Strona · s. 9strona oryginału ↗
wrażenia uczestników
Слово Просвіти, №35 за 2013 рік
mieszkańcy Ukrainy nie zdołali ochronić swoich bliskich. Myślę, że nasza podróż ma również na celu nauczenie ludzi, jak się bronić. Przecież tak łatwo rozprawiać się z życiem — to zbrodnia. I musimy znać swoje prawa, aby w przyszłości dawać godny odpór przestępcom”. Nina Cwietkowa, m. Kijów: “Te okropności, moim zdaniem, miały miejsce dlatego, że nie działały prawa. Nie działały one przede wszystkim dla uciemiężonych narodów. Na Sołowkach wielu Ukraińców ucierpiało tylko dlatego, że byli Ukraińcami. Za to, że bronili swojego języka, praw, chcieli żyć w ludzkich warunkach, za to, że mieli własne zdanie, które czasami nie pokrywało się ze zdaniem ludzi stawiających siebie ponad prawem. Wnioski trzeba wyciągać. Dlatego dzisiaj na Ukrainie musimy bronić swoich praw, aby straszne wydarzenia pierwszej połowy ubiegłego wieku nigdy się nie powtórzyły”. Jurij Derkacz, sołtys wsi Iwaniwka w obwodzie kijowskim: “Mam niejednoznaczne wrażenie zarówno z tej podróży, jak i z tej, która odbyła się cztery lata temu. Mieliśmy ciężką drogę, noce w autobusie, ale nawet nie potrafimy sobie wyobrazić, jak czuli się ci chłopcy i dziewczęta, których pędzono na północ etapem, którzy w chłodzie i głodzie cierpieli nieludzkie męki. Cóż to za niesprawiedliwość! A ile mąk wycierpiał wielce doświadczony ostatni ataman Siczy Zaporoskiej Petro Kałnyszewski… Jadę tutaj po to, aby jeszcze raz naładować się tą energią, która jest mi potrzebna do życia, do walki o sprawiedliwość, po to, by być gotowym na próby. Ukraińcy powinni wiedzieć, co działo się za reżimu totalitarnego”. Roman Pidłużny, m. Kołomyja: “Mnie najbardziej poraziła wielkość budowli Kremla Sołowieckiego. Tutaj wszystko oddycha historią, w tym i — „Pielgrzymka na Sołowki” odbyła się już po raz piętnasty. Kto ją zapoczątkował? Kiedy Pan dołączył do tej szlachetnej sprawy? — Zapoczątkowali ją dysydenci, którzy wyszli z więzień w ostatnich latach istnienia Związku Radzieckiego: Wasyl Owsijenko, Jewhen Swerstjuk; a także poeci demokraci Iwan Dracz, Dmytro Pawłyczko oraz wszyscy ludzie, którzy zgłosili się, by odwiedzić te miejsca. Kiedy krajoznawca Jurij Dmitrijew odnalazł mogiły i stało się wiadome, gdzie jest miejsce rozstrzelania „Sołowieckiego po ukraińsku. Kiedy uświadamiasz sobie, jakie tortury przeszli nasi rodacy, zaczynasz rozumieć, że staliśmy się niepodległym państwem nie w ostatniej kolejności dlatego, że oni tutaj pozostali”. Iwan Kuźmyn, ksiądz: “Jako ksiądz uważam, że każdy Ukrainiec powinien był odwiedzić te surowe ziemie, gdzie spoczywają tysiące niewinnie uśmierconych synów i córek Ukrainy, i pokłonić się ich pamięci. Dla mnie była to duchowa podróż, z celem zobaczenia, gdzie przebywał ostatni koszowy ataman Siczy Zaporoskiej. Dzięki Panu przeżył długie życie i pokazał ducha, chwałę naszego narodu”. Wiaczesław Tymczenko, kierowca: “Pokłonić się najlepszym ludziom naszego narodu, wspomnieć ich — to mój obowiązek. To, że mam taką możliwość, to wielki zaszczyt. Byłem tu już siódmy raz, ale chyba najbardziej ze wszystkich lat poraziło mnie tegoroczne wystąpienie przedstawiciela „Memoriału”, który zaznaczył: „Ta strona historii, niestety, jeszcze nie została przewrócona”. Deputowana Rady Miejskiej Kijowa Witalina Szłapak: „Represje nie powinny się powtórzyć w przyszłości” — W tym roku Hryhorijowi Petrowyczowi bardzo ciężko przychodziła organizacja tej podróży. Jak Pani dołączyła do jej przeprowadzenia? — Moje spotkanie z Hryhorijem Petrowyczem Kucenką odbyło się pod koniec grudnia 2012 roku. Opowiedział mi o tym projekcie, o instytucjach i organizacjach, które go wspierają, i zwrócił się o pomoc. Tę kwestię należało zbadać, uzasadnić wykorzystanie środków z miejskiego etapu”, Ukraińcy pojechali tam, postawili dębowy krzyż, zapoczątkowując „Sołowiecką pielgrzymkę”. Wtedy ta droga nie była przetarta, dlatego była bardzo ciężka. Dołączyłem do tej pielgrzymki siedem lat temu. Staraliśmy się zrobić wszystko, aby uczcić naszych rodaków i ludzi, którzy tam zginęli. Z czasem podróże stały się zorganizowane — pod egidą Instytutu Pamięci Narodowej, ale w ostatnich latach wszystko jest zwijane. Władza się tym nie przejmuje, dlatego budżetu. Zaproponowałam Hryhorijowi Petrowyczowi, aby towarzystwo, zgodnie z kodeksem budżetowym, zwróciło się ze swoimi propozycjami do głównych dysponentów środków budżetowych — Departamentu Komunikacji Wewnętrznej. Kiedy informacje o podróży przekazał Departament, wniosłam kwestię jej finansowania na stałą komisję Rady Kijowskiej ds. budżetu i rozwoju społeczno-gospodarczego, osobiście referowałam tę sprawę i przekonywałam deputowanych o konieczności wsparcia takiej podróży na szczeblu miejskim. Musi być wsparcie i na szczeblu państwowym, przecież trzeba znać swoją historię. Deputowani ze zrozumieniem odnieśli się do tego, stało się to sprawą społeczności. I jeśli nie my, to nikt tego nie będzie robił. I dlatego po raz kolejny zawieźliśmy na Wyspy Sołowieckie przez Sankt Petersburg, Pietrozawodzk, Miedwieżjegorsk delegację 36 osób. Najwybitniejsi ludzie, którzy mogliby przyczynić się do rozwoju ukraińskiej kultury i duchowości, zginęli na tych dalekich północnych terytoriach. Potrzebne jest tylko znikome w skali Ukrainy wsparcie — 100 tysięcy hrywien na jeden autobus. Można by organizować duże grupy naukowców, duchowieństwa, działaczy kultury, nieobojętnych na temat represji. A tam nas zawsze zapraszają i czekają. — Czy dotknęły Panią rodzinę stalinowskie represje? — Mój dziadek, jego dwaj bracia byli na Biełomorkanałe za odmowę wspierania kolektywizacji we wsi. Siedzieli także moja babcia, mój ojciec. Doszło i do mnie. Kiedy służyłem w armii za znajomość z moskiewskimi dysydentami, za czytanie zakazanych książek i niektóre wypowiedzi w tej sprawie, ja też otrzymałem swój wyrok i przebywałem w trzech obozach w Mordowii i na Uralu oraz w pięciu więzieniach Związku Radzieckiego. — Proszę wymienić znaczące lata, w które „Sołowiecka pielgrzymka” zapadła w pamięć szczególnie. — W zeszłym roku na Sołowkach ustawiliśmy znak pamięci z napisem „Wieczna pamięć rodakom ofiarom represji reżimu totalitarnego”. Tam nie ma żadnej narodowej Na wiecu żałobnym na miejscu rozstrzelania więźniów politycznych, obok kamienia z napisem „Sołowieckim więźniom” występuje Hryhorij Kucenko Przewodniczący Kijowskiego towarzystwa więźniów politycznych i represjonowanych Hryhorij Kucenko: „Nasza delegacja reprezentuje niepodzielny i zjednoczony naród”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
