Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Przeładowanie» «Proświty» — przez kogo i po co?

Слово Просвіти, №35 за 2013 рік

Kiedy w oczy wpadł mi artykuł „O sukcesach, przeładowaniu i harmonii duszy”, przemknęło kilka myśli: po co publikować podobny dialog, jeśli w rzeczywistości jest on tylko bezprzedmiotowym dialogiem z pewnymi niezweryfikowanymi faktami, komu potrzebne jest „przeładowanie” ostatniej ustrukturyzowanej ukraińskiej organizacji, jaki jest cel tych pogaduszek w sytuacji w kraju, która ukształtowała się w związku z muzeami, kiedy trwa systemowy atak na wszystko, co ukraińskie, w warunkach zwycięstwa rosyjskiego i posowieckiego elementu w wojnie informacyjnej, przy całkowitym braku charyzmatycznych liderów? Maria KOZAK, członkini Proświty, Lwów Ale kiedy został opublikowany artykuł „Monolog o »przeładowaniu«”, chciało się dodać coś od siebie. Pojawiło się uczucie niepokoju, że pod wpływem emocji zapomnimy, po co jesteśmy w „Proświcie”, i dla abstrakcyjnego „przeładowania” po prostu przestanie ona istnieć jako jedna całość. Być może to cel „przeładowywaczy”… Najpierw trochę subiektywnych myśli o Wasylu Czepurnym, gazecie „Siwerszczyna”, czernihowskiej „Proświcie”. Trzeba oddać sprawiedliwość wieloletniej pracy przewodniczącego czernihowskiej „Proświty” Wasyla Czepurnego. Miło, że kiedy wspomina się o „Proświcie”, czernihowianie znają przewodniczącego, znają organizację, jej sprawy… W wędrówkach po Ukrainie w ręce wpadały różnorodne wydawnictwa proświtańskie, które są w każdym regionie. O gazecie „Siwerszczyna” przed tym dialogiem słyszałam, ale potrzymać w rękach nie było okazji. Dlatego ciekawie było zapoznać się z tym czernihowskim wydawnictwem. Chciało się przeanalizować naświetlanie w gazecie ważnych tematów politycznych, ich konsekwencję. Muszę powiedzieć — to nie jest gazeta proświtańska, to zwykły regionalny tygodnik pod szyldem „Proświty”, że tak powiem, projekt komercyjny. I to wspaniale, że gazeta jest ciekawa dla ogółu, wydawana jest już tyle lat. W dialogu wspomniane jest imię Petra Makowskiego ze Stryja, tak zwane inicjatywy gospodarcze proświtańców. Kiedyś spółdzielnię kredytową, o której wspomina się w artykule, kierował Petro Makowski (on i teraz jest w organach kierowniczych tej instytucji), była ona proświtańska, a potem anulowała tę cechę. Ale do tej pory w pewnej grupie gospodarczej w Stryju eksploatuje się imię „Proświty” i Kościoła greckokatolickiego — bo to działa. O pewnych proświtańskich przedsięwzięciach, które organizował Petro Makowski w Tarnopolu, nawet nie wiedziała tarnopolska „Proświta”. To również o czymś świadczy… Zgadzam się z Wołodymyrem Ferencem, że w tej dyskusji „przeładowanie” to tylko słowo, które brzmi po nowemu, a nie program działań, nie strategiczna wizja. Każda organizacja społeczna może stać się miejscem manipulacji zasadami demokratycznymi jej budowy, jeśli jej członkowie nie są na to gotowi, jeśli nie ma kultury sztywnego przestrzegania statutów, jeśli nie bierze się pod uwagę prostych parametrów podczas wyborów organów kierowniczych — czas przebywania w organizacji, przestrzeganie statutu, opłacanie składek członkowskich, wykonywanie bieżących obowiązków, osiągnięcia. Wtedy bardzo dobrze działają hasła w rodzaju „przeładowanie”, „potrzebujemy młodych” itd. Nie jest tajemnicą, że komsomolski aktyw uczono, jak prawidłowo przeprowadzić zebranie, jak wybierać ponownie, jak manipulować na zebraniach… Te metody są żywe i dziś. Na Ukrainie jest już szereg „przeładowanych” „Proświt”, na czele z „nową krwią”, którym odebrano pomieszczenia w centrum miasta, albo stoją one puste i nic się tam nie dzieje. Jeśli pomieszczenie było sprywatyzowane, to tworzono miejską „Proświtę” w przeciwwadze do rejonowej (na przykład) i zabierano pomieszczenie. A teraz te pomieszczenia są w dzierżawie, tylko nie wiadomo, do kogo ta dzierżawa idzie. A na papierze wszystko ładnie… Na szczęście te przypadki są odosobnione i to zaszczyt zarówno dla Centrali, jak i dla wszystkich proświtańców w terenie. Jeśli chodzi o działalność gospodarczą „Proświty” — i tutaj jest wiele niezbyt pozytywnych doświadczeń i, w końcu, gospodarowanie nigdy nie było celem działalności „Proświty”. Uczyła ona ludzi gospodarować, jej wychowankowie stworzyli organizacje gospodarcze (Masłosojuz, „Silśkyj hospodar” itd.), ale to nigdy nie było jej celem. To, że „Proświtę” można wykorzystać w interesach biznesowych, pograć kolejny raz na patriotycznych uczuciach ludzi — to fakt, i nawet dla kogoś bardzo ciekawy w naszych czasach marketingu wielopoziomowego. Dlatego „Proświta” musi być przede wszystkim organizacją ludzi samowystarczalnych, którzy są połączeni wspólnym światopoglądem, wspólnymi ideami, wspólną wizją przyszłości. I dyskusja musi przenieść się z płaszczyzny „co ma robić »Proświta«” na płaszczyznę „co my (ja) mamy zrobić dla »Proświty«, dla swojego narodu, dla lepszej przyszłości Ukrainy…”. Nie będzie mnie na tym zjeździe ze względu na status, chociaż mój staż w „Proświcie” jest dość znaczący — od samych początków. Ale na tym zjeździe będą agenci służb specjalnych z mandatami, i z prawej, i z lewej strony granicy, i od wewnątrz. Wszyscy będą w wyszywankach. Dlatego proświtańcy, którzy są proświtańcami, powinni uświadamiać sobie, że to będzie ich bój. Inaczej „Proświtę” czeka los Ruchu. My jesteśmy ostatnią wielką realną organizacją, która została na mapie Ukrainy… P. S. Jeśli chodzi o gazety. Każda poważna organizacja powinna mieć jedną centralną gazetę, a regionalne mają prawo do istnienia. „Słowo Proświty” tę misję wypełnia i wielu z ideologicznego punktu widzenia to nie odpowiada. O tym przyszło się przekonać w prywatnych rozmowach. Nawet było nieoczekiwane, że pracownicy niektórych rozkolportowanych wydawnictw są po prostu rozdrażnieni jej istnieniem, chociaż, wydawałoby się, ta gazeta nie jest dla nich konkurencją… zainteresować się ukraińskim życiem, odwiedzić salę wystawową i kupić coś w księgarni Halyny Dolnyk, wieloletniej przewodniczącej odeskiej „Proświty”. W Ukraińskim Domu czekała nas prezentacja książki „Ukraińskie wesele”, wystawa prac Łarysy Demianyszynoj, zastępczyni przewodniczącego Towarzystwa „Proświta” w m. Jużne w obwodzie odeskim, które stały się ilustracjami do tej książki. To wspaniałe wydanie z nutami, wierszami, obrzędowością, pięknymi ilustracjami — drogowskaz do lepszej przyszłości, recepta, że tylko nasze działanie, jedność wyprowadzi nas do tej Ukrainy, o której marzymy. W drodze do domu dzieliliśmy się wrażeniami. Ktoś wspominał, że Tarasa Honczaruka pytano: „Skąd Pan pochodzi?”, dlatego że jego ukraiński wywoływał zazdrość, a on odpowiedział: „Jestem z Odessy i rodzice moi są z Odessy, jesteśmy rdzennymi odesytami”. Spodobał się szczery oddźwięk o Ihorze Sapożnikowie, który „pochodzi z Kronsztadu”: „Początkowo wydawało mi się, że on trochę dostosowuje się do nas, a potem zrozumiałam, że on jest po stronie prawdy”. Dyskutowaliśmy, ile wysiłku musi włożyć Natalia Czajczuk, żeby ten dom żył. Wspominaliśmy, jak śpiewaliśmy przy pomniku Szewczenki, jak kąpaliśmy się w ciepłym morzu i myśleliśmy o powrocie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn