Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

NIEPOKÓJ I BÓL Wystąpienie na zjeździe Światowego Kongresu Ukraińców 20 sierpnia 2008 roku

Слово Просвіти, №35 за 2008 рік

Dmytro PAWŁYCZKO Szanowne towarzystwo! Przede wszystkim w imieniu Prezydium Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej pragnę podtrzymać tradycję Światowego Kongresu Ukraińców, by swoje zjazdy i zgromadzenia przeprowadzać na Ukrainie. UŚRK i SKU to organizacje o tożsamych zadaniach: zachowywać i rozwijać tożsamość narodową ukraińskiej diaspory oraz pomagać narodowi ukraińskiemu wzmacniać swoją państwowość, podnosić międzynarodowy autorytet Ukrainy. Dla UŚRK Światowy Kongres Ukraińców to najważniejsza organizacja, której działalność przenika wszystkie nasze plany, i niemal wszystko, czego UŚRK nie jest w stanie wykonać z powodu braku swoich struktur terenowych, wykonuje SKU. Zatem byłoby dobrze, gdyby UŚRK oraz SKU zaczęły pracować razem, a w tym celu struktura wykonawcza, egzekutywa SKU, powinna mieć swoje stałe przedstawicielstwo w Kijowie. Musimy przyzwyczajać światowe ukraiństwo do tego, że jego centrum nie są miasta za oceanem, lecz Kijów. Byłoby nam o wiele łatwiej wpływać na działalność rządu, parlamentu, Prezydenta, aby wreszcie zrozumieli, jak ważna i wszechogarniająca jest zależność Ukrainy od ukraińskiej planetarnej diaspory jako donora naszego państwowego i duchowego życia. Niezaprzeczalną prawdą jest, że odrodzenie państwa ukraińskiego w 1991 roku stało się możliwe w znacznej mierze dzięki Ukraińcom świata zachodniego, dzięki SKU, który na pierwszym zjeździe w 1967 roku postawił sobie za cel wyzwolenie narodu ukraińskiego spod komuno-moskiewskiego jarzma. Zależność Ukrainy od swojej diaspory nie zmniejszyła się, a zwiększyła w nowych okolicznościach, gdy nasze państwo pokonuje trudności rozwoju gospodarczego i przeżywa stawanie się zarówno w historycznym, jak i współczesnym politycznym rozumieniu jako część Europy. Obecnie w krajach Unii Europejskiej żyje ponad trzy miliony Ukraińców, którzy ze stanu pracowników najemnych przechodzą do kategorii zauważalnych obywateli kraju nowego osiedlenia. Zdobyli szacunek narodów, wśród których żyją, i pod tym względem są podobni do naszych wpływowych mniejszości narodowych w Kanadzie, USA, Australii, Ameryce Łacińskiej. Każde nowoczesne państwo, a tym bardziej Ukraina, żyje nie tylko na swoim prawnym terytorium, w swoich granicach, bo każde ma swój naród, rozsiany po całej ziemi. A każde ukraińskie serce, gdziekolwiek by nie było, to żywe terytorium języka, kultury, ducha, a zatem i ukraińskiej państwowości. Ukraińcy Europy Zachodniej to niezastąpiony i potężny czynnik zdobycia przez Ukrainę członkostwa w NATO i Unii Europejskiej. Ale czy ukraińska elita polityczna rozumie znaczenie naszej diaspory? Nie, nie rozumie. Prezydium UŚRK zwracało się do tych, którzy tworzyli przed wyborami do Rady Najwyższej 30 września 2007 roku listy przyszłych deputowanych, proponując wpisanie na nie nazwisk trzech obywateli Ukrainy, którzy przebywają na zarobkach za granicą. Nie usłyszano nas. Wiadomo: do włoskiego parlamentu wybierają swoich przedstawicieli włoskie wspólnoty w Kanadzie i USA. W naszym kraju taka praktyka jest niemożliwa, bo deputowanymi Rady Najwyższej nie mogą być ludzie z podwójnym obywatelstwem. Ale obywatele Ukrainy, którzy przebywają latami poza granicami naszego państwa, powinni mieć prawo być wybieranymi do Rady Najwyższej. Zwróćcie także uwagę na paszport zagranicznego Ukraińca, który nic nie oznacza, a jedynie zaświadcza, że dana osoba jest ukraińskiego pochodzenia. Zorganizował kongres „Diaspora jako czynnik umocnienia państwa Ukraina w społeczności międzynarodowej”. W kongresie wzięło udział ponad dwustu przedstawicieli ukraińskich wspólnot zagranicznych. Poruszono i przedyskutowano dziesiątki kwestii, napisano apel do naszego rządu z konkretnymi propozycjami dotyczącymi rozwoju oświatowych i kulturalnych ukraińskich ośrodków oraz placówek za granicą, głęboko przeanalizowano to, czego potrzebuje diaspora od Ukrainy dla swojego normalnego życia. Zwracam się do rządu Ukrainy z prośbą: założyć instytuty, podobne do lwowskich, na uniwersytetach w Doniecku, Charkowie i Odessie. Potrzeba, aby problemy diaspory badali i znali nie tylko we Lwowie, ale także na wschodzie i południu Ukrainy, bo taka wiedza będzie pracować na jedność regionów naszego państwa. Przecież nasza diaspora, mimo swojego zachodnioukraińskiego i wschodnioukraińskiego pochodzenia, stworzyła za oceanem i tworzy nad Morzem Śródziemnym kulturową, językową, a nawet religijną jedność narodową, szanując wspólnotę Cerkwi Prawosławnej i Greckokatolickiej. We Lwowie byli ludzie z Kanady, Ameryki, Rosji, Kazachstanu; nie było tylko zaproszonych i ważnych gości z Kijowa, którzy polecili swoim urzędnikom witać kongres, zapominając, że na Ukrainie już w czasach radzieckich nasłuchaliśmy się bezprzedmiotowych powitań „z góry”. Zatem zademonstrowano obojętny stosunek państwowego Kijowa do swojego obowiązku nie tylko chwalenia, ale i rozświetlania myślami gwiazd kosmosu ukraiństwa. Ale dla mnie jako przewodniczącego UŚRK to nie nowina. UŚRK to rajski ptak, który ma skrzydła, ale nie ma nóg. Nie ma nie tylko w centrach obwodowych, ale nawet w stolicy swoich struktur terenowych. Wydzielają nam niewielkie środki tylko na przeprowadzenie wydarzeń, a jeśli ktoś z UŚRK musi pojechać do Portugalii czy Kazachstanu, proś o środki gdzie chcesz, albo proś się, jak to udawało mi się dwukrotnie, do świty Prezydenta Ukrainy, który odwiedza dany kraj. Nie pojmuję, dlaczego „Polonia” — polski odpowiednik UŚRK — otrzymuje od państwa 57 milionów dolarów rocznie, ma 97 pracowników, buduje kompleks polskiego uniwersytetu w Wilnie, polskie szkoły na Ukrainie, a ja przyjeżdżam do ukraińskich wspólnot zagranicznych bez kopiejki i wygłaszam patriotyczne przemówienia, jak biedny rebe, którego nikt nie chce słuchać. Wiem, że Ukraina przez swoją służbę dyplomatyczną, ministerstwa oświaty i kultury pomaga diasporze, wydaje miliony hrywien i to dobrze; ale UŚRK tak samo powinno mieć środki na tę pomoc, bo inaczej swoich zadań wykonywać nie będziemy mogli. Mimo naszych apeli w tej sprawie do Rady Najwyższej, asygnaty na działalność UŚRK co roku zmniejszają. Chcę zwrócić uwagę zjazdu na smutny fakt. Przez lata niepodległości ukraińska władza ani razu nie zatroszczyła się o eksport kultury narodowej, a przede wszystkim wybitnych dzieł ukraińskich pisarzy. Jako Ambasador Ukrainy w Polsce byłem świadkiem tego, że Niemcy co roku opłacają tłumaczenia i wydania przynajmniej pięćdziesięciu książek niemieckich autorów w języku polskim. A w ukraińskim budżecie zupełnie nie ma artykułu na wydawanie ukraińskich filozofów i pisarzy w językach świata. Nasi urzędnicy myślą, że eksport ukraińskiego zboża, żelaza, produktów chemicznych, wyposażenia wojskowego podniesie nasze międzynarodowe znaczenie do takiego poziomu, jak dzieła Szekspira czy Goethego podnoszą znaczenie Anglii czy Niemiec. Nasze zagraniczne dążenia skoncentrowano na gospodarce, a tymczasem nas, Ukraińców, będą postrzegać nie według jakości naszej stali (bo nie gorszą stal i Zachód produkuje), a według jakości ducha, inicjatywnego filozoficznego myślenia, naszego tragicznego losu i walki o swoją godność narodową i samodzielność. Zwracam się do Prezydenta Wiktora Juszczenki z propozycją założenia na Ukrainie Instytutu Iwana Franki z międzynarodowymi uprawnieniami, jakie mają Instytut Goethego w Niemczech i Instytut Cervantesa w Hiszpanii. Instytut Franki powinien otrzymywać środki od państwa i od dobroczynnych obywateli ukraińskich na tłumaczenia i wydania ukraińskich autorów w językach świata. Proszę założyć Międzynarodową nagrodę imienia Iwana Franki, pod względem finansowym równoznaczną z Noblowską Uczestnicy zjazdu państwa prowadzą antyukraińską propagandę, tworzą atmosferę ludobójstwa dla języka i kultury ukraińskiej. Wrogie zagraniczne mass media czują się u nas jak w domu, a dlatego obecnie na każdy egzemplarz gazety ukraińskojęzycznej wydaje się dziesiątki egzemplarzy rosyjskojęzycznych, a tylko jedna dziesiąta, a nawet dwudziesta nakładu książek u nas jest ukraińskojęzyczna. Rosyjskie wydawnictwa zasypały nas swoją produkcją; to kulturowa agresja, którą można i trzeba zatrzymać podatkami za prawo bycia na ukraińskim rynku książki. Rozpasana demokracja i tak zwana wolność słowa w interpretacji przyjezdnych zręcznych mistrzów wulgarnego dziennikarstwa szkaluje ukraińską historię, wymyślając galerie wielkich Ukraińców na czele z Leninem. Na terenach naszego północnego sąsiada aktywistów ukraińskiej diaspory odstrzeliwują, a u naszych zachodnich sąsiadów aktywnie odtwarzają agresywne moskalofilstwo pod pozorem rusiństwa. Niepokoi nas i boli chaos polityczny, który ogarnął demokratyczną koalicję w parlamencie cze-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn