lub czysto literackich”, które, jakoby, „prostemu ludowi u nas są zupełnie niezrozumiałe”, takie jak: „aby”, „odtąd”, „bezoględny”, „o tyle”, „kawałek”, „strajkują”, „pociechy życia religijnego” lub „z innego powiatu”, „im mocniej”, „cały rok”, „rodzinny” itd., w związku z czym Doroszenko krytykuje rękopis za to, że rzekomo „materiał ten jest tak uporządkowany, że dla popularnej broszury się nie nadaje. Trzeba jakoś przerobić, inaczej uporządkować, wyłożyć w niektórych miejscach prościej i zrozumialej, a język koniecznie trzeba poprawić. Wtedy rzeczywiście broszura będzie dobrym popularnym dziełem i wzbogaci naszą niezbyt bogatą literaturę popularnonaukową. Jeśli chodzi o popularność wykładu, to tutaj pozostaje wiele do życzenia. Przede wszystkim styl języka jest dość ciężki, niepopularny; to raczej artykuł czasopiśmienniczy niż popularna broszura”. Ale wbrew samemu sobie i przytoczonym zarzutom, podsumowując swoje wrażenia z książeczki „Ukraińcy na Kubaniu”, D. Doroszenko niejednoznacznie twierdził, że „ogólnie praca p. Kapelhorodskiego sama w sobie jest bardzo cenna, bo podaje ciekawy i opracowany materiał”. O pobycie P. Kapelhorodskiego na Kubaniu czytelnik może szczegółowo przeczytać w mojej książce „Pyłyp Kapelhorodski. Zarys życia i twórczości”. Natalia SAWCHUK, m. Równe. Na Rówieńszczyźnie „Proświta” została odrodzona po raz trzeci w 1988 roku. Tych (w tamtym czasie niezwykle odważnych), którzy jako pierwsi zapalili pochodnię, która rozsiewała światło oświaty, było niewielu — znani w kraju ze swojego ukraiństwa Jewhen Szmorhun, Swiatosław Melnyczuk, Wasyl Czerwoni, Jurij WeliHurski, Hurij Buchało, Mychajło Pacuła, Mychajło Nazaruk, Lubomyr Hładun. Setki odnowionych mogił żołnierzy UPA, podniesionych niebiesko-żółtych sztandarów, działań upamiętniających światłych ludzi ukraińskiej kultury, walka o państwowość języka ukraińskiego, odrodzenie zwyczajów, obrzędów, tradycji narodu ukraińskiego — oto niepełna lista spraw odnowionej „Proświty”. Wśród pionierów odrodzenia narodowego (a byli oni nad wyraz wyraziści) wyróżniała się sympatyczna edukatorka, energiczna, bezpośrednia, inicjatywna, zawsze w przepięknych wyszywankach. Jewhenija Hładunowa, pani Jewhena... Chyba nie ma w obwodzie wśród ogółu prośwician człowieka, który nie znałby tej celowej, wysokomoralnej i porządnej osoby. Cała praca odrodzonej Rówieńskiej „Proświty” przez 20 lat związana jest z działalnością Jewheniji Hładunowej. Starszy referent towarzystwa „Proświta” (w latach 1993—2003) wspólnie z przewodniczącymi obwodowego zjednoczenia profesorem Borysem Stepanyszynem, Wołodymyrem Kowtuncem, Petrem Kulczynskim, Jewhenija Mychajliwna wdrażała i utwierdzała język ukraiński w przedsiębiorstwach, w instytucjach i organizacjach, w przedszkolach, w wyższych uczelniach. Serhij AHEJENKO. We wsi Nowohradkiwka w rejonie owidiopolskim obwodu odeskiego w dniu świętego wielkomęczennika i uzdrowiciela Pantelejmona poświęcono kamień węgielny pod budowę świątyni ku czci świętego wielkomęczennika Dymitra z Tesalonik. Poświęcenia dokonał najprzewielebniejszy biskup odeski i bałcki Jakow. Razem z władyką modlili się proboszcz świątyni protojerej Witalij, protojerej Wasyl, protojerej Petro z Odessy, ierej Mychajło z Illicziwska, ierej Wasyl ze wsi Myrnoje w rejonie biłajiwskim, mieszkańcy okolicznych wsi. Na święcie był mecenas, członek zarządu owidiopolskiego rejonowego zjednoczenia WUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, kierownik frakcji deputackiej „Nasza Ukraina” w Radzie Rejonowej Owidiopola, przewodniczący owidiopolskiej organizacji terytorialnej Ludowy Związek „Nasza Ukraina”, zastępca stowarzyszenia społecznego „Forum Intelektualne” Ołeh Diakowycz. Po zwróceniu się ojca Witalija do publicznej kancelarii „Naszej Ukrainy” o wsparcie w rozpoczęciu budowy świątyni we wsi Nowohradkiwka deputowany Ołeh Diakowycz jako pierwszy zareagował i udzielił pomocy materialnej. Dzięki sponsorowaniu rozpoczęła się budowa pierwszej w rejonie świątyni Patriarchatu Kijowskiego. Jewhenija Hładunowa. To z ich inicjatywy zlikwidowano rosyjskojęzyczne szkoły i klasy w centrum obwodowym. Razem ze specjalistami obwodowego zarządu oświaty Jewhenija Mychajliwna opracowała i wdrożyła szereg projektów edukacyjnych: program wychowania narodowego młodzieży uczniowskiej „Moja ziemia — ziemia moich rodziców”, poszukiwawcze oddziały ekspedycyjne „Proświta siała światło”, konkurs literacki „Perła wielocenna” (na dni ukraińskiego piśmiennictwa i języka). Prowadziła „Kronikę Rówieńskiej Proświty”, zbierała świadectwa naocznych świadków odrodzenia TUM, weteranów „Proświty”. Na 135-lecie towarzystwa „Proświta” wydawnictwo „Wołyńskie amulety” wydało jubileuszowy zbiór „Proświta i proświcianie”, który uporządkowała Jewhenija Hładunowa. Pani Jewhena jest osobą wierzącą. Oprócz udziału w niedzielnych i uroczystych...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn