Strona · s. 13strona oryginału ↗
Bez takich ludzi świat płyciej...
Слово Просвіти, №35 за 2021 рік
Niewypowiedziana i nieodwracalna strata: w 86. roku życia odszedł od nas wielki pracownik, wybitny pisarz i szlachetny Ukrainiec, wychowawca całej plejady mistrzów słowa Dmytro CZEREDNYCZENKO.
Dmytro Semenowycz Czerednyczenko (30.11.1935, wieś Mieżyricz w rejonie kaniowskim, obecnie obwód czerkaski – 20.08.2021, Kijów) – ukraiński poeta, prozaik, tłumacz, pedagog, folklorysta, znawca sztuki, działacz społeczny. Po ukończeniu Mieżyrickiej szkoły średniej (1953) studiował w Kijowskim Instytucie Pedagogicznym (1953–1957). Uczestniczył w ekspedycji dialektologicznej na Czernihowszczyźnie (1955), a także w pierwszej ukraińskiej ekspedycji antropologicznej (Ukraina, Mołdawia, Białoruś, Rosja; 1956). Nauczał na Kijowszczyźnie i Wasylkowszczyźnie (1957–1963), pracował w dziennikarstwie i wydawnictwach (1963–1982). W latach 1991–2002 wydawał czasopismo ludoznawcze dla ukraińskiego szkolnictwa „Żywa Woda”. W 1987 r. wspólnie z pedagogami na bazie ośmioklasowej szkoły w Hnidyni w rejonie boryspolskim założył Małą Akademię Sztuk Ludowych (MASL) im. P. Czubynskiego, gdzie po raz pierwszy na Ukrainie wprowadzono naukę tradycyjnych rzemiosł, prowadzenie lekcji ludoznawstwa, zapisywanie i rekonstruowanie przez uczniów ludowych świąt i obrzędów, miejscowego folkloru, utworzono muzeum etnograficzne. Upowszechnianiu idei pedagogiki ludoznawstwa i MASL sprzyjały liczne publikacje D. Czerednyczenki w fachowych wydawnictwach (czasopismach „Ukraińska mowa i literatura w szkole”, „Radziecka szkoła”, „Ukraina”, „Barwinek”, gazecie „Radziecka oświata” itp.). Od 1992 r. kierował związkiem literackim „Radosyń” przy Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy. Autor licznych zbiorów poetyckich dla dorosłych oraz książek poetyckich i prozatorskich dla dzieci, ukraińskiego elementarza „Materynka” (1992), szkolnych czytanek „Jaskółka”, „Biała chata”, „Pisanka” (1992), „Zielona niedziela” (1993), kilkutomowej antologii poezji ukraińskiej diaspory „Listek z wyraju” (2001, kn. 1, 2002, kn. 2), „Żurawiki” (2011, kn. 3), przekładów słowackich baśni ludowych „Słowackie baśnie ludowe” (1982, 1990), litewskich baśni ludowych „Czarodziejski pierścień” (2006), a także wierszy, poematów, powieści i opowiadań z języków czeskiego, słowackiego, rosyjskiego, białoruskiego, litewskiego i łotewskiego. Autor badań o P. Czubynskim, S. Wasylczenku, W. Suchomlinskim, K. Stecenku, o rodzie Symyrenków i in., rozpraw o ukraińskich i litewskich pisarzach, artystach i pedagogach. Wielki wkład Czerednyczenki w przywrócenie pamięci o folklorystce, etnografie i działaczu społecznym P. Czubynskim na jego ojcowiźnie i w ogóle na Ukrainie. Odnowił grób P. Czubynskiego w mieście Borysplu, napisał scenariusz filmu dokumentalnego „Ród” z okazji 150. rocznicy jego jubileuszu (1990). Przez blisko 30 lat pracował nad popularnonaukowym szkicem „Pawło Czubynski” (Kijów, 2005), w którym odsłonił okoliczności kształtowania się i rozwoju dramatycznej postaci poety i tłumacza, działacza społecznego, autora ukraińskiego hymnu,
naukowca o światowym imieniu P. Czubyńskiego. Dmytro Czerednyczenko odznaczony Dyplomem Honorowym Rady Najwyższej Litewskiej SRR, honorowym odznaczeniem UPC KP „Jerzy Zwycięzca” II stopnia, laureat nagród im. Pawła Czubyńskiego (1992), im. Maksyma Rylskiego (1994, za przekład poematu K. Donelaitisa „Pory roku” oraz opracowanie antologii poezji litewskiej w języku ukraińskim), im. Łesi Ukrainki (za powieść-bajkę „Chłopiec Orzeszkowe Ziarno i Leśnica”, 2009), im. Oleny Pczilki (2015), im. Iwana Ohijenki (1996), nagród Litewsko-Ukraińskiego Funduszu Kulturalnego im. Tarasa Szewczenki (1999), im. Świętego Hieronima (2015), „Błagowist” (za książkę „Dotyki”, 2019). Kawaler Orderu Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina III stopnia (1996) oraz Orderu „Krzyż Rycerski” – „Za zasługi dla Litwy” (2003). Zasłużony nauczyciel Ukrainy (1988). Odznaczony medalem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki (2006). Szczery i szlachetny człowiek, głęboko przyzwoita osobowość, Dmytro Semenowycz pozostawia swojemu narodowi wybitne dziedzictwo jako utalentowany poeta i tłumacz, a także wzruszający przykład tego, jak skromnie, bez hałasu służyć ukochanej Ojczyźnie. Będzie na zawsze z tymi, których ogrzał swoim Słowem i Czynem, z tymi, których natchnął na dobrą drogę – jego prawdziwa i czysta miłość, jego nieodmienne życzenie „Dobrego ranka!”... Indyjscy mędrcy mówią, że po przekroczeniu granicy 83 lat dusze stają się stróżami Ziemi... Tak bardzo chce się w to wierzyć – w końcu Dmytro Semenowycz i tutaj strzegł, mnożył światło „po pas – w chabrach, po serce – w zbożu”, a światło wyryte jest na wiecznych tablicach – i odradza się po pozornym zgaśnięciu, jak zapowiedział mądry patron Czerednyczenki – Święty Hieronim, jak zapowiada go Chłopiec Orzeszkowe Ziarno, jego Czurlionis, jego bliskie dusze, przyjaciele i nauczyciele, jego Słowo i Twórczość... Bez takich ludzi nasz świat płycieje... Spoczywaj w pokoju, drogi Przyjacielu! Zasłużyłeś na szacunek i wdzięczność swoich współobywateli. Nasze kondolencje rodzinie, w szczególności żonie Halinie Kyrpie, córce Olianie Czerednyczenko.
Anna Bahriana, Ołeksander Bożko, Serhij Borszczewski, Wasyl Wasylaszko, Anatolij Hatnenko, Iryna Hnatiuk, Lubow Hołota, Alla Dyba, Roman Didula, Petro Zasenko, Ludmyla Iwannikowa, Mykoła Ilnycki, Wasyl Kliczak, Jurij Kowal, Mychajło Lytwynec, Ludmyla Łukjanczenko, Pawło Mowczan, Lesia Mowczun, Maria Morozenko, Mychajło Najenko, Olena O'Lir, Oleś Łupij, Dmytro Pawłyczko, Jarosława Pawłyczko, Dmytro Pylypczuk, Natalka Pokład, Jurij Popsujenko, Mychajło Sydorżewski, Andrij Sodomora, Anatolij Czerdakli, Dmytro Czystiak, Raul Czilaczawa, Oksana Szałak, Wasyl Szkliar 22.08.2021 r.
Redakcja tygodnika „Słowo Proświty” głęboko smuci się z powodu wiecznego rozstania z wybitnym i life-giving pisarzem Dmytrem Semenowiczem Czerednyczenką, stałym naszym autorem i doradcą, uważnym czytelnikiem. D. Czerednyczenko na kilka dni przed odejściem przesłał do redakcji artykuł z okazji 100-lecia urodzin Leonida Połtawy, który publikujemy. Pomyślmy o Dmytrze Semenowiczu szczerym słowem i życzmy sobie, aby jego bogata spuścizna twórcza dotarła do czytelnika ukraińskiego.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
