Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 35 (1087), 27 sierpnia — 2 września 2020 Niezależny Pierwszy Wrzesień NIEŚWIĄTECZNE PRZEMYŚLENIA I OCENY

Слово Просвіти, №35 за 2020 рік

Heorhij FILIPCZUK Wielki dzień Niepodległości Ukrainy i tradycyjny Pierwszy Wrzesień. Oczywiste jest, że daty te są różnej wielkości, różnopłaszczyznowe i różnogłosowe. Niosą w sobie nie tylko odmienne charakterystyki, ale także istotnie inne nastroje emocjonalne. Jednakże mają jedną duchową, etyczną, światopoglądową, polityczną podstawę, której imię brzmi – Ukraina. Taka jedność państwowego, ogólnonarodowego święta z ludzko-centrycznym i humanistycznym wydarzeniem „pierwszego dzwonka”, którego uczestnikami w swoim czasie była większość z nas, jest zgodna z naturą. Podobny sąd przywraca mnie do tak już odległych lat odrodzenia narodowego końca lat 80. – początku lat 90., pierwszych kroków ukraińskiej suwerenności. I muszę stwierdzić – edukacja (w swoich najlepszych przejawach) zawsze tętniła w łonie ukraińskiej idei państwowej, nawet w warunkach brutalnych procesów denacjonalizacji, wykorzeniania ukraińskości, które towarzyszyły jej przez niemal cały XX wiek – ludobójczy i językobójczy dla Ukrainy. Z własnego doświadczenia, jako byłego szefa edukacji na Bukowinie, powiem, że nastawieni obywatelsko pedagodzy, inteligencja, działacze Proświty, aktywiści społeczni świadomie i wytrwale w warunkach bezpaństwowości Ukrainy rozwiązywali te znaczące problemy, które do dziś rozwiązuje (nie zawsze z sukcesem) niepodległe państwo, a mianowicie: udoskonalano językową sieć szkół, placówek przedszkolnych, szkół zawodowych, kształtując ją jako ukraińskojęzyczną i rodzimojęzyczną; zniknął taki problem jak zwalnianie „na życzenie rodziców” z nauki języka ukraińskiego. Przecież, na przykład, w 1987 roku nie uczyło się go w obwodzie ponad 2000 uczniów szkół rosyjskojęzycznych, a w 1989 – 30; po raz pierwszy w całej historii kraju w placówkach oświatowych rozpoczęto naukę języka ukraińskiego dla dzieci i uczniów narodowości rumuńskiej; rozwiązano jedną z najbardziej skomplikowanych kwestii narodowo-kulturowych, kiedy Rumunom przywrócono alfabet łaciński, zniszczony przez reżim stalinowski; wprowadzano do planów nauczania przedmiot „ukrainoznawstwo”; kształtowała się nowa koncepcja rozwoju szkoły narodowej; zapoczątkowywano czasopisma literacko-artystyczne dla uzdolnionych dzieci; przygotowano całkowicie nowy podręcznik do historii Ukrainy, alternatywny wobec koncepcji totalitarnego spojrzenia na świat. Za czasów radzieckich podobne „reformy” realizowano niezwykle trudno. Powiedzmy, że w języku ukraińskim zaczęto prowadzić nauczanie przedmiotów ogólnokształcących w czerniowieckiej średniej szkole „żydowskiej”, po raz pierwszy pracując na takim poziomie w ówczesnym imperium „esereserowskim”. Przy tym wycofano z oficjalnego i zawodowego użycia pojęcia „szkół rosyjskich, rumuńskich, mołdawskich, polskich, żydowskich”, pozostawiając prawo i obowiązek na terenach Ukrainy nazywania się jedynie ukraińskimi, zachowując pewien narodowo-kulturowy kontent w treści edukacji. A na początku lat 90. we wszystkich placówkach oświatowych zarządzeniem obwodowego wydziału edukacji wprowadzano cotygodniową procedurę podnoszenia Flagi Państwowej i wykonywania Hymnu Państwowego Ukrainy. Bez wątpienia szkoła dzisiaj jest inna, inne są wyzwania, zadania, warunki socjokulturowe. Eksperci z pedagogiki twierdzą, że szkoły powinny przestawić się przede wszystkim na nauczanie „czterech K” — krytycznego myślenia, komunikacji, pracy zespołowej i kreatywności, podkreślając ogólne umiejętności życiowe uczenia się nowego i ochrony swojej równowagi mentalnej. Przeprowadzając modernizację edukacji w warunkach informacyjno-wiedzyjnej globalnej przestrzeni, nie warto stawiać imperatywnego zadania nauczenia „wszystkiego” czy opanowania „wszystkiego”. Angielski pisarz R. Aldington jeszcze w połowie XX wieku zauważył, że wszystkiego, co niezbędne do wiedzy, nauczyć nie można, nauczyciel może zrobić tylko jedno — wskazać drogę. Ta dydaktyczna metafora potwierdza konieczność wprowadzenia do jakichkolwiek reform fundamentalnej wartości – wspierania, przede wszystkim, wychowania i kształtowania humanistycznej, obywatelskiej Osobowości. Analiza współczesnej filozofii edukacji krajów zagranicznych (zachodniej i wschodniej tradycji intelektualnej) świadczy o humanistyczno-humanitarnej orientacji wielu narodowych systemów edukacyjnych, w tym także tych krajów, które wchodzą do pierwszej piątki najbardziej rozwiniętych gospodarek (Wielka Brytania, Japonia). Przecież tam, na przykład, „Muzykę”, „Sztuki plastyczne”, „Design”, „Dramę”, „Sztukę”, „Historię sztuki” zaczynają poznawać od szkoły podstawowej. W Japonii ilość czasu nauczania na komponent artystyczno-estetyczny (razem z literackim) dochodzi do 50%. Przy czym „Muzyka” w 1. klasie wykładana jest trzy razy w tygodniu, dwa razy — w klasach 2-8. Niemal we wszystkich szkołach funkcjonują zespoły chóralne i duże połączone orkiestry młodych muzyków. Wszystko to wzbogaca treść edukacji, potwierdza żywotność takiego modelu edukacyjnego, kiedy matematyka, inżynieria, informatyka, dyscypliny przyrodnicze, technologie syntetyzują się z etycznym, estetycznym, humanistycznym i społeczno-naukowym składnikiem. Zakończenie na str. 4–5 WIEC CZYTELNICZY NAGRODY WRĘCZONE TYLKO W NASZEJ GAZECIE 10-11 DLACZEGO NIE ŚPIEWAMY

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn