Strona · s. 16strona oryginału ↗
Jarmark Soroczyński: second-hand i Wierka Serdiuczka
Слово Просвіти, №35 за 2018 рік
Jarmark w Soroczyńcach bywa nazywany wizytówką Ukrainy. Przyjeżdżają tu turyści i przedsiębiorcy z różnych krajów świata. To nie jest zwykłe targowisko, bazar, a przede wszystkim narodowe wydarzenie kulturalno-artystyczne. Z czym na całym świecie identyfikuje się państwa i narody? Co jest dumą, świętością każdego obywatela jakiegokolwiek państwa? Oczywiście, symbole państwowe. W Soroczyńcach na jarmarku narodowy sztandar można zobaczyć jedynie przy wejściu, pośród dziesiątek flag innych krajów, które gościły lub goszczą tutaj. Przykład patriotyzmu Połtawianom pokazywali Gruzini — wcześniej (do tego roku) wynajmowali dużą powierzchnię na placu Żabokryckim, gdzie umieszczali swoją ekspozycję z ceramiką, winami, przyprawami i restauracją. Tam podnosili swoją flagę państwową. Ukraińcy swojej z jakiegoś powodu nie podnosili.
Switłana CHRYSTENKO, m. Połtawa
— To już nie ten sam jarmark — mówi młodo wyglądająca kobieta, która obok mnie wybiera gliniane garnki w Soroczyńcach na targowisku. — Jeszcze kilka lat temu przyjeżdżałam tu popatrzeć na prace hafciarek z Reszetyliwki, z Łubniów, na dywany z Reszetyliwki, takich nigdzie nie zobaczysz, a teraz gdzie one są? Kiedyś za każdym razem kupowałam tu grzebienie z rogu, takie robił łubnianin Iwan Tymoszenko, kupowałam garnki u garncarza z Podkarpacia. Teraz on tu nie jeździ. Nie widzę też wielu innych ludowych mistrzów, z którymi przez lata zdążyłam się zaprzyjaźnić. Mistrzów ubyło, o, dalej od głównego wejścia stoją puste rzędy-stragany. Za to piwa i szaszłyków tu przybyło, wszystko nimi przesiąkło… Co roku bywam z krewnymi na Jarmarku Soroczyńskim, widziałam, jak zabudowywali plac Żabokrycki, jak pojawiła się na nim zagroda Chiwri i innych bohaterów Gogola, jeden wiatrak, drugi, drewniana kapliczka. Prawda, jest ona Patriarchatu Moskiewskiego. We wsi, słynącej nie tylko z Gogola, ale i z hetmana Danyła Apostoła, w 1734 roku wzniesiono cerkiew Przemienienia Pańskiego, gdzie chrzczono Mykołę Gogola, gospodaruje patriarchat, który święci wojnę Rosji przeciwko Ukrainie. Obecnie cerkiew, grobowiec hetmana i jego rodziny to zabytek o znaczeniu narodowym, a Jarmark Soroczyński również ma status narodowego. Przykro stwierdzać, ale na obiektach, które są dziedzictwem narodowym narodu ukraińskiego, zadomowiło się i pasożytuje wiele obcego: w cerkwi obca tradycja cerkiewna, na targowisku, które od 1999 r. prowadzi spółka z o.o. „Jarmark Soroczyński” (kierownik projektu Switłana Swyszczewa) — kicz, chińszczyzna, pop, język rosyjski. Po fladze język jest drugim identyfikatorem narodu. Za ladami jarmarku dobra połowa sprzedawczyń jest rosyjskojęzyczna. — Zraziła mnie samowola handlarzy: szanson na straganach, wszędzie okaleczony język rosyjski — mówi profesor, kierownik katedry folklorystyki KNU im. Tarasa Szewczenki Ołena Iwanowśka.
— Mieszane uczucia — kontynuuje. — Zespołów folklorystycznych jest dużo, ale folkloru nie ma (pięknym wyjątkiem jest zespół „Krynycia”). Dawno trzeba było zwalczyć „cygańszczyznę” — chińskie wianuszki na kobietach w podeszłym wieku, sztuczne atłasowe szarawary w kolorze „wypal oczy”, klubowe kostiumy, które aż krzyczą „spal mnie”, uboga aranżacja muzyczna pieśni ludowej… Wszystko to trąci sowietyzmem… Pani Ołena uważa, że organizatorzy jarmarku powinni stawiać jasne wymagania zespołom artystycznym: strój narodowy (jego wariant regionalny), brak fonogramu, stylizacji i obróbki muzycznej pieśni/tańca, tylko utwory ludowe. Przykro, ale z jarmarku rzeczywiście odeszły unikalne hafciarki i tkacze dywanów, jak słusznie zauważyła pani Nadija z Popiwki. Dyrektor Reszetyliwskiej pracowni rzemiosł artystycznych Serhij Kolinczenko, który jarmarkował wiele lat, opowiedział, że wynajem miejsca handlowego, aby wystawić wyszywanki i gobeliny, staje się nie na jego kieszeń. Dlatego ostatnie kilka lat do Soroczyńców nie przyjeżdżają. W końcu to „nie na kieszeń” wyparło wielu innych prawdziwych mistrzów, a ich miejsce zajmują zarobkowicze.
Nieprzyjemnie zszokował na tegorocznym jarmarku jeszcze długi rząd z second-handem. Czyżby zysk z wynajmu powierzchni handlowej przez sprzedawców używanych, noszonych-przenoszonych rzeczy był tak wielki i znaczący dla spółki z o.o. „Jarmark Soroczyński”? To po prostu drwina z Narodowego (!!!) jarmarku, i z Ukraińców, i z gości z dalekich krajów. Nieprzyjemny osad pozostał też po koncercie finałowym z udziałem posługującej się surżykiem i prymitywnej Wierki Serdiuczki, znanej z podskoków do świętych słów „Jeszcze nie umarła Ukraina”, za które, jak i za flagę, tryzub, zginęły już tysiące naszych chłopców na wojnie rosyjsko-ukraińskiej. — Do Soroczyńców jadą, żeby poczuć narodowy koloryt, nabrać się narodowego ducha — mówi Sasza z Winnicy. — Przywiozłem tu przyjaciół, jarmark im zachwaliłem, a teraz samemu niezręcznie, w gorszą stronę zmienił się jarmark. Ludzi w wyszywankach ubyło. Ale sławę Jarmarku Soroczyńskiego jeszcze można przywrócić. Prawnicy, władze powinny pomyśleć, jak zwrócić markę na własność wspólnoty. Nie powinniśmy oddawać na pośmiewisko narodowego ducha Jarmarku Soroczyńskiego.
Bądźmy razem! P RZEDPŁATA—2018 P RZEDPŁATA—2018 Obecnie trwa przedpłata na 2018 rok Obecnie trwa przedpłata na 2018 rok
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
