Strona · s. 6strona oryginału ↗
Przekazać całą prawdę…
Слово Просвіти, №35 за 2017 рік
Walentyn JABŁOŃSKI. Zakończenie. Początek w nr 33 z 2017 r.
I ostatnie: rewolucja ukraińska nie miała w praktyce światowej analogii, nie było kogo naśladować, z kogo brać przykład. Sami tworzyli teorię swojej walki i sami ją wcielali w życie; była ona skierowana jednocześnie przeciwko trzem okupantom, i dlatego zwycięstwo w niej wymagało bezgranicznej ofiarności i heroizmu narodu ukraińskiego. Radykalnie nastawieni polscy autorzy wykorzystali tragedię wołyńską do rozpalania konfrontacji między Polakami a Ukraińcami, co w końcu przerodziło się w uznanie przez Sejm Polski działań UPA i OUN za ludobójstwo przeciwko Polakom. Jak podkreśla J. Daszkiewicz, „Polska doprowadzona manipulacjami historii do stanu prawdziwej antyukraińskiej histerii <…>. Ze strategicznego partnera przekształca się w strategicznego wroga, a z adwokata Ukrainy w advocatus diaboli <…> Polska uwierzyła, że w ultymatywnej formie może dyktować Ukrainie, jak ona ma „obchodzić” wydarzenia wołyńskie, odnawiać pomniki-memoriały ku czci polskich zwycięstw nad Ukraińcami itd….” Osiągnięcia polskich historyków i literatów w sprawie tragedii wołyńskiej są znacznie większe od naszych, lecz nie zapominajcie, że w polskiej historii i kulturze nie było Wielkiego terroru, „Związku Wyzwolenia Ukrainy”, rozstrzelanego odrodzenia, u nich nie było „starszego brata”, do którego trzeba było się równać itd. W tym samym czasie polska historiografia, jak podkreśla J. Daszkiewicz, przebywa w niewoli stworzonych mitów „o wielkości historycznej Polski, o wielkim cywilizacyjnym wkładzie Polaków w kulturę Wołynia, o Ukraińcach-rzeźnikach, że Ukraińska Powstańcza Armia powstała tylko po to, żeby rżnąć Polaków, że banderowcy dokonali masowych morderstw Polaków, aby wcielić w życie projekty czystek etnicznych tego regionu, które oni zręcznie ukryli” itd. Znaczącym krokiem naprzód jest koncepcja Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, że odliczanie ukraińsko-polskiej konfrontacji należy prowadzić od początku II wojny światowej na Chełmszczyźnie. Uważamy, że polsko-ukraińska konfrontacja rozpoczęła się od 1918 r., od walki dopiero co utworzonej ZURL z Polakami i w szerszej skali od 1920 r., od zerwania przez Piłsudskiego podpisanego sześć miesięcy wcześniej traktatu warszawskiego o współdziałaniu z URL, podpisaniem układu z Radziecką Rosją, okupacji Galicji i Wołynia przez Polskę i trwała ponad 25 lat w warunkach postwersalskiej Polski, niemieckiej okupacji. Znaczącym postępem w badaniu tragedii wołyńskiej przez ukraińskich uczonych są nowe podejścia dotyczące jej traktowania: ☑ „sprawa Wołynia była logicznym następstwem wydarzeń poprzednich dwóch dziesięcioleci (J. Daszkiewicz); ☑ odpowiedzialnymi za śmierć ludzi cywilnych są konkretni zbrodniarze, a nie naród ukraiński i jego formacje zbrojne, uczestnicy ukraińskiego ruchu powstańczego w całości (J. Isajewycz); ☑ o obopólnej odpowiedzialności stron w międzynarodowej konfrontacji (Ju. Slywka i Ju. Kyryczuk); ☑ o starciu w Zachodniej Ukrainie między sobą dwóch nacjonalizmów — ukraińskiego i polskiego (A. Zaszkilniak); ☑ że „w szeregu przypadków niemożliwe jest ustalenie prawdziwych winowajców zbrodni ze względu na działalność w latach 1943–1944 na Wołyniu uzbrojonych grup różnego pochodzenia (W. Hoszowska); ☑ bardzo wiele ofiar, które lekkomyślnie przypisuje się „ukraińskim nacjonalistom” lub, z przeciwnej strony, „polskim najeźdźcom”, padło w rzeczywistości ofiarą morderstw kryminalnych, które nie mają żadnego związku z narodowością ani ofiar, ani zabójców” (T. Olszański). Podsumowując powiedziane, chciałbym na 100. rocznicę Rewolucji Ukraińskiej oraz 75-lecie UPA podkreślić dla pamięci i przypomnieć światu (a w szczególności Polsce), że Wołyń — to ukraińska ziemia, i dlatego dziesiątki tysięcy wołynian oddały swoje życie za nią. Przez wieki na Wołyniu obok Ukraińców żyli przedstawiciele różnych mniejszości narodowych, wzajemne stosunki między którymi były różne. Połowa XX wieku odznaczyła się gwałtownym pogorszeniem stosunków polsko-ukraińskich, których echo słychać do dziś. Bez osiągnięcia wzajemnego zrozumienia między nami w tej kwestii niemożliwe jest obronienie naszych narodów, w tym także Europy przed powtórzeniem się podobnego. Zasadniczą kwestią jest tutaj wyjaśnienie przyczyn tragedii. Niestety, na przeszkodzie temu u Polaków stoją stworzone przez nich mity — historycznej Polski, wniesionego wkładu w cywilizację Wołynia, obraz mitycznego wroga — UPA, która powstała tylko po to, żeby rżnąć Polaków, a także stereotyp Ukraińca-rzeźnika. My nie narzucamy innym narodom mitów i stereotypów, kierujemy się w swoich wnioskach faktami historycznymi, etyką naukową i moralnością chrześcijańską. Bezperspektywiczne są także próby określania, kto ponosi większą odpowiedzialność za tragedię wołyńską po siedmiu dziesięcioleciach od niej. To droga w nieskończone donikąd z dwiema (w naszym przypadku z trzema) niewiadomymi. Badania wielkiej kohorty ukraińskich uczonych, przytoczone w książce nasze materiały są niezaprzeczalnym dowodem, że jedną z głównych przyczyn tragedii wołyńskiej było rażące naruszenie przez Polaków praw narodowych i religijnych Ukraińców na Chełmszczyźnie, co wywołało w latach 1941–1942 falę konfrontacji z morderstwami liderów opozycji, tak zwanych mężów zaufania, maruderstwem, podpaleniami wsi, które przeniosło się przez rzekę Bug na Wołyń i stało się tą iskrą, która podpaliła ognisko tragedii wołyńskiej. Niestety, większość polskich historyków odmawia uwzględnienia tego faktu. Przeprowadzone badania pozwalają nam wyciągnąć wniosek, że polsko-ukraińska konfrontacja w XX wieku rozpoczęła się od 1918 roku, od zbrojnego napadu Polaków na Zachodnioukraińską Republikę Ludową, okupacji Galicji i Wołynia przez Polskę i trwała ponad 25 lat w warunkach autorytarnego polskiego reżimu z polonizacją, kolonizacją, rewindykacją, pacyfikacją, uwięzieniami Ukraińców w obozach koncentracyjnych „Bereza Kartuska” i Jaworzno, antyukraińskimi represjami na Zakerzoniu i w okupowanej przez Niemców Wołyniu, deportacjami Ukraińców z Polski i Polaków z Ukrainy, operacją „Wisła” z ofiarami w ludziach. Apogeum polsko-ukraińskiej konfrontacji stał się 1943 rok, kiedy ukraińska policja pomocnicza przeszła do UPA; kiedy Niemcy zaczęli angażować do działań represyjnych przeciwko ludności ukraińskiej stworzoną przez nich w 1942 roku polską administrację miejscową i policję pomocniczą; kiedy Londyński rząd emigracyjny stworzył na Wołyniu sieć polskich formacji podziemnych, ich bazy jako swoje zaczęli wykorzystywać czerwoni partyzanci, którzy przenikali tutaj z Białorusi. W ten sposób, na tle II wojny światowej rozgorzała ukraińska trójstronna (niemiecko-ukraińska, polsko-ukraińska i bolszewicko-ukraińska) wojna, która otrzymała nazwę tragedii wołyńskiej i która stopniowo rozprzestrzeniła się na Galicję, później — na Zakerzonie. Dać odpowiedź na pytanie, kto był inicjatorem i głównym organizatorem tej konfrontacji, zwłaszcza po 70 latach od jej powstania, jest praktycznie niemożliwe, ponieważ takich dokumentów jak dotąd nie znaleziono; po drugie, na Wołyniu, w jej lasach, w tym czasie powstały różne ugrupowania militarne i paramilitarne, a także tak zwane „grupy błądzące”, w większości maruderów; nie można nie brać pod uwagę także prowokacyjnej działalności „specjalnych grup i oddziałów NKWD oraz niemieckich okupantów” (W. Hoszowska). Wreszcie, poszczególni atamani tych ugrupowań chwalą się swoim udziałem w prowokacjach. I ostatnie. Nie zapominajmy także o pozytywnej roli liderów w różnych konfrontacjach, którzy uchronili Ukrainę przed żywiołową żakerią i atamańszczyzną. Prawdziwy charakter tragedii wołyńskiej można zrozumieć tylko w kontekście całej historii, w tym historii stosunków polsko-ukraińskich oraz wydarzeń II wojny światowej. Ukraińcy nie mieli innej drogi zdobycia niepodległości, jak walka z okupantami. Przy tym Ukraińcy pretendowali nie do cudzych ziem, a jedynie do swoich. Wielkim błędem ZSRR, w szczególności Stalina, było to, że tak łatwo zgodzili się na konferencji jałtańskiej na linię Curzona, na włączenie staroukraińskich ziem — Łemkowszczyzny, Podlasia, Posania i Chełmszczyzny, w skład Polski. Podsumowaniem tragicznej niemiecko-polsko-bolszewicko-ukraińskiej konfrontacji stały się ogromne ofiary, statystyka o których cierpi na wielką niedokładność. Ale to i nie dziwi. Dokładne dane o skali ofiar II wojny światowej poznaliśmy dopiero niedawno, 70 lat po zakończeniu wojny. Poniesione przez uczestników ukraińsko-polskiej konfrontacji ofiary przede wszystkim są na sumieniu Londyńskiego emigracyjnego rządu polskiego, który faktycznie inspirował te wydarzenia. Nie mniejsza wina leży na Piłsudskim i jego następcy Mościckim — autorach idei stworzenia autorytarnej mononarodowej Polski z właściwymi jej metodami zarządzania. Nie można pominąć udziału Niemców i bolszewików w wyniszczaniu ukraińskich patriotów, w prowokowaniu przez nich międzyetnicznych konfrontacji. Polscy politycy prawnie nieprawomocną decyzją
Sejmu, przygotowanym na podstawie metodycznie niewiarygodnych danych, z naruszeniem zasady historyzmu oraz związków przyczynowo-skutkowych, chciano upokorzyć Ukrainę, szkalować działalność UPA. Skłaniając nasze głowy przed jasną pamięcią Bohaterów UPA w 75. rocznicę jej powstania, oświadczamy, że nigdy nie uznamy decyzji, które są sprzeczne z prawdą historyczną, sprawiedliwością prawną i moralnością chrześcijańską. Całą winę za tragedię wołyńską Polska próbuje zrzucić na stronę ukraińską, ale wybaczcie: • kto rozpoczął w 1918 r. we Lwowie wojnę przeciwko Zachodnioukraińskiej Republice Ludowej? • kto naruszył w 1920 r. umowę warszawską i internował armię URL w obozach w Kaliszu? • kto podpisał 18.03.21 r. traktat ryski między Polską a Rosją, zrywając tym samym umowę warszawską między Ukrainą a Polską? • kto zamykał ukraińskie szkoły i katedry, niszczył ukraińskie cerkwie, przeprowadzał rewindykację, polonizację, kolonizację Wołynia i Galicji, pacyfikację Ukraińców? • kto zorganizował obozy koncentracyjne dla Ukraińców w Berezie Kartuskiej i Jaworznie? • kto rozstrzelał wziętych do niewoli galicyjskich obrońców Ukrainy Karpackiej na Przełęczy Wereckiej w 1939 roku? • kto wszczął przesiedlenia Ukraińców z Polski i Polaków z Ukrainy, zorganizował akcję „Wisła” z licznymi ofiarami w ludziach? • kto rozpoczął represje przeciwko Ukraińcom zza linii Curzona, które, przenosząc się przez rzekę Bug na Wołyń, stały się tą iskrą, która rozpaliła ognisko tragedii wołyńskiej? Szanowni Panowie Polacy! Czyż tego nie było w historii Polski XX wieku i nie ma tego w Waszej pamięci narodowej? A przecież zawiera to znacznie więcej podstaw do oskarżenia Polski o ludobójstwo, niż te, które Wy stawiacie Ukrainie. Więc może lepiej najpierw odkupić własne grzechy, a potem brać się za cudze. Udajmy się najpierw sami do cerkwi czy kościoła, postawmy świecę i zwracając się do Najwyższego z modlitwą, poprośmy Go: „I odpuść nam nasze winy jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Może to zmusi nas do refleksji nad tym, co przeżyliśmy, i ta modlitwa stanie się swoistym amuletem przed powtórzeniem podobnych tragedii. I jeszcze jedno: dopóki Ukraina istnieje, możecie spokojnie czuć się za jej plecami, a nie daj Boże osłabienia Ukrainy — wtedy poczujecie, czym jest wojna hybrydowa i aneksja Waszych prawowitych terytoriów. Wreszcie, wielu z Was nie podobają się nasi bohaterowie narodowi, a może i nam nie podobają się Wasi bohaterowie, jednak nie składamy z tego powodu żadnych oświadczeń, nie stawiamy Wam pretensji. I nie zapominajcie, że nasi bohaterowie nie rościli sobie praw do Waszych ziem, nie wyrządzili tam żadnej szkody. Logiczne byłoby w planie międzynarodowym nałożyć tabu na podsycanie wrogości i nienawiści między narodami, na propagandę nienawistnych teorii i poglądów, na pozasądowe formułowanie bezpodstawnych oskarżeń o zbrodnie, zniewagi, ludobójstwo.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
