Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №35 за 2023 рік

16 s. · 31 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 31 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

WSEUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 35 (1221), 31 sierpnia – 6 września 2023 GALINA DACIUK

Wiktor SKORYK, obserwator „SP” Przez całe lato nasze wojsko wykonywało jedno główne zadanie: przełamać bieg wojny na swoją korzyść, przejść od długotrwałej, kilkumiesięcznej obrony, która była uwarunkowana brakiem sprzętu wojskowego, a jeszcze bardziej amunicji do niego, do działań ofensywnych, wyzwoleńczych. Ten trudny i niełatwy proces zasadniczego przejścia od obrony do natarcia jest z natury bardzo złożony i zależy przede wszystkim od tego, jak przygotowały się do niego nasze wojska, nasz przemysł wojskowy, a jeszcze w większym stopniu – jak przygotowali się do tego nasi partnerzy, którzy dostarczają nam swoją broń i amunicję, na ile jakościowo przeprowadzono szkolenia i jak prawidłowo sporządzono plany, strategię i taktykę ofensywnego działania Sił Zbrojnych Ukrainy z uwzględnieniem tempa dostaw uzbrojenia i amunicji. To wielki kompleks zadań, w którym wszystkie składowe są ważne. Ale żaden plan nie jest w stanie uwzględnić wszystkich perypetii w toku realizacji zaplanowanych zamierzeń, dlatego dobry jest tylko taki plan, który uwzględnia tę właściwość planów wojennych. Dlatego muszą istnieć plany zapasowe, podplany i ich warianty, a co najważniejsze – stratedzy wojskowi muszą działać konsekwentnie, ale kreatywnie, biorąc pod uwagę realia, które kształtują się w trakcie walk. Konsekwencja i elastyczna twórczość dowódców są mile widziane, dogmatyzm i skostnienie w prowadzeniu działań wojennych należy odrzucić. Siła jest, rozum nie jest potrzebny – dokładnie taką doktrynę zademonstrowali kremlowscy stratedzy w pierwszej fazie swojej pełnoskalowej inwazji, fazie, którą jednak uważali nie za pierwszą, lecz za jedyną. Ich blitzkrieg, nieoczekiwanie dla nich i, szczerze mówiąc, dla całego świata, upadł, fatalnie nadział się na ukraiński tryzub: ofiarny heroizm najlepszej części ukraińskiego społeczeństwa, umiłowanie wolności i wytrwałość ukraińskiego narodu, w rezultacie czego agresor Zdjęcie: zasłużony dziennikarz Ukrainy Leonid Łogwynenko JEWHEN BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Wystradane przez Siły Zbrojne Ukrainy zbiory zostaną zebrane!

Mija sierpień, więc właśnie nadszedł czas, by podsumować niektóre wyniki letniej kampanii wojennej i spróbować przeanalizować, z jakim dorobkiem wchodzimy w jesień kalendarzową. został powstrzymany, mimo wszystkich ogromnych przewag, jakie wówczas posiadał we wszystkich składnikach gotowości, sił i uzbrojenia do prowadzenia wojny. Bohaterski opór narodu ukraińskiego uruchomił mechanizm wsparcia dla bitwy Ukrainy o jej wolność i przyszłość ze strony świata wolności, swobód i demokracji, który stopniowo nabrał konsekwencji i siły wystarczającej, by wytrzymać pierwszą fazę wielkiej wojny, a nawet później wyzwolić ogromne obszary swojej ziemi spod okupantów. Wówczas wróg zrozumiał, że szybkiego zwycięstwa nie osiągnie, i wojna weszła w drugą fazę: utrzymywanie przez okupanta tych terytoriów, które zdążył wcześniej zagarnąć, budowa potężnych linii fortyfikacyjnych i inżynieryjnych. Od tego czasu Kreml obrał kurs na wojnę długotrwałą, wojnę na wyczerpanie wszystkich ludzkich i gospodarczych zasobów Ukrainy, jednocześnie licząc na zmęczenie wojną nie tylko w Ukrainie, ale także w krajach Zachodu – naszych partnerach, oczekując potrzebnych mu zmian w geopolitycznych układach oraz fali pseudopacyfistycznych jęków na świecie o pokój (oczywiście na warunkach Moskwy, kosztem terytorialnych ustępstw Ukrainy). I, niestety, rzeczywiście słyszymy coraz więcej wyszeptywań tych toksycznych „gołębi pokoju” z różnych stron i ust – i nie tylko u „neutralnych”, a także miejscami w krajach Zachodu, nawet u papieża i wszelkiego rodzaju laureackich reżyserów filmowych itd. Takie głosy rozbrzmiewają już także w Ukrainie z ust pseudoproroków w rotacji mediów, pod pretekstem „racjonalnego” myślenia i uwzględniania „realiów”. Wszystkie te głosy, zrozumiale, pojawiły się nie bez powodu; stało się ich więcej, gdy stało się jasne, że nasza letnia kampania wyzwoleńcza, którą bezmyślnie zapowiadały ukraińskie osoby władzy za pomocą swoich etatowych i pozaetatowych propagandystów, wyhamowała. Ale dla dociekliwej analityki nie było to zaskoczeniem, ponieważ już zimą było jasne, że do lata zaplanowany wolumen pomocy bronią i amunicją fizycznie nie zdąży dotrzeć do naszego wojska, dlatego pierwszych pozytywnych zmian na frontach można było spodziewać się co najwyżej pod koniec lata. Tak się i stało. Czy zmarnowaliśmy czas? Nie! Bo latem nasze wojsko wykonało w rzeczywistości gigantyczną pracę, by przygotować, wyhodować i zapewnić zebranie plonu zwycięstw, który można zebrać później, jesienią (jak zresztą stało się minionej jesieni). Nie traciliśmy czasu, nasze wojsko rozwinęło działalność kolosalną pod względem napięcia. W ciągu tego letniego czasu nie straciliśmy żadnych terytoriów, mimo że wróg uparcie próbował, aby rozciągnąć nasze siły, atakować ukraińskie pozycje na Charkowszczyźnie, Ługańszczyźnie i Donbasie, natomiast Siły Zbrojne konsekwentnie, uwzględniając pierwsze niepowodzenia i nabywanie wiedzy o nowych taktykach i działaniach wroga, przełamywały pierwszą linię obrony okupantów na południu, którą budowali przez pół roku, rzucając na to swoje ogromne zasoby. Ale nie tylko to. Ciąg dalszy na str. 2 EDUARD OWCZARENKO PRENUMERATA—2023 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w oddziałach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu wydawnictw Ukrainy «Prasa pocztą» na 2023 rok (II półrocze)” z dostawą: 1 mies. – 28,39 hrn. 3 mies. – 80,17 hrn. Gazetę można także zamówić na stronach „Ukrposzty” https://pered-plata.ukrposhta.ua/ oraz DP „Presa” http://presa.ua/

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Wystradane przez Siły Zbrojne Ukrainy zbiory zostaną zebrane!», s. 1

Być może największym wkładem w nasze przyszłe sukcesy wyzwoleńcze jest potężna i konsekwentna presja ogniowa na tyły wroga, niszczenie ich składów i baz, rujnowanie logistyki ich obrony, wyczerpywanie ich zasobów – ludzkich, sprzętu i amunicji. Wszystko to w sumie kładło fundament pod przyszłe wyścigi wyzwoleńcze. My wytrwale i rozważnie „łupaliśmy tę skałę”, którą zbudował wróg na naszej drodze. I robiliśmy to oszczędnie dla swoich sił, ludzkich i zbrojnych. Nasze główne zadanie – to nie liczba zabitych wrogów, a wyzwolenie swoich terytoriów i swoich ludzi, którzy trafili w okupację. Do tego należy zrobić wszystko tak, aby wróg miał wybór – uciekać czy umierać. Uciekać, wbrew rozkazom swoich führerów, albo umierać dla zachcianek swoich führerów – taki wybór zostawić okupantom. Dla nas ta wojna nie jest wendetą, to działania wyzwoleńcze o naszą wolność i naszą wolną przyszłość – właśnie to jest głównymi wartościami wolnego społeczeństwa, o co właśnie bijemy się w tej wojnie. Ta skała właśnie teraz zaczęła pękać pod naszymi celowymi i rozumnymi uderzeniami. Na tym etapie naszej ofensywy ważne nie są powierzchnia wyzwolonych terytoriów, nie liczba wyzwolonych miejscowości, a wyłom w liniach obrony wroga. Pierwszą linię w kilku miejscach wreszcie przebito, zwłaszcza w rejonie Robotynego. Nasze wojska stworzyły tu bardzo perspektywiczny przyczółek do zniszczenia następnej, głównej linii, jak uważa większość analityków wojskowych – „linii Surowikina”. Ja tak nie uważam, przynajmniej wątpię, by była ona główną. Moim zdaniem, właśnie pierwsza, wysunięta linia obrony wroga była główną. Mimo tego, że instrumentalnie „linia Surowikina” ma groźny wygląd – to najpierw przeciwpancerny ciągły rów, potem „zęby smoka”, następnie zaminowane pola i wreszcie okopy, doty, dzoty, ziemianki, i wszystko to w głąb na 5-9 km, ale nie taki diabeł straszny, jak go malują. Po pierwsze, w polach minowych zostawili przejścia dla przemieszczania swoich wojsk na wysuniętą linię, która coraz mniej staje się wysuniętą, zatem jest możliwość z tego skorzystać. Po drugie, nasze wojska mają już doświadczenie pokonywania takich przeszkód. Po trzecie, okopy, doty, dzoty itd. – wszystko wymaga obecności personelu z bronią i wystarczającą ilością amunicji, a właśnie nad tym nasze wojska dobrze popracowały wcześniej – niszczyły zasoby tyłowe wroga i wyczerpywały jego rezerwy ludzkie, które nie są nieskończone. Co więcej, ta praca teraz nabierze jeszcze większej efektywności, ponieważ posunięcie się naszego wojska o 10 km w tym czasie daje możliwość masowego uderzania w tyły wroga odpowiednio na 10 km w głąb tyłów. I jeśli nasze wojsko tutaj przejdzie do przodu jeszcze o 5-10 km, to ważny węzeł obrony wroga Tokmak trafi pod ogień nie tylko dalekosiężnej artylerii czy systemów, ale i wszystkich zwykłych, czyli wał ognia wielokrotnie stanie się większy, zatem nowe przełamania będą przygotowane lepiej i szybciej. Ważne jest posunąć się i dalej, na taką odległość, aby zdobyć możliwość ostrzeliwania wszystkimi rodzajami artylerii wszystkich tyłów wroga aż do wybrzeża morza, w ten sposób uniemożliwić całą logistykę obronną okupanta. Po tym los południowego frontu będzie określony ostatecznie na naszą korzyść. Tokmak jest właśnie tym punktem, za którym otwierają się najszersze możliwości. Właśnie dlatego na południe od Tokmaku nie ma w istocie linii fortyfikacyjnych wroga, bo to już bezsensowne, ponieważ stąd całe terytorium na południe do morza będzie całkowicie pod ogniową kontrolą Sił Zbrojnych Ukrainy. A dalej otworzą się dobre perspektywy dla dalszych działań wyzwoleńczych naszego wojska. Ale nie wybiegajmy naprzód, lepiej skupmy się na teraźniejszości. Teraz główną troską jest rozszerzenie przyczółka wokół Robotynego. Jego rozszerzenie ma podwójny cel: po pierwsze, uniknąć niebezpieczeństwa wpadnięcia naszego awangardu w możliwe okrążenie czy ściśnięcie, po drugie, rozszerzyć front ofensywy, uczynić go rozproszonym, stabilnym, z silnymi flankami. Swoją drogą, jeśli wszystko będzie dobrze i ten przyczółek dojrzeje do pełnowartościowego, szerokiego frontu ofensywy w głąb, czyli przejść Nowoprokopiwkę, Kopani i Werbowe – wtedy bardzo przydałaby się amunicja kasetowa do „HIMARS-ów”, ponieważ ich zasięg 70 km pozwoliłby wziąć pod ogniową kontrolę i Melitopol, i całą logistykę wroga aż do wybrzeża już teraz. Inna sprawa, że takiej decyzji USA jeszcze nie podjęły i nie wiadomo, czy mają wystarczająco dużo takiej amunicji, aby się z nami podzielić. Ważne jest rozumieć, że Biden z własnej woli nie może po prostu tak przekazać to czy tamto, bo istnieją ustawowo ustalone ilości broni czy amunicji w składach USA, powyżej których rząd nie ma prawa się podnosić. Chociaż, według plotek insiderów, możliwość dostaw takiej amunicji teraz istnieje i jest rozważana w kuluarach amerykańskiego rządu. Daj Boże. Ale lokalizacja Robotyne nie jest jedyną, chociaż najbardziej udaną, gdzie nasze wojska pokonały wysuniętą linię obrony wroga, albo też zostanie ona przełamana wkrótce. Są sukcesy i w Urożajnem (symboliczna nazwa!), są i inne lokalizacje, których nie będę nazywać, aby nie robić przedwczesnych oświadczeń. Nie wykluczam także naszych przełamań wkrótce i na innych kierunkach frontu, które teraz wydają się pasywne lub drugorzędne. Po potopie kachowskim ziemia pod palącym słońcem szybko wysycha i nabiera bujnej zieleni, więc wszystko możliwe i tam, kto wie. Nie gwarantuję spokoju wrogowi i na kierunku kupiańskim, jak nie gwarantuję tego samego i na Ługańszczyźnie, Doniecczyźnie i gdziekolwiek. Właśnie mnogość zagrożeń dla wroga z naszej strony jest gwarancją nieoczekiwanych, ale starannie przygotowanych kierunków ofensywy wyzwoleńczej. W tym stanowczo oponuję tym, którzy uważają, że trzeba skoncentrować się na jednym kierunku. Nie, tak bitew i wojen się nie wygrywa. Tam, gdzie koniecznie – tam i trzeba stać w obronie minimalnie niezbędnymi siłami, i nie panikować, nie narzekać, a konsekwentnie robić swoje. A tam, gdzie gotowe siły, warunki i okoliczności – przechodzić do ofensywy. Wroga należy szarpać, żeby mu głowa wirowała, aż kark skręci. Ogólnie mój prognoza na jesień jest pozytywna. Te plony, które nasi wojownicy wycierpieli, wychuchali w ciągu wiosny i lata, zostaną zebrane jesienią. Zrozumiałe, że całej pracy w tym roku nie skończymy. Wojna będzie trwać i w przyszłym roku. Ważne jest także rozumieć, że życie prawie nigdy nie jest procesem liniowym, a wojna tym bardziej. Dlatego to, co teraz wydaje się nieosiągalne, niemożliwe z uwagi na liniowy przebieg dzisiejszych wydarzeń, w dalszej perspektywie może obrócić się nagłym, nieliniowym przedłużeniem, które nie mieści się w pseudologice, gdzie wszystko jest poukładane na półkach. Ile by imperium zła nie nadymało policzków, nie demonstrowało swojej nieugiętości i potęgi, ile by teatralnie nie grało mięśniami, nadejdzie jego koniec. Imperium Resentymentu jest skazane na to, by zachłysnąć się własnym złem. Wszystko to piszę po to, aby czytelnicy nie tracili nadziei, bo zrozumiałe, że zmęczeni, że ciężko, że przed nami jeszcze znaczny ciężar wojny, ale u mnie nie ma żadnych wątpliwości, że jesteśmy na właściwej drodze, że robimy teraz to, co nas, może nieoczekiwanie dla nas, doprowadzi do sukcesu. Nam swoje robić – i wtedy sukces nas nie ominie! We mgle wojny nie bardzo widać latarnie zwycięstwa, ale one są. Zaadaptowaliśmy się do wojny i już wiemy, co robić. Po strasznej i bezmyślnej naiwności 2019 roku, nieuzasadnionej nadziei na „trzeba się dogadać” z Moskwą, wreszcie podnosimy swój przemysł wojskowy, i pierwsze latarnie już po trochu „świecą” – to nowa rakieta, która niedawno dziarsko zniszczyła potężny system obrony przeciwlotniczej wroga S-400 na Krymie, to wielokrotny wzrost produkcji naszej najnowszej broni, wreszcie już uruchomiliśmy swoją produkcję pocisków itd. Rozumiemy, że właśnie teraz nam potrzeba, dlatego z pomocą naszych partnerów zbroimy się w biegu i ze znajomością rzeczy, swoich potrzeb i zapytań dzisiejszego dnia wojny oraz jej perspektyw. Nasi partnerzy też konsekwentnie rozszerzają zdolności swoich kompleksów wojskowo-przemysłowych, wychodząc teraz już nie z abstrakcji i wyobrażeń o prowadzeniu współczesnej wojny, a z jej realiów, które spadły na nasze ukraińskie głowy. Rozszerzają i pomagają nam to robić, oprócz broni i amunicji własnej produkcji, otwierają także wspólne produkcje z ukraińskimi przedsiębiorstwami obronnymi. Bardzo bym chciał, żeby nasi czytelnicy nie próbowali wkładać pomocy od naszych partnerów w prokrustowe łoże prostych „wyjaśnień”: ekonomicznych lub geopolitycznych korzyści dla naszych partnerów, oskarżeń wszystkich o podstępne zamiary czy sztuczki, zysk, tchórzostwo, egoizm i obłudę. Tak, świat daleko nie jest idealny, ale wolny świat demokracji nie mieści się w prokrustowym łożu „racjonalności” i korzyści. Są wartości, bezgranicznie szersze i wyższe od jakiegokolwiek wyimaginowanego łoża i lóż konspiracyjnych. Właściwie za to bijemy się z szalonym wrogiem – za „nieracjonalne” wartości: za wolność, za swoją wolną przyszłość, za spokojne życie swoich przyszłych pokoleń. Właśnie dlatego pomaga nam wolny świat, widzi nasz heroizm i naszą determinację, by być sobą, nasze umiłowanie wolności, nasz odpór królestwu przemocy i mroku. Działania wszystkich naszych struktur obronnych nabrały większej śmiałości i kreatywności, ofensywnej elastyczności i wojennej mądrości. Płoną wrogie bazy i lotniska wszędzie. I nie tylko na okupowanym terytorium Ukrainy, ale i w samym legowisku imperium zła. Nasze drony i rakiety nie dają spokoju zuchwałemu i wyniosłemu przeciwnikowi już i na jego ziemi. Nasze grupy dywersyjno-rozpoznawcze robią karkołomne rajdy na tyły wroga. Okupant coraz bardziej rozumie, że nasza ziemia płonie pod jego nogami, gdziekolwiek by się nie chował, i że najlepsze wyjście – odejść precz z naszej ziemi. Tak, nasza obecna władza po pierwszych sukcesach zastosowania dronów zmarnowała czas, nie uruchomiła ich masowej produkcji i zlekceważyła w pewnym stopniu znaczenie tego nowoczesnego rodzaju broni, powtarzając błąd wroga na początkowym etapie wojny na pełną skalę. Wróg wyciągnął wczesne wnioski, a my nie zdołaliśmy. Ale teraz ta sytuacja gwałtownie się wyrównuje, co więcej, znowu wychodzimy do przodu. Nie potrzebujemy potężnej floty morskiej z dużych i drogich okrętów, nie jesteśmy państwem, które zamierza na kogoś napadać. A oto wodne, podwodne, nawodne drony – to właśnie to, co nam potrzeba do obrony – tanio i skutecznie! Wielka ich liczba, różnych i efektywnych, w pełni zdolna trzymać wrogą flotę z dala od naszych brzegów, a także razić wrogie cele morskie, gdziekolwiek by się nie chowały i jakkolwiek by się nie broniły – przykładów tego niemało. Drony na lądzie i na morzu – to nasze karty atutowe, im więcej ich będzie – dobrych i różnych, tym silniejsze będzie nasze wojsko. W tym aspekcie jest i całkiem świeży przykład efektywnego wykorzystania najnowszych australijskich jednorazowych dronów, z prostym, tanim, ale znaczącym know-how – są zrobione faktycznie z kartonu, kleju i gumy, mają silniki elektryczne, małe rozmiary – wszystko to czyni je faktycznie niezauważalnymi dla wszystkich super-radarów, a i wizualnie trudno je zobaczyć czy usłyszeć. I chociaż są zdolne nieść tylko 3-5 kg ładunku bojowego, ale mogą spowodować poważne uszkodzenia, a nawet zniszczenie sprzętu wojskowego, co udowodnili, czyniąc pogrom na lotnisku w obwodzie kurskim, uszkadzając cztery samoloty Su-30, samolot MiG-29, radary kompleksu S-300 i dwa kompleksy obrony przeciwlotniczej „Pancyr”. Cudowne żniwo za jednym razem! Półtora tuzina tanich, miniaturowych, niemal zabawkowych dronów z kartonu zadało kolosalne straty wrogowi! Co więcej, teraz wróg musi odsuwać się dalej od tego lotniska, z którego dotąd bezkarnie ostrzeliwał nie tylko sąsiednią Sumszczyznę, ale i inne obwody Ukrainy. A to zawęża jego możliwości wojskowe i podraża ich loty, a także daje dłuższy czas na przygotowanie pracy naszej obrony przeciwlotniczej. Oto takie kreatywne rozwiązania i przynoszą sukces w wojnie. U nas wystarczająco dużo rozumnych głów, które opracowywałyby najnowszą, efektywną i rażącą broń różnego rodzaju i przeznaczenia. U naszych partnerów – też! Dlatego razem – z wiarą w sercu, z wiedzą w głowie, z miłością do Ukrainy, śmiało i zdecydowanie kroczymy do Zwycięstwa!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

„Przeczysty raju...”, i Stus, i „Wróć żywy...”, i Żadan „Ptak”. Bezbłędny akompaniament Narodowej Orkiestry Prezydenckiej. Głosy Hali i Lesi o niepowtarzalnym pięknie i sile. A ponad wszystko – pasja, energia miłości, którą generuje scena. Wchodzisz w tę przestrzeń jak w najpewniejsze schronienie, stajesz pod jej tarczą jak pod Bożą kopułą, otulasz się jak kuloodpornym płótnem z naszymi magicznymi znakami. I uwalniasz się od najmniejszej kropelki strachu. „I na odnowionej ziemi...” – tak nazywał się koncert poświęcony Dniu Niepodległości Ukrainy. Wczoraj wasze pieśni, drogie Lesiu i Halu, odnowiły nie tylko ziemię, ale i każde nasze serce. Naładowały każdą naszą komórkę. Dziękuję! I za wspólne zdjęcie, uściski i Watrę, z której wynosisz ogień – niewzruszona i pewna siebie. A patrząc na pierwszą gwiazdę nad Srebrnokilską i Kniażyj Zaton, dośpiewujesz w sercu wasze pieśni, powstrzymujesz rosę spływającą ci na oczy i myślisz o tym, że naród, który mimo sześciu alarmów w ciągu jednego dnia idzie pod schron Pieśni sióstr Hali i Lesi Telniuk – pokonać go nigdy nie można. On jest i będzie! Bo nasi ludzie są jak gwiazdy. Bo nasi ludzie są jak słońce! …Słońce w Kijowie dziś wzeszło, jak tysiące lat temu. Jego iskra wyskoczyła na czas, nie spóźniwszy się nawet o milionową część sekundy. Pod jego energią przez cały dzień będą rodzić się dzieci, wiersze i muzyka, będą śpiewać kołysanki i piec chleb na front, kupować zeszyty do szkoły i nowe buty maluchom, bo przez lato się zużyły, będą upiększać ulice i zakładać kroplówki naszym żołnierzom w szpitalach, będą się modlić i zbierać datki na termowizory i drony. A w tym czasie setki tysięcy naszych obrońców i obrończyń będą trzymać słońce Ukrainy, a ktoś z nich – oddając swoje życie. Bo toczy się straszliwa wojna z odwiecznym wrogiem – o nasze świątynie, naród, ziemię, język. I o Pieśń Sióstr Telniuk, która rozpala w sercu miłość do Ukrainy takiej siły, że zdolna jest spopielić najzaciętszego wroga. Dziękuję za miłość i za siłę! Dziękuję rodzinom Sił Zbrojnych! Najlepszych scen świata, drogie Lesiu i Halu! Na zdjęciu: chwile z wydarzenia „I na odnowionej ziemi…”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Pieśń jak tarcza

Galina DACIUK, dziennikarka Zdjęcie z profilu FB sióstr Telniuk 25 sierpnia w Centrum Kultury „Kraków” przy Rusanowskiej Nabereżnej w Kijowie występowały narodowe artystki Ukrainy, siostry Halja i Lesia Telniuk. I ta informacja wystarczy, by wyobrazić sobie siłę i znaczenie wydarzenia! Jednak aby poczuć jego żywą energię, trzeba było przystąpić do Stusowego ogniska. Podstawić serce pod gorący wiatr wolności, który zawsze omiata cię na przedsięwzięciach stworzonych przez Siostry. Przyjść z emocjami na godzinę przed rozpoczęciem koncertu, zdążyć na próbę, oswoić się z pięknym nowoczesnym pomieszczeniem i zrozumieć, że ono oczywiście stanie się centrum najlepszych wydarzeń kulturalnych i naszej siły. Na Lewym Brzegu bardzo tego brakowało! Dziękujemy, że teraz jest. Usłyszeć w tym czasie dwa alarmy przeciwlotnicze i patrzeć, jak wypełnia się świętem duża widownia. Zająć miejsce 33 w 14. rzędzie i nastroić się na pieśń unikalnego i bliskiego duetu, wcześniej przypominając sobie koncerty, na których bywałam, nasze spotkania w Radiu Kultura i w świątyni Mykoły Nabereżnego. Tak, artystki zaczynają od Tarasa Szewczenki, to kanon. Słyszysz rozpoznawalne słowa, melodie. Ale czujesz, że brzmią dziś w wyjątkowy sposób. I Szewczenkowskie „Cała moja nadzieja w Tobie, mój…” Hanna OBORSKA Czwarty rok z rzędu Stowarzyszenie „Dywiś ukraińskie!” tworzy program filmowy i pokazy filmowe na festiwalu wysokiej sztuki Bouquet Kyiv Stage. „KinoBukiet” można już uznać za festiwal w festiwalu. Starannie wyselekcjonowane przez zespół Stowarzyszenia filmy i premiery filmowe zyskały największy rozgłos i rezonans wśród odwiedzających Bouquet Kyiv Stage i wyróżniają się spośród innych wydarzeń festiwalu, tworząc treściwą atmosferę i skłaniając do refleksji. Na tegorocznym „KinoBukiecie” Stowarzyszenie „Dywiś ukraińskie!” w dniach od 18 do 20 sierpnia zaprezentowało widzom także trzy nowe dokumentalne krótkometrażowe filmy projektu „Kultura vs wojna”, których główną częścią jest cykl opowieści o wojnie na podstawie własnych historii i wspomnień ukraińskich muzyków, filmowców, pisarzy, fotografów i innych działaczy kultury. Kompleksowy projekt „Kultura vs wojna” został zainicjowany w maju 2022 roku przez Stowarzyszenie „Dywiś ukraińskie!” w celu wzmocnienia poparcia dla Ukrainy na świecie podczas pełnowymiarowej inwazji. Główną częścią projektu „Kultura vs wojna” jest cykl

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Wieczór pamięci „ojca odrodzenia ukraińskiej niepodległości”

25 sierpnia w Kijowie odbył się wieczór pamięci Łewka Hryhorowycza Łukjanenki z okazji 95. rocznicy urodzin „ojca odrodzenia ukraińskiej niepodległości”. 24 sierpnia Łewko Łukjanenko skończyłby 95 lat. Nazywają go „ojcem odrodzenia ukraińskiej niepodległości” nie tylko dlatego, że był współautorem tekstu Aktu (odrodzenia) proklamacji niepodległości Ukrainy w 1991 roku. Ale dlatego, że całe swoje życie Łewko Hryhorowycz poświęcił walce o Ukrainę. To bardzo symboliczne, że jego imię od 1991 roku jest nierozerwalnie związane z Dniem Niepodległości Ukrainy. Łewko Łukjanenko – dysydent, więzień polityczny, jeden ze współzałożycieli Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, deputowany ludowy Rady Najwyższej czterech kadencji, Bohater Ukrainy. Urodził się 24 sierpnia 1928 roku we wsi Chrypiwci w obwodzie czernihowskim. Służył w Gruzji i na Zakaukaziu do 1953 r. Po służbie Łewko Łukjanenko wstąpił do komsomołu, partii komunistycznej, ukończył wydział prawa Uniwersytetu Moskiewskiego. Mimo to, na Lwowszczyźnie, dokąd skierowano go do „pracy partyjnej”, stworzył opozycyjny wobec władzy radzieckiej Ukraiński Związek Robotniczo-Chłopski, który występował za konstytucyjnym oddzieleniem Ukrainy od ZSRR. W styczniu 1961 roku Łewka Łukjanenkę skazano na karę śmierci „za antyradziecką agitację i propagandę”. Wyrok zamieniono na 15 lat więzienia w łagrze o zaostrzonym rygorze w Mordowii. Po powrocie na wolność w 1976 r. przyłącza się do założenia wraz z Mykołą Rudenką i Oksaną Meszko Ukraińskiej Grupy Helsińskiej. W rezultacie – nowe aresztowanie i nowe zesłanie. Więźniem politycznym w Związku Radzieckim był przez 27 lat. 45 razy stawiał opór totalitarnemu systemowi poprzez głodówki. W 1988 roku wreszcie wychodzi na wolność i znów znajduje się w wirze walki – staje się jednym z liderów ukraińskiego ruchu na rzecz odrodzenia niepodległości Ukrainy i tworzy Ukraińską Partię Republikańską. W marcu 1990 roku zostaje wybrany deputowanym ludowym Rady Najwyższej ówczesnej jeszcze radzieckiej Ukraińskiej SRR. A 24 sierpnia 1991 roku z jego udziałem został napisany i uchwalony Akt proklamacji niepodległości Ukrainy. Los odmierzył mu hojne prawie 90 lat życia. Do ostatniej chwili Łewko Łukjanenko był aktywny i pełen determinacji. W 2016 roku część swojej Nagrody Szewczenkowskiej przeznaczył na budowę cerkwi św. Mikołaja Cudotwórcy we wsi Chotiw w obwodzie kijowskim. Od początku wojny rosyjsko-ukraińskiej regularnie jeździł na linię frontu do naszych obrońców, a w ostatnich dniach pracował nad materiałami agitacyjnymi i motywacyjnymi dla żołnierzy. Łewko Hryhorowycz odszedł z życia 7 lipca 2018 roku, pochowany jest na Cmentarzu Bajkowym w Kijowie. Łewko Łukjanenko zawsze miał szczególne wyczucie. Tak, w 2015 roku podczas wywiadu opowiadał, że Ukraińcy zdolni są do wielkich rzeczy i to w pełni sprawdza się po 24 lutego 2022 roku... Na wieczorze pamięci Łewka Hryhorowycza w Informacyjno-Wystawowym Centrum Muzeum Majdanu wspomnieniami o jego roli w zdobyciu niepodległości na tle obecnej wojny o utwierdzenie naszej niepodległości podzielili się szanowni goście: Josyp Zisels – dysydent, więzień polityczny, członek Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, wiceprezes wykonawczy Kongresu Społeczności Narodowych Ukrainy, uczestnik grupy inicjatywnej „Pierwszy Grudzień”; Ołes Szewczenko – dysydent, więzień polityczny, członek Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, towarzysz broni Łewka Łukjanenki w walce przeciwko ustrojowi radzieckiemu; Nadija Łukjanenko – żona Łewka Hryhorowycza; Wachtang Kipiani – dziennikarz-historyk, badacz historii UGH/UGS, obecnie żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy; Ołena Łodzynśka – kierowniczka Muzeum Szistdesiatnykiw; Wołodymyr Tyliśczak – zastępca przewodniczącego Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej; Wira Kuryko – dziennikarka, autorka książki „Ulica zaangażowanych. Czernihowska sprawa Łukjanenki”; Ołeksandr Tkaczuk – zastępca przewodniczącego organizacji społecznej „Stowarzyszenie Weteranów Ukraińska Grupa Helsińska”; Serhij Nedilko – żołnierz, członek zarządu Klubu Młodzieżowego „Dżura”. Przygotował Heorhij ŁUKJANCZUK. Wachtang Kipiani, Ołena Łodzynśka, Ołes Szewczenko, Nadija Łukjanenko, Josyp Zisels

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

„KinoBuket” się odbył!

dokumentalnych filmów, w których jego bohaterami są ukraińscy muzycy, filmowcy, pisarze, fotografowie i inni działacze kultury, opowiadają o wojnie przez własne historie i wspomnienia. W ramach projektu powstało sześć krótkometrażowych filmów-nowel i jeden pełnometrażowy: dokumentalne historie operatora filmowego Serhija Myhalczuka, zespołu „Antytila”, reżysera Achtema Seitablajewa, małżeństwa fotografików Włady i Kostiantyna Liberowów, kobziarza Tarasa Kompaniczenki, pisarza Serhija Żadana. „Zestaw filmów tegorocznego „KinoBuketu” to próba przemyślenia na nowo i wspólnego przeżycia wyzwań wojny, a zarazem podtrzymania naszej motywacji, uporczywego dążenia do Zwycięstwa, wspierania ukraińskiego wojska, pokonywania tej drogi krok po kroku” – zaznaczył Andrij Rizol, producent festiwalu „KinoBuket” i projektu „Kultura vs wojna”, przewodniczący zarządu Stowarzyszenia „Obejrzyj ukraińskie!”. Zespół projektu tworzą: reżyser Kadim Tarasow, operator-reżyser Jurij Gruzinow, producent Andrij Rizol, producentka wykonawcza Alina Krasniańska, menedżer projektu z ramienia UE Marko Ferraro, producent kreatywny Swiatosław Rizol, operatorzy Denys Dużnyk, Oleh Ruz, Julia Bolszynska. Oprócz premiery filmów w „Domu Metropolity” i w „Sofijskim Ogrodzie” zaprezentowano wystawy fotograficzne bohaterów projektu „Kultura vs wojna” – operatora filmowego Serhija Myhalczuka, który obecnie służy w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, oraz fotografie wojskowych fotografików Kostiantyna i Włady Liberowów, którzy od pierwszych dni pełnoskalowej inwazji pracują na najgorętszych pozycjach naszego frontu. Na lokacji „Pod Jesionem” odbyła się ciekawa i interaktywna rozmowa na temat „Kultura vs wojna” z ukraińską filozofką Natalią Kryvdą i jej gośćmi. W sali kinowej w „Chlibni” przez wszystkie dni festiwalu widzowie oglądali prawdziwy „KinoBuket” – 25 krótkometrażowych ukraińskich filmów, a także przedpremierowy pokaz „20 dni w Mariupolu” (reż. M. Czernow), natomiast w „Sofijskim Ogrodzie” odbyły się tak oczekiwane przedpremierowe pokazy: „Ja i Feliks” (reż. I. Cylyk) oraz „Odblask” (reż. W. Wasjanowycz).

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Andrij KOWALOW: „Zwycięstwo to nie splamić pamięci naszych żołnierzy” Wywiad z rzecznikiem Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy

Jewhen BUKET Zdjęcie Dmytra Jurczenki Już są oznaki klęski FR w tej wojnie. Przez te półtora roku rosyjski agresor, konkretnie szef tej agresji Wołodymyr Putin, uznał klęskę w wojnie z Ukrainą. Po pierwsze, stało się to wtedy, gdy ogłosił tak zwaną „częściową mobilizację”. A stało się to w rezultacie, przede wszystkim, Kijowskiej operacji obronnej, później w rezultacie Charkowskiej operacji ofensywnej. To już niewerbalny znak tego, że coś w rosyjskiej agresji poszło nie tak. Kolejna oznaka klęski Rosji – to zmiana dowódcy rosyjskich wojsk okupacyjnych. Przypomnę, że Gierasimow został zastąpiony przez Surowikina. Długo eksperci wojskowi i polityczni zgadywali, co oznacza pojawienie się Surowikina. Tutaj, oczywiście, trzeba opowiedzieć, że generał Surowikin – to symptom dla rosyjskich okupantów, czasów najnowszego zwrotu rosyjskiego czy putinowskiego imperium. Siergiej Surowikin, będąc jeszcze kapitanem, podczas GKCzP w sierpniu 1991 roku, dowodził pododdziałem rosyjskich wojsk, który zastosował siłę wobec pokojowych protestujących. Zostali zabici Dmitrij Komar, którego zmiażdżył BWP, Ilja Kriczewski i Władimir Usow. Po klęsce GKCzP Komara, Kriczewskiego i Usowa nagrodzono pośmiertnie tytułem bohaterów Federacji Rosyjskiej. A Surowikina aresztowano i siedział siedem miesięcy w areszcie śledczym. Po siedmiu miesiącach Jelcyn nakazał zwolnić Surowikina z więzienia, przeprosił i awansował go do stopnia majora za zabójstwo trzech protestujących. I to jest symptom, świadectwo tego, że Rosja w zasadzie nie jest zdolna być demokratycznym państwem. Przecież od samego początku kwitła tam samowola i bezkarność. Jeszcze za Jelcyna rosyjskie siły zbrojne przekształciły się w bandycką organizację, działającą jak przestępczyni i terrorystka. Zabójca i terrorysta Surowikin z czasem stał się jednym z ulubionych generałów Putina. To okrutny psychopata, który niemal starł z powierzchni ziemi syryjskie miasta, za co otrzymał przydomek generał Armagedon. Oczywiście Putin miał nadzieję, że Surowikin, wokół którego dziesiątki lat prowadzono kampanię PR-ową o tym, że jest niezwyciężonym, żelaznym generałem – jakoś zmieni sytuację na froncie. Ukraińcy pomnożyli „drugą armię świata” przez zero Ale wszystkie te rosyjskie zabiegi propagandowe – to mydlane bańki, które szybko pękają, jak choćby mydlana bańka o „drugiej armii na świecie”, która przez te półtora roku przekształciła się w drugą armię w Ukrainie. Ukraiński naród, pokazawszy wolę stawiania oporu rosyjskim okupantom, zdołał faktycznie pomnożyć ideologem o drugiej armii świata przez zero. To samo dotyczy „legendarnego” generała Surowikina, który stosował w Syrii, jak świadczyła propaganda, „najbardziej śmiałe rozwiązania”. I, oczywiście, Putin postawił mu takie same zadania w Ukrainie – zrównać ukraińskie miasta z ziemią, ale widzimy, że Surowikin nie poradził sobie z tym. I w tej historii właśnie Surowikin odegrał rolę tego, kto wydał rozkaz rosyjskim wojskom uciekać z Chersonia, ratując się przed natarciem ukraińskich Sił Obrony. I wszyscy zobaczyli, że jego groźny wizerunek – to kolejna mydlana bańka. Więc ta wojna jeszcze trwa, ale już stała się historią. I po jej zakończeniu, po naszym zwycięstwie odkryjemy dla siebie jeszcze bardzo wiele ciekawych stron. W szczególności, ilu rosyjskich okupantów utonęło w Dnieprze podczas ucieczki z Chersonia. I trzecie, oczywiście, że bardzo ważne wydarzenie przez te półtora roku – długo oczekiwane działania ofensywne Sił Zbrojnych Ukrainy na południu i na wschodzie. Rosyjscy okupanci, oczywiście, oczekiwali natarcia SZU wyłącznie na południu i niezwykle potężnie się do niego przygotowali, rozbudowując tam od listopada ubiegłego roku swoją obronę. Ale wyraźnym zaskoczeniem dla rosyjskich okupantów stało się natarcie również na wschodzie. Więc teraz trzy główne kierunki ukraińskiego natarcia – to melitopolski, berdiański i bachmucki. I po prostu niewiarygodne emocje, kiedy widzimy wideo i komunikaty o wyzwoleniu Staromajorśkiego, Urożajnego, Robotynego. To wzmacnia wiarę Ukraińców w zwycięstwo. Zniszczenie okupantów – to główny argument naszego zwycięstwa Ale z natarciem Sił Zbrojnych Ukrainy wiążą się również pewne przegrzane oczekiwania Ukraińców, które mogą mieć tylko ludzie bardzo dalecy od wojny i od sytuacji na froncie. Dlatego że ludzie, którzy codziennie żyją wojną i żyją w wojnie, rozumieją to inaczej. Tutaj nasuwają się słowa generała Wałerija Załużnego, Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy, który powiedział: „To nie show, które cały świat ogląda i na które stawia zakłady czy coś takiego. Każdy dzień, każdy metr jest okupiony krwią”. Nawet ukraińscy dziennikarze często pytają mnie, czy nie wydaje się, że ukraińskie natarcie posuwa się powoli. Ukraińskie natarcie posuwa się jak natarcie. To jest kluczowe. Ono nie może posuwać się szybciej czy wolniej. W rzeczywistości natarcie – to nie serial, nie gra komputerowa, w której wojownicy mogą zapisać się na jakimś etapie i w przypadku śmierci kontynuować z miejsca, w którym się zapisali, swoje natarcie. Rozmawiałem ze swoimi chłopakami i dziewczynami, którzy dalej służą w 112. brygadzie Obrony Terytorialnej. Oni mówią, że dla kogoś to wspaniałe wiadomości, piękne wideo, fotografie, a dla nas – to codzienna żmudna praca. I, być może, najtrudniejsza na świecie praca, ponieważ od niej zależy twoje życie i życie towarzyszy broni. I kiedy słyszymy w telewizorze takie standardowe sformułowania, jak „odnieśli sukces w pobliżu miejscowości”, „umacniają się na osiągniętych liniach”, „prowadzą działania walki kontrbateryjnej”, to trzeba rozumieć, że chłopaki i dziewczyny teraz walczą w bardzo trudnych bojach z rosyjskimi okupantami. I jakieś ukraińskie rodziny otrzymały tragiczne wiadomości o śmierci ich bliskich… To jest i heroiczne, i tragiczne zarazem. I dlatego wydaje mi się, że przynajmniej nie po ludzku jest oceniać tempo natarcia. Żaden kraj na świecie nie rozpocząłby kontrnatarcia w takich warunkach, w jakich teraz znajduje się Ukraina. Ale czas dla nas również jest ważny, ponieważ tam, w okupacji, nadal przebywają tysiące ukraińskich obywateli. I naszym zadaniem jest wyzwolić ich z tej rosyjskiej niewoli, naszym zadaniem jest zwrócić ukraińskie terytoria, dlatego nacierać trzeba dzisiaj i teraz. Nie dając rosyjskiemu okupantowi odpocząć, nie dając rosyjskiemu okupantowi podstaw myśleć, że mogą umocnić się na tych terytoriach, które udało się zająć i próbować narzucić nam jakieś warunki, tym bardziej zmusić Ukrainę do kapitulacji. Trzeba zwracać ukraińskie wsie i miasta, niszczyć rosyjskich okupantów, ponieważ z terrorystami nie może być żadnych rozmów i porozumień. Zniszczenie okupantów – to główny argument naszego zwycięstwa. Ta ziemia, ten kraj i ten naród walczyły zawsze. Siły Zbrojne Ukrainy nie powinny się poddawać, powinny posuwać się naprzód. Pan Bóg dał nam unikalną szansę, by wreszcie rozstrzygnąć dla siebie to historyczne wyzwanie. Obecnie pytanie brzmi: albo my, albo oni. Innej możliwości tutaj być nie może. To znaczy, jeśli dojdziemy do jakiejś granicy i powiemy, że jesteśmy zmęczeni, to albo oni nas dobiją, albo wezmą time-out i dobiją nas za 5 lat. Wszystkim naszym obywatelom trzeba wyjaśnić, że ta ziemia, ten kraj i ten naród walczyły zawsze. Jeśli jakieś pokolenie myśli: „Dzięki Bogu, na nasze czasy nie przypadła wojna”, to się myli, ponieważ praktycznie na każde ukraińskie pokolenie przypadała wojna przeciwko rosyjskim okupantom. Chcę przypomnieć wszystkim przykład wspaniałego dowódcy, Bohatera Ukrainy „Da Vinci”, który zginął w wojnie przeciwko rosyjskim okupantom. Otóż jego pradziadek, który był w UPA, też walczył przeciwko rosyjskim okupantom. I takich historii ukraińskich rodzin są tysiące, gdzie, umownie mówiąc, dziadek walczył w UPA, ojciec siedział w łagrze jako dysydent antysowiecki, a syn jest teraz w szeregach Sił Obrony Ukrainy. Nie trzeba myśleć, że był czas, kiedy udawało nam się pojednać z rosyjskim okupantem. Po prostu był czas, kiedy, niestety, Ukraińcy przegrywali. I jeśli ktoś odniósł wrażenie, że okres istnienia USRR był czasem pokoju, to w rzeczywistości był to czas przegranej naszej Ukraińskiej Republiki Ludowej, okupacji jej terytorium. I nie trzeba wstydzić się stron przegranej, ponieważ w rzeczywistości w tych historycznych kartach musimy szukać recepty na nasze zwycięstwo. O ukraińskich porażkach trzeba mówić, aby wyjaśniać, czego nie powinniśmy robić, albo przeciwnie, jak powinniśmy działać, aby zwyciężyć. Ukraińcy, którzy domagali się niepodległości w 1919 roku, wydawali się separatystami. Przegrywaliśmy między innymi dlatego, że nie mieliśmy wtedy wsparcia międzynarodowego. Teraz ono jest. I to oznacza, że jesteśmy skazani na zwycięstwo, ponieważ z nami jest cały wolny świat. Wyobraźcie sobie, wtedy, w latach 1917–1920, kraje dzisiejszego wolnego świata w ogóle były przeciwko Ukrainie. Przeciwko Ukraińskiej Republice Ludowej wprowadzano sankcje. Symon Petlura wykonał niewiarygodną pracę, aby zapewnić wojsko w broń, mundury i apteczki. A setki wagonów z tymi amerykańskimi mundurami, z amerykańskimi apteczkami, z bronią pozostały w Rumunii. I nie dlatego, że w tamtym momencie Rumunia była przeciwko URL, a dlatego, że konkretnie przeciwko tej pomocy, która znalazła się w Rumunii, zostały wprowadzone sankcje przez te kraje, które obecnie są naszymi strategicznymi partnerami! Ta pomoc po prostu nie dojechała do naszej armii. O tym opowiada bardzo znany wiersz Ołeksandra Olesia „Misje państwowe…” (1919): „Misje państwowe, / Kontrola, komisje, / Piłaci, dyplomaci, / Cała Ukraina tu. / Cała sól kooperacji, / Handlu, spekulacji, / Szakale, szydercy, / Europa aż trzeszczy. / Kłopoczą się, zbierają, / Żegnają, witają, / Spotykają, wyprawiają, / A wieczorem – wino... / Nic nie zakupiono: / Kozę półboczkiem łupaną, / Dla śmiechu, na pociechę, / Do domu przywiozą. / A tam gdzieś na pozycji, / Bez broni, bez municji, / W polu bosi i nadzy / Umierają kozacy”. To realia 1919 roku. Armia URL na pozycjach była bez broni, bo wszystko wystrzelali, bez amunicji, nie figuralnie, a realnie umierali bosi i nadzy… Dlatego, że w tamtym momencie wiodące państwa świata postanowiły postawić na zwycięstwo białych rosyjskich szowinistów. Ukraińcy, którzy domagali się niepodległości, w ich rozumieniu wtedy, w 1919 roku, wydawali się separatystami. A legalną władzą, ich zdaniem, były byłe siły zbrojne imperium rosyjskiego. Tutaj trzeba rozumieć, że Ukraińska Republika Ludowa tak samo, jak i rosyjscy bolszewicy, legitymizowała się przez Państwa Centralne, które przegrały I wojnę światową. I znaleźliśmy się w drużynie tych, którzy globalnie przegrali. Każdy Ukrainiec powinien wiedzieć, jak strzelać w kierunku rosyjskiego okupanta. I dlatego trzeba się cieszyć, dziękować naszym strategicznym partnerom, którzy w lutym 2022 roku uwierzyli w Ukrainę, za przekazanie broni. I to pozwoliło naszym chłopakom i dziewczynom palić rosyjskie czołgi na kierunku browarskim, w Hostomlu, w Moszczunie. Teraz dzięki wsparciu naszych międzynarodowych partnerów Siły Zbrojne Ukrainy mają na uzbrojeniu między innymi najnowsze systemy „Patriot”, którymi zestrzeliwują rosyjskie rakiety balistyczne, o których mówiono, że nie da się ich niczym zestrzelić. Na tym zachodnim sprzęcie walczą ukraińscy żołnierze, którzy nie poddają się, idą naprzód i rozumieją, że musimy koniecznie docisnąć wrogów, aby zwyciężyć. Trzeba rozumieć, że ta wojna nie będzie łatwa i nie będzie szybka. Oczywiste jest, że bardzo wielu naszych rodaków, zarówno mężczyzn, jak i kobiet, przejdzie przez szeregi SZU. Dlatego każdy Ukrainiec powinien wiedzieć, jak strzelać w kierunku rosyjskiego okupanta, być na to gotowym. Ukraińcy są gotowi żyć w Ukrainie, zabijać za Ukrainę i zwyciężać za Ukrainę. Bycie Ukraińcem to nasz świadomy wybór. Urodziłem się i uświadomiłem sobie, że jestem Ukraińcem. I chcę żyć w Ukrainie, służyć w Siłach Zbrojnych Ukrainy, walczyć o przyszłość Ukrainy. I mam plany dotyczące tej mojej ojczyzny. Chciałbym, żeby tutaj żyły moje dzieci, walczę o ich przyszłość. I ponieważ dobrze znam historię, nie chciałbym, żeby znów powrócili rosyjscy okupanci i powtórzyła się ta tragedia, to wszystko straszne, co ze sobą przynosi „ruski mir”. I na tym się trzymamy, w tym nasza siła. Cały świat zachwyca się odwagą i niezłomnością Ukraińców. I nie mamy prawa przegrać w tej walce, ale trzeba, żeby każdy Ukrainiec uświadamiał sobie ważność współuczestnictwa w niej, żeby dla niego nie było nowością, że w Ukrainie trwa wojna. Wojskowi SZU robią wszystko możliwe, żeby wojna jak najszybciej… Obchody Dnia Niepodległości Ukrainy stają się symbolem niezłomności i niezwyciężoności naszego narodu. Jewhen Buket porozmawiał z politologiem, historykiem, religioznawcą, a obecnie rzecznikiem Sztabu Generalnego SZU starszym porucznikiem Andrijem Kowalowem o ukraińskiej niepodległości w kontekście wojny na pełną skalę.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mniej dotyczyło tyłu, ale jeśli Ukraińcy na tyłach przestaną myśleć o tych, którzy teraz są na froncie, to front będzie tam, gdzie tył. My jesteśmy ludźmi, którzy wyznają europejskie wartości. A wartości te to przede wszystkim wolność: myśli, słowa, działania, własność prywatna. Trzymamy się dlatego, że są Ukraińcy, którzy codziennie uświadamiają sobie, że są Ukraińcami. Ponieważ naród to codzienne plebiscyt. I wyniki tego swoistego referendum dowodzą, że mamy wystarczająco dużo ludzi, którzy są gotowi żyć i zwyciężać za ideę wolnej Ukrainy. Kluczowa różnica między naszym czasem a okresem UNR polega na tym, że wtedy byli gotowi umierać za Ukrainę, a teraz są gotowi zabijać za Ukrainę. I to bardzo poważny krok naprzód. Siły Zbrojne Ukrainy są gotowe żyć, zabijać za Ukrainę i zwyciężać za Ukrainę. A obywatele cywilni powinni uświadamiać sobie, że trwa wojna, że żyjemy w warunkach wojny, że to jest ten fakt, w którym się znaleźliśmy. Codziennie zbrodnie rosyjskich terrorystów uczą nas, że jeśli jest sygnał alarmu powietrznego, to musimy chować się w schronach. Trzeba rozumieć, że żyjemy w codziennym niebezpieczeństwie i dla rosyjskich okupantów nie ma różnicy, kim jesteśmy – wojskowymi czy cywilami. Oni zabijają wszystkich Ukraińców bez wyjątku. Ostatnia nadzieja Putina Niestety, w naszym społeczeństwie wciąż są zwolennicy prorosyjskich idei. Mówię tu przede wszystkim o rosyjskim prawosławnym kościele na Ukrainie. To ostatnia nadzieja Putina. Wcześniej Rosja miała bardzo wiele rozgałęzionych sieci na Ukrainie – partyjnych, organizacji społecznych. A obecnie faktycznie Patriarchat Moskiewski pozostał ostatnią rozgałęzioną siecią wpływów Rosji na Ukrainie, która wciąż ma swoje przedstawicielstwa we wsiach, rejonach, obwodach. Fakt, że duchowni i wierni pozostają w Patriarchacie Moskiewskim, świadczy o tym, że nie wierzą w ukraiński naród, nie wierzą w nasze zwycięstwo, nie wierzą w Siły Zbrojne. Nawet gdy mówią, że modlą się za Ukrainę i za żołnierzy, kłamią. Ponieważ dopuszczają powrót rosyjskich okupantów i myślą o tym, jak będą przetrwać w warunkach powrotu rosyjskich okupantów. To straszne rzeczy, choć wielu nie traktuje ich poważnie. Ale jeśli tak będą myśleć, to rosyjscy okupanci mogą wrócić... Symptomatyczne, że jeden moskiewski duchowny, z którym szczerze rozmawiałem, wyjaśnił swoje stanowisko: „nasze zwierzchnictwo mówi nam – nam by dzień postać, da noc prodierżatsja”. To absolutnie sowiecka narracja wojenna. To znaczy, że postrzegają siebie jako przyczółek Rosji i starają się, by ten przyczółek się utrzymał. Dlatego nie może być żadnego współczucia dla tych rewanżystów. Choćby ten Kościół próbował mimikry, to związek z Moskwą jest dowodem na to, że po prostu nie wierzą w Ukrainę, w nasze zwycięstwo, w ukraiński naród. A co najgorsze – nadal trują Ukraińców propagandowymi fejkami, dalej opowiadają nam o jakiejś jedności z Moskwą. W swojej retoryce Patriarchat Moskiewski na Ukrainie przestał być Kościołem prawosławnym, stoczył się w sektarianizm i herezję. Jeśli spojrzymy z punktu widzenia dogmatycznego na to, w co wierzą prawosławni chrześcijanie, odpowiedź będzie bardzo prosta. Polega ona na deklaracji zwanej „Wierzę”. Obecnie traktuje się ją na równi z modlitwą, a faktycznie jest to deklaracja wiary. Jeśli sprowadzimy wszystkie przesłanki tej deklaracji do wspólnego mianownika, odpowiedź będzie taka: zbawienie jest możliwe tylko z Jezusem Chrystusem i tylko przez Jezusa Chrystusa. A Patriarchat Moskiewski na Ukrainie mówi, że zbawienie jest możliwe tylko przez jedność z Moskwą. Boga zamienili na Moskwę! Ich nauka jest podstawą rosyjskiej szowinistycznej koncepcji politycznej zwanej „russkij mir”, która prowadzi nie do zbawienia, lecz do zguby. I niestety, nadal szerzą wśród Ukraińców okupacyjną rosyjską narrację, działają przeciwko ukraińskiemu narodowi, przeciwko ukraińskiemu państwu i jedności wewnątrz kraju. To również jedna z technologii okupanta, by podzielić Ukraińców, bo teraz, jak nigdy dotąd, jedność jest dla nas ważna. Bo tylko w jedności możemy osiągnąć zwycięstwo. Zwycięstwo to zniszczenie rosyjskiego imperium. Jakie będzie zwycięstwo? Dla mnie osobiście (mój wymiar osobisty) zwycięstwo to zniszczenie rosyjskiego imperium, to pełna dezintegracja współczesnej Rosji, która ma się rozpaść, a na jej ruinach mają powstać 30–40 niezależnych państw. Być może dla kogoś zwycięstwo to wyjście na granice z 1991 roku czy z 2013-go. Według mnie zaś jest to pełna dezintegracja Federacji Rosyjskiej. Ku wielkiemu żalowi, innego wyboru nie mamy. Dla Ukraińców powinien być priorytet państwowy i narodowy – rozpad Rosji. Ponieważ dopóki Rosja będzie istnieć w takich granicach, w takich warunkach, z takim reżimem politycznym, jesteśmy skazani na wojnę. Ten krwiożerczy rosyjski szowinizm będzie stale chciał zniszczyć Ukrainę i wszystkich, którzy uważają się za Ukraińców. Rosjanie zamienili się w potwory, które potrafią udawać głupców, potrafią czasem być twoim najlepszym przyjacielem, zbliżać cię do siebie, ale są mordercami, mają instynkt zabijania. Nie da się tego monstrum ułagodzić, pojednać ani uspokoić. Szowinizm nie będzie inny. Nie trzeba myśleć, że w Rosji są jacyś liberałowie. Słucham tych wszystkich liberałów i oni są tak samo wszyscy rosyjskimi szowinistami. W warunkach de facto imperium wszyscy rosyjscy liberałowie staczają się w rosyjski szowinizm. Po demontażu tych narodów, mieszkańców dawnej Rosji, trzeba będzie ich przeszkolić ponownie. Tak samo jak przeszkolono innych agresorów. Na przykład po II wojnie światowej wszystkich bez wyjątku Niemców wożono do obozów koncentracyjnych, do fabryk, gdzie produkowano gaz neuroparaliżujący, tworzono specjalne programy nauczania w szkołach, aby oduczyć ich od szkodliwego nawyku nazizmu. Coś podobnego działo się w Japonii. Oczywiście to czeka także Rosję. Zwycięstwo to nie utracić, lecz obronić niepodległość Ukrainy, nie stracić narodowej jedności i nie zhańbić pamięci naszych najlepszych wojowników, którzy oddali życie za niepodległość Ukrainy. Zarówno tych, którzy oddali, jak i tych, którzy są gotowi poświęcić się. Gdy tylko przestaniemy czcić wyczyn tych ludzi, będziemy mieli drogę donikąd, ponieważ dzięki wszystkim tym dzielnym mężczyznom i kobietom Ukraina żyje.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

„Dzięki swoim uczniom wierzę w zwycięstwo”

To słowa nauczycielki klas początkowych Baniliwskiego Opornego Liceum Olesi Strynadko. Ona, podobnie jak inni nauczyciele szkoły, utrzymuje kontakt ze swoimi uczniami, którzy na linii frontu bronią Ukrainy i wyzwalają okupowane terytoria. W szczególności rozmawialiśmy z nią o absolwencie Baniliwskiej szkoły Dmytrze Sokołowyczu, który od pierwszych dni wojny przebywa na najtrudniejszych odcinkach frontu. Dmytro NYKYFORIAK, przewodniczący RO WUT „Proświta” im. T. Szewczenki — Jesienią 2002 roku Dmytro Sokołowycz rozpoczął naukę w Baniliwskiej szkole, w budynku starej szkoły pod kasztanami – wspomina Olesia Iłliwna. – Dzieci z tej klasy stały się dla mnie szczególne, bo kiedy przyszły zdobywać szkolną wiedzę, przeżywałam wielki smutek – tragiczną stratę syna – i uczyłam się żyć na nowo. Dmytro był najstarszy w klasie, na niego zawsze można było liczyć, bo był odpowiedzialny, dlatego został moim pomocnikiem. Chociaż dorastał jako łobuz, miał czułe serce. W klasie lubiano go za koleżeństwo i sprawiedliwość. Minęło dużo czasu. Teraz, kiedy dowiedziałam się, że Dmytro na froncie broni Ukrainy, nawiązałam z nim kontakt. Wspólnie z uczniami stale pomagamy jemu i innym żołnierzom. Od Dmytra płynie niezwykle dobra i pozytywna energia, przenika ona całą naszą korespondencję. Wojownik nigdy na nic się nie skarży, nigdy nie słyszałam od niego narzekań. Zawsze pyta o moje zdrowie i o sprawy moich obecnych uczniów. Ta troska z jego strony wzrusza do łez. Jestem niezmiernie dumna z naszego absolwenta i dzięki niemu oraz takim jak on obrońcom wierzę w zwycięstwo! Mimochodem, podczas naszej rozmowy Dmytro również wielokrotnie dobrym słowem wspominał swoich nauczycieli: Olesię Strynadko, Olhę Andriuk, Wasylinę Parynjuk, Wiktora Czoboriaka, Iwana Hlibczuka, a także ówczesną dyrektorkę szkoły Ljubow Nykyforiak, która śmiało powierzała odpowiedzialnemu uczniowi poważne sprawy. Dmytro Sokołowycz urodził się w Banyłowie w rodzinie chłopskiej w 1994 roku. Dorastał w wielodzietnej rodzinie, w której wychowywało się czworo dzieci. Ojciec zmarł, gdy chłopiec miał zaledwie 3 lata. Matka wychowywała dwoje dzieci sama. Potem wyszła za mąż za Marka Martynowskiego, który ofiarował dzieciom swoje ojcowskie ciepło i troskę. Od dzieciństwa Dmytro lubił wędkarstwo, samochody, technikę, sport, budownictwo. Niedaleko domu był wiejski stadion, gdzie wraz z rówieśnikami stale grał w piłkę nożną, siatkówkę, koszykówkę. Trenował w sekcji sportowej zapasów, zdobywając miejsca na podium na szczeblu rejonowym i obwodowym. Po ukończeniu jedenastej klasy Dmytro rozpoczął samodzielne życie. Pracował jako budowlaniec w Kijowie, a potem w Polsce i Czechach. Odbył służbę w Siłach Zbrojnych Ukrainy, w Państwowej Specjalnej Służbie Transportu w obwodzie czernihowskim, półtora roku. Umiejętności zdobyte w tym okresie pomagają mu teraz w operacjach bojowych. Po demobilizacji wrócił do pracy budowlańca. 24 lutego 2022 roku o godzinie 1 w nocy Dmytro właśnie przyjechał do domu z Czech. Prawdopodobnie miał jakieś przeczucie zagrożenia dla rodziny i państwa. Rano, włączywszy telewizor, rodzina zobaczyła Ukrainę w wybuchach i pożarach. Nikt nie mógł uwierzyć, że rozpoczęła się wojna. Następnego dnia Dmytro Sokołowycz usłyszał, że w radzie wiejskiej czeka na niego wezwanie. Nie czekał, aż je przyniosą, i dobrowolnie pojechał do rejonowego wojskowego komisariatu. Służył w kompanii ochrony przy Wyżnickim rejonowym wojskowym komisariacie do 25 kwietnia 2022 roku. Tego samego dnia wysłano go do obwodu żytomierskiego, do szkolnego obozu wojskowego na zgranie, które trwało dwa miesiące. Do szkolenia wojskowego podchodził sumiennie i z pełnym oddaniem sił. 25 czerwca 2022 roku wojownika skierowano do pierwszego batalionu 81. brygady w Kramatorsku. Mianowano go starszym kierowcą wywiadu. Podczas szkolenia Dmytro opanował różne rodzaje broni, wzmocnił przygotowanie fizyczne, przyswoił podstawowe taktyki. Przez dwa miesiące trzymali obronę w obwodzie donieckim na kierunku Łymańskim. Wywiad to ci, którzy idą pierwsi, by wybadać dane o rasistach, ustalić ich współrzędne. Potem artyleria albo „grady” przykrywają wroga gęstym ogniem, a następnie idzie piechota. Jeśli wziąć konkretnie jakąś operację bojową, to pierwszy idzie pluton rozpoznawczy, a za nimi piechurzy, trzymając się linki, bo zrobiwszy krok w prawo czy w lewo, nadziejesz się na miny. Z reguły takie wypady bojowe do rasistów przebiegały pomyślnie. Pluton rozpoznawczy, w którym służy Dmytro, w składzie pierwszego batalionu wyzwalał miejscowości Bohorodyczne, Nowosełiwkę, Swiatohirsk, Łyman i inne. W drugiej połowie lipca 2023 roku Dmytro Sokołowycz był na urlopie w domu. Przyjechał nie tylko po to, by odpocząć, ale także by naprawić jeden z dwóch dżipów rozpoznawczych, które przekazała gmina Banyliw. Ukochana żona Iryna wie o Dmytrze wszystko. Bardzo mi było miło z nimi rozmawiać. Kiedy Dmytro opowiadał o swojej drodze bojowej, Iryna czasami go poprawiała. Ciężar wojny dźwiga się znacznie łatwiej, gdy na tyłach jest wielkie wsparcie i wielka miłość. Na początku sierpnia 2023 roku Dmytro, pobywszy z żoną, dziećmi, rodziną, trochę odpoczywszy od nieustannych krwawych walk, naprawiwszy dżip, wraca do swojego plutonu rozpoznawczego. Kiedy rozmawia się z takimi wojownikami-patriotami, pełnymi sił, energii i bojowego zapału do zniszczenia rasistów na ukraińskiej ziemi, sam staje się pewny i czuje, że zwycięstwo Sił Zbrojnych przy wsparciu ludzi na pewno zostanie zdobyte. Dzień 25 kwietnia ubiegłego roku był najtrudniejszym dniem w życiu Iryny. Odprowadzała ukochanego, będąc w ciąży. Ciąża przebiegała bardzo ciężko z powodu chorego serca. Nie chciała puścić Dmytra, spierali się w tej sprawie. Prosiła go, by poczekał na narodziny syna. Ale Dmytro był nieugięty. Postanowił ochronić syna, który jeszcze się nie urodził, w najbardziej szlachetny i ofiarny sposób – na froncie. I to najwyższy przejaw ojcowskiej miłości. Iryna musiała stale się leczyć, by zachować dziecko i swoje zdrowie. W związku z narodzinami syna, którego nazwano Dmytrem – na cześć taty, wojownik dostał urlop. I on, niezwykle szczęśliwy, odebrał syna i żonę z położnictwa w Czerniowcach. Radości nie było granic. Syn urodził się zdrowym kozakiem, czym ojca przywitali towarzysze broni. Wychowawczyni klasy Olha Andriuk trafnie scharakteryzowała swojego byłego ucznia: „Żywa natura. Pewny siebie, odważny, pracowity, odpowiedzialny. Dążył do samodzielności. Prawdziwy przyjaciel dla kolegów z klasy. Pomagał wszystkim. W dniu rozpoczęcia wojny, nie zastanawiając się, mężnie stanął w obronie Ukrainy, swojej rodziny, przyjaciół. Dziękujemy takim nieustraszonym wojownikom-patriotom, jak Dmytro Sokołowycz. Prosimy Boga o ochronę dla niego i wszystkich obrońców Ukrainy, by jak najszybciej wrócili do domu żywi i zdrowi, ze sławą zwycięzców, gdzie czekają na nich rodzice, żony, dzieci, narzeczone, przyjaciele, mieszkańcy wsi i cała Ukraina”. Niech te słowa się spełnią.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Володимир ЗАГОРІЙ: “Конкурс з української мови імені Петра Яцика творить націю”

В умовах війни завершив роботу 23-й Міжнародний конкурс з української мови імені Петра Яцика, організатори якого – Міжнародний благодійний фонд “Ліга українських меценатів” та Міністерство освіти і науки України. Про особливості конкурсу розповідає президент Ліги українських меценатів Володимир Загорій. – Пане Володимире, яким був ХХІІІ конкурс? – Сьогодні мовний турнір популярний і престижний серед молоді, його знають не лише в Україні, а й у багатьох країнах світу, де живуть наші співвітчизники. Він вчить любові до рідної мови, виховує в молоді відчуття українства, патріотизму. Понад два десятиліття конкурс виконує націєтворчу роботу. Конкурс 2023 року відрізняється, бо велика війна внесла в наше життя страшні корективи. Але минулого року традиційно 9 листопада, у День української писемності і мови, конкурс з української мови імені Петра Яцика розпочався. Нагадаю, що він відбувався дистанційно, а самі конкурсанти перебували як в Україні, так і за багато кілометрів від неї. Треба було організувати всіх, щоб одночасно були написані роботи, а потім одночасно надіслані до журі. Так само дистанційно журі їх перевіряло. Нині передаємо переможцям елек- Сергій ЛАЩЕНКО, журналіст, м. Львів Чи варто вшановувати вчителів, які в роки радянської влади чинили спротив русифікації? Гадаю, що так. Поки викладати українською дозволялося, великого героїзму в педагогічній роботі не було. А ось період адміністративного тиску на все українське був значно цікавішим. І ця сторінка, на мій погляд, є недостатньо дослідженою. Почну з прикладу. У 2007 році дослідники Визвольних змагань відкрили для себе книгу житомирянина Володимира Плотницького “Останні постріли повстанців”. Найцікавішим було те, що колишній червоний партизан, який у 1942 році очолював Житомирський підпільний райком комсомолу, написав книгу саме про УПА! І написав позитивно. Через деякий час мені вдалося поспілкуватися з Володимиром Петровичем у його рідному Житомирі. Він розповів і про свій перший підірваний ешелон, і про специфічні “партизанські” сни, які продовжували снитися навіть тоді, коли йому було далеко за 80! Це коли партизани виходять з оточення, і їм доводиться нести кількох поранених побратимів... Одним словом, було цікаво слухати ветерана партизанського руху. Але найбільше мене вразила така деталь. Учитель історії за фахом, а в останні роки і директор однієї з житомирських шкіл, розповів, як йому вдалося зберегти україномовний статус своєї школи. Це було, якщо не помиляюся, на початку 80-х. У сільських школах Житомирщини ніхто й не думав згортати українське шкільництво, а в містах “процес” уже пішов... Володимир Петрович, спілкуючись із місцевою освітянською чиновницею (обоє були членами КПРС), використав усі тронні версії дипломів і фінансову частину премії на банківські картки, а подарунки надсилаємо. – Особлива сторінка в конкурсі – участь військових, ліцеїстів і студентів вищих навчальних військових закладів. – Свого часу ми запросили як співорганізатора конкурсу Міністерство оборони України, відтоді тисячі військових змагаються щороку за звання найкращого знавця державної мови. Як і в минулі роки, серед військових маємо дев’ятеро переможців. Ними стали троє ліцеїстів, а серед них Анастасія Білецька, яка виборола перше місце й отримуватиме президентську стипендію. Як і Оксана Шворак, курсантка Національної академії сухопутних військ імені гетьмана Петра Сагайдачного. До речі, найкращими серед вищих навчальних військових закладів стали представники Військового інституту Київського національного університету імені Тараса Шевченка, Військового інституту телекомунікацій та інформатизації імені Героїв Крут та Інституту Військово-морських сил Національного університету “Одеська морська академія”. Військові змагалися не дистанційно, а традиційно, в аудиторіях. Те, що переможці отримуватимуть президентську стипендію, – вагома державна підтримка української молоді. А отже, це й підтримка самої державної мови. До речі, тих школярів, які вибороли перше місце, закінчують 9 і 11 класи та планують вступати в заклади фахової передвищої та вищої освіти, також треба підтримати, створивши їм преферентні умови вступу. Підтримую Павла Гриценка, директора Інституту української мови НАНУ і голову журі конкурсу, який говорив про це на засіданні журі. На мою думку, державі також варто відзначити вчителів української мови, які підготували переможців. – Щороку в кожному конкурсі переможці отримували в подарунок, окрім премій, бібліотечки важливих патріотичних книжок. А хто фінансово підтримує конкурс? – Кожен меценат, який надає допомогу конкурсу з української мови, чітко усвідомлює, що мова – це також наша зброя у війні з московським агресором. Серед найщедріших наших меценатів – громадська організація “Союз українок Австралії”, яка з перших років підтримувала конкурс. Особлива вдячність пані Любі Квасниці-Кей, голові Крайової управи СУА, та Валентині Домазар, її культ-освітньому референтові. Дуже вдячні українській громаді з Австралії: торік Союз українок Австралії передав на потреби наших Збройних Сил 200 тис. гривень. – Яким бачите майбутнє конкурсу? – Щоб українська мова справді стала відчутною й потужною силою в Україні, лише меценатських зусиль мало. Потрібна державна підтримка мови на всіх рівнях. Конкурс є і вже залишиться в історії України, бо сам частина цієї історії. Спілкувалася Світлана КОРОНЕНКО
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Taras KREMIŃ: „Ten konkurs ma zjednoczyć miliony młodych Ukraińców”

Przez 23 lata udanego przeprowadzania na wszystkich kontynentach Międzynarodowego konkursu języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka jego organizatorzy wypełniają bezcenną misję państwowotwórczą. Przygotowawszy armię znawców języka państwowego, mamy kilka pokoleń śmiałych, godnych i odważnych obywateli, którymi zachwyca się świat, i to nie jest koniec. W warunkach wojny język stał się bronią przeciwko okupantowi, dlatego właśnie on na ustach narodu wykształconych i niepokonanych przybliża nasze Zwycięstwo. Zwracam uwagę MON Ukrainy na inicjatywę „ojców” konkursu – Petra Jacyka i Mychajła Słaboszpyckiego, którzy, zapoczątkowując 23 lata temu konkurs, widzieli go nie jako językową rywalizację kilkuset czy nawet tysięcy uczestników, nie jako kolejną olimpiadę o tytuł najlepszego znawcy języka ojczystego na Ukrainie, a jako masowy, powszechny ruch młodzieży w opanowywaniu języka ukraińskiego. Zgodnie z ich zamysłem, w pierwszym etapie konkursu mieli brać udział wszyscy uczniowie wszystkich szkół państwa, a to, powtarzam: miliony i miliony młodych Ukraińców. Dodam: dzisiaj powinni to być także studenci wyższych uczelni różnego podporządkowania, zaczynając od Ministerstwa Obrony Ukrainy… chłopak w jednym z wierszy przewidział to, napisał, że chcą go zabić. Stary nauczyciel posprzątał na grobie i przeczytał swój wiersz, poświęcony młodemu mieszkańcowi Słobożanszczyzny. Wyobrażacie sobie, jaki poziom patriotyzmu ma człowiek, który w ósmej dekadzie życia wyruszył w taką podróż z południowego zachodu na północny wschód Ukrainy? *** A jaka sytuacja jest teraz? Niedawno w jednej ze szkół obwodu odeskiego na naradzie pedagogicznej, poświęconej polityce językowej, po przemówieniu dyrektora wystąpiła nauczycielka języka ukraińskiego z dużym stażem pedagogicznym. Jej starszy syn służy w szeregach ZSU. Dość emocjonalnie zaznaczyła, że używanie języka okupanta na terenie szkoły jest... zdradą Ukrainy. Rosyjskojęzyczny zespół oburzył się. Ale dyrektor szkoły poparła tę tezę i nauczyciele zamilkli. Po naradzie do nauczycielki podszedł kolega. I zaczął bronić swojego prawa do rozmawiania po rosyjsku. Przy czym robił to w bardzo agresywnej formie. Starszej nauczycielce skoczyło ciśnienie... Po przyjściu do domu wezwała „pogotowie”. Oczywiście synowie stanęli w obronie matki. Porozmawiali ze znajomą, a ta zwróciła się do SBU. Kilka dni placówka oświatowa huczała jak zaniepokojony ul. Dyrektorka twardo trzymała stronę języka ukraińskiego. Pracowali specjaliści Służby Bezpieczeństwa... Po tym rosyjskojęzyczny kolega zwolnił się na własne życzenie. A inni nauczyciele tego tematu więcej nie poruszają. Przynajmniej w obecności tej nauczycielki posługują się ukraińskim. Coraz częściej słyszy się, że w warunkach wojny najskuteczniejszymi proświtianami są... pracownicy SBU. Ale i postawa dyrektorki odegrała tu pozytywną rolę.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Aniołowie językowego oporu O patriotycznych nauczycielach, którzy hamowali rusyfikację w szkołach

możliwe argumenty. Ale kobieta była nieugięta: powiadała, nic nie poradzisz – polecenie z góry! W końcu dyrektor szkoły nie wytrzymał i... zapłakał. Przystojny, wysoki, siwowłosy mężczyzna, były czerwony partyzant z legitymacją partyjną w kieszeni, nie bał się zapłakać przed urzędniczką. I ona ustąpiła – szkoła zachowała ukraińskojęzyczny status. A potem zaczęła się gorbaczowowska odwilż. W tamtym momencie 47% ukraińskich uczniów kończyło ukraińskie szkoły, podczas gdy na Białorusi szkół narodowych było tylko... około 5%. A my zachowaliśmy ukraiński kontynent oświatowy! Zatem opór takich ludzi, jak naukowiec Iwan Dziuba, pedagog Wołodymyr Płotnycki i innych nieobojętnych, odegrał swoją pozytywną rolę. *** Przypomniawszy sobie ten przypadek z autorem książki o UPA, postanowiłem przepytać swoich przyjaciół i znajomych. Czy wpłynął na ich obecną postawę językową ktoś ze szkolnych pedagogów? I usłyszałem ciekawe historie. Halyna Żurawel, m. Odessa Przypomniała sobie przypadek z naszą wykładowczynią języka ukraińskiego. Aerofłot mógł wtedy zaproponować całkiem przystępne bilety. I oto podczas jednego z lotów nasza nauczycielka znalazła się obok... Olesia Honczara! Tak się poszczęściło. Dowiedziawszy się o jej zawodzie, pisarz z oburzeniem zaczął mówić, że w Odessie nie ma już nic ukraińskiego. Nawet szkoły pozamykali! Na to nauczycielka powiedziała, że szkoły póki co są, w szczególności nasza. Ale to było, delikatnie mówiąc, nieprawdą. Nie wiem, dlaczego nauczycielka nie skorzystała z okazji i nie wykorzystała autorytetu Olesia Honczara dla ochrony języka ukraińskiego w Odessie. Zatem ukraińscy filolodzy bywają różni... Nie każdy z nich jest bojownikiem. My w tamtym czasie mieliśmy tylko klasy z ukraińskim językiem nauczania, przy czym o wiele mniej niż rosyjskich. Mnie rodzice oddali do rosyjskiej klasy, żeby potem nie było problemów z dostaniem się na uczelnię. Jeśli mówić o tych pedagogach, którzy kształtowali moją postawę, to była to nauczycielka klas początkowych. Bardzo mi się podobało, jak mówiła po ukraińsku! Domieszywało się też osobiste postrzeganie jej jako człowieka – dzieci nauczycielkę po prostu uwielbiały! Dlatego mimo ukończonej rosyjskiej równoległej klasy, postrzegałam język ukraiński jako piękny i warty uwagi. Iwan Zacharczenko, były wykładowca języka ukraińskiego na Ługańszczyźnie Z rodzinnej Ługańszczyzny musiałem wyjechać w 2014 roku z powodu okupacji. Ktoś doniósł, że u mnie w domu wisi portret Tarasa Szewczenki. Byłem w piwnicy i tylko cudem – dzięki dobrym znajomym – udało mi się stamtąd wyjść. Teraz mieszkam w rejonie białogrodzko-dniestrowskim obwodu odeskiego. Na moją postawę językową w swoim czasie wpłynęło mieszkanie wśród Ukraińców Ługańszczyzny. We wsiach wtedy jeszcze pełnokrwiście brzmiał język ukraiński. W 1976 roku służyłem w Zabajkalskim Okręgu Wojskowym, na jednym z lotnisk. Rozmawiałem po rosyjsku z dowódcami, a z kolegami z oddziału tylko po ukraińsku! Przeważnie byli to przybysze z Ługańszczyzny, prawie wszyscy z wyższym wykształceniem. Może właśnie przez tę okoliczność chłopcy tolerowali mój ukraiński; szowinistów i chamów wśród moich ziomków nie okazało się. Przypominam sobie, jak krewni przysłali mi czasopismo „Ukraina”, a po tym, jak zacząłem je czytać, przyśnił mi się sam Taras Szewczenko! Oto tak wtedy tęskniłem za rodzinną Ukrainą... Ale to były lata 70., Ługańszczyzna trzymała się! Przypominam sobie, jak w 1976 roku, kiedy wykładałem ukraiński w Rowieńkach, uczniowie czekali na mnie na przystanku autobusowym, a potem brali pod ręce i tak my wszyscy razem szliśmy do szkoły. A kiedy po pewnym czasie w Rowieńkach zaczęto przenosić ukraińskie szkoły na rosyjski język nauczania, ja na znak protestu porzuciłem tę szkołę i przeprowadziłem się do wsi. Ale nastroje już i tam się zmieniły... W przedszkolu wychowawczyni przyczepiła się do mojego syna, żeby mówił nie „kawun” (arbuz), a „arbuz”. Syn kategorycznie odmówił. Próbowali na niego wpłynąć przeze mnie. Ja zaś stanowczo uciąłem: „A dlaczego ma nazywać kawun arbuzem?” Moją ironię zrozumieli i odczepili się. Syn wyrósł na patriotę, teraz walczy na wschodzie. Dodam od siebie: na początku lat 1970. Iwan Mychajłowycz lubił, idąc do pracy wzdłuż torów kolejowych, pisać kredą na wagonach towarowych aktualne teraz hasło „Sława Ukrainie!” Oto takim był w młodości. A po pół wieku, przeczytawszy w „Czornomorskich Nowynach” o twórczości poety Olesia Stepanenki, pojechał do Derkaczy, co na Charkowszczyźnie, i tam odszukał grób młodego patrioty. Olesia zabili miejscowi szowiniści za jego proukraińską postawę.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗
Wśród nich postać poety, filozofa, naukowca, działacza społecznego, poligloty Olega Olżycza (Olega Ołeksandrowycza Kandyby) zajmuje szczególne miejsce: jest on rodowitym mieszkańcem Żytomierza, jednym z czołowych działaczy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, jej najmłodszych przedstawicieli. Kimże jest Oleg Olżycz? Urodził się 21 lipca 1907 roku w Żytomierzu w rodzinie poety Ołeksandra Olesia (Kandyby), który brał aktywny udział w działalności Ukraińskiej Republiki Ludowej, został wysłany jako attaché do spraw kultury ukraińskiej do Budapesztu na Węgrzech. Lecz po klęsce ukraińskich zmagań wyzwoleńczych 1917–1921 lat za granicą znalazła się cała rodzina. Konkretnie – w Czechosłowacji, w Pradze, ponieważ rząd prezydenta Tomasza Masaryka był przyjaźnie nastawiony do przedstawicieli licznej ukraińskiej emigracji. Dzięki politycznemu i finansowemu wsparciu państwa czeskiego w Pradze dla dzieci ukraińskich emigrantów założono Ukraiński Wolny Uniwersytet, Ukraiński Wyższy Uniwersytet Pedagogiczny im. M. Drahomanowa oraz Wyższą Akademię Rolniczą w Podiebradach. Na dwie uczelnie jednocześnie, a do tego jeszcze na Uniwersytet Karola (Czeski), wstępuje Oleg Kandyba (syn). Określić się w wyborze zawodu pomógł mu jeszcze jeden znany żytomierzanin z okolic Rużyna, profesor Wolnego Uniwersytetu Wadym Szczerbakiwski, archeolog. Ten fach wybrał także student Oleg Kandyba. I nie po prostu wybrał, a zakochał się w naukowej głębi. W rezultacie w 1930 roku, w wieku niespełna 23 lat, broni na Uniwersytecie Karola pracę doktorską na temat „Neolityczna malowana ceramika Galicji”. Doktor nauk w wieku 23 lat! O czymś takim może tylko marzyć każdy młody naukowiec! Zapraszają go wyższe uczelnie Europy, gdzie występuje z wykładami naukowymi, rozmowami, referatami. W tym znany Uniwersytet Harvarda w USA, gdzie młody ukraiński naukowiec staje przy katedrze naukowej. Wydawałoby się, żyj, raduj się, buduj karierę naukową. Ale to nie dla Olega Kandyby. On jest przekonanym ukraińskim patriotą, pamięta o zniewolonej Ukrainie i, jak większość jego młodych rówieśników, przygotowuje się do przyszłych zmagań o Niepodległe Państwo Ukraińskie, które jeszcze trzeba wywalczyć i stworzyć. Dlatego uprzejmie odrzucił propozycję młodej Amerykanki, córki milionera, studentki tego uniwersytetu, zakochanej w nim, o małżeństwie. Ideały młodego naukowca – walka o wolność Ukrainy. Temu podporządkowuje swój talent, wysiłki i wolę. Kocha się w poezji. Pisze, publikuje i w 1935 roku we Lwowie wydaje pierwszy tomik poetycki „Riń” (Żwir). W 1940 roku w Pradze ukazuje się drukiem drugi tomik poetycki „Weży” (Wieże). Złożyły się na niego poematy „Horodok. 1932” oraz „Nieznanemu wojakowi”, gdzie z pełną siłą wybrzmiał temat oddania Ukrainie, formuje się wysoki cel służenia rodzimemu narodowi, gotowości młodego pokolenia do wypełnienia swojego obowiązku dla Ojczyzny. Temat walki w poezji pogłębia się, pojawiają się wybitne frazy: „doba okrutna jak wilczyca”, „cytadela ducha”, „ostrożne mężne pokolenie”, „zechcesz – i będziesz, w człowieku, zapamiętaj, leży nieodgadniona siła”. I już wprost prorocze wypowiedzi, wskazówka do działania: Państwa nie tworzy się w przyszłości, Państwo buduje się dzisiaj. To ludzie, w stal przekuci w ogniu, To ludzie jak bryły kamienne! W 1946 roku wyszedł trzeci tomik poetycki Olżycza „Pidzamczia” (Podzamcze). Życiem osobistym Oleg Kandyba (pseudonim Oleg Olżycz pojawił się nieco później) przekonywał rówieśników, jak żyć i działać dla Ukrainy. W 1937 roku Olega zapraszają do pracy do Rzymu. Tam spotyka się z przewodniczącym Prowodu OUN pułkownikiem Jewhenem Konowalcem. Spotkanie stało się decydujące w jego dalszym życiu. Olżycz wstępuje do organizacji, zostaje referentem stworzonej przez siebie Referentury Kulturalnej, pracuje wśród ludzi, organizuje wieczory, czytania literacko-artystyczne, wystawy, wydawanie książek, co jest skierowane na pogłębienie u słuchaczy wiedzy z historii narodowej, na narodowe samopoznanie, nabycie ukraińskiej samoidentyczności. W latach 1938–1939 Oleg Olżycz jest w centrum wydarzeń na Ukrainie Zakarpackiej, która ogłosiła swoją niepodległość. Bierze udział w zbrojnym odpieraniu węgierskich najeźdźców w składzie nielicznej formacji „Karpacka Sicz”. Po klęsce – przez pewien czas partyzantuje z Siczo-strzelcami, schwytany przez Węgrów i wtrącony do obozu koncentracyjnego. Stamtąd udało mu się wydostać dzięki staraniom węgierskich naukowców. I znowu w wirze podziemnej walki, twórczości poetyckiej, poszukiwań dróg zjednoczenia najlepszych przedstawicieli swojego pokolenia dla wywalczenia Niepodległości Ukrainy w przededniu II wojny światowej, której palony zapach już unosi się w otaczającym powietrzu. O, narodzie! Silny i wieczny jak Bóg, Nie to pokolenie chłopów – Kto złoto zniesławi twoich zwycięstw Pod Korsuniem i Konotopem! A gromy II wojny światowej zbliżały się i w końcu wybuchły 1 września 1939 roku, kiedy dwa totalitarne, nienawidzące ludzi reżimy, nazistowski niemiecki i komunistyczny rosyjski, porozumiawszy się, napadły i podbiły państwo polskie. Nacjonaliści rozumieli, że starcie tych drapieżnych reżimów jest nieuniknione, co więcej, bliskie, i czekali na nie, aby na ruinach dwóch osłabionych wojną imperiów odnowić Niepodległą Ukrainę. Co też stało się 22 czerwca 1941 roku. Członkowie OUN od razu zaczęli formować grupy marszowe, które śladem frontu szły na wschód Ukrainy, aby odnawiać tam ukraińskie życie, bo „państwo nie tworzy się w przyszłości, państwo buduje się dzisiaj”. Jedna z grup marszowych OUN pod dowództwem Olega Olżycza przybyła do Żytomierza latem 1941 roku, następnie skierowała się do Kijowa. Tam zaczyna wydawać gazetę „Ukraińskie słowo”, ukraiński magazyn literacki „Litawry”. Jednocześnie grupa marszowa dokłada wielu starań do zwołania Ukraińskiej Rady Narodowej, której zebranie założycielskie odbyło się 4 października 1941 roku. Na jej czele stanął profesor Mykoła Wełyczkiwski, naukowiec z Żytomierza. Jednak nazistowska władza okupacyjna zakazuje Rady, jej instytucji, ukraińskiej prasy. Nacjonaliści przechodzą do podziemia. W lutym 1942 roku aresztuje ich gestapo i rozstrzeliwuje w Babim Jarze: tutaj giną poetka Ołena Teliha z mężem Mychajłem, redaktor Iwan Irławski oraz jeszcze szereg ukraińskich aktywistów. Olegowi Olżyczowi udaje się wyrwać z okupowanego przez Niemców Kijowa i dotrzeć do Lwowa. Tam kontynuował działalność podziemną. W styczniu 1944 roku gestapo przeprowadziło masowe aresztowania nacjonalistów: aresztowano przewodniczącego OUN Andrija Melnyka, 25 maja aresztowano Olega Olżycza i przewieziono do znanego obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, gdzie już byli uwięzieni Stepan Bandera, Jarosław Stećko, dowódca „Poleskiej Siczy” Taras Bulba-Boroweć, Jarosław Horbusewycz. Olżycza poddano nieludzkim torturom, próbując dowiedzieć się od niego daty i miejsca desantu aliantów koalicji antyhitlerowskiej w Europie latem 1944 roku oraz o działalności OUN. Oleg odmówił im mówienia czegokolwiek. Dlatego w nocy 10 czerwca 1944 roku został zamęczony przez zezwierzęconych faszystów. Tak zakończyło się życie jeszcze jednego sławnego syna Ukrainy, nacjonalisty Olega Olżycza. Za pełną poświęcenia pracę wdzięczni potomkowie postawili mu pomnik w Żytomierzu. Odsłonili go 27 października 2017 roku. Inicjatorem sprawy wystąpiło Ogólnoukraińskie Zjednoczenie „Swoboda” i osobiście kierownik jej organizacji obwodowej, deputowany Rady Obwodowej w Żytomierzu Sydir Kizin. Maksymalnie włączyła się w to także Żytomierska „Proświta”. Z okazji 116. rocznicy od dnia urodzin Olega Olżycza żytomierscy proświcianie zorganizowali i przeprowadzili spotkania literacko-artystyczne w obwodowej bibliotece naukowej im. Olega Olżycza oraz w obwodowym muzeum literackim. O Olegu Olżyczu – naukowcu, poecie, działaczu społecznym, jednym z kierowników OUN opowiadali uczestnikom (a było ich do stu w każdym miejscu) proświcianie: Hennadij Machorin, krajoznawca, kandydat nauk historycznych, oraz Swiatosław Wasylczuk, pisarz, profesor Poleskiego Uniwersytetu Narodowego. Jeszcze taki ciekawy zwrot w temacie. Swiatosław Karpowycz opowiedział słuchaczom, jak sam stał się nieco współuczestnikiem życiowej drogi wybitnego rodaka. Jak wiadomo, Olegowi Kandybie w 1944 roku urodził się syn, zaledwie miesiąc po śmierci ojca. Mama jego, Natalija Biłećka, córka znanego w tamtym czasie profesora Biłećkiego, nazwała go na cześć ojca również Olegiem. Wspomina Swiatosław Karpowycz: – Latem 1994 roku dzwoni do mnie z miasta Toronto (Kanada) dobrze znana pani Julija Wojczyszyn, z pochodzenia nasza rodaczka z Żytomierszczyzny (kilka razy przedtem w składzie delegacji kanadyjskich „Przyjaciół Ruchu” odwiedziła Ukrainę i Żytomierz, podarowała nam kopiarkę „kserokopiarkę”, ja wtedy kierowałem obwodową organizacją Ludowego Ruchu Ukrainy) i informuje, że do Żytomierza ma przyjechać syn znanego działacza OUN Olega Kandyby, Oleg Olehowycz Kandyba z żoną, prosi przywitać ich i wszelkimi sposobami wspierać. W wyznaczonym czasie przywitałem małżeństwo Kandybów na dworcu autobusowym. Poznaliśmy się. Oleg Kandyba – szczupły wysoki mężczyzna z jasnymi włosami, w średnim wieku, żona Tamara – sympatyczna blondynka, miło się uśmiechała i uzupełniała opowieść męża (Olegowi wtedy właśnie stuknęło pięćdziesiąt lat). Aby nie utrudniać im problemu mieszkaniowego, zaproponowałem na czas odwiedzin Żytomierza zamieszkać u mnie w domu, warunki pozwalały. Przybysze wdzięcznie się zgodzili. Trzy dni woziłem i prowadziłem ich po mieście, gdzie urodził się i stawiał pierwsze kroki w życiu ojciec Olega Kandyby, znany poeta, naukowiec i działacz społeczny Oleg Ołeksandrowycz Kandyba, bardziej znany na Ukrainie pod pseudonimem Oleg Olżycz. Już trochę wiedziałem o miejscach związanych z tym wybitnym imieniem (z materiałów, które przedtem przekazała ta sama pani Julija Wojczyszyn). Więc poprowadziłem małżeństwo Kandybów na ulicę 8 Marca, gdzie stał dom, w którym mieszkała rodzina poety Ołeksandra Olesia. Przy ulicy Kijowskiej, dosłownie przedtem, na wniosek Krajowego RUCHU przemianowanej z ulicy Lenina, pokazałem niewielki dwupiętrowy domek nr 45, który cudem ocalał podczas walk o Żytomierz w 1941 i 1943 latach, gdzie w prywatnej klinice Rozenblada urodził się Oleg Kandyba (Olżycz). Przeszliśmy także do mostu Podolskiego, gdzie w cerkwi Podolskiej chrzcili noworodka. Zrozumiałe, wtedy jeszcze nie było w mieście niczego, co świadczyłoby o narodzinach tutaj wybitnego bojownika o wolność Ukrainy. Ale zapewniłem małżeństwo, że z czasem wszystko się rozwiąże i obiecałem im wsparcie naszego Krajowego RUCHU. Już później, po dwutysięcznych latach, przemianowano ulicę Ołeksandra Parchomenki (znanego bolszewickiego rzeźnika, gdzie stał dom rodziny Ołeksandra Olesia) na ulicę Olega Olżycza, ustanowiono tablicę pamiątkową jego imienia. Na 100-lecie od dnia urodzin Olega Olżycza (2007 r.) przeprowadzono międzynarodową konferencję naukową na bazie Żytomierskiego Uniwersytetu Państwowego im. Iwana Franki i nazwano jego imieniem obwodową bibliotekę naukową. A w 2017 roku, jak już wspominano, w skwerku na początku ulicy Olega Olżycza ustawiono pomnik z brązu znanemu rodakowi. Nie zajęte dotąd pozostaje miejsce, gdzie stał dwupiętrowy dom, w którym mieszkała rodzina Ołeksandra Olesia. Dlatego Żytomierska „Proświta” proponuje władzom lokalnym odbudować dom (zdjęcie się zachowało) i umieścić w nim muzeum zmagań wyzwoleńczych Żytomierszczyzny o zdobycie ukraińskiego niepodległego państwa, gdzie stworzyć także oddzielny dział, poświęcony naszemu wybitnemu rodakowi, wielkiemu synowi Ukrainy Olegowi Olżyczowi. Z małżeństwem Kandybów – Ukraińcami w Kanadzie – kontaktowaliśmy się jeszcze przez długi czas listownie i telefonicznie. Urodziła im się dwójka dzieci-bliźniaków, chłopczyk i dziewczynka, Jarynka i Andrijko. Nawet przysłali zdjęcie maluchów. Jeszcze raz spotkaliśmy się z panem Olegiem w 2007 roku, kiedy odwiedzał Żytomierz na zaproszenie wykładowców wydziału filologicznego uniwersytetu państwowego imienia Iwana Franki. Oleg-syn był wysoko wykształconym człowiekiem, ukończył Uniwersytet Queen’s (Kingston) w Kanadzie, ze specjalnością „Fizyka stosowana”. Znamienne, że jako student miał za przyjaciela syna Stepana Bandery – Andrija. Fizyk, specjalność w dziedzinie sztucznej inteligencji, pracował dla NASA. W domu z rodziną syna mieszkała matka Natalija, tutaj brzmiał język ukraiński, wszyscy domownicy grali na pianinie i innych instrumentach muzycznych. Ale Ukraińcy wszędzie żyją Ukrainą. Oleg jako jeden z pierwszych w kanadyjskiej ukraińskiej diasporze zorganizował pomoc naszym dzieciom, które ucierpiały w wyniku katastrofy czarnobylskiej, wiele razy odwiedzał Ukrainę. Syn Olega Kandyby (Olżycza) jest godny swojego ojca, bojownika o wolność Ukrainy. Niestety, później dowiedziałem się, że Oleg Kandyba-syn zmarł w 2012 roku w wieku 68 lat. Oto takie rozmyślania i wspomnienia przywołały wydarzenia związane z rocznicą urodzin Olega Kandyby (Olżycza), naszego rodaka, znanego naukowca, poety, konspiratora, jednego z czołowych działaczy OUN.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Andrij DEMYDENKO: „Melodię życia piszemy sami!”

– Jak dla Pana rozpoczęła się pełnoskalowa wojna z Rosją? – Z niedowierzaniem i tragicznym wewnętrznym odczuciem historii mojego ojca-frontowca. Zadzwonił ktoś ze znajomych pisarzy, powiedział, że bombardują… Znam Rosję nie tylko z historii, ale i z obecnej praktyki jej antyludzi, ile przelali krwi nawet własnego narodu, by zwrócić uwagę na swoją cyklopią władzę. Zrozumiałem, że to tragedia na długo, tak jak na długo niesłychana heroiczna próba dla Ukrainy. Dosłownie od pierwszych dni czym mogłem pomagałem znajomym chłopakom, którzy byli bezpośrednio zaangażowani na froncie. Przyjąłem to z niepokojem, z wiarą w Boga i Ukrainę, że nasz kraj, który poza dobrem i pokojowym nastawieniem nikomu niczego nie przynosił, musi wytrwać w tej śmiertelnej walce. Pierwsze miesiące byłem odcięty od swoich. Terytorialnie przebywałem w strasznym trójkącie – niedaleko Buczy, Irpienia i trasy żytomierskiej. Przez cały ten czas – ani elektryczności, ani żadnej łączności… Prawie dzień i noc huczały wybuchy. Wroga zwiadowcza grupa weszła do naszego spółdzielczego osiedla domków letniskowych… Most przez rzekę Irpień był już wysadzony. I nie mogłem wrócić do Kijowa. Twórczość w tamte dni nie przychodziła do głowy. Dziękuję losowi, że pozostałem żywy, bo, jak potem się okazało, telewizja i internet już mnie pochowały… Zacząłem myśleć: trzeba coś robić. Dla wszystkich jest jasne: póki jest Kijów – jest Ukraina, jest jej wolność. Zacząłem retrospektywnie wspominać, co napisano o Kijowie, w szczególności w gatunku poetyckim wielkich form, poematów. Co stworzono o różnych jego historycznych czasach. Okazało się: prawie nic. Zachciało mi się w metaforyczno-filozoficznej formie poetyckiej połączyć czasy i wydarzenia, stulecia i epoki Kijowa oraz ukraińskich ziem z dniem dzisiejszym. Stawiałem przed sobą zadanie pokazania prawdziwej siły i wielkości naszego ducha. Bądźmy szczerzy – moskiewscy poplecznicy zawsze poniżali Kijów. Pragnęli zrobić z niego wasala pod względem sławy, znaczenia, historycznych zwycięstw. Mówili, że Moskwa to Moskwa, a Kijów to stolica jej peryferii… Usiadłem do stołu i, co dziwne, zacząłem produktywnie pracować. W biegu znajdowałem formę. Dosłownie w kilka dni napisałem unikalny poemat „Ja – Kijów! Ja – serce wolności!”, gdzie połączyłem różne historyczne czasy aż do teraz, gdzie Kijów jawi się w całej swojej wielkości, swoich prawdziwych tragediach i swojej patriarchalnej mądrości. Jak pokazała prezentacja poematu, zawładnął on sercami nie tylko Ukraińców, ale i ludzi za granicą. W ciągu kilku miesięcy został przetłumaczony na język angielski i włoski, obecnie przygotowywany jest przekład na niemiecki. Amerykańskie media zaznaczyły, w szczególności, że poemat Andrija Demydenki „Ja – Kijów! Ja – serce wolności!” – to duchowy „HIMARS”, apogeum ducha wolności i ludzkiej niezłomności. I nie tylko narodowy, ale i cywilizacyjny. Muszą go usłyszeć serca kontynentów. Nie znam takich, których ten poemat by nie wstrząsnął. „Tak fenomenalnie przekazać, poetycko zebrać w jedno wydarzenia, daty, stulecia, epoki. Takiego czegoś u nas nie było. To unikalne dzieło wielkiego ukraińskiego poety. To poetycko-duchowa bomba dla całego świata. Słowo w nim jest tak rozumne, obszerne, sprawcze, skoncentrowane, spowiednicze, że grzeje wszystkie serca i zwołuje do wspólnego zrywu wszystkie patriotyczne uczucia naszego niezłomnego ukraińskiego narodu i ducha”, — Anatolij Palamarenko, Bohater Ukrainy. „Skłońcie swoje serce i słuch ku teraźniejszości. I przysłuchajcie się – a wasz duch wzrośnie i okrzepnie, usłyszawszy ponadczasowe Słowo-broń, Słowo-alarm, Słowo-prawdę pierwszoliniowego ukraińskiego poety Andrija Demydenki”, – Pawło Mowczan, poeta-klasyk, szef Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Po tym rozpoczęła się praca nad wideoklipem. Do natchnionego odczytania poematu przez autora międzynarodowi twórcy teledysków stworzyli bezcenny historyczny wideoklip, który tak właśnie się nazywa „Ja – Kijów! Ja – serce wolności!”. Może go zobaczyć i usłyszeć na YouTube każdy Ukrainiec. Nawiasem mówiąc, w wydawnictwie „Dnipro” przygotowywane jest obecnie międzynarodowe wydanie poematu pod tym samym tytułem – wyjdzie w języku ukraińskim i angielskim z piękną oprawą graficzną. Jeden z rozdziałów będzie zawierał opinie nie tylko ukraińskich, ale i zagranicznych czytelników. Jak napisał pewien znany włoski kompozytor: „Dla mnie ten poemat to święte słowa, bo czynią one ludzi ukraińskimi patriotami”. Jednocześnie tchnąłem życie w epicki klip „Pole mojej pamięci” do mojej poetyckiej kompozycji o tym samym tytule z niezrównaną muzyką Wołodymyra Jakymcia (Pikardyjska Tercja). To wielki utwór-requiem pamięci wszystkich tych Ukraińców, którzy zginęli w latach wielkiego głodu, II wojny światowej i obecnej wojny wyzwoleńczej. Najstraszniejsze jest, gdy stoi pytanie: być albo nie być Ukrainie. Serce cały czas jest w krwawym napięciu. Krwawym bólu. Czasami nawet zwątpieniu. Ale nam nie pozostaje nic innego jak zwyciężyć, aby uchronić siebie i Ukrainę. Nigdy Ukraina nie miała jeszcze takiego autorytetu i takiego światowego szacunku jak dzisiaj. Jestem szczodrze pocieszony, że poemat „Ja – Kijów! Ja – serce wolności!” Amerykanie zaproponowali nazwać „Hymnem wolności”. Przecież my dzisiaj bronimy nie tylko Ukrainy, ale i całego świata. – Pisze Pan nowe pieśni? – Tak, pojawiły się. Trzy pieśni. Są głębokie, filozoficzne. Jedną z nich wstrzymuję — nie wypuszczam, czekam, żeby doczekała się bardziej zwycięskiego momentu, kiedy ludzie będą mogli wracać do domu. Oto wtedy utwór wybuchnie. Nie rozumiem i oburzam się, jak można pisać o Zwycięstwie, jeszcze go nie mając. Napisać, oczywiście, można. Ale na ile będzie to prawdziwe, odczute wnętrzem, a nie fantazją autorów, na ile sprawiedliwe i uczciwe będzie to w stosunku do narodu, do jej bohaterów, do samego Zwycięstwa. Prawdziwa sztuka tak nie powstaje! – Proszę opowiedzieć o książce „Kijowski zeszyt”. – Wygrała konkurs na najlepszy rękopis poetycki książki o Kijowie. Miała z budżetowych środków wyjść jeszcze pod koniec 2021 roku. Ale pieniędzy w budżecie nie było, więc ujrzała światło dzienne dopiero w tym roku. Pytacie, czym cenne jest to wydanie. Choćby tym, że to pierwsza książka poetycka o Kijowie, którą stworzył nie wielki zespół poetów, a tylko jeden twórca. W przedmowie akademik Mykoła Żulynski w szczególności zaznacza: „To prawie sto oryginalnych wierszy i dwa filozoficzne poematy jednego, a nie zbiorowego autora. To poświadcza unikalność i bezprecedensowość tego znaczącego i oczekiwanego wydania. Nie mówiąc już o jego poetyckich odkryciach i artystyczno-historycznym znaczeniu. … „Kijowski zeszyt” wrasta w duszę i myśli”. Tutaj ja zupełnie na nowo patrzę na Kijów, i ci, którzy książkę przeczytają, spojrzą na niego zupełnie innymi oczami. Wziąć, na przykład, „Nocną stolicę” – krótki wiersz. A ile w nim nikim niesłyszanych dotąd myśli i emocji: Noc nad Dnieprem radosna i pyszna. Na brzegu nocy – Rozsiodłana cisza.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Nagroda – znak soborności

Solov’janenki; nauczycielka języka i literatury ojczystej ze Sławiańska Walentyna Czerednyk przeczytała wiersz M. Petrenki „Sławiańsk”, a prowadzący tę część święta Walerij Romanko krótko przypomniał o nielekkim losie poety-romantyka oraz o tym, jak na Ziemi Sławiańskiej upamiętnia się Mychajła Petrenkę. Swoje słowo wygłosili także laureaci tegorocznego konkursu. Petro Szkrabiuk opowiedział: „Ta nagroda jest szczególnie droga dla mnie, bo podczas ATO dwukrotnie jeździłem do Bachmutu, występowałem przed żołnierzami, byłem w Kostiantyniwce, a jeszcze wcześniej, przed wojną, w Debalcewem, gdzie urodził się Wołodymyr Sosiura, byłem też w Doniecku. Mam wielu przyjaciół z tego cierpiącego kraju. A to wyróżnienie jest kolejnym przejawem odwiecznej soborności ukraińskiego państwa”. Michaił Milian zaznaczył: „Serdecznie dziękuję za uznanie mojej pracy – tomu poetyckiego „Drobinki pamięci”. Los zrządził tak, że jako wewnętrznie przesiedlona osoba z Kostiantyniwki musiałem odebrać tę prestiżową nagrodę we Lwowie, gdzie obecnie przebywam. To świadczy o tym, że jesteśmy jedno: Ziemia Lwowska nas gościnnie przyjęła i ogrzała, a nagroda, ustanowiona w mojej rodzinnej ziemi donieckiej, wciąż żyje – a więc żyje i będzie żyć ukraińska Ziemia Doniecka”. Pozdrowienia przesłał też Wiktor Mandryka: „Wyróżnienie mnie nagrodą dodaje mi sił i zapału do życia na obczyźnie. Ten konkurs i jej wysokość los zaocznie podarowały mi jeszcze jedno niezapomniane spotkanie z miastem Lwowem, które pierwszy raz odwiedziłem 60 lat temu, próbując dostać się do technikum filmowego. Pamiętam gościnność lwowiaków, ich miłość do języka ukraińskiego oraz mojego pierwszego przewodnika Nadijkę Bezpalko, której w krótkim czasie udało się zapoznać mnie z najważniejszymi zabytkami miasta. Jeszcze raz dziękuję za wsparcie mojego twórczego ducha na obczyźnie”. Witając laureatów nagrody imienia Michaiła Petrenki, przewodniczący zarządu Lwowskiej Organizacji Pisarzy Oleś Diak zauważył, że takie wydarzenie, jak wręczenie w siedzibie lwowskich pisarzy nagrody literackiej ustanowionej w innym regionie, odbywa się po raz pierwszy. Sprawozdanie z tego niezwykłego wydarzenia można zakończyć słowami poetki i wykonawczyni pieśni przy gitarze Olhy Doniecczanki, której pseudonim świadczy o jej losie przesiedleńczym: „Takie spotkania są doskonałym potwierdzeniem nieugiętej soborności Ukrainy i jedności twórczej inteligencji wschodnich i zachodnich ziem Ukrainy”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Kijowski marsz rozbrzmiewał w Buczy

Ogólnonarodową popularność i miłość artystycznie potwierdził Ivo Bobul. Rozpoczął swój występ znanym hitem „Księżycowe koło” do muzyki Ołeksandra Morozowa. Zabrzmiała także niezwykle popularna w Ukrainie i za granicą nasza z Morozowem piosenka „Powiem wam, córki i synowie”. Podarował również wzruszającą premierę utworu „Jakie to szczęście!” do muzyki Hennadija Tatarczenki, którą nagrał dosłownie na kilka dni przed tym. Swoją drogą, Ivo Bobul, kiedy mieszkał w Czerniowcach, śpiewał tylko tempową estradę. Lecz to właśnie ja i niezapomniany kompozytor Iwan Karabyć zostaliśmy jego chrzestnymi ojcami twórczymi, bo usłyszawszy jego głos, napisaliśmy megapiosenkę „Mojej Ukrainie”, która wyprowadziła go na ogólnoukraińską drogę. Za czasów prezydentury Łeonida Kuczmy ta piosenka była głównym megafonem artystycznego oporu wobec władzy. Lecz najbardziej utwierdziła piosenkarza w narodzie „Studnia duszy”. Potem wystąpił przewodniczący Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy Serhij Tomilenko. Wzruszająco podziękował za wiersz „Jestem reporterem! Jestem dziennikarzem!”, który został ułożony do muzyki i stał się oficjalnym hymnem dziennikarzy Ukrainy, za hymn, który tak poruszył delegatów Kongresu Międzynarodowej Federacji Dziennikarzy Krajów Europejskich, który odbywa się raz na trzy lata. Występowałem również ja, przeczytałem niemało swoich wierszy. Ciepłymi wspomnieniami i słowami o mojej książce wypowiedział się znany literaturoznawca i krytyk Mychajło Najenko. A dyrektorka centrum artystyczno-estetycznego uniwersytetu Nadija Maksymenko powiedziała, że przez ostatnie dwadzieścia lat trudno sobie przypomnieć u nich koncert na takim poziomie. Ważne i pouczające jest to, że swoje wieczory autorskie prowadzili tu Maksym Rylski, Mychajło Hruszewski, Pawło Tychyna, Wołodymyr Sosiura, Iwan Dracz. Przyznam, że nie robiłem żadnych ogłoszeń. Ale ludzi zebrało się, jak to mówią, pełna ukraińska chata. – Na zakończenie naszej rozmowy chciałbym usłyszeć o waszych planach twórczych. – Przede wszystkim. Zrobić wszystko dla naszego Zwycięstwa nad najokrutniejszym złem. Także w wydawnictwie „Dnipro” wychodzi książka poetycka „Z twojego kwiatu i gromu” – jest ona moim duchowym credo. W książce są dwie przedmowy – Wiktora Juszczenki i akademika Dmytra Stepowyka, gdzie charakteryzuje on mój dorobek – mnie i moim drogim wielbicielom bardzo miło słyszeć taką ocenę od legendarnej osobistości: „Wielkie znaczenie ma każdy jego wiersz, każde słowo, każda litera”. Przygotowuję scenariusz filmu dokumentalnego o Ukraińcach – naszych poległych i żywych żołnierzach-bohaterach. Póki żyje Pamięć – żyje i naród. Niezmienne są także koncerty na żywo i wieczory autorskie na wsparcie Sił Zbrojnych Ukrainy. I niech dla was wszystkich na zakończenie naszego spotkania – na dziś i na zawsze – będzie w darze być może moja najbardziej ulubiona poezja: Kochaj do zapomnienia! Premiera Kochaj do zapomnienia Świtu i spadających gwiazd. Biegnie-biegnie życie Przez gwar estakad. Nie przyjdzie powrót Do nas, jak do zielonego sadu. Kochaj do zapomnienia, Czego nie wrócić wstecz. A wspomnienia życia, Jak kronika w kinie. Kochaj do zapomnienia, Dopóki nam dano. I pierwsze uczucie We wspomnienia weź. Kochaj do zapomnienia – Wtedy szczęśliwi my! I dzwonem swoich spraw, I głosem modlitw, Żeby światu powiedzieć, Że jesteś na ziemi. W harmonii bytu O mądrość przejmij. Melodię życia Piszemy sami. Sława Ukrainie! Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Wałerij ROMANKO, przewodniczący komisji ds. przyznawania nagrody im. M. Petrenki, przewodniczący Donieckiej organizacji obwodowej NSKU, Słowiańsk – Lwów To już dwunaste z rzędu wręczenie społecznego wyróżnienia ku pamięci autora nieśmiertelnej piosenki „Patrzę ja w niebo…” Mychajła Petrenki. Honorową nagrodę ustanowiono na Doniecczyźnie przez obwodową organizację krajoznawczą, ale z powodu działań wojennych w Kraju Donieckim już drugi rok obchody ku czci poety-romantyka Mychajła Petrenki oraz wręczenie nagrody odbywają się we Lwowie. W zeszłym roku to wydarzenie miało miejsce w Lwowskiej Obwodowej Bibliotece imienia Romana Iwanyczuka, w tym roku – 17 sierpnia w Sali sławy literackiej Lwowskiej organizacji obwodowej NSPU. Za to – nasza szczera wdzięczność zarządowi Lwowskiej organizacji pisarskiej i osobiście jej szefowi – Ołesiowi Diakowi. Nagrodę literacko-artystyczną za 2023 rok otrzymali: w nominacji „Poezja” – Petro Wasylowycz Szkrabiuk (m. Lwów) – za zbiory poetyckie „Wszystko na świecie to tajemnica”, „Portret z jesieni”; Mychajło Josypowycz Milian (m. Kostiantyniwka, obwód doniecki) – za zbiór poetycki „Okruchy pamięci”; w nominacji „Popularyzacja wiedzy o życiu i twórczości M. M. Petrenki” – Wiktor Iwanowycz Mandryka (m. Barwinkowe, obwód charkowski) – za zbiór esejów-wspomnień „Piosenka, która idzie obok przez całe życie”. Laureatom wręczono odznaki „Mychajło Petrenko. 1817–1862”, dyplomy, nagrody pieniężne w wysokości dwóch tysięcy hrywien każdemu. Niestety, na uroczystościach nie mógł być obecny jeden z tegorocznych laureatów – Wiktor Mandryka, który jako przesiedleniec przebywa w Liechtensteinie. Wierzymy, że po zwycięstwie Ukrainy w wyzwoleńczej wojnie rosyjsko-ukraińskiej Wiktor Iwanowycz powróci na ojczystą ziemię i otrzyma zasłużoną nagrodę. Obecni usłyszeli w nagraniu piosenkę „Patrzę ja w niebo…” w wykonaniu Anatolija Ołeksandr JUROW, honorowy wysłannik edukatorów niepokonanych miast Ukrainy, Kijowskie stowarzyszenie miejskie WUT „Proświta” To już czwarty zbiór pod taką nazwą, który niezmiennie wywołuje znaczne zainteresowanie i uznanie mieszkańców oraz gości Buczy. Organizatorami święta wystąpili: autorka projektu – piosenkarka, laureatka konkursów ogólnoukraińskich i międzynarodowych, wolontariuszka Hanna Mudra (Horysława) przy wsparciu p.o. dyrektora I. Kożemiaki oraz wydziału kultury, narodowości i religii Rady Miejskiej Buczy w osobie p.o. naczelnika N. Piwczuk; reżyser dźwięku – M. Popow, pomocnicy – W. Batura oraz S. Dymura. W programie koncertowym święta wzięli udział: zespół pieśni ludowej „Błystawczanka” (kierownik Serhij Popow); piosenkarze – Denys Koczerczuk, Włada Pszebylśka, Tetiana Judina, Iryna Pawłenko oraz soliści supergrupy Ukrainy „Właśnie ci!” Anna Korniejewa, Ołeksandr Jurow oraz Aleks Szarpan. Zabrzmiały autorskie oraz ukraińskie ludowe i popularne piosenki estradowe, w tym Kijowski marsz „Kijowowi z miłością” (muzyka i słowa O. Jurowa) – piosenka, która 28 maja tego roku na Dzień Kijowa rozbrzmiewała jako symbol niepokonanej woli i optymizmu oraz wiary w Zwycięstwo naszego narodu pomimo zmasowanego raszystowskiego ostrzału stolicy dronami-kamikadze i rakietami. Pod koniec koncertu w Buczy artyści przy aprobujących oklaskach widzów sfotografowali się na scenie z symbolicznym sztandarem Zwycięstwa edukatorów niepokonanych miast Ukrainy. Święto artystyczno-patriotyczne „Na posiedzenia do Horysławy” sprzyja aktywizacji i wsparciu optymistycznego patriotycznego nastroju publiczności oraz artystów, dlatego na ich liczne prośby i zgłoszenia wkrótce planowane jest przeprowadzenie jubileuszowych – piątych Posiedzeń. Życzmy organizatorom, uczestnikom i gościom tego artystycznego wydarzenia inspiracji i sukcesu dla Zwycięstwa! W Centralnym domu kultury niepokonanego ukraińskiego miasta Bucza 16 sierpnia odbyło się święto patriotyczno-artystyczne w formie koncertu pod nazwą „Na Posiedzenia do Horysławy”, którego celem jest charytatywna zbiórka środków na wsparcie Sił Zbrojnych Ukrainy i demonstracja osiągnięć profesjonalnych i amatorskich zespołów oraz uczestników w dziedzinie sztuki muzycznej. Uczestnicy święta patriotyczno-artystycznego „Na Posiedzenia do Horysławy” z symbolicznym sztandarem Zwycięstwa edukatorów niepokonanych miast Ukrainy, 16 sierpnia, m. Bucza

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Czym jest SWU i ile ich istniało naprawdę

Wasyl HUBAREĆ, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Tymczasem SWU – nie co innego, jak Związek Wyzwolenia Ukrainy – nieistniejąca organizacja, wymyślona pod koniec lat 20. XX wieku w partyjno-czekistowskich gabinetach przez mistrzów fałszerstw i fabrykowania oskarżeń według bolszewickich szablonów. Pragnąc rozprawić się z niepokornym wiceprezesem Wszechukraińskiej Akademii Nauk, byłym zastępcą przewodniczącego Centralnej Rady Serhijem Jefremowem, władza przez kilka lat zbierała kompromitujące materiały, podjudzała przeciwko akademikowi osoby z kierownictwa partyjnego, zlecała posłusznej prasie dyskredytowanie go w oczach szerokich mas ludności. Zdoławszy usunąć znanego uczonego od „wszelkiej pracy organizacyjnej i administracyjnej w organach WUAN”, biuro polityczne KC KP(b)U zapisało w swojej decyzji: „polecić GPU wznowić sprawę Jefremowa”, co oznaczało przygotowanie i przeprowadzenie nad nim, a przy okazji także nad jego współmyślicielami, procesu sądowego. A żeby nadać temu przedsięwzięciu choćby jakąś legalną podstawę, wymyślono mit o istnieniu kontrrewolucyjnej, podziemnej organizacji pod nazwą „Związek Wyzwolenia Ukrainy”, o której nikt nic nie wiedział ani na Ukrainie, ani poza jej granicami i która, naturalnie, żadną działalnością się nie zajmowała. Wymyślenie nazwy okazało się proste: wszak nie tak dawno (od 1914 do 1918 r.) SWU istniała realnie. Tym bardziej, że w dokumentach partyjnych i czekistowskich jest ona określana jako „reakcyjna ukraińska organizacja burżuazyjno-nacjonalistyczna”, a Lenin demaskował jej członków jako pomocników niemieckiego imperializmu, którzy stali „na stanowisku narodowo-burżuazyjnym”. W rzeczywistości chodziło o patriotyczne zjednoczenie polityczne, założone we Lwowie przez Ukraińców z ziem naddnieprzańskich, którzy, znalazłszy się na zachodzie z powodu represji stołypinowskiej reakcji, pragnęli wykorzystać wojnę Austro-Węgier i Niemiec przeciwko Rosji dla zdobycia niepodległości państwowej Ukrainy. Mając swoich przedstawicieli w wielu krajach europejskich, SWU (Związek Wyzwolenia Ukrainy – tak brzmiała pełna nazwa zjednoczenia) prowadził szeroką działalność informacyjno-propagandową, skupiał wokół siebie zwolenników ukraińskiej samodzielności. Znaczącym sukcesem dyplomatycznym członków SWU stało się rezonansowe wystąpienie Turcji z oświadczeniem o potrzebie wyzwolenia Ukrainy i zapewnienia dotyczące pomocy jej w zdobyciu niepodległości. Jeszcze przed tym jeden z przywódców Związku, Marjan Mełenećkyj, wraz z pełnomocnymi przedstawicielami, przybywszy do Turcji, przeprowadzili kilka spotkań z miejscowymi urzędnikami, nawiązali kontakty z wojskowymi, rozpowszechnili w tureckiej prasie swoje artykuły, wywiady, materiały o historii Ukrainy, demonstrując jej granice etniczne, opowiedzieli o losie narodu ukraińskiego i jego dążeniu do samodzielności oraz stworzenia własnego państwa. Oto jak zareagowała na wizytę delegacji „Związku Wyzwolenia Ukrainy” jedna z wpływowych tureckich gazet: „Delegaci będą bez wątpienia przyjęci tutaj z sympatią, bo interesy Ukraińców są ściśle związane z interesami Turcji. Państwo ukraińskie, którego pragną dla siebie Ukraińcy, oddzieliłoby Rosję od wybrzeża Morza Czarnego. Utworzenie nierosyjskiego państwa słowiańskiego uwolniłoby Turcję od polityki intryg i zachcianek rosyjskiego carstwa, które dąży do tego, aby zapanować nad Konstantynopolem i cieśninami morskimi…”. Pisano to w listopadzie 1914 roku i wtedy też Mełenećkyj spotkał się z ministrem spraw wewnętrznych Turcji Talaat-bejem, który już zapoznał się z odezwą SWU do narodu tureckiego i w pełni ją poparł, uznając w imieniu rządu samodzielno-państwowe interesy Ukraińców. Oficjalne oświadczenie, złożone przez ministra, od razu stało się ważnym dokumentem międzynarodowym, o którym poinformowały prawie wszystkie gazety austriackie i europejskie. Przekazała je w całości także Petersburska Agencja Telegraficzna dla wielu rosyjskich wydań. Przebazowawszy się później do Wiednia, SWU zdołał rozwinąć aktywną działalność wydawniczą: wypuszczać dość obszerny magazyn „Wiestnik Sojuza Oswobożdienija Ukrainy” i kilka obcojęzycznych tygodników, a także wydrukować w jedenastu językach europejskich 50 książek i 30 broszur o Ukrainie, jej narodzie i dążeniach. Ścisła współpraca z niemiecką i austro-węgierską władzą wojskową pomogła w realizacji działań SWU dotyczących koncentracji jeńców ukraińskich z armii rosyjskiej w oddzielnych obozach. Takie oddzielenie od innych zostało dozwolone i prawie 50 tysięcy naszych rodaków umieszczono w Niemczech, a 30 tysięcy – w Austrii, co sprzyjało nawiązaniu pracy kulturalno-oświatowej i narodowo-wychowawczej wśród wczorajszych żołnierzy, rzuconych przez carskie samowładztwo w tygiel wojny światowej. Przy wsparciu finansowym władzy austro-niemieckiej oraz pomocy galicyjskiej i bukowińskiej inteligencji w obozach zaczęły działać ukraińskie szkoły, biblioteki, kursy historii i literatury ukraińskiej, czytelnie, chóry, orkiestry. Przywódcy SWU Ołeksandr Skoropys-Jołtuchowśkyj, Wołodymyr Doroszenko, Andrij Żuk, Marjan Mełenećkyj zadbali o to, aby w obozach wczorajsi żołnierze mogli jednoczyć się w narodowo świadome wspólnoty, które stawiają sobie za cel zjednoczenie ludzi, wlanie w nich wiary w jutro, nauczenie walki o swoje prawa. Jedną z takich była wspólnota „Samostijna Ukraina” w miasteczku Rastatt. Tutaj „Związek Wyzwolenia Ukrainy” uruchomił polową drukarnię i dwa razy w tygodniu wydawał czterostronicowe czasopismo „Rozswit”. Jak pisano później w artykule wstępnym tego wydania: „to, czego niemożliwe było osiągnąć słowem drukowanym” i „tych ludzi, na których nie mogli wpłynąć ani kursy, ani wykłady”, zdołały przekonać proste i przystępne publikacje gazety. Szczególną uwagę przyciągały materiały dotyczące działalności wyborczych instytucji obozowych: tak zwanego własnego parlamentu – Rady Generalnej, starszyzny generalnej, a także klubu jeńców ukraińskich w Rastatt „Widrodżennia”. „Rozswit” z radością informował o wydarzeniach rewolucyjnych na Ukrainie, działalności Centralnej Rady w Kijowie, dawał wykładnię działaniom rządu ukraińskiego, śledził rokowania pokojowe w Brześciu. Ważną publikacją stała się odezwa starszyzny generalnej obozu „Do ukraińskich oficerów i żołnierzy” z wezwaniem do stanięcia jeńców ukraińskich pod sztandarem ojczystej Ukrainy, zapisywania się do specjalnych oddziałów siczowników, którzy mają wyjechać na pomoc Ojczyźnie. Tematycznie pokrewnym z „Świtem” było czasopismo ukraińskich jeńców w Wetzlarze – „Hromadska dumka” („Myśl Społeczna”), którego druk również zorganizował „Związek Wyzwolenia Ukrainy”. Oprócz wydarzeń i faktów dotyczących życia obozowego, brygad roboczych, pracy kulturalno-oświatowej, gazeta opowiadała o działalności członków ZWU, zapoznawała czytelników z jego dokumentami programowymi, sprzyjała rozpowszechnianiu materiałów drukowanych tej organizacji. Dość wymowne w kontekście pracy „Związku Wyzwolenia Ukrainy” były opublikowane przez „Hromadską dumkę” wyciągi z kijowskiej gazety „Nowa Rada”, w której jej redaktor Andrij Nikowśkyj pisał: „Dla nas teraz szczególnie ważne są te praktyczne sprawy Związku, bo poprowadził je bardzo szeroko. Z tych czasopism, które docierają do nas z niewoli, widać, że Związek dba o materialne położenie naszych jeńców, że prowadzone jest nauczanie czytania i pisania w języku ukraińskim – zatem z niewoli wróci do nas wielka armia świadomych Ukraińców. I za to trzeba Związkowi wyrazić pełne uznanie…”. W obozach dla jeńców „Związek Wyzwolenia Ukrainy” zdołał zorganizować wydawanie jeszcze kilku innych ukraińskich gazet, w szczególności „Wilne słowo” („Wolne słowo”) w Salzwedel, „Naszo hołos” („Nasz głos”) w Josefstadt, a także bojową „Rozwahu” („Rozrywkę”) we Freistadt, która z numeru na numer pisała o losie jeńców – z należytą godnością, spokojnie i rozważnie, nazywając wiele rzeczy po imieniu. W jednej z takich publikacji przytoczono wymowne fakty dotyczące stosunku Rosji do swoich jeńców (najwyraźniej leży to we krwi i świadomości pokoleń rosyjskich imperialistów różnych maści). „Wszyscy widzimy – pisze gazeta w styczniu 1917 roku – że jeńcy włoscy, francuscy, a także angielscy, otrzymują ze swoich państw wielką pomoc, niemal co tydzień paczki z żywnością. A w Rosji rząd nakłada kary na te gazety, które wzywają ludność do składania ofiar na rzecz jeńców”. Dalej gazeta dosłownie cytuje oświadczenia rosyjskich urzędników w tej Pieczęć ZWU sprawie: „O poprawę życia jeńców nie można dbać, bo byłoby to zachętą dla żołnierzy do poddawania się do niewoli”. Jednocześnie występuje ona z surowym potępieniem tych rosyjskich wydań, które śladem swojego rządu hałasują przeciwko jakiejkolwiek pomocy jeńcom i przytaczają cytat z rosyjskiego czasopisma rządowego „Russkij inwalid”, który bezceremonialnie wzywa: „Nie można nad organizacją pomocy jeńcom wywieszać oficjalnego szyldu, histerycznie wołać o pomoc jeńcom…”. Gdy tylko stało się wiadomo o utworzeniu w Kijowie Centralnej Rady i ogłoszeniu przez nią Uniwersałów, staraniami przedstawicieli ZWU w 1917 roku z jeńców ukraińskich sformowano dwie ukraińskie dywizje: w Niemczech – „Syniożupannykiw” („Niebieskożupanowców”) pod dowództwem generała Wiktora Zełinśkiego, w Austrii – „Sirożupannykiw” („Szarożupanowców”) (nazwy pochodzą od koloru munduru), które z czasem włączyły się w szeregi Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Z inicjatywy Związku zrealizowano szereg ważnych działań oświatowych poza obozami: stworzono ukraińskie szkolnictwo prywatne na Wołyniu; jego przedstawiciele zorganizowali na Podlasiu około 100 szkół ludowych, do których uczęszczało 5500 dzieci. Wspomniano tylko o tym, co najważniejsze z tego, na co kierowano wysiłki ZWU w ciągu ciężkich, wyczerpujących czterech lat I wojny światowej. Każdy krok tej organizacji politycznej miał wyraźnie zaznaczony charakter narodowy, był podporządkowany wielkiej idei ukraińskiej niepodległości państwowej. Oto dlaczego z taką nienawiścią i wrogością przyjmowali ją odwieczni wrogowie – rosyjscy szowiniści, nie dawała ona spokoju ani Leninowi, ani jego naśladowcom-imperialistom bolszewickiej maści, nazywając organizację świadomych ukraińskich patriotów „reakcyjną”, „burżuazyjno-nacjonalistyczną”. Taką samą etykietę przyczepili wielkiej grupie ukraińskich intelektualistów pod nazwą „ZWU”, organizując pokazowy proces sądowy nad 45 osobami wiosną 1930 roku w budynku opery w Charkowie. Dokumenty o wymyślonym „Związku Wyzwolenia Ukrainy” wraz z aktami oskarżenia zostały wcześniej w specjalnym liście dostarczone do Moskwy Stalinowi i uzyskano od niego aprobatę dyrektyw. Tym samym dano bieg zainspirowanemu procesowi, który trwał od 9 marca do 19 kwietnia. Mnóstwo zmyśleń wybrzmiało podczas sądzenia: jakoby ZWU przygotowywał szerokie powstania, bunty na zlecenie sąsiednich państw, był „stworzony na polecenie zagranicznego centrum petlurowszczyzny”, kierował organizacją Nierzadko ludzie, wydarzenia, zjawiska z dalekiej przeszłości stają się współbrzmiące z naszym czasem, przemawiają tak, jakby byli tutaj, niemal obok. Nawet mało znane czy słyszane z dziesiątych ust pojawiają się we współczesnym życiu, zmuszając do samodzielnego dokopywania się do prawdy, szukania wyjaśnień i odpowiedzi na to, co ukrywane, przemilczane. Takim zjawiskiem przez dziesięciolecia podradziecczyzny był ZWU, o którym gdzieniegdzie tylko tajemniczo szeptano, a Ukraińska encyklopedia radziecka w 10. tomie (1983) bezapelacyjnie twierdziła: to „kontrrewolucyjna, ukraińska burżuazyjno-nacjonalistyczna podziemna organizacja”, która „stawiała sobie za cel obalenie władzy radzieckiej i restaurację na Ukrainie ustroju kapitalistycznego”. Prezydium Związku Wyzwolenia Ukrainy. Siedzą od lewej do prawej: A. Żuk, W. Doroszenko, O. Skoropys-Jołtuchowśkyj, M. Mełenewśkyj. Podczas procesu w sprawie „Związku Wyzwolenia Ukrainy”. Charków, kwiecień 1930 r. W pierwszym rzędzie od lewej do prawej siedzą S. Jefremow, W. Czechiwśkyj

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

terroru wobec wszechzwiązkowych i ukraińskich radzieckich przywódców. Oskarżonych obciążano o to, co z bolszewickiego punktu widzenia było najstraszniejsze: rzekomo ich organizacja (wymyślona przez śledczych) miała na celu wyzwolenie narodu ukraińskiego i utworzenie samodzielnego państwa ukraińskiego, które miało być proklamowane jako demokratyczne i parlamentarne, z szerokimi prawami obywateli do własności prywatnej. Prokurator, którym na procesie był wysoko postawiony funkcjonariusz partyjny Panas Lubczenko, grozi karą śmierci trzynastu osobom pociągniętym do odpowiedzialności, jednak żądać jej nie zamierzał. Ta umiarkowanność niepokoiła i dziwiła wielu: przecież szeroki rozgłos stworzony przez władzę w prasie, mityngowe namiętności „mas pracujących” domagały się z wściekłością zupełnie czegoś innego. A wyrok rzeczywiście okazał się zaskakujący: tylko czterech skazano na dziesięć lat więzienia, co prawda z surową izolacją, pozostali otrzymali krótsze terminy (od 2 do 8 lat), 10 osobom ogłoszono wyroki w zawieszeniu, a jeszcze pięciu ułaskawiono po kilku miesiącach. Jak zatem należy ocenić całe to widowisko o trafnym tytule „Opera SWU, muzyka DPU”, w którym połączyły się komizm i tragizm? Przecież nikogo z tych groźnych bolszewickich sędziów i prokuratorów, a nawet społecznego oskarżyciela, pisarza Oleksę Slisarenkę, nie interesowały zeznania zaledwie pięciu świadków (wśród nich pisarz Mykoła Zerow). Nie zważali oni także na reakcję przywódców ukraińskiej emigracji, którzy zaprzeczali zmyślonej wersji, jakoby do Serhija Jefremowa z zagranicy wysyłano jakieś listy-instrukcje. Ci tak zwani sędziowie działali według wilczej zasady: „Winien jesteś tylko dlatego, że ja chciałem jeść”. Absurdalny wyrok oskarżycielski napisano dawno temu w gabinetach partyjno-radzieckich bossów, którzy zacierali ręce, cieszyąc się, że wreszcie udało się rozprawić z niepokornym Serhijem Jefremowem. Ofiarami sfabrykowanej sprawy stali się przede wszystkim ludzie, którzy byli ukraińskimi patriotami, aktywnymi w ukraińskim odrodzeniu narodowo-kulturalnym, działającymi nie z zadania jakiejś organizacji, lecz z nakazu sumienia i własnego przekonania. Nieprzypadkowo jedną trzecią oskarżonych stanowili pracownicy Ogólnoukraińskiej Akademii Nauk, w tym grupa znanych profesorów szkół wyższych, a także trzej pisarze, pięciu redaktorów, dziesięciu nauczycieli, duchowni, prawnicy, studenci. Pod pretekstem walki z „kontrrewolucjonistami” i dążenia do nadania „SWU” statusu szerokiej organizacji wymyślono jeszcze istnienie w różnych miastach jakichś filii, w których rzekomo figurowało ponad czterysta osób. Korzystając z głośnego procesu, który trwał prawie półtora miesiąca, w trakcie i po nim, według obliczeń zagranicznych autorów władza bolszewicka aresztowała, wysłała na zesłanie, zgładziła nie mniej niż trzydzieści tysięcy świadomych narodowo Ukraińców. Wielu ludzi dziwiło, a nawet oburzało to, że Jefremow na sądzie nagle uznał istnienie Związku Wyzwolenia Ukrainy i nawet wziął na siebie winę za jego rzekome zorganizowanie. Ci spośród oskarżonych w tym procesie, którym udało się ocaleć od represji, a także świadkowie sądu jednomyślnie twierdzili we wspomnieniach, publikacjach literackich i naukowych: SWU jako organizacji nie istniało, była to prowokacyjna wymysł DPU (Państwowego Zarządu Politycznego – policyjno-karczego organu bezpieczeństwa państwowego), które nie tylko prowadziło sprawę Związku Wyzwolenia Ukrainy, ale potem kierowało masowymi represjami podczas tak zwanej kolektywizacji, niszczyło działaczy ukraińskiej kultury, autokefalicznego Kościoła. Co zatem skłoniło Jefremowa do przyznawania się do tego, czego w rzeczywistości nie było, i co oznaczało branie na siebie nieistniejącej winy? „Przecież na sądzie nie było żadnych rzeczowych dowodów zbrodni, nawet z jakiegoś powodu nie figurował dziennik Jefremowa, na który często powoływała się strona oskarżająca” – napisał we wspomnieniach o procesie charkowskim pisarz Borys Antonenko-Dawydowycz, który wraz z Walerianem Pidmohylnym otrzymał przepustkę i mógł obserwować przebieg sądu. Wspomina on, jak „społeczny oskarżyciel”, pisarz Oleksa Slisarenko, otrzymawszy głos do przemowy, ciskał na oskarżonych ogniem-błyskawicą: „Psy! Wierzyliśmy wam, a wy takie rzeczy robiliście!..” Niedługo potem ten „znawca psów” sam znajdzie się w roli skazanego, tak jak zresztą sędzia i prokurator tego procesu, i będzie mógł na własnej skórze odczuć, że „nietrudno w głuchych gabinetach śledczych uczynić z pisarza Epika „werbownika” do organizacji terrorystycznej, zmusić pisarza Jałowego do składania fantastyczno-demaskatorskich zeznań na innych…, doprowadzić do obłędu profesora-neoklasyka M. Zerowa, który uznał na siebie rolę „organizatora” grupy terrorystycznej wśród pisarzy…” Trudno określić, czym kierował się Jefremow, podejmując tak dziwną, a zarazem dalekosiężnie niebezpieczną decyzję, która zasadniczo dawała władzy bolszewickiej podstawy do prześladowania świadomych narodowo osób, kompromitowania polityki ukrainizacji, rozwijania represyjnych działań przeciwko wszelkiemu inakomyślności. Można jedynie wysuwać niobiektywne przypuszczenia, na przykład takie, że wybitnemu uczonemu i politykowi zamiast kary śmierci obiecano łagodniejszy wyrok albo że chciał, rzekomo, uchronić od surowych kar pozostałych oskarżonych… Można snuć różne domysły. Najpełniej wyjaśnić to mógłby oczywiście sam Jefremow, lecz nie udało mu się doczekać zwolnienia z więzienia. Według materiałów 250-tomowej sprawy SWU zmarł on na trzy miesiące przed upływem terminu kary w jednym z obozów GUŁAGu. Nie mniej dziwnie zachowywali się pozostali oskarżeni: dobrze wiedząc, że w ich życiu nie było żadnej organizacji o nazwie „SWU”, przyznawali się zarówno do przynależności do ogłoszonej na procesie organizacji, jak i do jakichś swoich zbrodni, wymyślonych przez śledczych. Dopiero później niektórzy z tych, którym udało się przeżyć, oświadczali, że śledczy kilkakrotnie zmuszali ich do przyznania się do stawianych zarzutów, a gdy nie udawało się uzyskać zgody, pokazywali podpisane zeznania Jefremowa, i ci, wykończeni przesłuchaniami, poddawali się: popularność uczonego i autorytet polityka robiły swoje… Prawie sześć dziesięcioleci później, 11 sierpnia 1989 roku, Plenum Sądu Najwyższego Ukraińskiej SRR (jeszcze radzieckiego), po wyjaśnieniu wszystkich głównych etapów fabrykacji sprawy „SWU”, uznało skazane osoby, w tym Serhija Jefremowa, za zrehabilitowane ze względu na brak znamion przestępstwa w ich czynach. Niewiele jest informacji o innym „Związku Wyzwolenia Ukrainy”, który istniał i rzeczywiście działał: został założony jako organizacja społeczno-polityczna w 1952 roku w Niemczech, a później przeniósł się do USA. Miał on swoje oddziały w różnych krajach, a jego czołowymi działaczami byli głównie Ukraińcy z powojennej emigracji naddnieprzańskiej, którzy proklamowali się ideowymi kontynuatorami „SWU”, skazanego przez stalinistów na Ukrainie wiosną 1930 roku. Poparły go natychmiast Zagraniczne Oddziały Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Nacjonalistyczny program prawicowo-konserwatywnego kierunku przyciągnął uwagę i pozwolił przyłączyć się do SWU Ukraińskiej Gwardii Narodowej, kierowanej przez znanego działacza społecznego i polityka Tarasa Bulbę-Borowca, który później nawet stał na czele jej głównego zarządu. Założycielem organizacji i jej pierwszym przywódcą był zaś lekarz-uczony i działacz społeczny Wasyl Pluszcz. Związek Wyzwolenia Ukrainy aktywnie współpracował z antykomunistyczną organizacją „Amerykanie na rzecz wyzwolenia narodów ujarzmionych”, stale biorąc udział w jej zjazdach, masowych akcjach, w rozpowszechnianiu literatury i odezw w obronie praw narodu ukraińskiego. Mając własny organ drukowany – czasopismo „Misija Ukrainy”, SWU udzielało głosu bojownikom o wolność rodzinnego kraju, zapraszało do współpracy znanych w emigracji dziennikarzy, literatów, naukowców. Rozbudowując swoją organizację, Związek stworzył kilkustopniową strukturę: główny zarząd, prezydium światowej rady, zarządy krajowe i ogniwa. Wśród jego aktywnych działaczy byli O. Kalynyk, W. Kowal, I. Marczenko, D. Jarko. Jako wyraz dążenia do ideowej jedności z symboliczną SWU z lat 20. honorową przewodniczącą wybrano Natalię Pawłuszkową, krewną Serhija Jefremowa: bardzo podobało się każdemu z emigrantów jej stwierdzenie w prasie (czasopiśmie „Nowe dni”, gazecie „Kanadijski farmer”), że „SWU na Ukrainie rzeczywiście istniało, miało centrum z 12–15 osób, ale bez zorganizowanej peryferii…” Pożądane, niestety, uchodziło za rzeczywiste… O wyzwoleniu Ukrainy spod jarzma moskiewskiego poneworzyciela marzyły, o jej wolność i niepodległość walczyły miliony – od czasów Mazepy i Petlury po dni Bandery i Czornowoła. Decydujący etap tej walki trwa dziś, a zwycięski strzał w niej mają oddać dzielni żołnierze Sił Zbrojnych Ukrainy. Bo dziś wokół nas – zupełnie inny świat. Jeśli kiedyś Europa nie zdołała usłyszeć głosu tureckiego ministra spraw zagranicznych, to teraz na wezwanie zamorskiego prezydenta Joe Bidena Europejczycy nie tylko usłyszeli, ale też się zjednoczyli, ujrzawszy bestialski pysk potwora ze wschodu, nie szczędzą ani środków, ani broni, by ostatecznie wyrwać Ukrainę z łap moskiewskiej poczwary.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Pamięci generała Armii UNR

W ramach obchodów Dnia Państwowej Flagi i Dnia Niepodległości Ukrainy w osiedlu Romodan w rejonie myrhorodzkim obwodu połtawskiego uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Wsiewołodowi Petriwowi – bojownikowi o niepodległość Ukrainy w XX wieku, generałowi-chorążemu Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej (UNR), historykowi, pedagogowi, ministrowi wojskowemu UNR. Uroczystość zorganizowali wykonawczy komitet Romodanowskiej rady osiedlowej oraz Połtawskie biuro Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UIPN). Uroczystości rozpoczęły się przy pomniku znajdującym się obok stacji kolejowej Romodan – „Krzyż dla żołnierzy UNR i wolnego kozactwa, którzy polegli za wolność Ukrainy w bitwie pod Romodanem z wojskami moskiewsko-bolszewickimi 22 marca 1918 roku”. Przewodniczący rady osiedlowej Romodanu Ołeksandr Wereszczaka pozdrowił wspólnotę z okazji świąt państwowych i podkreślił, że Siły Zbrojne Ukrainy ponownie walczą o niepodległość przeciwko temu samemu wrogowi, z którym ponad sto lat temu walczyła Armia UNR. „Dopóki żyjemy, będzie trwać pamięć o Bohaterach. Nasi Bohaterowie z tablic pamiątkowych codziennie będą witać i odprowadzać wzrokiem współmieszkańców i przypominać każdemu z nas, że oddali życie, abyśmy żyli w pokojowej, kwitnącej Ukrainie” – powiedział zwierzchnik wspólnoty. Następnie odsłonięto tablicę pamiątkową na fasadzie budynku komitetu wykonawczego gminy Romodan, obok innej, upamiętniającej Piotra Bołbocziana – dowódcę 2. Zaporoskiego pułku Armii UNR, również uczestnika bitwy o Romodan. Prawo do odsłonięcia tablicy pamiątkowej ku czci Wsewołoda Petriwa przyznano przewodniczącemu gminy Romodan. „W tym roku z inicjatywy UINP oraz zgodnie z Uchwałą Rady Najwyższej 140. rocznica urodzin Wsewołoda Petriwa obchodzona jest na szczeblu państwowym. Zasługuje on na dobrą pamięć mieszkańców gminy Romodan, ponieważ wiosną 1918 roku jako organizator i dowódca pułku imienia Kosta Hordijenki Armii UNR brał udział w operacji wojskowej wyzwolenia Połtawszczyzny, w tym stacji kolejowej Romodan, od rosyjsko-bolszewickich najeźdźców. Wiosną 1918 roku Dywizja Zaporoska Armii UNR wyzwoliła całą Połtawszczyznę i w ogóle całe Lewobrzeże od rosyjsko-bolszewickich najeźdźców. Romodan jako węzeł kolejowy miał strategiczne znaczenie dla dalszego natarcia ukraińskich wojsk” – zwrócił się do obecnych przedstawiciel UINP w obwodzie połtawskim Oleh Pustowhar. Poinformował, że ku czci Wsewołoda Petriwa w Bojarce ustawiono tablicę pamiątkową i upamiętniono go w nazwach ulic Kijowa, Bojarki, Żytomierza, a tablica w Romodanie jest pierwszym miejscem pamięci wybitnego bojownika o niepodległość na Połtawszczyźnie. Obecna na uroczystościach deputowana Połtawskiej Rady Obwodowej Janina Barybina zaznaczyła, że właśnie dziś ważne jest odnowienie pamięci narodowej i uczczenie działaczy UNR, którzy 100 lat temu bronili niepodległości. „Dziś wszystkich nas połączył Wsewołod Petriw. Jestem przekonana, że nadejdzie czas, gdy będziemy mieli dość sił, czasu i zasobów, by gmina Romodan zainicjowała utworzenie nowych szlaków turystycznych upamiętniających wydarzenia formowania UNR” – podkreśliła Janina Barybina. Informacja z podręcznika. Wsewołod Petriw urodził się 2 stycznia 1883 roku w Kijowie. Pod koniec 1917 roku jako szef sztabu 7. Turkiestańskiej Dywizji Strzelców przebywał na froncie zachodnim. Petriw w ciągu jednej doby zorganizował z rodaków-Ukraińców ochotniczy pułk imienia Kosta Hordijenki. Pułk 17 stycznia 1918 roku dotarł do Kijowa, gdzie ataman Petriw na czele delegacji pułkowej spotkał się z przewodniczącym Ukraińskiej Rady Centralnej (URC) Mychajłem Hruszewskim, sekretarzami spraw wojskowych i ziemskich URC. W dniach 19–22 stycznia hajdamacy Petriwa prowadzili pojedynki strzeleckie z bojownikami zakładu „Arsenał”. Począwszy od wieczora 21 stycznia działali wspólnie z Hajdamackim Koszem Słobodzkiej Ukrainy pod dowództwem Symona Petlury. Rano 22 stycznia wspólnymi siłami bastion antyukraińskiego przewrotu „Arsenał” został zdobyty szturmem. W lipcu 1919 roku objął stanowisko ministra wojny UNR. Służył w Sztabie Generalnym, otrzymał stopień generała-chorążego Armii UNR (1920). Na emigracji mieszkał w Pradze, Podiebradach i Chuście. Od 1948 roku – czynny członek Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki. Zmarł 10 lipca 1948 roku. Pochowany w m. Augsburg (Niemcy). Poltawskie biuro UINP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Pamięci skarbnika ducha proświtańskiego

Borys BOROWEC, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy oraz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, m. Berezne na Rówieńszczyźnie. Pobłogosławił i wsparł wydanie arcybiskup sumski i ochtyrski Metody, środki napłynęły od Towarzystwa Języka Ukraińskiego imienia Tarasa Szewczenki w Chicago (USA; kierownicy: profesor Wira Bodnaruk, doktor Bohdan Bodnaruk). Wydanie wsparli przewodniczący obwodowej oraz Rówieńskiej miejskiej organizacji Proświty Iwan Wietrow i Kateryna Syczyk. Nad uporządkowaniem książki pracowały Lilija Owdijczuk, Jewhenija Hładunowa-Borejko oraz Oksana Prychodko. Książka jest dedykowana 90. rocznicy urodzin Mychajła Borejki, którą obchodziłby w maju tego roku, gdyby w 2020 roku w Dzień Archanioła Michała nie odszedł w zaświaty. Hołdem pamięci o nim stała się ta książka. W adnotacji zaznaczono: „Ta książka jest o znanym proświcianinie, działaczu społecznym Mychajle Borejce, którego życie jest ściśle związane z ruchem patriotycznym na Rówieńszczyźnie w niepodległej Ukrainie. W książce zamieszczono biografię Mychajła Semenowycza, informacje o jego działalności wydawniczej i społecznej, korespondencję z organizacjami proświtańskimi na Ukrainie i na świecie, instytucjami państwowymi, znanymi osobistościami, z którymi współpracował przez wiele lat, oraz wspomnienia Jewheniji Borejko-Hładunowej, prośwician, którzy razem z nim służyli sprawie odrodzenia Ukrainy. Dodano również bibliograficzne wykazy wydanych przez niego książek, publikacji o nim w prasie lokalnej, ogólnoukraińskiej i zagranicznej”. Jestem wdzięczny osobom opracowującym książkę, że obok wspomnień żony niezapomnianego Mychajła Borejki, pani Jewheniji, jego współpracowników w pracy proświtańskiej, naukowców, w książce znalazło się miejsce także na mój esej, wspomniany wyżej. Jest tu też wspomnienie o panu Mychajle naszej krajanki – proświcianki z Bereznego Ałły Kuc. Nawiasem mówiąc, jedna z osób opracowujących książkę, znana naukowczyni i proświcianka, kierownik katedry języka i literatury ukraińskiej Międzynarodowego Uniwersytetu Ekonomiczno-Humanistycznego Lilija Mykołajiwna Owdijczuk – to również nasza krajanka, pochodząca z Kamianki. Z zainteresowaniem przeczytałem jej opowieści, zamieszczone w książce, o twórczej współpracy wybitnego tłumacza-latynisty Andrija Sodomory i Mychajła Borejki, o współpracy. Dla Mykoły Buczka centrum Wszechświata jest w nim samym, to jego dusza i serce, które boleśnie kochało Ukrainę… pisał ukraińskie wiersze, poeta-filozof, poeta-liryk. Każde słowo jego wyważone, prawdziwe, silne, nie obłudne. Każdy ruch I każdy oddech, Każde słowo, co wzywa do boju, Najwspanialsze, nawet – Czyn – Mierzymy Dobrocią. Bo życie – to Nie przypadek. I zaufanie twoje – Nie chwilowe. Z dobroci wyrasta sumienie, Z dobroci wyrasta Człowiek. Rówieńskiej „Proświty” i Fundacji imienia Iwana Bahrianego, o życiu po wznowieniu książki Jurija Horlis-Horskiego „Ave dictator”, o władyce Metodym i Kanadyjce Irynie Waszczuk – „ludziach, którzy inspirują do służby Ukrainie”, o „szlachetnej sprawie, która połączyła przedstawicieli trzech krajów” – wznowieniu książki Jerzego Jędrzejewicza „Ukraińskie noce, czyli rodowód geniusza”. Samą książkę Jerzego Jędrzejewicza, podarowaną mi przez pana Borejkę, czytałem z wyjątkowym zainteresowaniem. I nie tylko dlatego, że o ukraińskim geniuszu opowiada się tam nie suchymi notkami archiwalnymi, a lekko, w sposób powieściowy. Szewczenko wyłania się nie jako bóstwo, do którego tylko się modlimy, a jako całkowicie ziemski człowiek ze swoimi dążeniami i rozczarowaniami, ale z wysokim lotem myśli. Czytałem powieść z przyjemnością także dlatego, że od dawna interesuje mnie postać samego Jerzego Jędrzejewicza, o czym pisałem swego czasu w sylwetce „Postać na mapie kraju”, której fragment, uważam, warto zacytować: „Jeszcze gdzieś w pierwszych latach nowego stulecia mój dawny znajomy, nauczyciel-weteran, krajoznawca Fiłaret Kuczer przyniósł do przeczytania rękopis szkicu o Hołubnem, napisany przez niego we współautorstwie z byłą mieszkanką wsi, a w tamtym czasie mieszkanką Kamionki Bużańskiej, co na Lwowszczyźnie, Pawłą Kowalczuk-Kornecką. A w tym szkicu w rozdziale „Wybitni ludzie, którzy przebywali we wsi w pewnych okolicznościach” widniało: „J. E. Jędrzejewicz odbywał studencką praktykę pedagogiczną w naszej szkole. Syn polskiego ministra oświaty, teraz wybitny poeta Polski, tłumacz „Kobziarza” T. H. Szewczenki oraz innych utworów ukraińskich pisarzy (1935 r.)”. I dalej twierdzono: „W 1935/36 r. przyjechał z Warszawy student uniwersytetu – syn ministra oświaty Jędrzejewicza J., który pracował nad pracą dyplomową „Etnografia kresów wschodnich” i jednocześnie odbywał praktykę pedagogiczną w naszej szkole. Był częstym gościem w chłopskich domach, interesował się i zapisywał ukraińskie starodawne pieśni od starszych kobiet. Z dziećmi prowadził wesołe gry, a te śpiewały mu ukraińskie i polskie pieśni”. Fiłaret Awramowycz Kuczer nie potrafił mi wyjaśnić, skąd wzięto to twierdzenie, bo należało ono do jego współautorki. A póki zbierałem się, by się z nią skontaktować, stało się to, co zawsze przy tak długich przygotowaniach się zdarza – Pawła Kowalczuk-Kornecka odeszła do lepszego świata. Zatem dokumentalnego potwierdzenia śladów Jerzego Jędrzejewicza na naszej bereźniańskiej ziemi odszukać mi do dziś nie udało się”. Tak mimochodem dzięki Mychajłowi Borejce i Lilii Owdijczuk wypłynęła w mojej pamięci i ta historia, która pozostaje nierozwiązana. Wiele do zrozumienia źródeł ukraińskości pana Mychajła dodaje też biograficzny szkic o nim Myrosławy Żowtan, zatytułowany tak samo, jak książka. Napisany po domowemu ciepło, barwnym językiem, stwierdza on, że „Mychajło Borejko był harmonijnym człowiekiem we wszystkim – w pracy, w kontaktach, w rodzinie. Generator pomysłów, inspirator patriotycznych wydarzeń, dziwił wszystkich swoją niestrudzonością. Zawsze i wszędzie widzieliśmy mężczyznę w parze z żoną Jewhenią Hładunową, która stała się jego doradczynią, delikatnym skrzydłem, białą gołębicą…”. O sprawiedliwości tych słów przekonujesz się, przeczytawszy przepełnione dumą, smutkiem i pietyzmem opowieści, wspomnienia, eseje samej pani Jewhenii o wspólnym życiu rodzinnym i działalności proświcianowej, które stanowią znaczną część książki. Chciałoby się zauważyć jeszcze jeden ważny jej składnik – rozprawę Oksany Prychodko o działalności wydawniczej Mychajła Borejki w Rówieńskiej „Proświcie” oraz sporządzony bibliograficzny wykaz książek, wydanych z jego inicjatywy. Jak twierdzi Oksana Prychodko, przez lata działalności wydawniczej (1998–2000) dzięki staraniom proświcianina wznowiono 57 unikalnych i znaczących dla Ukrainy książek. „Wyrafinowany gust smakosza-bibliofila, – pisze pani Oksana, – zadziwiająco łączył się [w nim] z ostrą potrzebą kultywowania tego, co narodowe, patriotyczne, heroiczne, co przetrwało zakazy, cenzurę. Są to przede wszystkim tabuizowane w czasach radzieckich wydania, książki wydrukowane w diasporze, a także literatura piękna, prace historyczne, różnorodne wydania, które akumulują mentalny kod Ukraińców…”. Wystarczy powiedzieć, że tylko Szewczenkowego „Kobziarza” różnych lat wydania wznowił aż pięć! Do realizacji nakreślonych projektów, pracy nad tekstami i komentarzami Mychajło Borejko angażował znanych na Ukrainie naukowców-literaturoznawców. Nieco kwieciście, ale w istocie prawdziwie pisze pani Prychodko o jego umiejętności szukania środków na wydania: „Porządny i ludzki, pan Mychajło, posiadając unikalny talent dyplomaty, mistrzowsko posługując się komunikacyjnymi strategiami i taktykami, umiał odnajdywać mecenasów, którzy sponsorowali środki na projekty wydawnicze”. We wspomnianej publikacji w „Słowie Proświty” opowiedziałem, jak popełniłem błąd wobec pana Borejki i pani Hładunowej u zarania naszej znajomości, ale, myślę, warto przypomnieć tę historię jeszcze raz. Ze szczerym zachwytem mówiłem im przy jednym ze spotkań o działalności wydawniczej pana Mychajła, jak niełatwo uzyskać zgodę na przedruk rarytarzowego wydania, przygotować tekst do druku z profesjonalnymi komentarzami, a jeszcze trudniej znaleźć środki na wydanie. Swój zachwyt tą jego umiejętnością wyraziłem mniej więcej taką tyradą: „Wiem, jak trudno wypraszać pieniądze, żeby wydać swoje, a wy przecież prosicie na cudze…”. Na co pan Mychajło delikatnie zamilkł, a pani Jewhenia zauważyła: „A ono dla nas nie jest cudze, ono jest nasze, swoje!”. Moje usprawiedliwienie, co naprawdę miałem na myśli, było spóźnione, a lekcja, którą otrzymałem, stała się dla mnie pouczająca do dzisiaj. Przeczytawszy książkę, długo byłem w niewoli swoich wspomnień oraz wspomnień jego braci i sióstr. I ani trochę nie zdziwiłbym się, gdyby nagle rozległ się telefon i usłyszałbym cichy, spokojny głos pana Mychajła. Po zwyczajowych w takich przypadkach słowach powitania obowiązkowo rozległoby się: „A co bereźnianie za czas mojej nieobecności zrobili dla uczczenia pamięci swojego ziomka Andrija Kondratiuka?”. Wstyd, ale nie miałbym co odpowiedzieć na jego pytanie. Wymamrotałbym, że na cześć jego 85-lecia przeprowadzili takie i takie wydarzenie, że… „A jak z memorialną posiadłością sprawy?”. Z ideą o stworzeniu memorialnej posiadłości na kondratiukowskim chutorze Otraże Mychajło Borejko w ostatnich latach swojego życia odwiedził nie jeden władczy gabinet. I gdyby Bóg udzielił mu jeszcze kilka lat, to bez wątpienia przebiłby mur obojętności i niezrozumienia ważności takiego przedsięwzięcia. Niestety, zostawił tę sprawę nam. A my przy niedawnym przemianowaniu ulic w Bereznie nie potrafiliśmy na cześć oryginalnego pisarza nawet ulicy nazwać, czy tablicy pamiątkowej na szkole, gdzie się uczył, powiesić. Nie ma wśród nas wszystkich Mychajła Borejki. Ale jest ta książka o nim, jak zaznacza w „Przedmowie” przewodnicząca Rówieńskiej Miejskiej „Proświty” Kateryna Syczyk, „danina pamięci Ukraińcowi, którego dobre uczynki należą do historii i naszej kulturowej pamięci. Niech posłuży potomnym wszystko, co wyłożone na tych stronach, drogowskazem, moralnym oparciem, intelektualnym wsparciem w codziennej służbie ludziom i Ukrainie”. O pełnej poświęcenia pracy na niwie odrodzenia ukraińskości w Ukrainie rówieńskiego działacza Proświty Mychajła Borejki zdarzyło mi się już pisać w eseju „Ten niespokojny Mychajło Borejko”, wydrukowanym w tygodniku „Słowo Proświty” ponad pół tuzina lat temu. Teraz widzę, że była w nim tylko n-ta część tego, co można i należało opowiedzieć o tym doprawdy niespokojnym człowieku. I cieszę się, że zajęli się tym ludzie, którzy znacznie wielostronniej i lepiej ode mnie znali go, współpracowali z nim. Rezultatem ich pracy stała się elegancko wydana przez „Wołyńskie oberehy”, ilustrowana kolorowymi fotografiami książka „Skarbnik ducha proświty”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

„Buczyna Bukowyny”

19 sierpnia skończyłby 75 lat ukraiński poeta, tłumacz, członek NSPU (1984) Mykoła Buczko (1948–2017). Ten wiersz odsłania artystyczną duszę poety. W Czerniowieckiej Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej im. Myhajła Iwasiuka wspominano autora, który pozostawił po sobie 12 zbiorów poetyckich, dziesiątki piosenek i dobrą pamięć. Odwiedzili nas przewodniczący obwodowej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Wasyl Dżuran, poeci Witalij Diemczenko i Wasyl Waskan. Odczytano wiersze-dedykacje z serii ulotek „Buczyna Bukowyny” w piątą rocznicę odejścia Mykoły Buczka. Dział krajoznawstwa przedstawił wystawę „Daruję ludziom wiersze”, a dział technologii informacyjnych i zasobów elektronicznych zaproponował wirtualną wystawę „Poeta dla poetów, estetą i smakoszem”. Halina DOBROWOLSKA, pracowniczka CZOUNB im. M. Iwasiuka, m. Czerniowce

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ogień, który nie gaśnie…: Studia nad Malaniukiem” i in., T. Salyha faktycznie zapoczątkował kompleksowe i pogłębione badanie fenomenu „wisnykiwstwa”, czyli twórczości artystycznej pisarzy-nacjonalistów, którzy skupiali się wokół znanych czasopism „Literaturno-naukowyj wistnyk” i „Wistnyk” pod redakcją Dmytra Doncowa. We współpracy z użhorodzkim wydawnictwem „Grażda” literaturoznawca wydał wybrane utwory W. Łesycia, W. Chmeliuka, M. Diaczenki, wspaniałą monografię „Petro Skunc: Wszechświat, góry i on”. Taras Salyha miał to, czego tak często brakuje ukraińskiej inteligencji: odwagę otwarcie walczyć z antyukraińskim prowokatorstwem, kosmopolityczną podstępnością, bezpardonowym cynizmem w nauce, zwłaszcza w sferach szewczenkoznawstwa i frankoznawstwa. Właśnie jego ideowo wyważone wystąpienia przeciwko fałszywym manipulatorom i fałszerzom nauki stały się wzorem tej walki: argumentowanej, konceptualnej, odważnej. To wielka polemiczna szkoła dla ukraińskości. Szkoła Tarasa Salyhy. Nie lubił profanatorów i „patentowanych patriotów” (I. Franko), którzy wkładali na siebie wyszywanki i mielili pustkę o patriotyzmie, ale nie pozostawiali po sobie żadnej konkretnej narodotwórczej sprawy. Widział w tym grzech przeciwko Prawdzie i Narodowi. Ukraina żegna się ze swoim Wielkim Synem, ze Strażnikiem Narodu. Lwów żegna się z jednym z tych, którzy tworzyli intelektualną atmosferę tego pięknego miasta, którzy murowali pierwsze mocne bloki w jego nowoczesnej kulturze. Filologiczna społeczność całej Ukrainy żegna się z wyrazistym przedstawicielem postszestdziesiątnictwa w krytyce literackiej i organizatorem najnowszego literaturoznawstwa. W czasie krwawej moskiewsko-ukraińskiej wojny nasz naród stracił potężnego Wojownika na froncie kulturalnym. Tym większa odpowiedzialność spada na barki każdego prawdziwego ukraińskiego inteligenta. Składamy szczere kondolencje rodzinie, przyjaciołom, uczniom i kolegom Tarasa Jurijowycza. Niech spoczywa z Bogiem! Katedra literatury ukraińskiej i teorii literatury Drohobyckiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. I. Franki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Pamięci Tarasa Salyhy

26 sierpnia br. odszedł Taras Salyha (1942–2023). Ten mądry, patriotyczny, odważny, wojowniczy, a zarazem pełen współczucia duchem człowiek był jednym z ikonicznych twórców współczesnego Lwowa w sferze kultury. Był niestrudzonym krytykiem literackim i literaturoznawcą o niezwykle szerokich horyzontach. Śmiałym pionierem działań narodowych w pierwszych latach rozpadu ZSRR, kiedy imperium zatrzeszczało pod ciężarem obiektywnych procesów historii. Był mądrym organizatorem ukraińskiej nauki filologicznej na Lwowskim Narodowym Uniwersytecie imienia Iwana Franki, gdzie przyszło mu pracować przez wiele lat jako kierownikowi katedry literatury ukraińskiej oraz dziekanowi wydziału filologicznego. Był odważnym obywatelem i publicystą o ogólnoukraińskim znaczeniu, raz po raz występując przeciwko wszelkim przejawom ukrainofobii, destrukcyjnego kosmopolityzmu, defetyzmu i serwilizmu. Piętno Tarasa Salyhy na zawsze odcisnęło się na epoce, w której przyszło mu żyć. Dziesiątki i setki twórczych ludzi, z którymi pracował jako z towarzyszami po „fachu” – w przestrzeni literaturoznawstwa – z którymi podejmował obywatelskie czy kulturotwórcze kroki, na zawsze zapamiętają jego nastawienie na poświęcenie, nieposkromioną pracowitość i zasadniczą odpowiedzialność za narodowe samostanowienie ukraińskości. Taras Salyha przyszedł do ukraińskiej kultury w czasach szistdesiatnyków. Młody, romantyczny krytyk-galicjanin zafascynował się wówczas ideami estetyzmu, które wniosła do ukraińskiego literaturoznawstwa ta epoka przełamywania sowieckiego blaszanego ideologizmu. Przez długi czas pracując w Lwowskim Instytucie Politechnicznym, gdzie wykładał język ukraiński, zdołał wytyczyć sobie piękną ścieżkę wnikliwego krytyka literackiego, nieprzeciętnego interpretatora liryki. W latach 1970–1980 ukazało się kilka książek T. Salyhy w tym gatunku: „Prawo na siebie”, „W głębinach harmonii”, „W spektrum gatunków poetyckich” i inne. Tak lwowianin zdobył uznanie w całej Ukrainie jako wyrazisty przedstawiciel nowej generacji krytyków literackich, subtelny interpretator nowatorskich tendencji w literaturze. To właśnie T. Salyha „podświetlił” wówczas wiele takich talentów, na które nie chciała zwracać uwagi sowiecka oficjalna litera- W Perejasławiu na fasadzie gimnazjum miejskiego nr 3 odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą byłemu uczniowi, poecie, członkowi Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Stanisławowi Wyszenskiemu. Opowiadając o drodze życiowej poety, Wiktorija Hurina zaznaczyła, że po ukończeniu nauki w szkole w Perejasławiu przyszły poeta wstąpił do Kijowskiego Instytutu Pedagogicznego. Całe swoje życie pracował jako redaktor w wydawnictwach i czasopismach. Jest autorem tomików wierszy „Symfory”, „Switotwir”, „Alta”, „Kolekcija snihiv” i innych. Podczas odsłonięcia tablicy pamiątkowej Ołeh Kniazenko (Kołomijec) opowiedział, że po jego bracie Wołodymyrze największy wpływ na jego twórczość jako poety wywarł właśnie Stanisław Wyszenski. W szczególności twórczość Mykoły Winhranowskiego i Petra Skuncia. W 1977 r. T. Sałyha obronił pracę doktorską na temat „Współczesna ukraińska ballada w interakcjach z balladą rosyjską i białoruską: Problemy typologicznego rozwoju”. Taki komparatywny „przekrój” był szczególnie interesujący, ponieważ dawał możliwość rozwinięcia szerokiego obrazu uogólnień na temat sukcesów ukraińskiej liryki, pokazania jej oryginalności i międzynarodowej wagi. Razem z głębokim i mistrzowsko biegłym lwowskim krytykiem literackim Mykołą Ilnyckim Taras Sałyha tworzył potężny „lwowski tandem” w ówczesnej krytyce, regularnie występując na łamach lwowskiego czasopisma literackiego „Żowteń” i nadając temu wydawnictwu należny intelektualizm oraz wagę kulturotwórczą. W pierwszych latach pieriestrojki w ZSRR Taras Sałyha aktywnie i śmiało włączył się w procesy „narodowego buntu”: wspierał każdą akcję oporu wobec totalitarnego reżimu, których wtedy we Lwowie nie brakowało, twórczo wszedł na łamy nielegalnych wydawnictw, w szczególności gazety „Słowo Proświty”, która stała się ważną trybuną pielęgnowania wolnego myślenia kulturowego Ukraińców. W każdym nowym numerze gazety pojawiały się jego artykuły koncepcyjne o zakazanych w ZSRR ukraińskich pisarzach: Jewhenie Małaniuku, Juriju Darahanie, Juriju Łypie, Bohdanie Krawciwie, Ołeksie Stefanowyczu i wielu innych. W tamtym czasie było to szczególnie odważne, ponieważ w oficjalnej nauce wciąż bano się nawet wspominać te nazwiska. W 1991 r. na twórczość T. Sałyhy zwróciło uwagę nowe kierownictwo Uniwersytetu Lwowskiego, w szczególności rektor Iwan Wakarczuk, i zaprosiło go do objęcia katedry literatury ukraińskiej, którą kierował do 2021 r. W ciągu kilku lat T. Sałyha rozwinął na katedrze prawdziwie jakościową i zakrojoną na szeroką skalę pracę naukową: zgromadził ludzi, nakierował na ważne tematy, stymulował do aktywnego publikowania. Sam zrealizował szereg interesujących i owocnych projektów: wydał antologię „Striłećka Hołhoha”, antologię poezji religijnej „Słowo Błahowistu”, wybrane utwory J. Małaniuka, B. Krawciwa, H. Łużnyćkiego, R. Kupczynskiego, które stały się wydarzeniami dla ukraińskiej kultury. Od pierwszych lat pracy na katedrze T. Sałyha stał się ideowym towarzyszem i dobrym przyjacielem legendarnego profesora Iwana Denysiuka w obronie narodowotwórczej linii uniwersytetu w sferze humanistycznej. W ciągu lat 90. XX w. T. Sałyha zaprosił na katedrę literatury ukraińskiej znanych we Lwowie literaturoznawców: Mykołę Ilnyckiego, Lubomyra Senyka (czołowego aktywistę procesów społeczno-politycznych we Lwowie na przełomie lat 80. i 90. XX w.), Bohdanę Krysu, którzy wkrótce przynieśli swoimi publikacjami i inicjatywami uznanie katedrze w skali Ukrainy. W 1992 r. T. Sałyha został doktorem filozofii Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (Monachium), gdzie przez dłuższy czas wykładał, a w 1996 r. obronił pracę doktorską na temat „Stylowa dyferencjacja w zachodnioukraińskim i ukraińskim emigracyjnym procesie poetyckim okresu międzywojennego (1914–1941)”. Pod jego bezpośrednim kierownictwem naukowym, a także dzięki pośrednim zachętom, obronili prace kandydackie (a później i doktorskie) młodzi utalentowani naukowcy z całej Ukrainy, którzy wkrótce potężnie ugruntowali swoją pozycję w literaturoznawstwie: Mykoła Krupać, Wołodymyr Mykytiuk, Iryna Rozdołśka (Jaremczuk), Roman Hołod, Jarosław Harasym, Swiatosław Pyłypczuk, Petro Iwanyszyn, Taras Pastuch, Andrij Peczarśkyj, Bohdan Pastuch i inni. Z inicjatywy T. Sałyhy w 1998 roku katedrze literatury ukraińskiej LNU im. I. Franki nadano imię wybitnego literaturoznawcy akademika Mychajła Wozniaka, który przez wiele lat pracował na tej katedrze. W 1995 r. został dziekanem wydziału filologicznego LNU im. I. Franki i zabrał się za rozbudowę tego wydziału, tworząc wiele nowych katedr i jeden nowy wydział (Kultury i Sztuki). W krótkim czasie na wydziale aktywnie zaczęły działać rady specjalistyczne ds. obrony prac kandydackich i doktorskich. T. Sałyha jako niestrudzony organizator nauki ukraińskiej nie z formy, lecz z treści i ducha, zainicjował i błyskotliwie przeprowadził setki wydarzeń naukowych – międzynarodowych i ogólnoukraińskich konferencji, kongresów, prezentacji, seminariów, okrągłych stołów i in. Dziś wydział filologiczny jest jednym z wiodących i znaczących na uniwersytecie, prawdziwą dumą krajowej nauki. Taras Sałyha zasłużenie został członkiem rad redakcyjnych szeregu ważnych wydawnictw: lwowskich czasopism „Dzwin” i „Ukrajinśke literaturoznawstwo”, kijowskich – „Dywo Słowo”, „Kyjiw”, „Słowo i czas”, „Urok ukrajinśkoji”, a także – „Naukowi obriji” (Iwano-Frankiwsk), „Naukowi zapysky WDU” (Łuck), „Wisnykiwstwo” i „Nahujevyćki czytannia” (Drohobycz) i in. Jego działalność została nagrodzona tytułami zasłużonego działacza nauki i techniki, Rycerza „Orderu księcia Jarosława Mądrego”, zasłużonego profesora Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. I. Franki. Przez wiele lat był członkiem zarządu Związku Pisarzy Ukrainy (Oddział Lwowski) i członkiem rzeczywistym NTSh. Taras Jurijowycz był laureatem nagrody w dziedzinie krytyki literackiej im. O. Biłećkiego, nagrody fundacji metropolity Andrzeja Szeptyckiego, odznaczony Znakiem MON „Petro Mohyła” i orderem III stopnia „Za zasługi”. Swoimi zbiorami artykułów i monografiami z lat 90. i 2000., takimi jak „Prodowżennia”, „Wysoke switło”, „Imperatyw”, „Wokatyw”, „Widłytyj u strofy czas”, „Wohnem prechystym”, „Ekslibrysy Ewterpy”, „Wozdwyżennia chramu”, „I toj” Jurij Awramenko. Zastępczyni mera Oksana Stepanenko zauważyła, że niedawno w Perejasławiu z inicjatywy towarzystwa „Proświta” ulicę Czechowa przemianowano na ulicę Stanisława Wyszenskiego. Inicjatorami stworzenia tablicy pamiątkowej wystąpili przewodniczący organizacji społecznej „Tarasowyj zapowit” Jurij Awramenko oraz honorowy mieszkaniec społeczności perejasławskiej, członek Związku Pisarzy Ukrainy, poeta Ołeh Kołomijec. Tablica została wykonana kosztem rodziny Stanisława Wyszenskiego – żony Hałyny i syna Maksyma. Podczas odsłonięcia tablicy wystąpił ludowy zespół amatorski „Czerwona Kałyna” pod kierownictwem Wasyla Zabołotnego. Według materiałów mediów

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Uczcili poetę

…sław Wyszeński. Oleg opowiedział o pierwszym spotkaniu i kolejnych ich spotkaniach. Hanna Tokman, analizując twórczość Stanisława Wyszeńskiego, nazwała go królem ukraińskiej awangardy. Wrażeniami z poezji Stanisława Wyszeńskiego podzielił się

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Pułapka w Soborze Uspieńskim

Znany dziennikarz Jurij Soroka przeprowadził śledztwo archiwalne „Operacja „Muzeum”, w którym na podstawie nowych materiałów z Archiwum SBU ujawnia i doprecyzowuje niektóre szczegóły oraz okoliczności operacji radzieckich służb specjalnych polegającej na wysadzeniu 3 listopada 1941 roku ukraińskiego Panteonu – Soboru Uspieńskiego Ławry Pieczerskiej w Kijowie. Opowiada ono o tym, gdzie mieszkała i jaką rolę w tej operacji odegrała rodzina Starowojtowów, gdzie znajdowały się punkty obserwacyjne grupy dywersyjnej „kapitana O. Lutina” przy bramach wjazdowych Ławry. Jak działała grupa osłonowa NKWD w ukraińskiej policji, dlaczego zabiła kierownika Zarządu Ławry Pieczerskiej (byłego inżyniera Miasteczka Muzealnego) Fedora Szewernickiego oraz kierownika zbiorów Muzeum Ławry, historyka sztuki Mykołę Czornohubowa. Przytoczono również wiele innych faktów, które stawiają akcenty i potwierdzają odpowiedzialność radzieckich dywersantów za tę zbrodnię. Współczesny wygląd terenu, gdzie nieopodal ulicy (prawy dolny róg) stał budynek 10-a. Pięciopiętrowego budynku – Ławrska 10 – w tamtym czasie nie było. Jurij SOROKA. 6 października 2021 roku oglądałem transmisję telewizyjną z ceremonii upamiętnienia ofiar Babiego Jaru w Kijowie. Była to 80. rocznica jednej z najbardziej tragicznych kart XX wieku. Nad uroczyskiem z głośników płynęły nazwiska poległych, głos lektora zagłuszany był muzyką żałobną, ale mimo to usłyszałem znajome nazwisko – Starowojtow… Demian. Dalej wymieniano innych członków rodziny – synów, Serhija i Petra… Zrozumiałem, że odczytywane są listy z Księgi Ofiar Babiego Jaru, które zostały opublikowane w Księdze Pamięci Ukrainy (2003). Historycy, badacze i wszyscy, którzy interesują się tematem wysadzenia Soboru Uspieńskiego, pamiętają ten, na pierwszy rzut oka, niewiarygodny zbieg okoliczności związany z rodziną Starowojtowów, z którego można wyróżnić dwa momenty. Pierwszy – około 18-19 października 1941 roku Starowojtowowie (ojciec i dwaj synowie) zostali aresztowani przez ukraińską policję na podstawie, wydawałoby się, fałszywego donosu (o którym wspomina w liście K. Czornohubowa do przewodniczącego Kijowskiego Zarządu Miejskiego W. Bahazija), w którym twierdzono, że w przededniu niemieckiej okupacji brali oni udział w maskowaniu kopuł kijowskich cerkwi, a także „kładli miny w soborze” w Ławrze, czyli rzekomo byli zamieszani w zaminowanie Soboru Uspieńskiego. Drugi moment – że w ich sprawie wieczorem 19 października do ukraińskiej policji wezwano z jakiegoś powodu właśnie kierownika zbiorów Muzeum Ławry (byłego CARM) Mykołę Czornohubowa (który próbował pomóc Niemcom w rozminowywaniu), a po kilku godzinach, w nocy 20 października, nieznani sprawcy, wśród których było dwóch w „niemieckich” mundurach, zabrali go z domu i zabili. I oto okazuje się, że Starowojtowowie zostali rozstrzelani przez Niemców w Babim Jarze. Za co? Wtedy, jesienią 2021 roku, zacząłem to śledztwo archiwalne. Czy możliwe, aby cywile byli choćby pośrednio zaangażowani w zakładanie ściśle tajnych min sterowanych radiowo? Oczywiście, że nie! Ale przecież zostali rozstrzelani przez Niemców. Czy faszyści uważali inaczej, że donos nie był pozbawiony podstaw? Wtedy warto założyć, że fakty w donosie są prawdziwe i malowanie kopuł soborów w jakiś sposób jednak wiąże się z zakładaniem min pod soborem. Księga Pamięci jest w internecie – przejrzałem listy, znalazłem rodzinę Starowojtowów, ojca i dwóch synów. Okazało się, że zostali aresztowani na podstawie donosu sąsiadki Zawhorodniej: „Starowojtow Demian, m. Kijów, ul. Cytadelna, d. 10. Robotnik fabryki „Arsenał”. Aresztowany trzykrotnie na podstawie donosu sąsiadki Zawhorodniej. Stracony 7.07.1942.” Starowojtow Petro Demjanowycz, m. Kijów, ul. Cytadelna, nr 10. Strzelec oddziału niszczycielskiego rejonu kirowskiego m. Kijowa. Aresztowany trzykrotnie na podstawie donosu sąsiadki Zawhorodniej. Stracony. Starowojtow Serhij Demjanowycz, m. Kijów, ul. Cytadelna, nr 10. Komsomolec. Maskował Ławrę Peczerską przed nalotami niemieckiego lotnictwa. Aresztowany trzykrotnie na podstawie donosu sąsiadki Zawhorodniej. Stracony”. Na liście jest jeszcze z tuzin kijowian, którzy zostali aresztowani właśnie na podstawie donosu tej samej kobiety. Sądząc po adresach, ofiary mieszkały w tym samym domu lub niedaleko i, najwyraźniej, wszyscy znali się ze Starowojtowami. Zatem Starowojtowowie mieszkali nie w Ławrze, a przy ulicy Cytadelnej. Jak się okazało, chodzi o dom przy ul. Cytadelnej 10-a – obecnie Ławrska. W Archiwum SBU udało mi się odnaleźć sprawę karną donosicielki Anastasiji Zawhorodniej, która została odtajniona dopiero w 2011 roku1. Z wniosku w sprawie archiwalno-śledczej z 16 grudnia 1954 roku: „Wyrokiem Zawhorodnia A.T. została uznana winną tego, że mieszkając na tymczasowo okupowanym przez niemieckich najeźdźców terytorium / m. Kijów / w 1942 roku na przesłuchaniu w niemieckiej policji opowiedziała, że Starowojtow Demjan i jego synowie Serhij i Petro są partyzantami, w mieszkaniu których systematycznie zbierają się Dziuba, Stasiuk, Kalinin i Nesterenko…”.2 Wspomniane osoby „chodzą do Starowojtowów i odbywają się jakieś zebrania”.3 Na podstawie zapoznania się ze sprawą karną można wyciągnąć pewne wnioski i przypuszczenia. Jak się okazało, Anastasija Zawhorodnia miała długotrwały konflikt sąsiedzki o dom i ziemię z rodziną Starowojtowów, a także sąsiadami Kalininami, Nesterenkami, Dziubami i Stasiukami. I właśnie mieszkanie Starowojtowów przy ul. Cytadelnej 10-a, łamiąc zasady konspiracji (chodzi o konflikt z sąsiadami), radzieckie służby specjalne wybrały na główny punkt podziemny do obserwacji Ławry i zabezpieczenia grupy dywersyjnej Lutina. Najwyraźniej były ku temu powody: pośpiech, niepozorne położenie domu, charyzmatyczność członków rodziny, gotowa siatka obserwatorów. Dom stał przy Starym Arsenale, w miasteczku wojskowym, które istniało do lat 2000. W pierwszych dniach wkroczenia wojsk niemieckich do Kijowa w 1941 roku, oprócz doniesień kierowników muzeów ławrskich F. Szewernickiego i M. Czornohubowa o zaminowaniu i radzieckim podziemiu składanych instancyjnie – do wydziału kultury Kijowskiego Zarządu Miejskiego – była zakonnica Anastasija Zawhorodnia również informowała policję o służbie braci Starowojtowów w oddziale niszczycielskim NKWD rejonu kirowskiego, przekazywała plotki o ich udziale w zaminowaniu Ławry, a także wymieniła przyjaciół tej rodziny. W ten sposób Zawhorodnia od samego początku niemieckiej okupacji zdekonspirowała sieć konspiracyjnych mieszkań grupy dywersyjnej Lutina. Informacja zaś od Szewernickiego i Czornohubowa o zaminowaniu Soboru Uspieńskiego i podziemiu ławrskim do Niemców tak i nie dotarła. Do prawdziwych Niemców, a nie do agentów w ukraińskiej policji. Spoczęła ona w szufladzie w gabinecie podwójnego agenta (NKWD i SD) K. Sztepy – kierownika wydziału kultury i oświaty Kijowskiego Zarządu Miejskiego, który niezwłocznie poinformował o niebezpieczeństwie agentów NKWD w ukraińskiej policji. Czekistowski „parasol” w policji niezawodnie kontrolował sytuację, aby łatwo skierować sprawę na tory konfliktu sąsiedzkiego, czym to było w przypadku Zawhorodniej. A co do doniesień kierowników muzeum, to zamiast przeprowadzić śledztwo, świadkowie zostali od razu potajemnie zlikwidowani, ponieważ wskazywali na zaminowanie konkretnych korpusów i złożyli zeznania przeciwko Starowojtowom i ich wspólnikom. W ten sposób zagrożona została cała podziemna sieć punktów obserwacyjnych i mieszkań konspiracyjnych, bez których pułapki w Soborze Uspieńskim nie dałoby się już urządzić. Po zabójstwie M. Czornohubowa jego żona również podejrzewa o zbrodnię grupę Starowojtowów i domaga się otwarcia sprawy, wskazując jako świadka Anastasiję Zawhorodnią, która dobrze znała tę partyzancką rodzinę. Główne oskarżenie grupy Starowojtowa w gestapo, z zeznaniami świadka Poliny Kalininej przed trybunałem wojskowym, polegało na tym, że gestapo „nas wszystkich podejrzewało, że jesteśmy niby komsomolcami, mój mąż i ja jesteśmy Żydami, mąż rzekomo służył w organach NKWD (…) że mamy ścisły kontakt z partyzantami, ukrywamy ich w mieszkaniach…”.4 W materiałach sprawy karnej uwagę zwraca śledczy policji i SD Machonkin, który 30 października 1941 roku osobiście i potajemnie zmuszony był wezwać Zawhorodnią na przesłuchanie, ale kontynuował hamowanie śledztwa. Całkiem prawdopodobne, że był to agent NKWD z grupy osłonowej grupy dywersyjnej Lutina. Przecież mniej więcej w tym czasie Zawhorodnia zauważyła, że u sąsiadów Starowojtowów nocuje grupa „Niemców” z 4 osób – dwóch policjantów, Niemiec i znany jej śledczy Machonkin. Ten, któremu osobiście na przesłuchaniu przedstawiła kompromaty na sąsiadów o ich partyzanckiej działalności. Prawdopodobnie śledczy Machonkin to właśnie ten „oficer gestapo”, który wezwał Mykołę Czornohubowa na przesłuchanie, a tamta czwórka to grupa „Niemców”, którzy wyprowadzali w nocy M. Czornohubowa z Ławry, co widziała z okna Korpusu Ekonomicznego mieszkanka N. Mejkler. „Według wspomnień byłego mieszkańca KPL A. Hurżija, który znał małżeństwo Czornohubowów i któremu opowiedziała o tym osobiście K. Czornohubowa – nieznajomych było trzech: dwóch w niemieckich mundurach, a trzeci po cywilnemu, którzy weszli do mieszkania o wpół do drugiej w nocy, rozmowa toczyła się w języku rosyjskim”.5 Najwyraźniej w oczach kobiety „dwóch w niemieckich mundurach” to policjanci. Jak wiadomo, do mieszkania nie weszli, a zapukali w okno mieszkania Czornohubowów, w korpusie nr 4 (celach soborowych starców). Żona dostrzegła trzech – najwyraźniej był i czwarty, o czym świadczy Mejkler, który, jak można sądzić, albo nie chciał się pokazywać, albo stał na czatach. Ze wspomnień Kateryny Czornohubowej-Jakowlewej z 1944 roku: „N. K. Mejkler tamże na cmentarzu opowiedziała wiele rzeczy, które przekonały mnie o słuszności moich podejrzeń. – Tego ranka, kiedy zniknął pani mąż – opowiadała – obudziłam się od hałasu przy swoim domu. Wyjrzałam na podwórze. Niedaleko od nas stał tłum niemieckich żołnierzy. Między nimi stał Czornohubow. Niemcy czegoś żądali od niego. Potem jeden z nich uderzył Czornohubowa rewolwerem w głowę. Mykoła Mykołajowycz zachwiał się. Czterech żołnierzy poprowadziło go przez Bramę Ekonomiczną za mury Ławry, w stronę garażu…”.6 Teraz możemy stwierdzić, że w tym fragmencie jest wiele cennych informacji. W szczególności o tym, że zabójcy poprowadzili Czornohubowa nie uliczką, a przez podwórze Korpusu Ekonomicznego, i o momencie, kiedy zrozumiał, że nie są tymi, za których się podają. A także wskazana jest dokładna liczba nocnych wizytatorów. Źródła 1 HDA SBU, sprawa karna nr 68612 – FP na Zawhorodnią A. T., 1943 rok prowadzenia. 2 Tamże. – Ark. 104. 3 Tamże. – Ark. 107. 4 Tamże. – Ark. 15 odw. 5 Ławra Peczerska w czasach II wojny światowej. Badania. Dokumenty / Oprac. T. M. Sebta, R. I. Kaczan. – K.: „Wydawca Ołeh Filuk” – 2016. Komentarze, s. 952. 6 Czornohubowa-Jakowlewa E. A. Prawda o śmierci N. N. Czornohubowa. // Prawda Ukrainy. – K. – 21.05.1944. – nr 98. – s. 2. Ogólny widok miasteczka wojskowego. CDKFFA. – nr 4. – 13051. 1926? 1941 r. Zdjęcie przekazane przez K. Honczarową Fragment makiety zespołu architektonicznego Ławry Peczerskiej w Kijowie oraz przyległego terenu według stanu na 2000 rok w skali 1:500, usytuowany w skwerze przed Soborem Zaśnięcia Matki Bożej. (“Pracownia makietierska “Format Makiet”. Przekazany w darze Narodowemu rezerwatowi “Ławra Peczerska” 4 maja 2018 r.). Zdjęcie J. Soroki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Harmonia i gracja w epicentrum wstrząsów

W czasach światowych kataklizmów, w tym obecnej rosyjsko-ukraińskiej wojny, sztuka broni prawa do istnienia. Tak więc także Kijowska Miejska Akademia Tańca im. Serge'a Lifara, mimo wojny, wyzwań społeczno-gospodarczych i kulturowych oraz wstrząsów, nadal działa jako wyspecjalizowana placówka edukacyjna i tworzy jasne kompozycje choreograficzne: klasyczne inscenizacje baletowe, tańce ludowe i nowoczesne tańce modernistyczne. Świadectwem tego jest niedawny koncert sprawozdawczy uczniów i studentów Kijowskiej Akademii Tańca, który odbył się na scenie Narodowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu im. Tarasa Szewczenki. Wołodymyr KORNIJCZUK, pisarz, członek Narodowego Związku Choreograficznego Ukrainy W gniewie całego narodu Z trzyczęściowego koncertu należy wyodrębnić choreograficzny obraz światowej sławy ukraińskiego choreografa Pawła Wirskiego „O czym płacze wierzba…” do muzyki I. Iwaszczenki w wykonaniu studentów I–IV roku wydziału choreografii ludowej, poświęcony pamięci poległego w rosyjsko-ukraińskiej wojnie solisty Odeskiego Narodowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu Rostysława Janczyszyna – absolwenta w przeszłości Kijowskiej Miejskiej Akademii Tańca im. Serge’a Lifara. Przed wykonaniem tego tragizmem i patriotyzmem uderzającego choreograficznego obrazu obecni na sali uczcili minutą ciszy pamięć Rostysława Janczyszyna oraz wszystkich tych, którzy oddali życie za pokojowe i suwerenne jutro naszego państwa. Kompozycja P. Wirskiego z historii czasów kozaczyzny „O czym płacze wierzba…” (soliści Polina Jewtuszenko i Maksym Dmitrijew, praca zasłużonej artystki Ukrainy Natalii Hołowko) po raz kolejny oczarowała widza oryginalnym zamysłem, niewiędnącą inscenizacją i przenikliwym tragizmem. Wyobraźmy sobie: w pokojowe życie dwojga zakochanych nagle wdzierają się alarmujące dzwony wojny… Odprowadziwszy ukochanego na bój z wrogiem, dziewczyna pozostaje w smutku. Choć pociesza ją wierna przyjaciółka, uczucie fatalności nie opuszcza dziewczyny. A kiedy towarzysze broni jej ukochanego wracają z wyprawy, podają dziewczynie… jedynie szablę poległego. Gdy zaś gromada współczująco się rozstępuje, na proscenium wychodzi chłopiec – przyszły obrońca swojej Ojczyzny. Ten głęboki tragiczny obraz trafnie odniósł się do obecnej rosyjsko-ukraińskiej wojny, w której nasz naród, zjednoczony w jednym powszechnym gniewie, zdecydowanie odpiera rosyjskich okupantów. W obecnym koncercie nie zabrakło humoru scenicznego. Świadectwem tego był taniec małych „dam” i „dżentelmenów” pod tytułem „Na spacerze” L. Holm w figlarnej interpretacji uczniów klas 5–6 wydziału choreografii klasycznej (nauczycielki Ludmiła Prianiczniková i Władysław Fed). A także bardzo szybki i lekki taniec „Deszczyk” M. Rizoli w przepięknej inscenizacji L. Heluń i wdzięcznym wykonaniu studentek III roku wydziału choreografii ludowej (nauczycielka Julia Bobrownyk). Co do tańca „Uczucie” A. Kożeniowskiego w choreografii J. Bobrownyk i wykonaniu studentów tego samego roku i wydziału Anastasiji Terjoszyny i Oleha Chliwniuka: w tym eleganckim „duecie” zakochanych wyczuwało się, a zarazem dostrzegało nie tylko wiarę w nasze lepsze jutro, lecz także w naszą europejską perspektywę. Współczesna plastyka nieprzypadkowo wywołała szczere brawa i okrzyki „bravo” widzów. Tematykę zakochanych kontynuował także taniec „Głos wiatru” R. Barboza w scenicznej interpretacji studentów IV roku wydziału choreografii ludowej Poliny Jewtuszenko i Ernesta Kyrsenka, którzy zaprezentowali wulkan uczuć i morze namiętności (choreografia i praca zasłużonego artysty Ukrainy Wadyma Sabodasza, nauczycielka – zasłużona artystka Ukrainy Natalia Hołowko). Ciągłą ulewą temperamentu i zapalczywą iskrzystością naznaczony był taniec baskijczyków hiszpańskich „Viva Navarra” J. Larreglai-Urbiety (choreografia I. Rubcowskiej, solistka Ołeksandra Dacenko) oraz nie mniej żarliwy „Taniec siedmiogrodzkich Cyganów” „Parno Graszi” w scenicznej inscenizacji W. Sabodasza i wykonaniu studentów IV roku wydziału choreografii ludowej. Sceniczna wersja tańca tak bardzo „naładowała” publiczność odwieczną romską energetyką, że widz nie mógł pozostać spokojny aż do finału: istotnie barwne ludowe widowisko (nauczyciele N. Hołowko i W. Sabodasz). Wyraźnie dopełnił ten nastrój taniec „Country Garden” w towarzystwie English Coronation Orchestra i choreografii M. Borna w ekscentrycznym scenicznym „odczytaniu” przez studentów II roku wydziału choreografii ludowej (nauczyciel – zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Niestierow). A „Żydowski taniec” do muzyki ludowej, w choreografii D. Melnowskiego i w mistrzowskim wykonaniu Poliny Jewtuszenko i Daniła Rożenki jeszcze bardziej uwydatnił groteskową manierę wykonania, wcześniej dodając do niego także ludowego, charakterystycznego zabarwienia (nauczyciele N. Hołowko i W. Sabodasz). A klasyka – wieczna. Pierwsza część sprawozdawczego koncertu uczniów i studentów KMAT im. Lifara została rozpoczęta Gran pas z baletu „Pahita” L. Mincusa, w choreografii słynnego francuskiego baletmistrza Mariusa Petipy i w redakcji Nadiji Jatczenko, a w inscenizacji uczennic 8–9 klas Szkoły Choreograficznej oraz studentek I–III roku wydziału choreografii klasycznej KMAT, przy udziale czołowych mistrzów sceny Narodowej Opery Ukrainy, zasłużonych artystek Ukrainy Tetiany Ljozowej i Ярослава Ткачука – w przeszłości absolwenta Kijowskiej Akademii Tańca im. S. Lifara z 2011 roku: liczne wariacje z baletu wykonały uczennice 8 klasy Szkoły Choreograficznej oraz studentki kursów wydziału klasycznego Akademii Tańca. Grand pas uchodzi za jeden z najważniejszych wzorów baletu klasycznego. Dlatego też solo w nim wykładowcy-realizatorzy Nadija Jatczenko, Halina Zarycka, Olha Dowhań i Olesia Makarenko zaprosili do wykonania właśnie wiodących mistrzów Narodowej Opery Ukrainy, którzy zaprezentowali widzowi wyszukaną technikę wykonania. A Tetiana Lozowa w finale Grand pas wirtuozersko wykonała jeszcze 32 klasyczne fouetté, podobnie jak Jarosław Tkaczuk, który triumfalnie zaprezentował także swoje solo. Oboje – na bis. Niemal nie ustępowali w technice wykonania przyszli mistrzowie sceny baletowej – młodzi wychowankowie Akademii Tańca, którzy doskonale wykonali swoje wariacje – zarówno adagio, jak i allegro: jak wiadomo, podstawą libretta baletu była nowela wybitnego klasyka literatury hiszpańskiej Miguela Cervantesa „Cyganeczka”. Tradycyjnie wysoki profesjonalizm wykazali również wykonawcy adagia z baletu „Korsarz” A. Adama w choreografii M. Petipy, a mianowicie uczennica 9 klasy wydziału choreografii klasycznej Kateryna Hulajewa oraz student IV kursu tego samego wydziału Ołeksij Zawalij (wykładowcy: laureatka Międzynarodowego konkursu artystów baletu Olesia Makarenko i zasłużony artysta Ukrainy Włodzimierz Soldatenko). Wysoki poziom mistrzostwa zaprezentowali widzom także studenci IV kursu wydziału klasycznego Polina Rabotina i Jewhen Marakulin w „Adagio” M. Diwina (choreografia laureatów Międzynarodowego konkursu artystów baletu Natalii Chomenko). I było to zrozumiałe, bo tacy mistrzowie baletu i wykładowcy o wielkim doświadczeniu pedagogicznym, jak Natalia Chomenko i Włodzimierz Soldatenko, od dawna wysoko trzymają poprzeczkę profesjonalizmu, czemu potwierdzeniem jest wysoki poziom wykonania ich wychowanków. Bardzo wdzięczną plastykę na scenie odtworzył także „duet” w składzie Taisija Halatczenko i Danyło Prjachin w scenicznej interpretacji antre i adagio z baletu „Sylwia” L. Delibes’a (choreografia G. Balanchine’a): ich wykonanie było bardzo wyszukane w scenicznej prezentacji numeru koncertowego (wykładowcy Nadija Jatczenko i Wołodymyr Łukjanec). A kogo może pozostawić obojętnym pastelowa i sugestywna muzyka Fryderyka Chopina? Tym bardziej, że baletowe wykonanie „Nokturnu” wybitnego polskiego kompozytora przez uczennice 8 klasy wydziału choreografii klasycznej Uljanę Krasawcewą, Alinę Chomenko i Anastasiję Koncz­enko jeszcze wyraźniej uwypukliło tę niepowtarzalną melodię: ich śnieżnobiałe, powietrzne suknie jeszcze jaśniej podkreśliły sceniczne odbiór tego numeru przez widza (wykładowca Olha Dowhań). Zauważmy, że wartość wszystkich oryginalnych kostiumów scenicznych obserwowanych przez widza, które wyszukanie tworzą mistrzynie działu kostiumerskiego i krawieckiego Kijowskiej Akademii Tańca w składzie Wiktorii Czyżowej, Tetiany Wenedykt, Ołeksandry Tereszczenko i Tetiany Zachariewej, jeszcze wyraźniej uzupełniają ich sceniczny odbiór. Na przykład w ten sposób zostały odebrane także wariacje z baletu „Arlekinada” R. Drigo w inscenizacji M. Petipy i w wykonaniu uczennicy 8 klasy wydziału klasycznego Anastasiji Koncz­enko (wykładowca Olha Dowhań). Ponownie estetycznie uderzyło widza również pas de trois z baletu „Suita w bieli” E. Lalo (choreografia S. Lifara), które wykonały studentki I–II kursu wydziału choreografii klasycznej Wiktoria Towczenko, Daryna Filonenko i Olha Mychalowa, gdzie wyraźnie wyróżniły się zarówno mistrzostwo trzech uroczych tancerek, jak i ich stylistyczna synchronizacja oraz wdzięczna plastyczność (wykładowczyni N. Jatczenko). A oto walc „Diament” Ch. Gounoda w choreografii A. Kosty i w wykonaniu studentów I kursu wydziału klasycznego Taisiji Halatczenko i Danyła Prjachina, wyraźnie wypełnił się nie tylko wysokim profesjonalizmem, ale też scenicznym żartem, który jasno „zalśnił” na scenie Narodowej Opery Ukrainy jak prawdziwy diament, czemu należy zawdzięczać także ich pedagogom – N. Jatczenko i W. Łukjanecowi. O nowoczesnej interpretacji. Współczesna nowoczesna plastyka i stylistyka uczniów i studentów KMAT im. S. Łyfaria po raz kolejny wyraźnie przejawia się we wszystkich zaprezentowanych numerach koncertowych, jak również w poszczególnych nietypowych inscenizacjach, które nigdy nie pozostawiają widza obojętnym, lecz przeciwnie – wzbudzają falę emocji. Być może pierwszym takim tańcem stała się kompozycja „Rozmowa” do muzyki znanej gruzińskiej wokalistki i kompozytorki jazzowej Nino Katamadze, w choreografii Julii Bobrownyk i w wykonaniu studentów III i IV roku wydziału tańca ludowego Maryny Jowenko i Maksyma Dmitrijewa, którą tak oryginalnie „wymalowały” w wielu aspektach niespodziewane i nieprzewidywalne ich kroki oraz oryginalne rozwiązania kompozycyjne (pedagodzy J. Bobrownyk i W. Sabodasz). Tę nowoczesną plastykę kontynuowała także choreografia A. Waszczenko, zwłaszcza tańcem „Walka z wadami” P. Vaksa w wykonaniu studentki III roku wydziału klasycznego Kseniji Waszczenko (pedagog H. Zarycka). Wiecznie młode i energiczne klasyczne „Tango” do muzyki argentyńskich kompozytorów w opracowaniu Mykoły Dywina, w choreografii Wadyma Sabodasza i w wykonaniu studentów IV roku wydziału tańca ludowego, nie mogło nie poruszyć stołecznego widza. Tym bardziej że za fortepianem zasiadł kompozytor Mykoła Dywin, który „na żywo” zagrał to piękne argentyńskie tango, co stało się niespodziewaną niespodzianką dla widza. Każda z tańczących par, pod oszałamiającą melodię tanga, zaprezentowała widzowi także oryginalne, niepowtarzalne przez inne pary solo. Było to niezapomniane teatralno-taneczne widowisko, które zakończyło się gromkimi owacjami i okrzykami „bravo” (pedagodzy N. Hołowko i W. Sabodasz). A fragment baletu „Por Vos Muero” D. Ortiza w choreografii N. Duato i w wykonaniu studentów tego samego wydziału i roku opowiedział nam jeszcze o egzystencji ludzkiego bytu. Zakończyć rozdział o interpretacji nowoczesnej chciałabym wesołym i ekscentryczno-karnawałowym tańcem „Stiliagi” do muzyki w opracowaniu M. Dywina i choreografii J. Bobrownyk, który znakomicie wykonali studenci III roku wydziału tańca ludowego. I wykonali go w takim tempie rytmicznym, że wszystkiego, co widziano i słyszano, trudno oddać słowami. Taniec ten przedziwnie mocno odtworzył „epokę stiliagów” lat 60. XX wieku, tak że widzowie jakby rzeczywiście przenieśli się w ten sam czas i przestrzeń sowieckiego totalitaryzmu. W finale koncertu sprawozdawczego uczniów i studentów Kijowskiej Akademii Tańca ponownie zaprezentowano tradycyjnego i niezrównanego „Hopaka” w inscenizacji wybitnego ukraińskiego choreografa Pawła Wirskiego (muzyka B. Jarowynskiego) w wirtuozowskim wykonaniu studentów I–IV roku wydziałów tańca ludowego i klasycznego. Przed zamknięciem kulis na scenę Narodowej Opery Ukrainy wyszli wszyscy uczestnicy tego jasnego choreograficznego widowiska oraz ich pedagodzy-inscenizatorzy, których kompozycje zostały przedstawione na koncercie sprawozdawczym, na który spragniony stołeczny widz czekał ponad dwa lata…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przetrwa i ten wrogi najazd. Moim zdaniem wyszedł dość efektowny pejzaż, być może trochę go dopracuję po zakończeniu wystawy. Dziś oburza mnie chaotyczna zabudowa Kijowa. Wieżowce pojawiają się nawet niedaleko Świętej Zofii. Uważam, że trzeba walczyć z tym nieporządkiem”. Mykoła Sawczenko, artysta: „Swoją pracę „Bracia-2” stworzyłem w dalekim 1992 roku. Do jej namalowania zainspirowało mnie powiedzenie „Brat brata zabił w rodzinnym domu”. Na moim obrazie również przedstawiono, jak jeden brat zabija drugiego. W górnej części pracy alegorycznie przedstawiłem nasze społeczeństwo, które powinno być zjednoczone. A kiedy brat podnosi rękę na brata – ta harmonia zostaje naruszona. Nieprzypadkowo wybrałem właśnie to płótno na nową wystawę, uważam, że w pewnym stopniu odzwierciedla ono to, co dziś dzieje się w Ukrainie. Putin wydaje zbrodnicze rozkazy bombardowania ukraińskich miast i wsi, nakazuje zabijać Ukraińców, a przy tym mówi, że jesteśmy braćmi”. Natalija Hmyria, artystka i pedagog: „Swoją pracę „Zwycięski krzyż” chciałam poświęcić naszemu przyszłemu zwycięstwu. Obraz jest związany z kulturą trypolską, z nią wiąże się wiele moich prac. Wszystkie one są jasne, to mój wewnętrzny świat, który pozostaje taki nawet podczas wojny na pełną skalę. Tego lata brałam udział w triennale malarstwa, gdzie zaprezentowałam swoją pracę „Kalina”. W mieście Bucza, w obwodzie kijowskim, założyłam studio „GrandArt”. Razem z dziećmi malujemy łuski, które potem są sprzedawane na aukcjach, a uzyskane środki trafiają na potrzeby Sił Zbrojnych Ukrainy. Na dzień Buczy przygotowujemy nowe malunki na łuskach, a także zestawy prezentowe, które tworzę w stylu malarstwa petrykiwskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Niepodległość na płótnach

W Centralnym Domu Artysty Narodowego Związku Artystów Ukrainy (NZAU) rozpoczęła pracę ogólnoukraińska wystawa poświęcona Dniu Niepodległości Ukrainy. Artyści zaprezentowali zarówno nowe obrazy, jak i te stworzone wcześniej. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie autora Ze względów bezpieczeństwa oficjalnego otwarcia wystawy nie było. Mieliśmy jednak okazję porozmawiać z niektórymi jej uczestnikami. Kostiantyn Czerniawski, przewodniczący Narodowego Związku Artystów Ukrainy: „Ogólnoukraińska wystawa artystyczna jest poświęcona najważniejszemu dniu dla każdego Ukraińca – Dniu Niepodległości Ukrainy – i odbywa się w ramach ogólnoukraińskiego oraz międzynarodowego projektu „Niezłomne miasta-bohaterowie”. Dlatego tematyka tej wystawy jest uwarunkowana ideą, że dziś każde miasto, wieś czy osada Ukrainy, niezależnie od tego, czy znajduje się na linii frontu, jest tymczasowo okupowane czy na głębokich tyłach, to prawdziwi bohaterowie, którzy walczą o zwycięstwo. O zwycięstwo, w które wszyscy wierzymy. Głównym celem wystawy jest więc pokazanie niezłomności naszych miast. Mój obraz nazywa się „Niepokojąca wiosna 22-go roku”. Dla mnie symboliczne jest to, że ta praca została namalowana w plenerze, który odbywał się na granicy obwodów kijowskiego i czernihowskiego, dwa kilometry od linii frontu. Stale słyszeliśmy wybuchy, serie z broni automatycznej i karabinów maszynowych. Chciałem oddać stan emocjonalny, w którym się znajdowaliśmy. Obraz powstał dosłownie na jednym oddechu w ciągu godziny. Śpieszyłem się, bo wtedy istniało realne niebezpieczeństwo przebywania na otwartej przestrzeni. Przedstawiłem wieczorne słońce, zmienny stan przyrody, zmianę barw i kolorytu otoczenia. To, co wyszło, poddałem pod osąd publiczności”. Mykoła Kutniachow, przewodniczący Kijowskiej Organizacji NZAU: „Kijowscy artyści biorą aktywny udział w tej wystawie. Inspirują kijowian i gości miasta, to ważne. Proces twórczości, życia artystycznego nie zatrzymuje się. Dziś w świadomości każdego na pierwszym miejscu stoi słowo „wojna”. Zagnała nas w pewne klapki na oczach, przeraża, czyni bardziej wrażliwymi. A kto, jeśli nie artysta, odczuwa te przepływy energii, które kształtują świadomość w ciężkich czasach wojny? Twórcy, którzy zaprezentowali swoje prace w salach wystawowych, tym żyją i oddychają. Sztuka to zjawisko kosmiczne. Proces twórczości daje nam pragnienie życia, kochania, tworzenia. I w tym jest sens wystawy. Czujemy, że walka o niepodległość trwa, a artyści biorą w tym aktywny udział. Na wystawie zaprezentowałem swoją pracę „Spokój”. Spokój to antyteza wojny. Na jakiś czas trzeba wprowadzić widza w stan spokoju. Spokoju i nadziei na to, że pokojowe życie powróci. Znów będziemy patrzeć na ten cudowny, pokojowy świat, będziemy zaglądać do wnętrza swojej świadomości. Ale to będzie jutro, a dziś walczymy o to, by spokój przyszedł do naszych dusz”. Petro Zykunow, zasłużony artysta Ukrainy: „W swoich obrazach staram się oddać całe piękno i wielkość współczesnego Kijowa, aby mogli się nim zachwycać także nasi potomkowie. Maluję miejsca historyczne: Ławrę Pieczerską, Sobór św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach, Zjazd św. Andrzeja. To nasza piękna historia, którą trzeba popularyzować i zachowywać. Są też prace poświęcone nowym mikrodzielnicom stolicy. Na tej wystawie prezentuję obraz „Święta Zofia”. To jedno z moich ulubionych miejsc, symbol niepodległości i niezłomności Ukrainy. Dzięki Bogu, że tej perły nie zniszczono w czasach radzieckich. Wierzę, że ona Petro Zykunow Kostiantyn Czerniawski Podobają mi się wszelkie wystawy związane ze sztuką. Niezwykle ważne jest, aby sztuka tworzyła się także podczas wojny. Ludzie kontynuują życie, tworzenie i bycie zainspirowanymi”. Hanna Łukjanenko, artystka-grafik: „Na wystawie jest mój dyptyk poświęcony teraźniejszości. Tutaj można zobaczyć obraz Judasza, który zdradził za trzydzieści srebrników. To moja wizja naszego północnego sąsiada. Stworzyłam te prace już podczas wojny na pełną skalę. W pracowni możesz się skoncentrować, zebrać swoje myśli i wyrazić je językiem graficznym. Kiedy kończyłam dyptyk, brzmiała syrena, ale ona mi nie przeszkodziła. Cieszę się, że artyści pracują, nie zatrzymują się, wcielają swoje przeżycia na płótna. Na niektóre zaprezentowane na wystawie obrazy boli patrzeć. Rozumiesz, że autor włożył w nie swój ból, rozpacz. Ale brzmi nadzieja i to jest najważniejsze. Mój dyptyk to tylko początek zaplanowanej wielkiej serii prac o teraźniejszości”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu obecnie istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Sens Bank”, rachunek bieżący UA 30300346000002600 2016994001; odbiorca: Organizacja Społeczna „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI ZAPOWIEDŹ

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn