Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Białoruskie akordy

Слово Просвіти, №35 за 2020 рік

1,6 planety. Wszystkie te wrzody charakteryzują sytuację na Ukrainie w jeszcze bardziej przerysowanym wariancie, ponieważ dochodzi tu (bez przesady) do katastrofy demograficznej. Gwałtownie zmniejsza się liczba ludności. Według doniesień Państwowej Służby Statystyki z 2020 roku: na 100 zmarłych przypada 48 żywych urodzeń. Tylko w okresie styczeń-maj bieżącego roku populacja Ukrainy zmniejszyła się o prawie 120 tysięcy. W ciągu prawie ćwierćwiecza od czasu przyjęcia Konstytucji z 1996 roku, która ogłosiła człowieka najwyższą wartością społeczną, liczba uczniów w klasach 1-11 zmniejszyła się o 3,5 mln. Ten niezwykle bolesny problem przez długi czas nie stał się priorytetem uwagi polityki państwowej. Ale wiedzmy, że bogactwa narodów i ludów kryją się daleko nie w wskaźnikach wytopionego metalu, zebranych plonów, wyciętego lasu, złóż i zasobów naturalnych. One są w ludziach, kapitale ludzkim, w nowo wybudowanych szkołach i placówkach przedszkolnych, na uniwersytetach i w bibliotekach, w wykształceniu i wychowaniu narodu, w kulturze narodowej, nauce, które są najważniejszymi reprezentantami w brutalnie konkurującym świecie. Bez wątpienia współczesna nowa szkoła ukraińska w jej szerokim kontekście, nauka wymagają jakościowo innej polityki państwowej, w szczególności w stosunku do Pedagoga — kompetentnego, patriotycznego, odpowiedzialnego obywatelsko, chronionego socjalnie, zmotywowanego, „uczłowieczonego” kulturą. Ponieważ nie można dawać „innym” tego, czego nie posiada się „samemu”. Aktualność problemu „kulturowości” nie dotyczy tylko treści edukacji, programów nauczania i podręczników. Dotyka ona wielu innych kierunków i procesów wychowania Człowieka i Społeczeństwa, a mianowicie: środowiska socjokulturowego; dostępności narodu do jakościowej edukacji i dziedzictwa kulturowego, wartości duchowych i materialnych; kulturalno-oświatowej polityki państwowej; ochrony informacyjnej przestrzeni narodowej przed prymitywną „masową kulturą”, która wypacza ludzkie dusze agresywnością, okrucieństwem, wyobcowaniem od tego, co rodzime kulturowo i językowo. Współczesne realia są takie, że kultura, edukacja, nauka muszą stać się ważnym składnikiem bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, zważając na ich misję tworzenia człowieka, narodu i państwa. Ale do tego musimy być przekonani o słuszności punktów odniesienia i wartości na drodze do prawdy, wolności, sprawiedliwości, duchowości. 24 sierpnia w Kijowie i innych miastach na paradzie Godności weteranów wojny na wschodzie Ukrainy zobaczyliśmy, poczuliśmy, przeżyliśmy, przekonaliśmy się, że właśnie w tym wydarzeniu skoncentrowane są nasze wartości narodowe i państwowe, ta unikalna warstwa duchowa wojskowego arystokratycznego ducha, godności narodowej, ludzkiego honoru i szacunku. Nie szukajmy i nie błądźmy w zaświatach za wzorcami do wychowania Narodu. Oni są obok nas, w naszych wojownikach, obrońcach i budzicielach ducha. Tam nie znajdziesz powiedzianego przez Ołeksandra Olesia: „Ity sprzedał się im, Tychyno, / I ty poszedłeś do Moskala?...” Wybaczcie, że pozwoliłem sobie na krytycyzm w stosunku do naszych genialnych postaci. Ale z narodem, zwłaszcza z młodzieżą, warto rozmawiać tylko prawdą, zwłaszcza gdy dotyczy to naszych duchowych, narodowo-kulturowych, państwowych punktów odniesienia. Muszą pamiętać o tym i obecnie żyjący, którym los przeznaczył być przewodnikami narodu, jego budzicielami, oświecicielami, sternikami, uczonymi. Bo nigdy nie pozostawi dobrego śladu w pamięci narodu ten poprawny, rafinowany i „oswojony Homer”, który wysławia zachcianki władców i suzerenów, stając się utalentowanym konformistą, dogadzającym możnym tego świata dla sławy, karierowych wzlotów, nagród i stanowisk, własnej ego-widoczności. Oczywiste jest, że tacy nigdy nie będą mieli prawa być przykładem dla obecnych i przyszłych pokoleń. Bo warto nie manipulować frazeologicznym patriotyzmem, „potokiem szumnych i hałaśliwych fraz, a cichą niestrudzoną pracą, jak mawiał A. Szeptycki, kochać Ukrainę”. Heorhij FILIPCZUK „Apel do prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego”, wydrukowany w „Słowie Proświty” (numer 34), aktywnie wspierają i podpisują Ukraińcy. Dzisiaj drukujemy ich imiona i nazwiska, będziemy kontynuować w kolejnych numerach. Jurij Matwijczuk, Ołeksij Kulczycki, Wasyl Kucharski, Natalija Medwedenko, Dmytro Drozdowski, Łewko Żurawczyk, Wasyl Kyryczuk, Marharyta Hordijenko, Lubow Syrota, Wiktor Hrabowski, Wiktor Ołeksijowycz Fil, Oksana Izosimowa, Ołena Aksionowa, Wałentyna Antoniuk, Hennadij Kryszko, Ołeksij Kacaj, Kateryna Petriwna Prokopenko, Wołodymyr Wasylowycz Prokopenko, Iryna Andrijiwna Erdyk, Olha Jaworska, Ołeh Ławrentowycz, Ołeksandr Mohylczak, Ołena Bondarenko, Andrij Budkewycz, Petro Semenowycz Dineć, Pawło Petrowycz Dineć, Ołeksandr Ołeksandrowycz Diaczenko, Jewhen Kozyr, Bohdana Filc, Wołodymyr Buriak, Ołena Awsionowa, Wadym Sokołow, Kostiantyn Żuhan, Ołena Kondraszkowa, Jewhen Kusznarenko, Łarysa Szwab, Ołeksandr Biłyj, Ołeksandr Ryszczenko, Olha Melnyk, Anatolij Dudnyk, Ołeksandr Subotnycki, Wałentyna Rymar, Mychajło Bankowski, Hennadij Hawenko, Lubow Mychajłenko, Switłana Piweń, Łarysa Wołodymyriwna Chorolska, Ihor Sawwa, Ludmyła Wasyljewa, Ałła Dyba, Ołena Jarosławiwna Wachowa, Jurij Melnyczuk, Artem Radyk, Darija Markowycz, Ludmyła Wołodymyriwna Iwannikowa, Ludmyła Kononowa, Dmytro Pyłypczuk, Borys Boroweć, Hryhorij Borysowycz Samirow, Ołena Biłoszycka-Kostiukewycz, Ołeksij Forostianyj, Wasyl Kliczak, Bohdan Nosyk, Dmytro PAWŁYCZKO Białoruski język Wreszcie Łukaszenka, samozwaniec Poczuł białoruską nację swoją, Lecz nie skończył z moskiewszczyzną tańca, Nie wygnał z chaty własnej żmiję. Nie ma duszy swojej w prezydencie, Są tylko kaci – szeregi nikczem, A białe płótno i krwi wstęga – Sztandar rodzimego państwa pod kluczem. Szuka Łukaszenka pomocy, Do Putina zwraca się: „Ratuj! Ratuj mnie!” I pada pod nogi, Jak wyćwiczony batem hołysz. A któż go ratować może, Kiedy sługusów u niego już nie ma. Ty panem byłeś, pobądź teraz, nieboraku, W samotności, jak bestia niema. Twego życia kłamliwego budowa Już z wiatrem rozpływa się, jak proch. Twoja zapomniana białoruska mowa Na ciebie idzie w powstańczych flagach. Bezlitośnie idzie, jak płomień drżący, Ty nie uciekniesz, ona dogoni Ciebie, jak matka syna, i zapłacze, Ale jak wroga nie przeklnie. Nie ma takich w białoruskim słowie Zabijających, nienawistnych przekleństw, Jak w carskich nacji, co zabijać gotowe, I wykonać wszystko, co im rozkażą. A białoruska mowa — niezniszczalna, Choć gięła się w cudzych rękach, jak miedź, Ona wstaje, jak dnia nowego scena, Jak duch jej państwowych stuleci! 19 sierpnia 2020 r., Koncza-Ozerna Białorusini żywi! Już, zdawało się, nie ma białoruskiej mowy, Już, zdawało się, na wieki udusiły kajdany Białoruskich bojowników na korzyść Moskwy, Ale krzyknęły znów flagi niepodległe, Niepokorność ognia obudziła się w cegle — Białorusini żywi! Białorusini żywi! Sądzą chłopców z UNSO w przedburzowym Mińsku, Słyszą sędziowie-wilki krew żywą ukraińską, I skradają się oni, niczym zwierzę po bagnie, Ale mury dudnią i wyśpiewują kraty, Nie damyż my braciom w więzieniu umierać – Białorusini żywi! Białorusini żywi! Komediowy monarcha z chachłackiego błota, Bezlitosny mankurt w plebejskim ekstazie Zabija naród w deski grobowe, Lecz wołają cerkwie, i mogiły, i puszcze, Partyzanci starzy, i nowi nieuchronni — Białorusini żywi! Białorusini żywi! Pośrodku pola stoi zasmucony Bykau, Ten, co prawdę strzegł, co wolność przywołał, A kalina leży w krwawym rowie, Lecz niebo jaśnieje od Litwy i Ukrainy, I wpatrują się w słońce przez więzienne ściany Białorusini żywi! Białorusini żywi! I boi się już kat, i drży jego broń, I nie słucha on prezydenta-wygnańca, Co utuczył się, jak pająk, na sowieckim żarciu; I zrywają z oczu śmiercionośne opaski, I nie proszą Moskwy ani o chleb, ani o łaskę Białorusini żywi! Białorusini żywi! Białorusini żywi! Ich przyćmione rany Rozdziera smutek, na światowe ekrany Występują oni przy swojej chorągwi, Wracaj, Pozniak ze Stanów Zjednoczonych, Wasz naród nie obumarł, nie zdrętwiał, nie zgarbił się — Białorusini żywi! Białorusini żywi! 1996 Głosy Puszczy Białowieskiej Posłuchaj! W Puszczy Białowieskiej Rozbrzmiewają dziwne głosy, Pieśni wczorajsze i przyszłe, Grzmot niedalekiej burzy. Czy to zaśmiał się bocian, Czy uderzył nagle karabin maszynowy? Czy błyskawica płonie, czy sztreka? Czy pachnie krew, czy — dziki miód? Drzewa chylą się z żalem, Jak matki przy miedzy, I jęczą, niby po bitwie, Stare, zarośnięte bunkry. O, nadpalone sosny, Ja wiem, co piecze i boli, — Szczęście wolności przestępne Pojawiło się, jak miłosna chwila, I zgasło w mroku obłudy, W słowach satrapy i niewolnika, Gdzie wczoraj jeszcze chodzili ludzie, Tam pełza i syczy hańba! Wyście walczyli za wolność, Wy niszczyliście faszystowskie zło, Teraz na was idzie ze Wschodu To, co na Zachód uciekło. Jeszcze gorsze idzie. Dobra pokusa I gwoździ garść złota, Żeby znów przybić Białorusina Do braterskiego krzyża! Wiem — was nie skurczą, Korzenie wasze idą w Dniepr, I wy jeszcze będziecie śpiewać O Białorusi i o Wolności, która w waszym kraju Przez nikogo jeszcze zabita nie była. Tam nie kurczę, a tur czeka Na trupożernego orła. Walcz i żyj! Słychać żałobne dzwony z Chatynia. Co tam, bracia? Pożar? Wojna? Nie, to z bólu i hańby w trumnie Janka Kupała obudził się dzisiaj I zarydał, jak trąba trwożna: “Biada! Moskiewszczyzna wraca znowu! Cała Białoruś, niby Chatyń: Spalają duszę, historię, mowę, Maminą pieśń, zorzę poranną, — Wszystko obracają w popiół i zgniliznę. Rodzimej flagi białe obrusy Spalone w niewolniczej, podłej krwi; Zgińcież na wieki, jak Awarowie czy Prusowie, Półmoskale i półbiałorusini, Co sprzedali się nienasyconej Moskwie!” Płacze Kupała. Zhańbione bydło. Lecz Kalinowski nie płacze. Jemu Z szablą spać w mogile się znudziło — Woła on bić dwugłowe straszydło, W proch zburzyć trzystuletnie więzienie. Wstańcie, Maksymy, Janki, Jakuby, Ryhory, Niły, Piatrusie, Wasyle, Wstańcie, bracia moi, miłośnicy wolności, Przeciw nowej chatyńskiej zgubie, Wstańcie, Anteusze, na rodzimej ziemi! Słychać żelazo w białoruskim dzwonie, Z martwych wstają niezwyciężone pułki, grają sztandary biało-czerwone, Nie oddadzą Moskalowi “Pogoni” Sławni szuszkiewicze i pozniaki. O Białorusie, bita żalem, Rwana mankurtami, psami Moskwy, Bądźże sobą, a nie niewolnicą, Nie zostawiaj nas na polu bitwy, Tyś nieśmiertelna — walcz i żyj!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn