Strona · s. 14strona oryginału ↗
Drogami Kateryny Kryczewskiej-Rosandić
Слово Просвіти, №35 за 2021 рік
W Muzeum Ukraińskiej Diaspory eksponowana jest jubileuszowa wystawa „Kateryna Kryczewska-Rosandić. Drogi i ludzie”, zorganizowana z okazji 95. rocznicy urodzin znanej ukraińskiej i amerykańskiej artystki. Ekspozycja zapoznaje z laboratorium twórczym malarki w kontekście jej rozwoju zawodowego, wpływów artystycznych i przełomowych spotkań. Po raz pierwszy udostępniono wczesne ukraińskie akwarele Katusi Kryczewskiej z lat 1941–1943 oraz prace graficzne jej bliskiego przyjaciela Heorhija Małakowa, które odsłaniają mało znane karty życia w okupowanym Kijowie. Seria aktów, europejskie pejzaże i amerykańskie krajobrazy urbanistyczne z lat 1950–1960 prezentowane są obok akwareli Mykoły Kryczewskiego – znanego francuskiego akwarelisty, wuja i nauczyciela artystki. Drzeworyty i linoryty Jakiwa Hnizdowskiego pomagają zbadać kontekst kulturowy, w którym kształtowała się malarka, a także otwierają ciekawą kartę jej biografii – współpracę ze światowej sławy grafikiem. W centralnej sali przestrzeni muzealnej przedstawiono najjaśniejsze krajobrazy artystki, namalowane na emigracji oraz po wizycie na Ukrainie w 1993 roku. Na wystawie eksponowane są również dzieła Wasyla Kryczewskiego (młodszego), Petra Chołodnego (młodszego) oraz Ludmyły Morozowej. – Z życiowych dróg Kateryna Kryczewska-Rosandić wyszła jako obywatelka świata i oryginalna artystka – opowiada kuratorka wystawy, historyczka sztuki Oksana Pidsucha. – Europa ukształtowała gust artystyczny i styl malarki. Ameryka stała się dla niej drugą ojczyzną, gdzie Kryczewska mogła swobodnie oddychać i pracować. Ukraina zaś pozostaje dla artystki duchową kotwicą i świadomym wyborem. Odziedziczone poczucie odpowiedzialności przed Ojczyzną, a także egzystencjalna miłość do rodzinnej ziemi nieustannie poruszają myślami jej duszy… Do ekspozycji weszło około 70 prac z kolekcji Muzeum Ukraińskiej Diaspory, Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy, zbiorów rodziny Małakowów oraz innych kolekcji prywatnych. Wystawa realizowana jest w ramach projektu „Kateryna Kryczewska-Rosandić. Drogi. StraBen. Roads” wspólnie z Międzynarodową Fundacją Charytatywną światowych Ukraińców „Diaspora” przy wsparciu Ukraińskiego Funduszu Kultury. Ekspozycja opowiada, że życiorys Kateryny Kryczewskiej-Rosandić rozgrywał się na wielkiej scenie historycznej – w dwóch stuleciach i na dwóch kontynentach. Jej formowanie artystyczne odbywało się ukraińskimi, europejskimi i amerykańskimi drogami: hartowały ją, poszerzały światopogląd, inspirowały do twórczości. Ścieżki i ulice, miejskie bulwary i malownicze krajobrazy, które spotykała artystka na swojej drodze twórczej, stały się również jej ulubionymi „postaciami”, które zmieniały się, dorastały i reagowały na transformację osobowości oraz życiowe zakręty. Osobowość i twórczość artystki ukształtowało także błyskotliwe grono ukraińskiej elity narodowej, do którego należała od urodzenia. Za plecami artystki stały dwa pokolenia artystycznej dynastii Kryczewskich, które położyły fundament pod niepodległe państwo ukraińskie i wzbogaciły kulturę narodową na emigracji. Od małego Katusię otaczali twórczy dziadkowie i babcie, ich koledzy i przyjaciele, których później uznano za klasyków, twórców ukraińskiej sztuki nowoczesnej. Szlakami emigracji Kryczewska poszerzała swoje kręgi towarzyskie, do których weszli znani ukraińscy artyści na emigracji: Mykoła Kryczewski, Jakiw Hnizdowski, Petro Chołodny (młodszy), Ludmyła Morozowa. W swojej twórczości renesansowo jasna natura artystki naśladowała i nieustannie szukała harmonii w przyrodzie oraz w działalności człowieka, a najczęściej – w zrównoważonym połączeniu jednego i drugiego. Te wysepki piękna inspirowały Katerynę Wasyliwnę do twórczości. Krajobrazy morskie, górskie czy miejskie, malowane przez nią z natury, zawsze są przepełnione uczuciem miłości do Wszechświata i zachwytem nad jego wysokim pięknem i tajemnicą. Wielką nadzieją w życiu i twórczości artystki stała się podróż na Ukrainę w 1993 roku. Rozpoznawanie, duchowy ból, nowe odkrycia, zachwyty, rozczarowania, smutek strat, nadzieje – cała ta gama wybuchła na płótnie dojrzałym twórczym wzlotem. A największym uniwersytetem artystycznym dla Kateryny Kryczewskiej stały się drogi emigracji. W latach 1943–1944 uczyła się w Praskiej Szkole Artystyczno-Przemysłowej, w latach 1947–1948 uczęszczała na Uniwersytet w Heidelbergu, malowała z natury krajobrazy powojennej Europy. Jednak w tych dramatycznych latach nauka była przerywana, więc artystka nie miała możliwości usystematyzowania swoich umiejętności zawodowych i konsekwentnego doskonalenia własnej techniki. Taka możliwość pojawiła się u niej w latach 50., już na emigracji w USA. W 1954 roku artystka przyjechała do Nowego Jorku. Tam poznała swojego wuja, znanego już wówczas akwarelistę Mykołę Kryczewskiego z Paryża. Artystka opanowała technikę wuja i z radością przystała na jego propozycję odwiedzenia Europy i kontynuowania nauki. W 1959 roku przybyła do Francji. W Paryżu i Wenecji Kateryna uczestniczyła w plenerach z Mykołą Kryczewskim, które stały się dla niej bezcenną szkołą. „Mój wujek Mykoła dał mi bardzo wiele. Jako nauczyciel – surowy i bezkompromisowy, jako wujek – hojny i uważny” – wspominała artystka. Pod jego wpływem wypełniała swoje pejzaże powietrzem i stawała się coraz bardziej wolna w swojej twórczości. Przedstawione w ekspozycji krajobrazy Mykoły i Kateryny Kryczewskich dają możliwość prześledzenia wpływu mistrza na uczennicę. Jednocześnie dzieła z lat 50. demonstrują także formowanie się twórczej indywidualności artystki, jej młody, energiczny temperament, który przejawia się w fascynacji tematyką industrialną, tworzeniu szeregu jasnych, urbanistycznych pejzaży. W publikacji wykorzystano materiały Muzeum Ukraińskiej Diaspory. Stronę przygotował Eduard Owczarenko. Zdjęcia autora.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
