Strona · s. 15strona oryginału ↗
Świadectwo przyjaźni
Слово Просвіти, №35 за 2017 рік
Kiedy dziecko zna pieśni swojego narodu, ma kręgosłup — Sfera objęcia społeczeństwa współczesnym kobzarstwem — czyli festiwale, cech kobziarzy, poszczególne występy — czy jest wystarczająca, aby tradycja trwała? — Nie dziwcie się, ale myślę, że wystarczająca. I tak jak jest, tak na danym etapie może być. Spójrzmy wokół: czy zapotrzebowanie na naszą sztukę wśród tych ludzi, którzy teraz przechodzą obok nas, jest duże? Nie, niestety, nie jest duże. Dlatego, odpowiednio, liczba kobziarzy obecnie też nie jest wielka. Chciałoby się, aby jednocześnie ze wzrostem świadomości narodowej rosła też potrzeba kultury narodowej. W naszym mętnym, multikulturowym czasie każdy ma teraz wolność wyboru… Można, powiedzmy, założyć markowe cudzoziemskie ubranie i jak wiewiórka w kołowrotku gonić za modą, glamourem, iluzją prestiżu… A można włożyć rodzimą wyszywankę i czuć więź z przodkami, z Wszechświatem, tradycją, to uzdrowienie organizmu, to ochrona. — Pieśń również jest w tym systemie? — I tak samo pieśń, tak samo kobzarstwo: tylko dla wyrafinowanych ludzi, którzy duszą i świadomością do tego dorośli. — Ma Pan takie piękne sformułowanie, że pieśń leczy nie tylko duszę, może leczyć też naród, jeśli ta pieśń jest właściwa. Jak to działa? — Pieśń będzie leczyć duszę narodu, kiedy od małego, od lat szkolnych — i w domu, i w szkole, dzieci będą uczyć się i śpiewać pieśni swojego narodu. Począwszy od kołysanek, dalej — o miłości do rodziców, później — do dziewczyny czy chłopaka, do swojego kraju. No i oczywiście pieśni patriotyczne — o kozakach, o strzelcach siczowych, o atamanach z Chołodnego Jaru, o powstańcach UPA… I wtedy u wychowanego na tych pieśniach dziecka pojawia się poczucie, że ma jakiś kręgosłup w tym życiu, jakiś magnes, jakieś zakotwiczenie. — …oś, wokół której można się obracać? — Tak. I trzymać się, żeby nie upaść i nie zboczyć z życiowej drogi. Wtedy nawet dziecko będzie czuło, że może za pomocą tych pieśni budować swoją wewnętrzną siłę, wewnętrzny potencjał, że obok innych narodów również ma cenne osiągnięcia. I może obok nich czuć się równym i samowystarczalnym. Nawet pomimo tego, że te narody mają lepsze osiągnięcia (lepsze zarobki, bardziej komfortowe życie). I razem z tym młody Ukrainiec będzie rozumiał, że u nich przecież nie tylko poziom życia jest lepszy, ubrania i jedzenie bardziej jakościowe. Ale przecież tam jest szacunek do przodków, do przyrody, do świętych miejsc, do rodzimego światopoglądu i kultury… Tak jak dla Japończyków szczyty Fudżijamy to coś znacznie więcej niż po prostu góry, a dla Hindusów głęboki Ganges to coś znacznie więcej niż po prostu rzeka, tak i dla nas wszystko to, co odziedziczyliśmy po przodkach, musi być uświadamiane jako największa świętość, do której trzeba zawsze dążyć, którą trzeba chronić, pielęgnować, poznawać przez całe życie, i tylko wtedy to życie będzie maksymalnie pełnowartościowe, sensowne i Bosko-radosne. Rozmawiała Tetiana KOHUTYCZ, Użhorod. Olga OSYPĘKO, wiodący pracownik naukowy muzeum S. S. Hułaka-Artemowskiego, m. Horodyszcze, obwód czerkaski. Taras Szewczenko o Semenie Hułaku-Artemowskim. Właśnie zapiski poety w dzienniku najpełniej oddają jego uczucia i stosunek do Semena Hułaka-Artemowskiego, swojego ziomka i wielkiego przyjaciela jeszcze od 1838 roku, człowieka, który nie odwrócił się od Tarasa nawet w dekadzie strasznej służby wojskowej (w odróżnieniu od wielu). Przecież Semen pisał do zesłańca ciepłe listy, przysyłał pieniądze. Czyli wspierał i moralnie, i materialnie. Szewczenko bardzo to cenił, bo to prawda, że prawdziwy przyjaciel poznaje się w biedzie… Dlatego odpowiadał tą samą miłością, szacunkiem i bezgraniczną wdzięcznością. O czym czytamy w dzienniku. Bo kiedy Kobziarz powrócił do Petersburga, to chyba pierwszą osobą, z którą się przywitał, do której zawitał, był Semen. Oto chronologia przyjaźni Semena Hułaka-Artemowskiego i Tarasa Szewczenki według zapisów w dzienniku naszego genialnego poety i malarza… 28 marca. O trzeciej godzinie wróciłem do domu i objąłem mojego serdecznego Semena Artemowskiego. A po pół godzinie byłem już w jego domu, jak w swojej rodzinnej chacie. Wiele rzeczy wspomnieliśmy i przegadaliśmy, a jeszcze więcej nie zdążyliśmy ani wspomnieć, ani przegadać. Dwie godziny minęły szybciej niż jedna minuta. Pożegnałem się ze swoim drogim Semenem. 31 marca. Wieczór spędziłem u Semena. 2 kwietnia. Wieczorem w cyrku-teatrze słuchałem „Brązowego konia”. Błyskotliwa inscenizacja i nic więcej. Jeden starzec Pietrow i Semen ze sławą podtrzymali „Brązowego konia”. A reszta — byle co. 4 kwietnia. O trzeciej godzinie zjadłem obiad z Dziubinem. Wieczór spędziłem u Semena… 7 kwietnia. Wieczorem poszliśmy z Michajłowem do Semena i nie zastaliśmy go w domu. 10 kwietnia. Śnieg, błoto, wstręt; nie zważając na to wszystko, wyruszyliśmy, czyli ja, Semen i M. Łazarewski, do Akademii obejrzeć wystawę. Z wystawy poszliśmy na obiad do hrabiny Anastazji Iwanowny. Halina TWARDOWSKA, pracownik naukowy Nowogrodzko-Wołyńskiego literacko-pamięciowego muzeum Łesi Ukrainki. Być artystą marzył jeszcze od dzieciństwa. „Odkąd pamiętam — opowiada Wiaczesław — pasjonuję się rysowaniem. W latach szkolnych brałem aktywny udział w konkursach plastycznych, zajmując miejsca na podium”. Wyższe wykształcenie zdobył w Kosowskim Instytucie Sztuki Stosowanej i Dekoracyjnej Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuk Pięknych, doskonale opanowując techniki malarstwa sztalugowego, rysunku, ikonopisarstwa, malarstwa ściennego, witrażu, mozaiki, grawerowania na kamieniu. W 2009 roku malował kapliczkę św. Wołodymy-
13 kwietnia. Od M.D. Starowa pojechaliśmy z Semenem do M.W. Ostrogradskiego. Ostrogradski z rodziną wyjeżdża na lato do Małorosji. Zaprosiłby, mówi, i Semena, ale boi się, że w guberni połtawskiej dla niego nie wystarczy słoniny... Jadłem obiad u Semena, wieczór spędziłem u hrabiny Anastazji Iwanowny. 21 kwietnia. Wieczorem poszedłem do teatru. Przedstawienie ogólnie było dobre, a uwertura „Wilhelma Tella” błyskotliwa... Semen w roli ojca Lindy de Schumani jest bardzo dobry. 22 kwietnia. Bez żadnego celu błąkałem się do obiadu, tylko już nie sam, a z Semenem. A wieczorem z Semenem poszliśmy do ziomkini M.L. Mokryckiej... 23 kwietnia. Wczoraj umówiliśmy się z Semenem, że dzisiaj o pierwszej godzinie pojedziemy obejrzeć dacze. Równo do dwunastej była cudowna pogoda, a potem zaczął padać deszcz... Przesiedzieliśmy cały dzień w domu, czytaliśmy Humboldta... 25 kwietnia. Poszedłem do Akademii na wystawę. W pierwszej sali spotkałem się z Żemczuznikowem, a w ostatniej z Semenem. Z Akademii pojechaliśmy z Semenem na stronę petersburską szukać daczy. Dacze znaleźliśmy, zostawiliśmy zadatek i o szóstej godzinie wieczorem przyjechaliśmy do domu. Wieczorem z Semenem byliśmy u M.I. Pietrowa, słuchaliśmy nieskończonych i bezowocnych rozmów o emancypacji. 30 kwietnia. Poszliśmy z Semenem do Ogrodu Letniego z zamiarem obejrzenia pomnika Kryłowa. Po drodze wstąpiliśmy do Soboru Kazańskiego obejrzeć obraz Briułłowa. 2 maja. Byliśmy z Semenem w Ermitażu, w dziale dawnej i nowej rzeźby. Z Ermitażu poszliśmy na wystawę kwiatów. 6 maja. Pojechaliśmy z Semenem do Engelhardta, nie zastaliśmy go w domu. Wstąpiliśmy do Kuroczkina, a potem do ziomkini M.S. Krzisevicz, i ona nas powitała wesoła, młoda, jak i dziesięć lat temu. 7 maja. Od dziesiątej do dwunastej godziny Semen ze swoim uczniem śpiewał różne duety, a Aleksandra Iwanowna im akompaniowała na fortepianie, a ja słuchałem i czasem im klaskałem. 9 maja. Wieczorem byliśmy z Semenem u drogiej Grinberg. Ona dużo i cudownie śpiewała. 11 maja. Wieczorem z Semenem byliśmy u hrabiny A.I. Tołstoj i wróciliśmy o czwartej godzinie rano. Na wielką radość gospodyni ostatni wiosenny wieczór był ożywiony, jak zawsze, i nadzwyczaj wesoły. Semen i mademoiselle Grinberg byli duszą wspólnej radości. 20 maja. Wieczorem byłem u Semena, i czarująca Aleksandra Iwanowna grała najlepsze fragmenty z „Trubadura”. Grała błyskotliwie. Jak możemy się przekonać, po przyjeździe do stolicy Szewczenko już z Hułakiem-Artemowskim spotykają się niemal codziennie, faktycznie byli nierozłączni. Zwłaszcza w pierwszym miesiącu. W maju przyjaciele widywali się już rzadziej, bo u Wielkiego Kobziarza pojawiają się nowi i nowi znajomi oraz przyjaciele. Wszak jego poetycka sława przyciągała nowych wielbicieli. Jak pisał Taras w liście do komendanta umocnień nowopietrowskich (gdzie odbywał zesłanie) Iraklija Uskowa, „ziomkowie (w Petersburgu) noszą mnie na rękach”. Jednak przyjaźń dwóch świateł naszej kultury w niczym nie przygasła. Świadectwem tego jest też znana pieśń w opracowaniu S. Hułaka-Artemowskiego „Stoi jawor nad wodą” (sierpień 1858 r.), poświęcona jego drogiemu towarzyszowi, którą Szewczenko bardzo lubił. Przyjaźń trwała aż do śmierci Tarasa, na którą Semen Hułak-Artemowski odpowiedział szczerym smutkiem i wraz z innymi odprowadził swojego przyjaciela w Wieczność. A także zorganizował koncert charytatywny, środki z którego przekazał krewnym Kobziarza. Smutek Semena po Tarasie nigdy nie mijał. Dobrze rozumiał, jakiego geniusza, jakiego Tytana straciła Ukraina i nasz naród. Wacław wszedł do piątki najlepszych studentów do udziału w plenerze „Malarstwo. Pejzaż Czerkaszczyzny — 2012”, poświęconego 105. rocznicy śmierci malarza Jana Stanisławskiego. Pojawiła się seria obrazów: „Miejscami Szewczenkowskimi”, „Bez Nieczuja-Lewickiego”, „Sam w polu”, „Dęby kozackie”, „Wschód słońca” i inne. Jego prace eksponowano na wystawie malarstwa „Kraj Szewczenkowski”, przyуроczonej 130. rocznicy założenia szkoły artystycznej i uczczenia pamięci Kobziarza w mieście Kosów. Także wielokrotnie reprezentował Nowogród Wołyński na przeglądach twórczości, wystawach mistrzów na corocznym święcie „Źródła Łesi”. Wiele jego prac znajduje się w prywatnych kolekcjach ziomków. Obecnie dorobek twórczy W. Pyłypenki liczy ponad 150 prac malarskich, ale artysta nie zatrzymuje się na osiągniętym. Mija 160 lat od czasu, gdy, tuż po zwolnieniu z zesłania, Taras Szewczenko zaczął prowadzić swój dziennik (nazwany przez niego „Dziennikiem”). Pierwszy zapis zrobiono 12 czerwca 1857 roku, a ostatni — 13 lipca 1858 roku. Młoda latorośl kraju Łesi. W ramach obchodów 30-lecia od dnia zapoczątkowania „Źródeł Łesi” w Muzeum wybitnej poetki odbyła się wystawa indywidualna młodego artysty z Horodnicy Wacława Pyłypenki, na której artysta przedstawił 27 swoich obrazów. Wśród eksponowanych prac — krajobrazy rodzinnego kraju i innych malowniczych zakątków Ukrainy, wizerunki różnorodnych roślin i zwierząt, portrety.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
