Strona · s. 11strona oryginału ↗
Mykoła Łysenko, Rówieńszczyzna i świat
Слово Просвіти, №35 за 2018 рік
Anatolij ZBOROWSKI, m. Irpień obwodu kijowskiego. Niedawno w Równem ukazało się drugie, zmienione i uzupełnione wydanie książki „Na drodze do Europy. Mykoła Łysenko i Rówieńszczyzna” (redaktorzy-opracowujący — profesor Instytutu Sztuki Bohdan Stolarczuk i bibliotekarka Rówieńskiej Dziecięcej Szkoły Muzycznej nr 1 im. M. W. Łysenki Switłana Połewyk). Wydanie zawiera dokumenty archiwalne, które świadczą o pobycie twórcy ukraińskiej muzyki klasycznej Mykoły Łysenki na Rówieńszczyźnie. Scharakteryzowano także drogę życiową i działalność pionierską utalentowanego kompozytora i organizatora ukraińskiego życia muzycznego, który pochodził ze starszyzny kozackiej. W 1867 roku 25-letni Mykoła Łysenko odwiedził Równe i niektóre inne miasta Wołynia, będąc w drodze na studia do konserwatorium w Lipsku. Syn artysty Ostap Łysenko wspominał o pracy ojca nad operą „Taras Bulba”. Mykoła Łysenko opowiedział o swoim pobycie w mieście Dubno: „To wielka rzecz, kiedy kompozytorowi udaje się odwiedzić te miejsca, w których kiedyś żyli lub żyją jego bohaterowie. Wiem to po sobie. Polskie obrazy w operze prawie wszystkie są natchnione tym, co widziałem i czułem w Dubnie”. W wydaniu mowa o licznych koncertach i imprezach ku czci kompozytora w ciągu XX i na początku XXI wieku. Ciekawe, że 100-lecie urodzin Mykoły Łysenki na Wołyniu obchodzono podczas niemieckiej okupacji w 1942 roku. Znów odrodziła się działalność „Proświty”. W szczególności na Święcie Pieśni z okazji jubileuszu Łysenki wystąpiły chóry proświtańskie z Równego i okolicznych wsi — Derewianego, Hłynok, Szubkowa i Obarowa. W czerwcu 1942 roku na Wołyniu koncertowała Kijowska Kapela Bandurzystów im. T. Szewczenki. Gazeta „Wołyń” odnotowywała o jej występach: „Ech, sławni, sławni kijowianie! Jesteśmy Wam wdzięczni za Wasze pieśni, za Waszą muzykę, za ową przesławną bandurę, przez którą nie jeden „bandurzystą został”. Śpiewajcie, grajcie, dźwiękami lećcie do wszystkich zwątpiałych, wszystkich osłabionych, wszystkich bezsilnych wiarę, siłę, rześkość i myśl rozumu! Bądźcie kobzarzami!”. Razem z kapelą bandurzystów na Wołyń przybyli najlepsi artyści Opery Kijowskiej, wśród których — Rada Łysenko, wnuczka słynnego kompozytora. Gazeta „Wołyń” szczególnie wyróżniła wykonanie przez panią Radę „II ukraińskiej rapsodii” swojego dziadka, wskazując, że ten „utwór swoją techniką i kompozycją stoi rzeczywiście na poziomie najlepszych wzorców światowej twórczości, będąc głęboko narodowym w duchu i w idei”. Występy ukraińskich artystów odniosły wielki sukces. Oczywiście, nie mogli nie zwrócić na to uwagi niemieccy okupanci. Ułas Samczuk w książce „Na koniu woronemu” opowiedział: „A dalej zaczęły się koncerty za koncertami. Powtórzono jeszcze jeden koncert w Równem, a potem kapela przeniosła się na Łuckie. Tam nowe triumfy i przyjęcia. W Żydyczynie wielki manifestacyjny koncert w lesie, wieczorem, przy świetle ogni, z tysiącami słuchaczy, z przemówieniami i „Szcze ne wmerła Ukrajina”. To już przypominało coś z Koliszczyzny o Czehryniu, Chołodnym Jarze, Motryńskim monasterze. I, rozumie się, że to nie było tajemnicą dla gestapo. Jego agentura nie spała i doniosła o tym, gdzie było trzeba, i kiedy bandurzyści wracali wozami do Łucka, już po drodze ich przechwycili gestapowcy i skierowali ich zamiast do Łucka do stacji Kiwerce, a stamtąd bez przesiadki do Kijowa. Już w sierpniu tego samego roku kapelę bandurzystów wysłano towarowymi wagonami z Kijowa do Niemiec, pod pozorem koncertowania, a w rzeczywistości do obozu pracy „Ost” w Hamburgu. Gdzie oni „koncertowali” z łopatami aż do końca listopada. A kiedy zostali zwolnieni, zabroniono im wracać na Ukrainę, a pozwolono tylko koncertować po obozach „Ostarbeiter”. W książce „Na drodze do Europy. Mykoła Łysenko i Rówieńszczyzna” dość szczegółowo opowiada się o życiu muzyki Łysenki na Ukrainie. Osobny rozdział wydania poświęcony jest wykorzystaniu życiorysu i twórczości Łysenki w pracy naukowej i dydaktycznej badaczy i pedagogów Wołynia. Na Dzień Niepodległości Ukrainy 24 sierpnia 2014 roku w Sztokholmie rozpoczął pracę Ukraiński Instytut, który zapoczątkowały siostry — światowej sławy ukraińska pianistka Natalia Pasicznyk-Johnson i solistka Opery Warszawskiej Olga Pasicznyk-Płyska. Ponad dwieście osób przyszło do jednego z dziewięciu teatrów królewskich Sztokholmu Ulriksdal posłuchać utworów Mykoły Łysenki, Wiktora Kosenki, Myrosława Skoryka, Jakiwa Stepowego, Kyryła Stecenki, Zenona Daszaka, Julija Mejtusa, Edvarda Griega, Beethovena i innych. Wśród zaproszonych — ambasadorowie i tymczasowi pełnomocnicy Ukrainy, USA, Mołdawii, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Litwy i Gruzji. Koncert charytatywny odwiedziła także księżniczka Małgorzata, siostra króla Karola XVI Gustawa. Wykonawcy — gwiazdy klasycznej sceny z Ukrainy i Szwecji. Słuchacze koncertu byli zachwyceni ukraińską muzyką. Ukraińsko-szwedzki projekt kulturologiczny, wsparty przez młode europejskie gwiazdy, integruje ukraińskie skarby muzyczne w kulturę światową. Utwory Łysenki stanowiły trzon albumu audio „Consolation” (od nazwy Etiudy Wiktora Kosenki), który ujrzał światło dzienne na początku 2017 roku. Album tworzyli muzycy z Ukrainy i innych krajów europejskich, głównie ze Szwecji. Inicjatywa stworzenia albumu audio należy do Natalii Pasicznyk, która już kilkadziesiąt lat mieszka w Szwecji razem ze swoją rodziną. Jej siostra Olga Pasicznyk-Płyska, która wzięła udział w nagraniu „Consolation”, powiedziała: „Dopóki mój kraj rozstrzeliwują i rozstrzeliwują w każdym sensie, na każdym froncie, kiedy zabijają ludzi i kiedy przygnębiają moją kulturę, nazywają mnie człowiekiem drugiej kategorii, kiedy wymyślają jakąś niedokulturę, kiedy mówią, jak nam szkoda tych Ukraińców, bo oni zawsze na drugim planie, u nich filozofów takich nie było, jak u Rosjan, i tak dalej, kiedy słyszałam całą tę brednię, to postanowiłam: od dzisiaj rosyjskiego repertuaru nie będę śpiewać i wszędzie, gdzie był zamówiony, proponuję zachodni repertuar i ukraiński. I wyobraźcie sobie, w żadnym mieście nie powiedzieli mi, że się nie zgadzają”. Tablica pamiątkowa pod adresem m. Równe, ul. Drahomanowa 17, gdzie swego czasu zatrzymał się Mykoła Łysenko
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
