Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №35 за 2026 рік

16 s. · 30 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 2 z 30 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 35 (1361), 17–23 września 2026 JEWHEN BUKET

8 września w informacyjnej agencji „Nagołos” Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki zorganizowało prezentację książki Serhija Hołowatoho „O języku prawniczym. Studia. Zebrane. Słowniki. Dokumenty” (2024). Autor – Serhij Hołowatyj, znany ukraiński prawnik, polityk, działacz społeczny, doktor nauk prawnych, członek-korespondent Akademii Nauk Prawnych Ukrainy, sędzia Trybunału Konstytucyjnego Ukrainy i p.o. przewodniczącego Trybunału Konstytucyjnego Ukrainy, deputowany Rady Najwyższej Ukrainy sześciu kadencji, a ponadto współbrat-proświtianin, jeden z założycieli Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki oraz Ruchu Ludowego Ukrainy – wystąpił z referatem dotyczącym głównego zadania i celu WOŁODYMYR ANTOFIJCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

„O języku prawniczym…”

swojej pracy: rozwoju ukraińskiego języka prawniczego, utrwalenia rodzimej ukraińskiej terminologii naukowej prawoznawstwa oraz odnowienia systemu ukraińskiej terminologii prawniczej w ogóle. Prezentację moderował przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczan. W dyskusji wzięli udział członkowie Rady Głównej „Proświty”: akademik Heorhij Filipczuk, akademik Anatolij Radzichowski, profesor Dmytro Czystiak, profesor Ołeksander Kowaliw, a w rozmowie uczestniczyli Serhij Prysuchin, Petro Juszczenko, Walerij Frantczuk, Ihor Zots, Fergad Turanli, Petro Czerneha, Jurij Mosenkis, Tetiana Niehrij, Mykoła Wasjkiw, Switłana Feszczenko oraz inni obecni. Spotkanie-prezentację filmował Dmytro Łomaczuk. Członkowie Głównej Zarządy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki jednogłośnie poparli odznaczenie Serhija Hołowatego honorowym orderem „Nestor Litopysiec” i serdecznie pogratulowali państwowcowi. Materiały z okrągłego stołu ukażą się w jednym z numerów „Słowa Proświty”. Informacja własna. Zdjęcia Dmytra Łomaczuka OKSANA SLIPUSZKO 10–11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Wszystko, co miał w życiu, oddał…

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy Znaczące wydarzenie. Charkowski Uniwersytet Skowrodziński wraz z NAPN Ukrainy (Instytut Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych im. I. Zjazjuna) przeprowadzili konferencję naukową – Ogólnoukraiński okrągły stół „Księga bytu Iwana Franki: od prorockiego słowa do współczesności”. Nie zdołały jej przyćmić nawet nieustanne syreny alarmowe i rosyjsko-faszystowskie bombardowania. W te jubileuszowe dni (170-lecie) Iwan Franko „ponownie” spotkał się z niezłomnym Charkowem, do którego odnosił się z szczególnym szacunkiem, znał i kochał to miasto studentów, oświaty, nauki i utalentowanych ludzi, które, niestety, nie było mu dane odwiedzić za życia. Za to Poeta od młodości uważnie przyglądał się kulturalnej stolicy Słobożańszczyzny, bo tu, jego zdaniem, rodziła się idea ukraińskiego odrodzenia narodowego. Będąc człowiekiem o encyklopedycznej wiedzy, doskonale znającym historię narodową i światową, kulturę, literaturę, etnografię, folklor, Franko W 1885 roku wydał swoją pracę „Adam Mickiewicz w literaturze ukraińskiej”, w której trafnie zaznaczył: „Pierwsze mocne przebłyski odrodzenia literatury ukraińskiej pojawiły się na lewym brzegu Dniepru, w Połtawie i Charkowie”. W rzeczywistości zachwycał się wybitnymi postaciami Skoworody, Kwitki-Osnowjanenki, Potebni, Bahalija, Sumcowa, Hrinczenki, Ałczewskiej, Mychnowskiego…, które na tej ziemi tworzyły i karmiły ukraińską Ideę. Cenił to, że właśnie w charkowskiej uniwersyteckiej drukarni na początku XIX wieku wydawano znamienitą „Eneidę” Kotlarewskiego. Jednak nie mniej szacunku okazywano w Charkowie także Frankowi. Mimo wszystkich zakazowych ukrainofobicznych aktów imperialnej Rosji wybitny uczony, akademik, wykładowca Charkowskiego Uniwersytetu M. Sumcow, który jako pierwszy zaczął na początku XX wieku czytać akademickie wykłady w języku ukraińskim, 120 lat temu (wrzesień 1906 r.), referując Radzie Naukowej naukową i literacką działalność I. Franki w celu nadania mu tytułu Doktora Honoris Causa, stwierdził: „Pod względem ilości i jakości materiałów, wagi badań naukowych Iwan Franko zajmuje jedno z wybitnych miejsc…” Po jednogłośnej decyzji i zatwierdzeniu Franki Doktorem Honoris Causa (Honoris causa), w listach ówczesnego rektora D. Bahalija, w artykułach M. Sumcowa („Południowy Kraj”) wyrażono oceny znaczących zasług Uczonego i Poety jako najlepszego znawcy literatury ukraińskiej, etnografii, utalentowanego dziennikarza. Szczególnie cenne w „charkowskich stronicach” Franki są jego niełatwe, lecz twórcze relacje z M. Mychnowskim, które budowały się na podstawie nacjocentrycznej i pełnej nieakceptacji moskiewsko-imperialnej kolonizacji Ukrainy, „duchem” której przesiąknięta była „najdemokratyczniejsza” rosyjska inteligencja. Franko zauważał, że z jej strony nie było żadnych protestów wobec „haniebnego ukazu” z 1876 r. (czyli Emskiego), a sprawa ukraińskiego słowa, ukraińskiego rozwoju była jej obca. Tymczasem Mychnowski ostro krytykował moskiewskich socjalistów, liberałów, demokratów, kosmopolitów, zara- Ciąg dalszy na str. 2 WOŁODYMYR MELNYCZENKO 12–13

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

PRENUMERATA—2026

Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można zamówić w placówkach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu mediów Ukrainy” na drugie półrocze 2026 roku (s. 41). Cena wynosi: 1 mies. — 71 hrn. 3 mies. — 213 hrn. Bądźmy, przyjaciele, razem!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

...oni szowinizmem, oszukując naród, że boska łaska zstąpi wtedy, gdy „Ukraińcy zrusyfikują się”. A korespondencja między Hrinczenką a Mychnowśkim świadczy o tym, że obaj aktywnie rozpowszechniali książki Franki na Naddnieprzańskiej Ukrainie. 1 września 1897 roku Mychnowśkyj pyta Hrinczenkę: „Czy otrzymali Wy Franki «Z wierzchołków i nizin»? Przyniesie Wam go młody Tobilewycz”. W grudniu tego samego roku Mychnowśkyj spotyka się z Frankiem we Lwowie (później – w 1901 r. na Huculszczyźnie), o czym świadczy raport Kijowskiego Zarządu Żandarmerii, w którym stwierdzono spotkanie z ukrainofilami oraz zakup i przewóz przez niego do Rosji zakazanych książek, zwłaszcza Franki i Drahomanowa. W 1899 roku Mychnowśkyj proponuje Frankowi napisanie do jego fundamentalnej książki rozdziału „Ruch narodowy”, podkreślając, że nikt nie potrafi lepiej opisać „idei jedności interesów narodu ukraińskiego od Karpat do Kaukazu”. W przeciwieństwie do wielu ukrainofilów Franko w duszy zgadzał się z wieloma ideami „Samodzielnej Ukrainy” Mychnowśkiego, który z kolei gorąco prosił Frankę o współpracę przy jego czasopismach, zwłaszcza „Snopie”, „dla podniesienia otuchy odrętwiałego ukraińskiego ludu na Słobożańszczyźnie”, pozwalając także na publikację fotoportretu Franki w wyszywance, podarowanego Mychnowśkiemu w okresie 1897–1901. Chyba najbardziej szczerą i obiektywną oceną M. Mychnowśkiego o I. France jest opublikowany w „Snopie” (1912 r.) szkic „Dr Iwan Franko”, w którym autor „Samodzielnej Ukrainy” zauważył, że 40-lecie twórczej pracy Poety „będzie prawdziwym narodowym świętem, bo Iwan Franko jest największym z naszych współczesnych poetów… Rzucali się na niego swoi i obcy, lecz nie zdołali złamać jego mocnej postaci, a on całe swoje życie poświęcił wyzwoleniu swojego narodu. Jest prawdziwym prorokiem narodu ukraińskiego”. Trzeba przyznać, że już po śmierci Franki, w trudnym okresie dość sprzecznej „sowieckiej ukrainizacji”, to właśnie w Charkowie w 1924 roku rozpoczęto najbardziej zakrojone (30-tomowe) wydanie jego dzieł, które po 3-tomowym kijowskim wydaniu („Wik”, 1903–1905) stało się znaczącym wydarzeniem w historii kultury ukraińskiej. Znacznie później tę dobrą sprawę kontynuowano (recenzując zgodnie z koniunkturą czasu), drukując 20 t. – Kijów (1950–1956); 20 t. – Nowy Jork (1976–1962); wreszcie 50 t. – Kijów (1976–1988). Już za czasów odrodzonej Niepodległości Ukrainy spuścizna Franki zaczęła być aktywnie wdrażana w wielu dziedzinach życia, zwłaszcza w oświacie, pedagogice, politologii. Przykładem może być wydany na początku XXI wieku w serii „Wyższa edukacja XXI wieku” jeden z pierwszych podręczników „Historia szkoły i pedagogiki ukraińskiej”, w którym dokonano analizy autentycznej narodowej myśli pedagogicznej, w tym w nowym wymiarze ideowym ujawniono pedagogiczne poglądy Iwana Franki (red. O. Ljubar, M. Stelmachowycz, D. Fedorenko – profesorów Iwano-Frankiwskiego i Krzyworieskiego uniwersytetów pedagogicznych). Dziś Iwan Franko kontynuuje swoją soborną wędrówkę po Ukrainie, przekładając swoje dumy-marzenia na język Narodu, który znów stanął w śmiertelnym boju ze swoim wiecznym wrogiem, najeźdźcą-Moskalem, który po raz kolejny rozpoczął wojnę przeciwko naszej Niepodległości, Tożsamości, Państwowości. Wielki Ukrainiec, o którym W. Stefanyk, stawiając go obok Szewczenki, z zachwytem twierdził, że nigdy i nikomu nie uda się „sprzedać na jarmarku” naszego Narodu, jeśli zdolny jest rodzić „Szewczenków i Franków”. Siła niezłomnego Kamieniarza tkwi przede wszystkim w jego Słowie. Bo słowo Franki dla Ukraińców, którzy dziś bronią swojego naturalnego prawa do Życia, służy za święty sztandar i zawietne duchowe skrижали...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Wszystko, co miał w życiu, oddał…», s. 1

Zakończenie. Początek na s. 1 „Wszystko, co miał w życiu, oddał…”

…my. Ono znajduje się poza czasem, ponieważ wre w nim ta nieziemska energia, która nieustannie karmi Naród, nie pozwalając mu zasnąć, ujarzmić się ani rozpłynąć wśród „innych”, i wyrywa w duszy i sercu każdego Ukraińca symbole-drogowskazy życiowej drogi. Istotnie, ponad 110 lat (1880) przed odzyskaniem naszej Niepodległości 24-letni Franko określił dla siebie, swoich rówieśników i innych ludzi, którzy znajdowali się pod imperialnym uciskiem, podzieleni i zdeptani przez kolonizatorskie państwa politycznie, duchowo, narodowo-kulturalnie i społecznie, podstawową misję życia: „Pod sztandarem Ukrainy zjednoczmy się!.. Byśmy wolność, szczęście i honor, / Ojczyzno, dla ciebie zdobyli!.. Dla Ukrainy nasza miłość”. Głosząc w swoim sławnym utworze „Nie pora” prawdę, że „nie pora kochać cara, który nasz lud obdziera”, że „nie pora wnosić niezgody do rodzinnej chaty!”, młody „kamieniołom” i buntownik, jeszcze nie osiągnąwszy mądrości „Mojżesza”, jednak mocno oświadczył dla całego poddanego ukraińskiego narodu: „nie pora moskalowi i lachowi służyć! / Nam pora dla Ukrainy żyć”. W tych promiennie wzywających słowach zawarta jest prawda narodowego bytu, która szlifuje Szewczenkowskie „co my?.. czyimi synami jesteśmy?”, wskazując, kto jest naszymi krzywdzicielami i jaka droga prowadzi narodu do świątyni Wolności. Już wtedy czuć było, że rodzima ziemia, skrzywdzona przez obcych, wydała i wychowała wielkiego zjednoczyciela, który od młodych lat święcie wierzył, że „Ukraina zmartwychwstanie!”. Dla niego zawsze jawiła się ona taką, jaką zapamiętał z ludowych podań, dum i pieśni, „nie pokonana przez złych wrogów”. Taką przedstawiała mu się już w latach gimnazjalnych – w obrazie Szewczenki, którego „Kobzarz” znał na pamięć, a który w jego bibliotece (ponad 500 książek), zgromadzonej z ciężko zarobionych na korepetycjach skromnych pieniędzy, zajmował szczególne miejsce. Obraz nowej Ukrainy, pod względem światopoglądowym, twórczym i społeczno-politycznym, odnajdywał u znaczących Ukraińców (od H. Skoworody, K. Stawrowieckiego, I. Kotlarewskiego, M. Szaszkiewicza, T. Szewczenki po M. Drahomanowa, O. Konyskiego, J. Fedkowicza, M. Łysenki, B. Hrinczenki, Zofii Rusowej, M. Staryckiego, P. Żyteckiego i wielu innych), którzy rozpalili w nim niepojęty zachwyt ukraińskością, historią Ukrainy, pięknem języka ukraińskiego, bogactwem ludowej tradycji. Jeszcze jako uczeń Gimnazjum w Drohobyczu, student Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego, Franko pisał swoje pierwsze utwory literackie, korespondując z Drahomanowem i stając się niebezpiecznym dla ówczesnych władz. Istotnie, nie dożywszy nawet 25 lat, był już dwukrotnie aresztowany, będąc pod nadzorem policji, i przerwał studia na uniwersytecie. Jednak właśnie w tych najtrudniejszych życiowych próbach hartowała się siła charakteru Franki, stając się przykładem do naśladowania dla kolejnych pokoleń Ukraińców. Znamienne, że w tych ponurych latach, gdy w podrosyjskiej Ukrainie szalał zakazujący ukraińskości ukaz emski, a na ziemiach ukraińskich pod Austrią lud nadal gnębiono „dawną krzywdą”, młody budziciel ducha narodowego tworzył swoje sławne wiersze, prace epickie, społecznie znaczące artykuły publicystyczne, w których brzmi majestatycznym Sławem głos miłości do ludu z całą jego siwą przeszłością, tragizmem i heroizmem, nieprzezwyciężoną wiarą w szczęśliwą przyszłość. Jego młodzieńcze, a jednak głęboko dojrzałe „Kamieniarze”, „Nie pora”, „Wieczny rewolucjonista”, „Borysław się śmieje”, „Zachar Berkut” i inne stały się swoistymi świętymi hymnami dla podzielonego i zniewolonego przez obcych narodu ukraińskiego. Był on jednym z najwybitniejszych Poetów i Oświeciciela, który w okresie po Szewczence kształtował sprawiedliwe i słuszne drogowskazy dla swojego Narodu, Ukrainy. Ta niezłomna wiara Franki w „wiosnę czerwoną”, gdy „rozpadną się okowy wieków”, jednocześnie pielęgnowała ten jasny cel, dla którego żyli, walczyli, umierali i zwyciężali liczni pokoleni Ukraińcy. W cyklu „Ukraina” 26-letni Poeta stworzył ten zaprawdę wyjątkowy Ideał, pewnie wyrzeźbiając słowo, że Ukraina powstanie. Szczęśliwa i wolna, / Od Kubania aż do Sanu / rzeki, jedna, niepodzielna. Jednak, pamiętając dawne ontologiczne stwierdzenie, że „nic nie powstaje z niczego”, natarczywie zwraca się do narodu, wzywając go do jednoczenia się w oddanej i ofiarnej pracy-walce: Ukraińcy! Wstańmy, jednoczmy się, bratajmy się / W uczciwym stowarzyszeniu… Był świadom egzystencjalnego i symbolicznego znaczenia „bycia razem”, bez którego niemożliwe staje się dawne marzenie Narodu, „by gospodarzem, nie sługą / Stanąć przed światem!”. Jego bardzo widoczną charakterystyczną cechą w twórczości, światopoglądzie i obywatelskim czynie było pragnienie Wolności. Nigdy nie romantyzował, nie aprobował ani nie wychwalał żadnej kolonizacji narodu ukraińskiego (rosyjskiej, austriackiej, polskiej…), uważając, że niewola jest największym złem, bo każdy zaborca (nawet „liberalny” czy „demokratyczny”) jest nieprzyjacielem i wrogiem na naszej ziemi. Tym stwierdzeniem jakby na przestrzeni wieków odpowiadał na tezy niektórych politycznych „kaznodziejów”, że kolonizacja moskiewska prowadzi na Syberię, a polska czy austriacka – rzekomo do Paryża. Już w tamtych czasach Franko w „Wolnych sonetach” napisał o gorzkiej prawdzie każdej niewoli: O Austrio! Gdziekolwiek postawisz stopy, Pełznie obłuda, zdzierstwo, płacz narodu… Nie siekniesz, nie bijesz, na Syberię nie ślesz, Tylko, jak upiór, z serca soki wysysasz… Franki ideały Prawdy zawierają zarówno ważne treści polityczne, narodowo-kulturalne i społeczne, jak i, zwłaszcza, światopoglądowo-pedagogiczne, które należy postawić u podstaw strategii takiej polityki oświatowej, która opiera się na ukraińskocentrycznej zasadzie wychowania Narodu. Bo drogę do Wolności i przyszłości państwowej wiązał z wykształconą młodzieżą, solidną edukacją narodową i wysoką nauką. Właśnie w dzieciach i młodzieży widział swój mocny Ród, w którym cała moja cześć i chwała, / W tobie duch mój, przyszłość moja, i piękno, i państwo. Wielki Kamieniarz jest jednym z wybitnych ukraińskich pedagogów, a jego dotąd niezbadana spuścizna ma nieocenione znaczenie dla współczesnej oświaty, rozwoju „nowej ukraińskiej szkoły”, która (według Franki) ma opierać się na gruncie narodowo-kulturalnym, tradycji historycznej, pedagogice ludowej i wysokich osiągnięciach powszechnej ludzkości. Dlatego ponad wszystko cenił Książkę – najwyższą powszechnoludzką wartość, głosząc jej znaczenie, bo kto zanurza się w morskie głębie książek, ten „dziwne perły wynosi!” („Strofy”). Książka – bezcenny pokarm dla wszystkich, dlatego Franko pisał książki i był poszukiwany przez wszystkich – od dziecka po mądrego filozofa, mistrzowsko władając Rodzinnym Słowem i jeszcze czternastoma językami narodów świata. Wielu naszych rodaków mogło przekonać się o wysokim literacko-pedagogicznym, psychologicznym i artystycznym darze I. Franki, gdy dwie dekady temu z inicjatywy i na zamówienie Centralnej „Proświty” im. Tarasa Szewczenki (Pawło Mowczan) powstało 26 odcinków (po 15 min każdy, łączny czas trwania 405 minut) serialu animowanego „Lis Mykita” (według fabuły poematu-bajki Franki, napisanego w 1890 r.). Do jego powstania zaangażowano znanych ukraińskich artystów – od Myrosława Skoryka do Bohdana Stupki, a także 70 animatorów, którzy stworzyli do tego filmu ponad 450 tysięcy rysunków. Ten utwór, podobnie jak ekranizowane „Borysław się śmieje”, „Zachar Berkut”, „Ukradzione szczęście”, seriale Ołeha Bijmy i inne, stał się kulturowym dziedzictwem Ukrainy, „reperowymi” znakami jej tożsamości i kulturowej odrębności. Dziś jego idee, ideały, wartości życiowe nadal służą sile i rozwojowi swojego narodu. I chociaż nie było mu przeznaczone stać się formalnie „wielkim politykiem”, ponieważ trzykrotnie „przegrywał” wybory do parlamentu, to zdołał osiągnąć znacznie więcej, wyższego, najwyższego, bo stał się majestatycznym i prorocznym duchowym Budzicielem Narodu, twórcą nowego, soborowego, miłującego wolność Ukraińca. Kochano go i szanowano na wszystkich ukraińskich ziemiach. Gdy po ponad dwudziestoletniej przerwie w 1913 roku powrócił do Czerniowiec, czytając w Ukraińskim Domu Ludowym „Mojżesza”, mówi się, że studenci i zwykli ludzie „nieśli Frankę na rękach”. To miasto, w którym było wiele bliskiego i zgodnego z jego duszą. Tu w latach 1890–1891 studiował na tamtejszym Uniwersytecie, słuchając wykładów znanych profesorów-ukrainoznawców S. Smal-Stockiego i O. Kałuźniańskiego, tu badał twórczość J. Fedkowicza, nazywając Poetę „Bukowińskim Kobzarzem”, tu drukowano jego prace literackie. W domowej bibliotece przechowywał 17 drogich mu książek, wydanych w Czerniowcach. Poeta był takim działaczem i twórcą, że w każdych okolicznościach starał się łączyć ukraińskich ludzi, organizacje i partie, wsie i miasteczka, zgodne idee i ideały, rodzinne ziemie podzielone przez obcych. Tę najwyższą wartość ducha narodowego Oświeciciel, Poeta wkładał w treść twórczości życiowej, odrodzenia oświaty ludowej. Dlatego był niezwykle zadowolony z gazety „Bukowina”, która utrwalała tradycję wolności Tarasa Szewczenki – „Walczcie!”, stając się dla Ukraińców rzecznikiem narodowej soborowości w okresie redagowania jej przez Fedkowicza (1885–1888). Iwan Franko w artykule „Realiści czy karierowicze?” zauważy, że „w ostatnim czasie najwięcej szumu na ukraińsko-ruskiej ziemi robi czerniowiecka gazeta „Bukowina”. Redagowana żywo i utalentowanie”. Być może także łacińskie hasło Habsburgów „Viribus unitis” („Wspólnymi siłami”) z połowy XIX wieku, „przeniesione” w 1908 roku na herb miejski Czerniowiec, zawierające swoje określone imperialne sensy, w świetle światopoglądu Franki było odbierane inaczej, jedynie w wymiarze ukraińskim, łącząc cel, wysiłki i wolę uciskanego narodu. Narodowy Budziciel wszędzie, ze wszystkich rozłączonych naszych ziem zbierał w jedno Ideały, Słowa, Czyny dla siły i hartu ukraińskości. Bóg, jeden Naród i wolna Ukraina – to trójjedność, którą swoją twórczością życiową utwierdzał w świadomości narodowej każdego żyjącego Ukraińca. Najwyraźniej, sa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

dlatego Iwan Franko z taką obsesją i wiarą wspierał narodzoną na tych fundamentach nieśmiertelną ukraińską wartość – „Proświtę” imienia Tarasa Szewczenki. Pisał, że „założenie Towarzystwa „Proświty” stanowiło bardzo ważny i decydujący krok w duchowym rozwoju naszej (ukraińskiej) społeczności”, dlatego pragnął, aby była ona jak najbardziej dostępna dla gimnazjalistów, młodzieży i wszystkich prostych ludzi, a nie tylko dla zamożnej inteligencji. Szczerze wyznawał: „Rad byłem służyć „Proświcie”, radowałem się tym, że należę do tego towarzystwa, jak największym skarbem…”. Zawsze bronił ideałów edukacji narodowej i oświecenia, potępiając „pedagogicznych ignorantów”, którzy sprzyjali denarodowieniu młodzieży, walczył o szkołę, która umożliwiłaby rozwiązanie najważniejszego zadania – kształtowania świadomości „czuć się Ukraińcami”. Właśnie Ukraińcami, a nie Rusinami wzywał Franko nazywać swój zniewolony naród, który koniecznie musi stać się jednością dla zdobycia wolności i utwierdzenia państwowej samodzielności. Ale w tym celu należy pozbyć się na ogólnonarodowym poziomie tej wady, którą wyodrębnił w „Otwartym liście do galicyjskiej ukraińskiej młodzieży” (1905 r.), „że wielka część światłych Ukraińców ignoruje swój ukraiński partykularyzm i ceni fantom „wielkiej, niepodzielnej Rosji”. Dlatego też zakładał dla wszystkich przyszłych pokoleń jakościowo inną światopoglądową paradygmatę, wzywając „nauczyć się czuć się Ukraińcami – nie galicyjskimi, nie bukowińskimi, a Ukraińcami bez granic…”. W tym znamiennym liście mieści się do dziś pożądana kwintesencja filozofii tworzenia narodu, aksjologiczna treść edukacji narodowej, niepohamowane dążenie do sobornej jedności, duchowej, kulturowej i politycznej całości ukraińskości. Oczywiste jest, że nadszedł czas na realizację dawno dojrzałego ogólnonarodowego zadania – pełne wydanie w Niepodległej Ukrainie unikalnego naukowego, duchowego, filozoficznego, pedagogicznego dziedzictwa wielkiego Kamieniarza. Niech Frankowska Charkowska konferencja skłoni państwo i społeczeństwo, nawet w tak strasznym okresie wojny, do rozpoczęcia wreszcie tego znamiennego druku książek Poety i duchowego Nauczyciela, który, jestem pewien, sięgać będzie ponad 100 tomów. Bo zgodnie z wezwaniem Poety „Pora”, należało wreszcie się z tym uporać, zaczynając od Ministerstwa Kultury i kończąc na „Ukraińskiej książce”, dlaczego do tej pory poza formatem znajdują się w bezsensownej kolejce prorocze dla Narodu „Szewczenkowe Kobziarze i Frankowe Kamieniarze”. Nie zapominajmy także, że swego czasu (1915–1916 rr.) światowej klasy Uczonego Iwana Frankę nominowano (przy aktywnym wsparciu szwedzkiego profesora Hjärne) do Nagrody Nobla, za co jednogłośnie zagłosowano, jednak jego zgon przeszkodził wręczeniu… Był prawdziwym tytanem pracy, o czym sprawiedliwie powiedział swego czasu J. Małaniuk: „…każdy, usłyszawszy imię Franki, zdejmuje czapkę niezależnie od swojego miejsca urodzenia. Tutaj działa instynkt wielkości”. I kiedy na konferencji w Charkowskim Uniwersytecie Skoworody zabrzmiał natchniony hiszpański przekład Olgi Ledo Galano, i wysoką melodyką oraz patosem popłynęło Frankowe Słowo, wtedy szczególnym odczuciem powstała siła jego narodowego talentu, który naturalnie wplatał się w bogaty i wielobarwny wieniec ogólnoludzkości, wznosząc się „do najwyższych podniebnych wysokości”. Bo właśnie tam, na szczytach, mieści się jego najskrytsza nagroda wiary, prawdy, wolności i wewnętrznej Idei. Chyba to o Olbrzymie-France brzmią sprawiedliwe słowa w „Mojżeszu”: Wszystko, co miał w życiu, oddał Dla jednej idei, I płonął, i jaśniał, i cierpiał, I pracował dla niej. Dla Ukrainy! Heorhij FILIPCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Przegląd mediów i sieci społecznościowych

W ciągu lat pełnoskalowej wojny Rosja zaczęła postrzegać faktycznie całą ludność Ukrainy jako nielojalną, dlatego w razie okupacji nowych terytoriów nie będzie chodzić tylko o ustanowienie rosyjskiej władzy, ale także o wypieranie Ukraińców i zasiedlanie tych ziem Rosjanami. O tym w eterze „Espreso” opowiedział dziennikarz Witalij Portnikow. Pod nagłówkiem „Milion bezdomnych!” gazeta „Silśki wisti” (nr 33, 13.08.2026) pisze, że według danych zakrojonego na szeroką skalę badania, przeprowadzonego w kwietniu przez Międzynarodową organizację charytatywną „Depol Ukraina”, liczba bezdomnych na Ukrainie wynosi około miliona osób. Przy tym prawie 40% z nich to osoby wewnętrznie przesiedlone, które straciły własne mieszkania z powodu wojny. „O wybuchach w składach pod Kijowem. Nowy szef rządu oświadczył, że sytuacja z Wynnym jakby niczego i nikogo niczego nie nauczyła. A kogo miała nauczyć? Kto teraz jest u władzy? Kto powinien rozwiązywać takie kwestie i dbać o bezpieczeństwo ludzi? Póki u władzy są maruderzy, którzy na dodatek są niekompetentni, bo to ignoranci i potrafią tylko kraść pieniądze od państwa, w takim państwie wszystko będzie źle. Ta władza potrafi tylko kraść pieniądze i kłamać oraz marzy, by pozostać na zawsze, żeby kontynuować kłamanie i kradzież pieniędzy” – napisał na swojej stronie na Facebooku politolog Witalij Bała. „Pojawia się poważne pytanie. Kijów i inne centra obwodowe cierpią z powodu ataków balistyką i dronami reaktywnymi. Oczywiście okazaliśmy się nieprzygotowani na taki zwrot. Oczywiście ktoś w kierownictwie Ukrainy przespał przygotowanie przez Rosję programu dronów reaktywnych. Czyżby nie dlatego, że ktoś na poważnie myślał, iż wojna zakończy się w listopadzie, i dlatego nie widział potrzeby inwestowania w ochronę przed balistyką i dronami reaktywnymi? I czyżby nie dlatego, że ktoś oszczędza pieniądze... na wybory, na przykład?” – pyta na swojej stronie na Facebooku Dmytro „Kałynczuk” Wownianko. „Jestem ciekawa, a czym będziemy przeciwstawiać się tej nawałnicy reaktywnych bezzałogowców i balistyki? Informacja w otwartym dostępie, że amerykańska wspólnota wywiadowcza prawie rok temu ostrzegała o produkowaniu przez kacapów reaktywnych bezzałogowców. A my co? A nic. Widocznie z przyzwyczajenia rozkradali budżet i przygotowywali się do szaszłyków. Szaszłyki pod reaktywnymi bezzałogowcami – romantyka… A potem ten dzień nastał. I nawałnica reaktywnego żelastwa, jeszcze i „Banderole” w dodatku, poleciała na Ukrainę. A te przechwytywacze dronów, na które poszły miliony, już nikomu nie są potrzebne. Bo reaktywne – to zupełnie inna historia. A klepią je i klepią firmy zbliżone do władzy. Bo przecież łapówki już zostały zagospodarowane! Prezydent po raz kolejny występuje z kolejnym kłamstewkiem – nakazuje uruchomić 1000 dronów dziennie na Rosję. Wierzycie? Ja ani na jotę. Ile tych pustych rozkazów i obietnic on dawał – od flamingów na Moskwę i… Widocznie założę sobie dziennik obietnic Zełenskiego – kiedy, gdzie i co obiecywał. I jak wykonał. Może przyda się dla historii… Ogólnie to bardzo ciężko i wstrętnie nie wierzyć sternikowi państwa. A jeszcze w warunkach wojny. Ależ ten makaron na naszych uszach jest po prostu kosmicznych rozmiarów” – napisała na swojej stronie na Facebooku dziennikarka Oksana Hucuł. W Słowiańsku w obwodzie donieckim w wyniku rosyjskiego uderzenia lotniczego 26 sierpnia został zniszczony historyczny budynek „Drukarskiego dworu” przy ulicy Uniwersyteckiej. O tym poinformował szef Słowiańskiej miejskiej administracji wojskowej Wadym Lach na swojej stronie na Facebooku. Według niego uderzenie nastąpiło około 4:20. Wróg prawdopodobnie zastosował kierowane bomby lotnicze (KAB). Zima 2026–2027 może być trudna dla Ukrainy, jednak jej główna różnica, zdaniem dziennikarza Witalija Portnikowa, od poprzednich wojennych zim polega na tym, że teraz Ukraina jest zdolna zadawać uderzenia w obiekty na terytorium Rosji. O tym dziennikarz powiedział w eterze „Espreso”. Według pana Witalija Ukraińcy już przeżywali niezwykle trudne zimy z wielkoskalowymi blackoutami, dlatego obecnej sytuacji nie warto automatycznie nazywać najtrudniejszą. Ukraina w tym sezonie może nie wywieźć produktów na sumę około 10 mld dolarów i to tylko początek łańcucha problemów ekonomicznych w sektorze rolnym. Bez tego przychodu rolnicy nie będą mieli środków obrotowych na zakup nasion, nawozów, środków ochrony roślin i techniki, co podwyższa ryzyko istotnego ograniczenia powierzchni zasiewów w przyszłym roku. O tym opowiada medium AgroWeek. Mykyta Poturajew, przewodniczący komitetu Rady Najwyższej ds. polityki humanitarnej i informacyjnej, wyraził zaniepokojenie w związku z podejrzeniami, które zostały wysunięte wobec najbliższego otoczenia prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Według niego takie podejrzenia podważają zaufanie społeczne i legitymizację prezydenta. Poturajew złożył to oświadczenie na antenie programu „Randewu” z Janiną Sokołową na 5 kanale. Według podanych przez Radę Kościołów danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, na stan na sierpień 2026 roku na Ukrainie oficjalnie nalicza się ponad 114 tysięcy cywilów i wojskowych, którzy są uznawani za zaginionych bez wieści. Apel pod tytułem „Pamiętać, wierzyć i modlić się, działać” opublikowano przed Międzynarodowym dniem osób zaginionych bez wieści, który obchodzi się 30 sierpnia. Dyrektor generalny dyrektoriatu ds. polityki prawnej Biura Prezydenta Ukrainy Wiktor Dubowyk, któremu ogłoszono podejrzenie o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zadeklarował dacze w Chotjaniwce, Mercedes żony i prawie 1,4 mln hrywien pensji. O tym redakcja 368.media dowiedziała się z jego deklaracji majątkowej. Ukraina i Polska otworzyły na górze Pip Iwan Czarnohorski w ukraińskich Karpatach nowe Międzynarodowe centrum wspólnego korzystania z wyposażenia naukowego. O tym poinformował minister edukacji i nauki Andrij Butenko, pisze „Europejska prawda”. Pan Butenko zaznaczył, że wspólnie z polskim kolegą Marcinem Kulaskiem podpisali na szczycie deklarację o współpracy, która przewiduje rozwój Karpat jako otwartej przestrzeni dla nauki i edukacji. Szewczenkoznawcę, doktora nauk filologicznych Ołeksandra Boronia wybrano dyrektorem Instytutu literatury imienia Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy. O tym poinformowało wydawnictwo „Osnowy”, z którym naukowiec współpracował nad wydaniami utworów i materiałów o Tarasie Szewczence. Przed wyborem na dyrektora Boroń od 2022 roku był zastępcą dyrektora Instytutu ds. pracy naukowej, a od 2015 roku kierował działem szewczenkoznawstwa. W 2025 roku wybrano go członkiem korespondentem Narodowej akademii nauk Ukrainy. Na stronie NAN Ukrainy na stan na 28 sierpnia Boroń wciąż jest wskazany jako zastępca dyrektora, a dyrektorem – akademik Mykoła Żułynski. Kierował on Instytutem literatury od 1991 roku. Szefowa Związku Ukrainek Ameryki Natalia Pawłenko odwiedziła Sobór katedralny Świętego Zaśnięcia we Włodzimierzu w ramach wizyty delegacji ukraińskiego ruchu kobiecego. Podczas spotkania z zarządzającym Włodzimierską eparchią PCU arcybiskupem Mateuszem otrzymała wysokie odznaczenie eparchialne za wieloletnie wspieranie Ukrainy i zachowanie tożsamości narodowej za granicą. O tym informuje medium „Rajon.Wołodymyr”. Niedawno w Muzeum Pamięci H. S. Skoworody odbyło się wydarzenie naukowo-oświatowe poświęcone 470. rocznicy rozpoczęcia oraz 465. rocznicy zakończenia pisania Ewangelii Peresopnickiej. Naukowcy, krajoznawcy oraz przedstawiciele społeczności zebrali się, aby omówić historię rękopisu, jego cechy językowe i artystyczne, a także nierozerwalny związek tego zabytku z Perejasławiem, informuje media Proslav. W Garnizonowej Cerkwi świętych apostołów Piotra i Pawła we Lwowie otwarto wystawę „Ikony na skrzyniach po nabojach”. Prace stworzono na drewnianych skrzyniach, które przywieziono ze strefy działań wojennych. Pisze o tym wydanie „Twoje miasto”. Projekt zapoczątkowali artyści Sonia Atlantowa i Ołeksandr Kłymenko w 2014 roku. Z czasem do pracy dołączył ich syn Herman. Przez ponad dziesięć lat wystawa odwiedziła 27 krajów, 142 miasta i 277 lokalizacji. Zamiast wojskowego przeznaczenia skrzynie stały się podstawą dla ikon, które symbolizują wiarę, nadzieję i życie. W Nahujowicach na Lwowszczyźnie odsłonięto dotykową brązową minirzeźbę ojcowskiej posiadłości Iwana Franki. Wydarzenie przyуроczono do 170. rocznicy urodzin pisarza. Poinformowała o tym Lwowska Obwodowa Administracja Wojskowa. Minirzeźbę ustawiono na terenie Państwowego Rezerwatu Historyczno-Kulturalnego „Nahujowice”. Odwzorowuje ona ojcowskie obejście Franki z najdrobniejszymi szczegółami. Autorem rzeźby jest Wasyl Odrechiwski. Cechą szczególną pracy jest jej dostępność dla osób z dysfunkcją wzroku. Na makiecie umieszczono napisy alfabetem Braille’a, dzięki czemu zwiedzający mogą badać posiadłość dotykiem. Obok zainstalowano również kod QR z audiodeskrypcją – dźwiękowym opisem obiektu. W Odessie z terenu Instytutu Selekcyjno-Genetycznego usunięto popiersie radzieckiego biologa Iwana Miczurina. Przedstawiciele placówki zauważyli w komentarzu dla „Suspilnego”, że pomnik całkowicie zdemontowano i usunięto z terenu. Prace przeprowadzono zgodnie z ustawą o zakazie propagowania rosyjskiej polityki imperialnej i dekolonizacji toponimii, a także rozporządzeniem przewodniczącego Odeskiej Obwodowej Administracji Wojskowej z dnia 26 lipca 2024 roku. „W Odessie wreszcie zdemontowano popiersie Miczurina. Puszkin, Babel, Woroncow będą w kolejce” – czytamy we wpisie na UA.NEWS. Przygotował Ihor ZOC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Kultura ukraińska – duchowa broń Niepodległości

Lesia KOROLYK-BOJKO, Ambasadorka ukraińskiej kultury i sztuki, Posłanka ukraińskiej pieśni na świecie, przewodnicząca Kulturalno-oświatowego Stowarzyszenia „Mist-Il Ponte” oraz Międzynarodowej Organizacji „Postup Kobiet-Niosących Pokój w Diasporze” Niedawno obchodziliśmy 35. rocznicę odzyskania Niepodległości Ukrainy. Za tą datą stoją pokolenia Ukraińców, którzy walczyli o prawo do nazywania siebie Ukraińcami, a za tymi dziesięcioleciami – trudna, a zarazem wspaniała historia, zwycięstwa i próby, odrodzenie ukraińskiego słowa, pieśni, sztuki i edukacji, powrót do własnej pamięci historycznej. Dziś do tego wszystkiego dołączyła jeszcze jedna rzeczywistość – walka o wolność i prawo do bycia sobą, o nasz język, kulturę i przyszłość. Rosyjski wróg dąży do zniszczenia nie tylko ukraińskich miast i infrastruktury, ale także do wymazania naszej tożsamości, kultury, pamięci historycznej – wszystkiego, co czyni nas Ukraińcami. Dlatego ukraińska kultura dziś to nie tylko sztuka, ale także nasz duchowy front, nasza broń i nasz głos w świecie. O sile ukraińskiej kultury, edukacji i sztuki mówiono właśnie podczas Międzynarodowej konferencji naukowo-praktycznej „Kultura ukraińska jako duchowa broń niepodległości: sztuka, edukacja i międzynarodowy dialog kulturowy”, która odbyła się 27 sierpnia w Kijowie, w Publicznej Bibliotece im. Łesi Ukrainki, w formule mieszanej – online i stacjonarnie. Konferencja odbywała się w ramach II Międzynarodowego Festiwalu-Konkursu „Artystyczne promienie Ukrainy” i była poświęcona 35. rocznicy Niepodległości Ukrainy. Organizatorami wydarzenia byli Instytut Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zjazjuna NANPU (oddział treści i technologii edukacji pedagogicznej), Winnicki Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Mychajły Kociubynskiego (katedra przygotowania wokalno-chóralnego, teorii i metodyki edukacji muzycznej im. Witalija Hazinskiego), Publiczna Biblioteka im. Łesi Ukrainki w Kijowie (dyrektorka Ołha Romanjuk), Kulturalno-oświatowe stowarzyszenie „Міст-Il Ponte” oraz Międzynarodowa organizacja „Postup kobiet niosących pokój w diasporze” (przewodnicząca Lesia Korolyk-Bojko). Wydarzenie odbyło się przy wsparciu Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, Muzeum wybitnych działaczy kultury ukraińskiej Łesi Ukrainki, Mykoły Łysenki, Panasa Saksahańskiego, Mychajła Staryćkiego (dyrektorka Ołha Hural), Międzynarodowego Fundacji im. Iwana Franki (dyrektor Ihor Kurus), Międzynarodowego dobroczynnego kulturalno-naukowego fundacji rodzinnej im. Mykoły Łysenki (dyrektor Mykoła Łysenko), Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki (przewodniczący Pawło Mowczan), Kijowskiego Miejskiego Zrzeszenia OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki (przewodniczący Kyryło Stecenko), Iwano-Frankiwskiego Miejskiego Zrzeszenia OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki (przewodnicząca Maria Hucoł), Kijowskiej Organizacji Towarzystwa „Znanie” Ukrainy (przewodniczący Wasyl Niewolow), organizacji społecznej „Federacja Kobiet na rzecz Pokoju na Świecie” (przewodnicząca Tetiana Kocebą), organizacji społecznej „Ogólnoukraińska Organizacja «Postup kobiet niosących pokój»” (przewodnicząca Zoja Rużyn) oraz Detroickiego oddziału Ukraińskiego Instytutu Muzycznego Ameryki (dyrektorka Iryna Switka). Konferencję moderowali Natalija Filipczuk – doktor nauk pedagogicznych, starsza pracownica naukowa, wiodąca pracownica oddziału treści i technologii edukacji pedagogicznej, członkini katedry UNESCO „Ciągłe kształcenie zawodowe w XXI wieku” Instytutu Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zjazjuna NANPU, członkini Rady Społecznej przy MENiU Ukrainy, Anetta Omelczenko – kandydatka nauk pedagogicznych, docentka katedry przygotowania wokalno-chóralnego, teorii i metodyki edukacji muzycznej im. Witalija Hazinskiego Winnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Mychajła Kociubynskiego, oraz Lesia Korolyk-Bojko – współorganizatorka i przewodnicząca jury Międzynarodowego Festiwalu-Konkursu „Artystyczne promienie Ukrainy”. Wydarzenie rozpoczęto od odegrania Hymnu Państwowego Ukrainy oraz minuty ciszy, oddając hołd pamięci Bohaterów, którzy oddali życie za wolność i niepodległość Ukrainy. Z powitalnymi słowami do uczestników konferencji zwrócili się Ołha Romanjuk, Kyryło Stecenko, Pawło Mowczan, Zoja Rużyn, Mykoła Łysenko, p.o. przewodniczącej organizacji społecznej „Federacja Kobiet na rzecz Pokoju na Świecie” Ołena Synjuk oraz Iryna Switka. W konferencji wzięło udział 70 uczestników z Ukrainy i 6 krajów świata – twórców Niepodległej Ukrainy, działaczy „Proświty”, naukowców, pedagogów, wykładowców i doktorantów szkół wyższych, artystów, działaczy kulturalnych i społecznych – ludzi, dla których Ukraina, kultura, edukacja, sztuka, nauka i obywatelska odpowiedzialność stanowią sprawę życia. Wśród honorowych gości konferencji byli Heorhij Filipczuk – doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty (akademik) NANPU, pierwszy zastępca przewodniczącego OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, oraz Pawło Mowczan – przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, doktor honoris causa NANPU, literaturoznawca, poeta. Ci mężowie od wielu lat stoją na straży ukraińskiej państwowości, ukraińskiego słowa, edukacji, kultury i pamięci narodowej. Ich wieloletnia praca jest szczególnie ważna dziś, gdy zachowanie ukraińskiej tożsamości stało się kwestią narodowego przetrwania. Z Instytutu Edukacji Pedagogicznej i Edukacji Dorosłych im. Iwana Zjazjuna NANPU w konferencji wzięły udział profesorki, członkinie rzeczywiste (akademiczki) NANPU, zasłużone działaczki nauki i techniki Ukrainy Nela Nyczkało i Łarysa Łukjanowa; profesorka, kierowniczka oddziału treści i technologii edukacji pedagogicznej, członkini-korespondentka NANPU Myrosława Wowk; starsze pracowniczki naukowe Switłana Solomacha i Julija Hryszczenko; pracowniczka naukowa tego samego oddziału Maryna Hołowczenko. Z Karpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka w konferencji wzięli udział przedstawiciele czterech katedr. Katedrę metodyki wychowania muzycznego i dyrygentury reprezentowały profesorka Ganna Karaś, docentki Ołha Molodij i Ołha Czerssak-Hryniw; katedrę muzykologii ukraińskiej i sztuki instrumentów ludowych – profesorka Wioletta Dutczak i docentka Natalija Fedornjak; katedrę edukacji początkowej i innowacji edukacyjnych – profesorka Inna Czerwińska; katedrę zarządzania działalnością sociokulturalną, show-biznesu i eventmanagementu – profesorka Ołeksandra Kaczmar. Z Uniwersytetu Króla Daniela w konferencji wzięli udział przedstawiciele katedry sztuki estradowo-wokalnej – docentka, kierowniczka katedry Natalija Tołoszniak oraz docent Ihor Diemianiec. Z Winnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Mychajła Kociubynskiego wzięli udział przedstawiciele Wydziału Sztuki i Technologii Artystyczno-Edukacyjnych. Katedrę przygotowania wokalno-chóralnego, teorii i metodyki edukacji muzycznej im. Witalija Hazinskiego reprezentowali: profesorka Iryna Szwec, docentka, kierowniczka katedry Ludmyła Wasylewska-Skupa, docentki Rufina Dobrowolska, Natalija Krawcowa, Anna Biłozerska, Tetiana Biełińska, Iryna Sidorowa, Ludmyła Onofrijczuk, starsza wykładowczyni Lidija Ostapczuk, wykładowczynie Switłana Basowska i Maria Szportij; katedrę sztuki graficznej, dekoracyjnej, technologii i bezpieczeństwa życiowego reprezentowała docentka Tetiana Hołinska; katedrę sztuki muzycznej i performatywnej – docentka, kierowniczka katedry Ołena Wereszczahina-Biłjawska. Koncertmistrzynie Wydziału Sztuki i Technologii Artystyczno-Edukacyjnych Diana Strybkowa i Ilona Naumenko również wzięły udział w pracach konferencji. Z Czerniowieckiego Narodowego Uniwersytetu im. Jurija Fedjkowycza w konferencji wzięli udział przedstawiciele katedry sztuki dekoracyjno-użytkowej i graficznej – profesorka Natalija Rusnak, kierowniczka katedry Myrosława Żaworonkowa i docentka Natalija Hatesz. Do prac konferencji przyłączyli się także doktorant Wasyl Bohdaniuk, magistranci Iryna Tkaczenko, Wasyl Kolbert i Ołeksandr Wakariuk. Z Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Technologii i Designu w konferencji wzięli udział przedstawiciele katedry sztuki scenicznej i kultury – docentka, kierowniczka katedry Ruslana Mnożynska, docentka Wira Burnazowa i starszy wykładowca Denys Koczerżuk. Do prac konferencji przyłączyła się również docentka katedry językoznawstwa, prorektorka, zastępczyni rektora ds. pracy wychowawczej Iwano-Frankiwskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego Maria Hucoł; profesorka katedry fortepianu Narodowej Akademii Muzycznej Ołha Łysenko; profesorka Narodowej Akademii Kadr Kierowniczych Kultury i Sztuki Switłana Sadowenko; docentka Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. I. Karpenki-Karego Łarysa Niedin; profesorka katedry zarządzania edukacją i pedagogiki szkoły wyższej Sumskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. A. S. Makarenki Łarysa Korż-Usenko; profesorka instytucji KZ „Charkowska Humanitarno-Pedagogiczna Akademia” ChOR Walentyna Ołjanycz; starsza i wiodąca pracowniczka naukowa Instytutu Problemów Wychowania NANPU Wiktoria Rahozina; wykładowczyni, badaczka, inicjatorka i kuratorka projektu artystycznego „Kijowska malatura – malowidła Kijowszczyzny” Switłana Syhida, ekspertka ds. treści Biura Wdrażania NUSz Oksana Iwasiuk; zastępczyni przewodniczącego Kijowskiego Miejskiego Zrzeszenia OT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, doktor filozofii, poetka Ołha Chodacka; przewodnicząca Kałuskiego Miejskiego Zrzeszenia Rejonowego OT „Proświta” im. T. Szewczenki Lesia Kyrylowycz; dyrektorka Iwano-Frankiwskiej Obwodowej Uniwersalnej Naukowej Biblioteki im. Iwana Franki Łiudmyła Babij. Młode pokolenie uczestników reprezentowali: licencjaci Winnickiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Mychajła Kociubynskiego Ołeksij Puhacz i Jana Rychlinska oraz uczeń liceum nr 13 dzielnicy Swiatoszyńskiej miasta Kijowa Ilia Myciaj. Z Muzeum wybitnych działaczy kultury ukraińskiej w konferencji wzięły udział: zastępczyni dyrektora ds. pracy naukowej Inna Halak oraz kierowniczka działu naukowo-badawczego „Muzeum «Iwan Franko i Kijów»” Łucyna Ołchowska. Ważnym elementem konferencji był jej udział międzynarodowy. W pracach uczestniczyły przedstawicielki ukraińskich wspólnot i ośrodków kulturalnych: z Hiszpanii – wiceprezeska stowarzyszenia „Łączymy serca” (Madryt), uczestniczka Twórczego Zrzeszenia „Nasze Słowo”, poetka i tłumaczka Ołha Ledo, przewodnicząca stowarzyszenia Twórcze Zrzeszenie „Nasze słowo” w Madrycie Halina Korizma; z Węgier – przewodnicząca Samorządu Ukraińców 15. dzielnicy Budapesztu, członkini Towarzystwa Kultury Ukraińskiej na Węgrzech Wiktoria Rudnyk; z Estonii – przewodnicząca zarządu „Związku Ukrainek Estonii” Wira Szczanikowa-Pachołczak; z Grecji – założycielka i kierowniczka studia muzycznego „Melodia” przy Ukraińskiej Szkole Sobotniej „Bereginia” oraz stowarzyszenia „Ukraińsko-Grecka Myśl” (Ateny) Ołena Kriipak. Szerokie grono uczestników zdeterminowało również wielowątkowość tematyki konferencji. Mówiono o kulturze, sztuce i edukacji ukraińskiej w latach Niepodległości oraz w warunkach współczesnej wojny, o pedagogice narodowej i roli komponentu kulturowego w przygotowaniu przyszłych nauczycieli, o kulturotwórczej funkcji muzeów, o kompetencji medialnej pedagogów i wpływie mediów społecznościowych na młodzież. Szczególne miejsce zajęły kwestie pieśni ludowej i sztuki chóralnej, pieśni strzeleckich i powstańczych, które dziś ponownie nabierają szczególnej aktualności, sztuki bandury i zespołowej, ukraińskich tradycji chóralnych w Ukrainie i za granicą. Mówiono o kijowskiej malaturze, ukraińskim ornamencie, symbolice narodowej, przekładzie poetyckim jako narzędziu dyplomacji kulturalnej, a także o organizacjach kobiecych, które stają się ważnymi ośrodkami wsparcia Ukrainy i międzynarodowego dialogu kulturowego. Poruszano również kwestie technologii cyfrowych, metod gry i sztucznej inteligencji w edukacji muzycznej i przygotowaniu wokalnym, odwoływano się do twórczego dziedzictwa Mykoły Łysenki, Ołeny Pcziłki, Łesi Ukrainki, Ołhy Chorużynskiej-Franko. W centrum tych rozmów pozostawało najważniejsze pytanie – odpowiedzialność za to, jaka będzie Ukraina jutro. Szczególnej atmosfery konferencji dodały obrazy-ikony Ołeksandra Ochapkina, które prezentowała Zoja Rużyn. W twórczości artysty zadziwiająco połączyły się klasyczny kanon ikonograficzny i tradycyjny ukraiński obraz ludowy. Sakralne postaci, ubrane w barwne ukraińskie wyszywanki i obramowane ręcznikami, jakby emanowały tę wewnętrzną siłę, która przez stulecia pomagała Ukraińcom przetrwać. Szczere podziękowania pani Natalii Filipczuk i pani Annecie Omelczenko za wysoki profesjonalizm, gruntowne przygotowanie, opracowanie programu i przygotowanie zbioru materiałów konferencji. Szczególne podziękowania pani Ołhy Romanjuk i zespołowi Publicznej Biblioteki im. Łesi Ukrainki za gościnność, wsparcie organizacyjne, stworzenie odpowiednich warunków do przeprowadzenia konferencji oraz szczególną atmosferę, w której odbył się ten ważny kulturalno-edukacyjny dialog. Wielka wdzięczność wszystkim uczestnikom konferencji za aktywny udział, treściwe referaty, otwartość na dialog, profesjonalne myśli i nieobojętność wobec przyszłości ukraińskiej kultury. Właśnie dzięki wspólnym wysiłkom, wzajemnemu wsparciu i gotowości do pracy dla Ukrainy takie spotkania stają się nie tylko wydarzeniami naukowymi, ale także miejscem jedności, gdzie rodzą się nowe idee, partnerstwa i wspólne projekty. Jednoczmy się dla Ukrainy, gdziekolwiek jesteśmy! Chwała Ukrainie! Chwała Bohaterom!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

„Proświty” Kijowszczyzny w dobie hetmanatu: między represjami a pomocą państwową

W dobie hetmanatu Pawła Skoropadskiego (1918 rok) ogniska Proświty, odrodzone przez Centralną Radę, nierzadko doświadczały represji i prześladowań na miejscu. Jewhen BUKET Tak, w guberni kijowskiej rozgłos zyskały następujące sprawy. Przewodniczący Skwyrskiego Towarzystwa „Proświta”, członek rady Skwyrskiego Powiatowego Związku „Proświt”, nauczyciel ludowy Myhajło Petrowycz Rosinski „22 kwietnia 1918 roku został aresztowany przez niemieckie władze w Skwyrze i przewieziony do Kijowa. Dwa miesiące w niewoli”. A w sierpniu aresztowano członków Rady „Proświty” – Myhajła Chmarę, Myhajła Łysego i Wasyla Kuklę. Skargi na to pisali nowy przewodniczący Skwyrskiego Towarzystwa „Proświta” O. Łućki (od kwietnia 1918 roku), członek Rady O. Sawczenko, pisarz N. Dekalenko. A delegatami na II zjazd towarzystw „Proświta”, aby rozstrzygnąć te niezwykle ważne kwestie, zostali wybrani Nestor Iwanowycz Karpow i Anna Hryhoriwna Dekalenko. W mieście Czornobyl w drugiej połowie kwietnia 1918 roku lokal „Proświty” został zajęty przez Niemców i działalność kulturalno-oświatowa ustała. Czornobylska „Proświta” została założona 20 czerwca 1917 roku na ogólnym zebraniu Ukraińców miasta Czornobyla z inicjatywy deputowanego Centralnej Rady D. Korolenki. Zapisało się 45 członków. Wszystkich zebrań w 1917 roku było 12: 4 ogólne – 17.06, 10.07, 25.08 i 8.09. W 1918 roku – także 12, z czego dwa ogólne: 7.01 i 14.03. Był lokal, w którym działała biblioteka-czytelnia, amatorskie kółko (zorganizowano kilka przedstawień), kursy. Przewodniczącym był Fejhal. Delegatem na II zjazd „Proświt” został wybrany Nykyfor Iwanowycz Hluszczak, który opowiedział obecnym smutną historię Czornobylskiej „Proświty”. 27 maja 1918 roku w mieście Iwankowie miejscową „Proświtę” zamknęli Niemcy, lokal zajęto, książki wyniesiono do budynku szkoły. Ta „Proświta” została w Iwankowie założona dopiero 25 kwietnia 1918 roku, istniała miesiąc… 28 maja 1918 roku w mieście Chabnem w powiecie radomyskim milicja i Niemcy rozpędziły towarzystwo „Proświta” i odebrały lokal. „Takie książki, jak »Historia Ukrainy«, »Kobzarze«, bajki uznano za polityczne i skonfiskowano. Milicja nie uznaje języka ukraińskiego”, – skarżyli się przewodniczący „Proświty” Serhij Muchojed i członkowie Rady – Rodion Ochrimenko, Mojsej Carenok, Ołeksandr Hyrmanczuk. We wsi Husakowe milicja zakazała urządzania przedstawień kółku kulturalno-oświatowemu „Cwit”. Zakazano prowadzenia wykładów i kursów dla dorosłych, aresztowano członków „Klubu Robotniczego” na Łuk’janiwce w Kijowie. We wsi Terniwce powiatu czerkaskiego miejscowe władze utrudniały prowadzenie pracy kulturalno-oświatowej. Przewodniczącym „Proświty” był Choma Jarynycz (sierpień 1918). Czerkaski starosta powiatowy zakazał zwołania powiatowego zjazdu prosvitian w celu wyboru przedstawicieli na 2. Ogólnoukraiński Zjazd Towarzystw „Proświta”. Starano się załagodzić te konflikty przez Departament Edukacji Pozaszkolnej Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sztuki, którym kierowała prosvityanka Sofija Rusowa. Jednak nierzadko w odpowiedzi na zapytania Departamentu miejscowe władze starały się udowodnić bezczynność i zbędność „Proświt”. Tak więc władze powiatowe zwenihorodzkiego powiatu przesłały Departamentowi Listę wiejskich „Proświt” powiatu zwenihorodzkiego, według stanu na październik 1918 roku. Ich zdaniem „Proświtami”, których działalność jest „bardziej mniej rozwinięta”, były: Hulajska, Husakiwska, Kyrylowska, Kniażanska, Kobrynska, Kozaczanska, Łysiańska, Ozyriańska, Pietrycziańska, Rosochowatska, Czemeryska, Pedyniwska, Nowosełycka, Morynska, Hulajpilska, Szpolanska. A zaś „Proświt”, „których działalność w niczym się nie przejawia”, było znacznie więcej: Bosiwska, Budyszczanska, Wiknynska, Wilchiwecka, Winohradska, Wilszanska, Wodianycka, Woroniwska, Dubrowska, Żurawska, Zaliszczanska, Zeleno-Dubrawska, Iskrynska, Kołodyska, Kobyłakska, Kuczkiwska, Łozowatska, Myzyniwska, Morhunowska, Niemoroźka, Pawliwska, Popiwska, Ryżaniwska, Sihnajewska (przewodniczący – P. Marczenko, grudzień 1918 r.), Staro-Budianska, Steciwska, Tereszkiwska, Topyljanska, Chyżynska, Chlypniwska, Czemeryska, Czyżiwska, Jurkiwska, Jabłuniwska. Według stanu na październik 1918 r., według obliczeń Departamentu Oświaty Pozaszkolnej w Państwie Ukraińskim naliczano ponad 950 „Proświt”. Na Kijowszczyźnie ich liczba była nieznaczna i w ciągu 1918 roku, z reguły, nie zmieniała się. Tak więc, zgodnie ze sprawozdaniami powiatowych urzędników, według stanu na lipiec 1918 roku w powiecie kijowskim istniały „Proświty”: w Dymerze, Budaiwce, Hlewasie, Hostomelu, Hryhorowce, Husaczówce, Hrebeniach, Zabujanni, Zwonkowej, Irpieniu, Kozarowiczach, Kopacziwce, Nowej Hreblii, Rżyszczewie, Kahar­lyckiej Słobodzie, Starych Bezradyczach, Trypilu, Szpytkach, Biłohorodce, Kahar­lycy. Do października ich liczba (20 towarzystw) nie uległa zmianie. Jednocześnie donoszono, że demokratyczne ziemstwa wychodzą „Proświtom” naprzeciw i udzielają pomocy. Tak więc Rżyszczewska, Kijowska i Szulawska (filia kijowskiej) „Proświty” otworzyły ukraińskie gimnazja. Kijowskie Towarzystwo „Proświta” ma 500 członków, bibliotekę na 5–6 tysięcy tomów, wydaje książki i utrzymuje kontakty z innymi „Proświtami” Ukrainy. W Kijowie 15 marca 1918 roku została założona filia Towarzystwa „Proświta” na Kurenówce-Priorce. Zorganizowała ona kursy, odczyty, bibliotekę. Prosiła o 2000 karbowańców pomocy. Przewodniczącym filii był S. Petrenko (maj 1918), następnie – N. Neselowska (lipiec 1918). W powiecie tarasziańskim działało 10 towarzystw „Proświta” (Tarasza, P’jatyhory, Nenadycha, Wysokie, Dubriwka, Nesterywka, Tajnycia, Fedjukiwka, Żydiwska Hreblia, Żytnyky). Przewodniczącym Rady Tarasziańskiego Ukraińskiego Towarzystwa „Proświta” był F. Koszowyj. Delegatem na II zjazd został wybrany Jewtuch Owsijewycz Szpiler. W powiecie czerkaskim było 27 towarzystw i działał Związek „Proświt”. Z powodu zakazu zwołania zjazdu powiatowego delegatami na Ogólnoukraińskie zebranie prosvitian zostali wyznaczeni Wasyl Riznyk z Derenkiwskiej „Proświty” oraz Iwan Matuszewski z Leśkiwskiej. W odpowiedzi na pisma Departamentu Oświaty Pozaszkolnej o uciskach wobec Proświt w Czarnobylu, Iwankowie i Chabnem, miejscowe władze powiatu radomyślskiego zaczęły wspierać organizowanie nowych Proświt. Tak więc dzięki ich wsparciu już do czerwca 1918 roku Proświty zostały otwarte w Rohticzach, Czopowiczach, Stawkach i Wodotyjach w powiecie radomyślskim. A w Zabiłoczu towarzystwo „Proświta” zostało założone już 15 października 1917 roku. Przewodniczącym Rady był Pyłyp Zahrebelnyj, sekretarzem – Hončarenko (styczeń 1919 r.). W niedawno wydanej książce „Kijowska „Proświta”. Szkice z historii” opisano jeszcze jeden głośny konflikt tamtego czasu – między Białocerkiewską „Proświtą” na czele z Modestem Lewyckim a miejską milicją Białej Cerkwi w czerwcu 1918 roku. Miesiąc później, gdy konflikt zakończono, Białocerkiewska „Proświta” prosiła Departament Oświaty Pozaszkolnej o przydzielenie na gimnazjum, założone przez towarzystwo „Proświta”, 3000 rubli. Właściwie prośby o pomoc finansową były w tamtym czasie bardzo powszechnym zjawiskiem, ponieważ głównym źródłem finansowania «Proszwit» były składki członkowskie oraz środki zarobione podczas imprez, których w warunkach zakazów wyraźnie brakowało. Tak więc «Proświta» Cesarskiej Słobody powiatu czerkaskiego prosiła o pomoc jeszcze do Sekretariatu Generalnego: zorganizowała 9 przedstawień, prowadziła czytania publiczne, odczyty. Przesłano jej 50 rubli. Delegatem na II Zjazd został wybrany Iwan Hrebinik. W maju 1918 roku w Bohuslavie w powiecie kanewskim towarzystwo «Proświta» otworzyło muzeum, które miało trzy działy: 1) Rzemiosła, gdzie przedstawiono prace cechów – garncarskiego, szewskiego, prace z drewna, łyżki, widły, grabie, grzebienie, wrzeciona ze wszystkimi narzędziami, a także znaleziska starożytne, należące do tego: wykopany garnek, urna, kamienne i metalowe narzędzia. 2) Malarstwa i ikonopisarstwa, również ze znaleziskami starożytnymi. 3) Dział wojskowy: broń, zarządzenia władz dotyczące wojska i wojny, wszelkiego rodzaju dokumenty. 4) Biblioteka: stare książki, rękopisy i inne. Towarzystwo zwróciło się z prośbą o wsparcie tego muzeum. List podpisał przewodniczący – lekarz Wengelewicz. Brusiliowskie towarzystwo na Kijowszczyźnie, które prowadziło bardzo aktywną pracę, prosiło o pomoc już w kwietniu 1918 roku. List podpisali: przewodniczący – I. O. Myslinski, zastępca przewodniczącego – P. Kusznirenko, członkowie Rady – W. F. Czerowski, H. S. Czerwonjuk, P. M. Stanisziewski, M. Je. Stanisziewska, I. I. Nazarenko. Towarzystwo z Złotonoszy prosiło o 500 rubli, ponieważ „szeroko prowadzi «Proświty»”. „Rohiwskie towarzystwo «Proświta» powiatu uманського bardzo biedowało. Nie ma ani lokalu, ani biblioteki” – pisał jego przewodniczący L. Kepkamer. O pomoc zwracali się również: – Pierwsza kulturalno-oświatowa gromada powiatu kanewskiego (członek-założyciel – Marko Hryhorowycz Trepet); – Kanewskie powiatowe towarzystwo «Proświta», które informowało, że kanewskie towarzystwo «Proświta» zostało założone 19 kwietnia 1917 roku. Fundatorami byli mieszkańcy pracujący w różnych instytucjach. List podpisali członkini Rady – Odarka Semenowna Lisowa oraz przewodniczący Rady – I. Serebrjanyj; – Wasylkowskie towarzystwo «Proświta», którego Rada 24 listopada 1917 roku przejęła pod swój zarząd Wasylkowski Dom Ludowy, gdzie znajdowały się biblioteka rosyjska, biblioteka ukraińska, ludowa herbaciarnia, teatr ludowy. Rada założyła tam także ukraińską księgarnię. Przewodniczącymi towarzystwa byli: Mychajło Neklawź (styczeń 1918), O. O. Chmara (maj 1918); – Fastowskie towarzystwo «Proświta». Delegat na II Zjazd – Kruszynski; – Uманська «Proświta». Przewodnicząca Rady – W. Szmyhel (styczeń 1919). Z dokumentów przechowywanych w Centralnym Państwowym Archiwum Najwyższych Organów Władzy i Administracji Ukrainy nie wynika jednoznacznie, czy wszystkie prośby «Proszwit» zostały uwzględnione. Niemniej zawierają one bardzo wartościowe, miejscami unikalne informacje z historii tych organizacji prosiwiackich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

tu. Wszystko, co On widzi, to przeważnie Zło. Śmiertelne naruszenia – jest ich znacznie więcej niż wyżej wymienionych – nie mogą przynieść niczego poza Śmiercią. Śmiercią na kredyt, śmiercią nagłą, śmiercią nieustanną, ale koniecznie Śmiercią, bo grzech śmiertelny = Śmierć. I wtedy przychodzi pukanie. Bo człowiek, który stracił bojaźń Bożą, boi się tylko śmierci. Podświadomie czuje, co czeka go tam. Na zewnątrz jest bohaterem, wewnątrz – zerem. Śmierci nie boi się ten, kto czeka na spotkanie z Bogiem. Kto jest czysty przed Bogiem, nie ma winy wobec Niego. Boi się ten, kto ma słabą Energię i duchem dawno jest w piekle. I Bóg nie przez telewizor, a rzeczywistość pokazuje: grzech śmiertelny równa się śmierci. Strach to tylko przejaw częstotliwości piekielnej. To jeszcze nie Sąd, a jego zwiastun, jego wezwania. Na żniwa pustki. Jeśli elita jest odpowiedzialna tylko za kradzież, bądźcie łaskawi, do wyjścia. Zbieraliście się oszukać Boga, oszukiwaliście Go dawno, Bóg znajdzie sposób, by usunąć wszystkich. Wy po prostu wierzyliście w Niego lub w ogóle nie mieliście wiary, Bóg nie pyta o wiarę – o życie. Bóg usuwa całymi klasami, partiami, systemami, z wieku w wiek, niestety, nikogo to nie uczy. “To było kiedyś, z nami takiego nigdy nie będzie”. Tamci nie-będący wierzyli w to samo, dopóki to nie przyszło. “To wszystko minie…” Dopóki nie nadejdzie Wielki Sąd. Nie trzeba było być prorokiem, teologiem, by rozumieć: grzech śmiertelny równa się śmierci. Jednostek, Milionów, Miliardów – u Boga ta wielkość jest mniejsza niż nic – nie ma różnicy, uniwersalne działa uniwersalnie. Na wielkich skalach jest to łatwo zauważalne. Myślę historią, a nie pchlim mrowieniem wydarzeń. Będzie tak, będzie siak… Będzie tak, jak wynika z logiki Boga, Planu Boga, Wizji Boga, Praw Sprawiedliwego. I to, co rozgrywa się na świecie, nie jest spontanicznością wydarzeń i nie tylko złym zamysłem – to wcielenie tej zasady. Selekcja Boga według poziomu grzechów i Energii, według stosunku ludzi do Boga. Na niskiej Energii duch i forma grubieją, i samo to już zakłada wybrakowanie. Znaczna Energia podtrzymuje właściwą formę, wielka – idealną. Im mniejsza Energia, tym większa potworność. Ciało nie utrzymuje formy na samej niskiej Energii. Gruba fizyczna energia jeszcze mocniej ją roznosi. Upadek Energii, w wyniku bezprawia i cykliczności, daje duchowe i fizyczne zwyrodnienie ludzkości. Forma jest odzwierciedleniem niezgodności z Bogiem. Już po tym w przyszłości będą określać koniec Energii i wszystkiemu koniec. Zło, w które wtedy wpada ludzkość, jest przebudzeniem najgorszego w niej na samej niskiej Energii. I bitwa bitew, wszystkiego ze wszystkim, zaczyna się nie gdzieś, a tam, w dolinie Śmierci, dolinie Energii. Bóg waży według parametrów Energii i zgodności z Nim. Wszystko niezgodne nie jest Jego. Czysto ziemskie, świeckie widzenie nie pozwala im tego widzieć, ale to nie tragedia Boga, a ich. Bóg w ogóle nie ma tragedii. Oni mieli tych, którzy ostrzegali26. Którzy myśleli tak, jak to widzi Bóg. Był czas zmienić ludzi. To nie ich nie słyszeli – Jego. Z czystej współzależności wynika: w stanie uwolnienia od grzechów naród otrzymuje Życie. Bóg nie ma za co go karać. To uniwersalna prawda dla wszystkich ludzi, wszystkich narodów, całej ludzkości. Nie może być tak, że ratuje się ktoś jeden, a inni – nie. Bóg widzi wszystkich jako jednego Człowieka. Uniwersalne działa uniwersalnie. Pytanie tylko w tym, że uwolnienie osiąga się życiem zgodnie z Sensami Przykazań27. Uwolnione żyje, porażone, niezmienne – przestaje istnieć. Czysta duchowa biologia. Takie rytuały jak obrzezanie28, obmycie nóg podczas Ostatniej Wieczerzy29 proobrazowały oczyszczenie z naturalnego, cielesnego Zła. Doprowadzenie do zgodności z Normami Boga, Prawami Boga. Znaczenia obrzędów nikt nie odwołał, jak i ich wypełniania. Samo materialne nic nie daje, człowiek jest duchem, a nie ciałem. Bóg jest w sensie, a nie w literze. Oczyszczone żyje, nieoczyszczone – przestaje istnieć. Wchodzi w antagonizm z Bogiem. I tym uruchamia łańcuch wydarzeń – od mórz, zmian klimatu po wojny i kataklizmy – w celu samolikwidacji. Bóg nie będzie stał nad każdym, by wbić to do głowy. Puka coraz głośniej, w przycichłe głowy, w zagubienie i strach, w zachwianą stabilność, w niechęć do życia, w fundamenty i bóstwa tego świata. Puka w Donbas i Bliski Wschód, gdzie dogasa knot Końca Świata. Już zostało całkiem mało. Kiedy dogasnie, wszystkiemu Koniec30. Skoro świat wierzył w ziemskie, niech ono mu pomoże. Odrodzone żyje, niezmienne – ginie. W tym również odpowiedź na negatywne i pozytywne przebiegi historii. Uzgodnione z Prawami Wiecznego otrzymuje Energię Życia, nieuzgodnione – odcina ją sobie31. Uzgodnione maksymalnie długo istnieje w historii, nieuzgodnione – znika. Kolaps wartości, kolaps systemu, kolaps istniejącego ładu jest bezpośrednim przedłużeniem braku Energii. Znika to, w czym nie ma Boga. Ściernisko pustki, braku Miłości. Tak to widzi On. I żadne ekonomiczne, finansowe, naukowo-techniczne podpórki nie zrekompensują tego, co jest czystym Bogiem. Energią Wiecznego, Ogniem Życia. On nie mieszka w nieczystych naczyniach, niesprawnych telefonach. Nonsens z punktu widzenia nauki, brednia z punktu widzenia przeciętnego człowieka, jest absolutną prawdą z punktu Widzenia Boga. Porządek narodu, życie narodu trzyma się na dwóch rzeczach: na strachu przed organami ścigania lub na strachu przed Bogiem. Jeśli nie ma ani jednego, ani drugiego, żegnaj, narodzie. Przeżyje i przetrwa wszystko ten naród, który będzie miał bojaźń Bożą. Żyłem na małej stacji, o której nikt nie słyszał na świecie, żyłem na skraju stepów, pod stukotem pociągów i ulewą gwiezdnego deszczu; prawie nie opuszczałem jej, by nie uczynić jej jeszcze bardziej sierocą, lecz kiedyś wyrośnie tu wielkie miasto. Tak i na świecie: po wojnach i kataklizmach małe i nieznane Bóg uczyni centrami nowego. Nie dzięki pieniądzom, handlowi czy inwestycjom, dzięki jednemu: ładunkowi Miłości tam. Na tamten czas ludzie zrozumieją bezcenność jej i będą mieli przyrządy do pomiaru. Wszystko co najlepsze, z całkowicie oświeconym mózgiem, będzie osiedlać się tam. Obdarzone kosmomysleniem, będzie wyłapywać Sygnał. Tak, z niczego, powstawały starożytne cywilizacje, tak, na Kamieniu nowej Wiedzy i nowej Energii, powstanie ta. Już nie będzie pociągów, ludzkość, bardzo szybko, wyjdzie w otwartą przestrzeń, opanuje układ słoneczny, bliski kosmos, i wszystko dzięki jednemu: nowej Energii. O której mówiłem i mówiłem, a jedna, z gadzim móżdżkiem, elita nie chciała słyszeć: nie wierzyła w nic, poza barszczem i kluskami. Nowa Energia stworzy nowego człowieka, z trójspiralnym DNA i nadprzewodnictwem – i nową cywilizację, w której spoczywać będzie Bóg. Człowiek z takim DNA będzie żył 120-200 lat32. I będzie miał rozum i odporność, które pozwolą opanować kosmos. Cel Przejścia, szczyt ewolucji, ona jest tą ziemią obiecaną, w której żyć będzie Bóg. 3.2.2025, 02:00 – 30.7.2026 ____________________ 1 “Krzew gorejący”. 2 Dosłowny cytat Boga. Nowa Biblia. 3 Wyjścia 20.2. 4 Nowa Biblia. 5 Informacja w postaci formy. 6 Dokładniej w epistole “Mapa Boga”. 7 1 dzień suchego postu = 3 na wodzie. Praktykowałem suchy post. 8 Nowa Biblia. 9 50 lat. 10 Od domu do domu. 11 Zahrebelny, Przedmowa. 12 Sofoniasza 1.2-11, Malachiasza 4.1. 13 Wedy, Bon, prawosławie w charakterze św. Antoniego Pieczerskiego, nowe chrześcijaństwo. 14 Sprawa porwania braci Mosejczuków w obwodzie kijowskim i wiele innych. 15 Wyjścia 20.15. 16 Nowa Biblia. 17 Wyjścia 20.13. 18 Wyjścia 20.12. 19 Nowa Biblia. 20 Powtórzonego Prawa 17.12, Nowa Biblia t. 180. 21 Mateusza 25.31-33. 22 Nowa Biblia t. 179. 23 Psalm 40.10, Mateusza 27.3-5. 24 Jana 13.18. 25 Jana 15.13. 26 Raimundo Aguilera w USA i inni. 27 “Artysta i Bóg”, część końcowa. 28 Rodzaju 17.10-12, Kapłańska 12.3. 29 Jana 13.1-17. 30 Nowa Biblia t. 182. 31 Nowa Biblia. 32 Nowa Biblia t. 182.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Загар Бога

Євген ПАШКОВСЬКИЙ Закінчення. Початок у ч. 33—34 за 2026 р. Влада, яка не розуміє цих закономірностей, або є свідомим дикунізатором і ліквідатором народу, або сліпим невігласом, схильним вважати, що з культурою в нас все гаразд. З вірою, релігіями все гаразд. Якщо так, відмініть те, про що кричить інтернет. Та крик викрадених і забитих не повертає. Їх мала вберегти культура, страх Бога, не вбий17, якби вони були в народі. Де культ насильства, не дивуйтесь, що воно прийшло до вас. Краще сам умри, але не зроби зла невинній людині. Слабшій людині, немічній людині, старій людині. Краще сам умри, але не зневажай старшого і людину духовного сану, батьків по крові і духовних батьків. Виконуй четверту Заповідь, шануй батька&матір, щоб тобі добре було на землі18. Хто не шанує батька-матір, не помагає їм і старшим, хвороби й страждання того ждуть на землі19. Умри, а не зневажай священника і суддю Богозакону, що викриває тебе. Бо Сказано: проклят і гідний смерті той, хто поносить священника20. Якщо суспільство позволяє, виховає Бог. Уже на тому світі. Краще сам віддай, а не ошукай безхитрісного і довірливого. Краще сам умри, але не обдури біднішого тебе. Умри, а не візьми державного. Краще сам умри, але не допустися цих смертельних гріхів. Бо кожну тлю вони у вічності стопроцентно найдуть. Там ніхто не питатиме, хто ти? Там просканують, що ти порушив, а чого дотримався із Божих Законів. Не родився той, хто викрутився там від порушення священних Заповідей. Таке має бути встановлено правило з дитсадка і далі. Праведного від неправедного там відділяють по наявності Енергії і відповідності Заповідям. Це і є відділенням козлів від дійних21: тих, хто не приносили користі, не робили добра, від тих, хто робили хоча б природнє Добро. Молоко відповідає природньому Добру і початковій Енергії. Одною вірою, віроприналежністю, конфесією там ніхто не спасається. Звіт про життя по Заповідях і Енергії. Дітям атеїзму це все ніщо, але я довожу до відома. Щоб не було пізно. Краще сам віддай життя, а не позбав його. У нас в селі, через городи від мене, забили арматурою і зарізали лежачого в постелі. Раніше вони й скалічили його, і зробили прикутим до ліжка. Горілка привела друзів на вечерю. Це робиться не на війні, буденність тепер. Жодної серйозної кари за таке не передбачено. Не май байдужості – і Бог змилує тебе від алкоголізму. Байдужість – причина його. У нас від алкоголізму і злочинів на його ґрунті передчасно гинуть мільйони. Хтось бореться з цим? Умри, а не зроби навмисної шкоди Ближньому. Країні-ближньому, Церкві-ближньому, природі-ближньому, людині, що поряд тебе. Змалку свідомість має триматися на знанні, що ми всі – клітини в одному тілі. Народ із такою свідомістю не вбиватиме ближнього з будьякої причини чи в п’яному безпам’ятті. В ньому зникне агресія, ненависть, мстивість, культ насильства, крутизна, все те, що привив безкінечний мордобій і екран. Не корч із себе великого, бо єдин Бог велик. Кожна велич веде до смерті22. Вона той Вавілон, який Бог вічно руйнує. Точніше, руйнує себе той, хто заражений величчю. Від людини до країни одна історія. Велич, що задерлась проти Бога, самозгубна23. Приклад Іуди, що задер п’яту на Бога, навіки приклад24. У Бога великий той, хто душу покладає за ближнього, а не одбирає її. Коли в силу здикунення, відсутності Божого страху клітина пожирає клітину, клітина душить за горло клітину, клітина об’їдає клітину і знає тільки собі, тут Бог безсилий допомогти. Воля горілці, воля дикості, воля Злу – так зникає те, що Бог віками плекав. До народу в стані смертельних гріхів притягується Смерть. Це, як Отченаш, повинна знати його духовна й світська еліта, відповідальні за народ. Не про політику язичити, не про себе, безцінних, дбати – думати про народ. Як вивести його з неволі Зла. Зі смертегріхів, що несуть йому смерть. Неважливо, в якій формі смерть, важливо, що це – обернена сторона вседозволу. Легше всього дозволити все, наслідком буде одне і те ж: реакція Бога. Бог не розсилає смс, не виступає по телевізору, не живе в тому, що є престолом сатани, – в Одкровенні під престолом сатани – знаю, ти живеш там, де престол сатани25 – розуміється влада телевізора, – Бог не використовує дрібних, паскудних засобів, щоб достукатись до людей. Він стукає в голови, дахи, безсоння, вщулені, застрашені ночі, стукає в замкнені оселі, в нічні, посипані дотліваючим жаром, континенти, в жерла вулканів і заглибини морів, в термометри і сейсмічні станції, у висохлі річки, в океани біженців, в потопи й докосмічні урагани, в днища літаків, куди завантажують зброю, в непевність і страх завтрашнього дня. Стукає, як злодій ночі, що прийшов по своє. На те і Бог, щоб не питати зволу в дуже малих і дуже зарозумілих часток Творіння. Суд Бога стукає не до одного, всіх. У вас же Бог на останньому місці, ось Він і нагадує, повільно, хто Він є. Стукає до малих і старших, але однаково нечулих, вони повинні самі, в сльозах, шукати Його, а не Він їх. Вони мають Біблію, Закони Бога, мають пізнавати їх Смисл і жити по них. Хоча б в останню мить. Нав’язане зовні не приживається. Особливо в стані закоханості в зло. От чому неуків вчать через страждання. Коли приходить вона, Реакція, можна волати до неба, можна всіх винуватити, можна обурюватись, відмахуватись, хулити Бога, ненавидіти всіх, кричати гевалт, це нічого не дає. Крім спалення залишку Енергії в дурних емоціях і таких ж словесах. Нічого. Краще перечитати Біблію, там краще Сказано, як і за що Бог карав. Він стукає горем у відсутність Бога, в порожні, зарозумілі, лицемірні, хитро байдужі уми, в як би вижити собі, в ситі, загрубілі, занаглілі, оскотілі від величі й безкарності, душі. Стукає в повітряні тривоги й вибухи, в кров, що тече з екрану, з престолу їхнього бога, стукає в підвали і руїни, в опустілі сцени, в ревища стадіонів, в кожен забитий гол, стукає в епідемії і трупарні, в столи трансплантологів, в зов безвісти пропалих, в сльози їх братів, стукає в порти і підстанції, в біржі і банки, ринки і облігації, в бензин і газ, в протоки і поставки, в танкери і автозаправки, в пустіючі полиці і столи, в гори наркотиків, в криві надприбутків, в онлайн-казино, в телефони колцентрів і їх шахраїв, стукає в поля пестицидів, гімалаї смітників, в гмо і трансгендерність, в притони діторозтлінь, в лживі догми і кафедри сатанів, торговців іменем Бога, в пости й відоси політиків, в облещення їх язиків, в рев злітаючих ракет і літаків, в простягнені долоні матерів і вдів, в занімілі простори цвинтарів, в нахилені вниз в одній голій стерні континенти, в лісові пожежі й потопи пустель, в палаци правителів, бункери олігархів, коробки бездомних під мостами, в фавели й багаті передмістя, у злигодні серед надбагатств, в таку малу і таку злочинну плане-
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ożywieni miłością do ludzi, ziemi, Ukrainy

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki Każdy człowiek od dnia swoich narodzin pisze księgę swojego życia, tworzy swój los, przewracając jej kartki każdego dnia. „Jasnym, lecz krótkim było życie Piotra Wasylowycza Knyszuka – znanego gospodarza, kompetentnego, doświadczonego i wymagającego kierownika, mądrego i roztropnego przewodnika gromady, prosvityanina, szczerego Ukraińca, znanego daleko poza granicami Prykarpacia, który zawsze myślał o ludziach i wytrwale pracował na przyszłość Ukrainy”. Tę emocjonalno-oceniającą charakterystykę, napisaną z jasną hojnością serca przez Oryssię Wołodymyriwnę Knyszuk – żonę Piotra – stanowi kwintesencja 105 wspomnień, refleksji ludzi*, którym dane było żyć, pracować, budować Kołomyjszczyznę, Prykarpacie, Ukrainę razem z wielkim człowiekiem – Piotrem Wasylowyczem Knyszukiem. W książce, oprócz wielkiej liczby treściwych, kronikarskich fotografii związanych z nauką, rodziną, działalnością produkcyjną, społeczno-polityczną i oświatową Piotra Wasylowycza, opublikowano 40 różnorodnych odznaczeń za wytrwałą i ofiarną pracę, wysoki profesjonalizm i kompetencje, odpowiedzialność oraz aktywną narodowo-obywatelską postawę Piotra Knyszuka: medale, dyplomy, honorowe dyplomy, listy gratulacyjne, podziękowania, wśród których „Zasłużony pracownik rolnictwa Ukrainy” oraz kawaler orderu „Znak Honoru”. Szczególnością wydania jest to, że obok fotografii zamieszczono intelektualnie treściwe, pokrzepiające, analityczno-programowe cytaty z pism Stepana Bandery, które odnoszą się również do dzisiejszych społeczno-ideologicznych i geopolitycznych okoliczności. Aktualne są sądy nacjonalistycznego przywódcy: „Rosja ze swoim głęboko zakorzenionym, a w obecnej epoce najbardziej rozpalonym imperializmem zaborczym w każdej sytuacji, w każdym stanie, wszystkimi siłami, z całą zaciekłością będzie rzucać się na Ukrainę, aby utrzymać ją w składzie swojego imperium lub ponownie ją ujarzmić. Zarówno wyzwolenie, jak i obrona samodzielności Ukrainy mogą w swej podstawie opierać się tylko na własnych ukraińskich siłach, na własnej walce i stałej gotowości do samoobrony”. Postawa życiowa i działalność obywatelska P. W. Knyszuka odpowiadały dzisiejszym głębokim potrzebom, „zarówno wyzwoleniu, jak i obronie samodzielności Ukrainy”. Podczas Euromajdanu, Rewolucji Godności Piotr Knyszuk wysyłał do Kijowa autobusy, przekazywał produkty, środki finansowe, troszczył się o obrońców Ukrainy, jak tylko mógł: zarówno wyposażeniem, jak i produktami, i środkami. „Odwiedzał rannych rodaków w lwowskim szpitalu wojskowym, rozmawiał z żywymi bohaterami, troszczył się o chłopców i ich rodziny nieustannie” (W. Bliźniuk). „W całości sfinansował pracę mobilnej brygady, która budowała fortyfikacje obronne przed rosyjskim agresorem w rejonie miasta Toreck, obok Bachmutu” (W. Hejtota). „Piotr Wasylowycz wraz z tysiącami rodaków brał aktywny udział we wszystkich Majdanach – w Kołomyi, Iwano-Frankiwsku, Kijowie. Ryzykując życiem, w jednym porywie z narodem za europejski rozwój Ukrainy. Do końca swoich dni udzielał wszelkiej pomocy ukraińskim wojownikom na froncie wschodnim, troszczył się o ich rodziny” (W. Bieżuk). Stepan Bandera podkreślał, że „w każdym ruchu ideowym czy politycznym najważniejszą rolę odgrywają dwa jego zasadnicze składniki: idea i człowiek. Wiodące idee i podstawy światopoglądowe w ruchu ideowym oraz kierownicze postanowienia programowe w ruchu politycznym – tworzą „duszę”, istotę, wewnętrzną treść ruchu. Ludzie, którzy określają, rozpowszechniają i realizują idee oraz program i w tym celu biorą aktywny udział w ruchu, – tworzą jego żywy, działający organizm”. Sprawy o znaczeniu państwowym dla Piotra Knyszuka zawsze były „wewnętrzną treścią”, „duszą” jego zasadniczego afirmowania życia, bo Ukraina była dla niego ponad wszystko. Moralno-duchowe motywy działalności deputowanego w Iwano-Frankiwskiej Radzie Obwodowej (trzy kadencje), Kołomyjskiej Radzie Rejonowej (dwie kadencje) Piotr Wasylowycz podporządkowywał interesom narodowym Ukrainy, Prykarpacia, gospodarstwa rolnego „Prometej”, Matiejowieckiej Zjednoczonej Terytorialnej Gromady, Kołomyjskiej Rejonowej Federacji Piłki Nożnej, którą kierował. Nie było takiej sprawy, której Piotr Knyszuk nie uczyniłby „żywym, działającym organizmem”. „Życiowa droga Piotra Wasylowycza – to ścieżka prawdziwego ukraińskiego patrioty, gospodarza przez wielkie G, który może służyć przykładem dla każdego z nas. Duch lidera, który osiągał postawione cele, współpracował z ludźmi o różnych charakterach i przy tym pozostawał wierny samemu sobie, swoim poglądom i wartościom życiowym, wierny Bogu i Ukrainie” (M. German). Stepan Bandera – teoretyk i ideolog, organizator i praktyk słusznie podkreślał, że „ukraińska rewolucja narodowa, jako jednolity proces, składa się z trzech faz. Pierwsza i druga – to fazy walki, trzecia – budowy państwowej […], utrwalenia Samodzielnego Soborowego Państwa Ukraińskiego”. Obejmują one „proces wewnętrznego wyzwolenia narodu i przebudzenia oraz samoświadomości jego tradycyjnych, oryginalnych, historycznie właściwych ukraińskich wartości i cech, które mają decydujące znaczenie dla objęcia szerokich kręgów ludowych w aspekcie ideowym” (Jarosław Stećko). Obecną pełnowymiarową wojnę z nowożytnymi rosyjskimi imperialistami charakteryzujemy jako narodowo-wyzwoleńczą walkę, „ukraińską rewolucją narodową” z równoczesnym rozwojem wszystkich gałęzi gospodarki narodowej, przy najbardziej aktywnym udziale takich osobistości jak Piotr Wasylowycz Knyszuk. „To był człowiek – studnia mądrości, roztropności, serdecznego ciepła. Dziś bardzo trudno znaleźć ludzi, o których można by powiedzieć coś podobnego. Właśnie tacy ludzie powinni kierować krajem, uchwalać prawa dla jego rozwoju” (D. Szlemko). „Ukraina dziś potrzebuje elity, która, oprócz wysokiego profesjonalizmu, będzie wierna zasadom politycznej i osobistej uczciwości. Miarą ma być system wartości, na którego pierwszym miejscu – ludzka godność. Właśnie takie wartości były właściwe świetlanej pamięci Piotrowi Knyszukowi” (O. Sycz). Piotr Wasylowycz w pracy i w życiu zawsze kierował się wewnętrzną zasadą: „Nie to twoje, co wziąłeś, ale to twoje, co dałeś: ludziom, wsi, Ukrainie, społeczeństwu, światu”. „Śniatyńszczyzna jest pełna dobrych dzieł Knyszuka: Lubkiwci – przedszkole i FAP, Oleszkiw – klub i cerkiew, Tuluków – przedszkole, Iłynci – klub, przedszkole, szkoła, Hańkiwci – przedszkole, droga… Tak można opowiadać o każdej wsi. Przy tym prace często wykonywano z własnych środków Piotra Wasylowycza” (W. Hłady). „Na bazie gospodarstwa rolnego „Prometej” przeprowadzaliśmy ogólnoukraiński seminarium przewodniczących obwodowych stowarzyszeń rolników i dyrektorów Funduszy wsparcia gospodarstw rolnych. Byliśmy w Turce Borszczowskiej, w głównej siedzibie gospodarstwa, widzieliśmy nowoczesną technikę rolniczą, pola, rozmawialiśmy z pracownikami. Wszyscy byli zadowoleni! Dzielili się między sobą wrażeniami i przyznawali: Piotr Knyszuk naprawdę żył rolnictwem. Oddawał się cały ziemi, ludziom, wsi. A jeszcze marzył, aby każdy, kto widzi jego przykład, wierzył we własne siły, w to, że wytrwała praca zawsze przynosi godny rezultat. Piotr Wasylowycz bez przesady był prawdziwym zjawiskiem w branży rolniczej nie tylko Prykarpacia, ale i całej Ukrainy. Był agrarnikiem od Boga” (Z. Daszawec). Gazdowskie powołanie „Gospodarz od Boga” (I. Tonjuk) Petro Knyszuk urodził się 12 lipca 1960 r. we wsi Kosmacz, znanej ze swego nacjonalistycznego ducha, gdzie w swoim czasie znajdowała się siedziba wojskowo-politycznej i oświatowej szkoły ukraińskich powstańców. Uszczęśliwieni rodzice – Maria i Wasyl cieszyli się, że ich Petruńko w wieku 11 miesięcy postawił pierwsze pewne kroki po rodzinnej huculskiej ziemi, szybko zaczął mówić, jakby się spieszył, chciał zdążyć ze wszystkim. Dwoiste bratanie Mykoła Kniszuk z szczególną miłością wspomina: „Nasze dzieciństwo upłynęło w Kosmaczu, na przysiółku Ruszir. Ja byłem o pięć lat starszy, rodzice często zostawiali Piotra u nas. Chodził ze mną pasać. To była jedna z jego ulubionych czynności. Podczas gdy on zaganiał bydło, ja zbierałem grzyby. Potem on nosił te grzyby do domu, czasem kilka razy biegał tam i z powrotem. Jeszcze nie chodził do szkoły, a już sam sobie hodował króliki. Sam je doglądał, karmił… Z czasem zaczął marzyć o jagniątku. Zbierał grosze, chodził do sąsiadów, prosił, by sprzedali zwierzątko. Oni się uśmiechali, mówili, że jeszcze za mało pieniędzy zebrał, ale widzieli, że dziecko rośnie na gospodarza...”. „Nigdy nie zapomnę swojego pierwszego wrażenia o nim, jeszcze małym chłopcu. W kołchozie, gdzie przez 13 lat pracowałam jako główna ekonomistka, było dużo połonin. Otóż jedziemy kiedyś z przewodniczącym kołchozu Stepanem Pańczenkiem obok połoniny na Rusziorze, patrzymy: chodzi pod deszczem mały pasterz w wielkiej pelerynie. To był mały Piotr, który bardzo kochał bydło. Od razu było widać: to dziecko dobrze wie, czym będzie się zajmować w życiu” (K. Hrabowecka). „Piotr był spokojnym, rozsądnym dzieckiem, wyrastał na wesołego i dociekliwego chłopca. Kiedy w szkole w Jabłunowie trzeba było odbyć praktykę letnią, pięcioklasista Piotr Kniszuk sam poprosił o przydział do kołchozu, by pasać owce. W ten sposób pojawiła się u niego książeczka pracy – w jedenaście lat! Rodzice Piotra Wasylowicza nie mieli za sobą wysokich uniwersytetów, jednak człowieczeństwo, wrażliwość, troska o bliźniego w ich rodzinie zawsze były na pierwszym miejscu. Wszystkie najlepsze cechy rodziców – wiejskich inteligentów – wchłonął syn, pomnażając dobro na ziemi” (W. Bliźniuk). Po ukończeniu ósmej klasy Piotr powiedział rodzicom, że chce uczyć się na weterynarza, a rodzice nie zaczęli się sprzeciwiać. W technikum przy sowchozie w Rohatynie Piotr Kniszuk uczył się w latach 1973–1976. „Ten chłopak rzucał się w oczy – wysoki, silny, z czarną czupryną – wspomina Maria Dmytruk. – Śpiewałam solo w zespole studenckim, a Piotr Kniszuk grał na bajanie. Wtedy często zbieraliśmy się na próby, razem układaliśmy program występów, tak się zaprzyjaźniliśmy. Nasza kompania zawsze trzymała się razem. Nawet do domu jechaliśmy razem – zbieraliśmy się gromadą, kto do Horodenki, Kołomyi, Kosowa – ktoś jeden zbierał pieniądze, kupował wszystkim bilety. Te lata są niezapomniane: byliśmy młodzi, weseli, beztroscy. Piotr Kniszuk wyróżniał się powagą, opanowaniem. Nikt nie widział, żeby palił, pił alkohol, awanturował się. Przeciwnie, studzili tych, którzy tracili kontrolę nad sobą”. Siostra Oksana z ciepłem wspomina brata Pietrunia. Tak nazywali go rodzice. „Często przywoził do nas znajomych studentów, zapoznawał z Jabłunowem, karpacką przyrodą – był bardzo gościnny. Pewnego razu przywiózł całą grupę z Rohatyna, pokazywał nasz kołchoz, gospodarstwo, uczył subtelności miejscowego gospodarowania. W rodzinnym domu był gramofon. Piotr kupował różne płyty, jednak ani jednej po rosyjsku. Nie wiadomo, jak udawało się zdobyć w tamtych czasach płyty z guculskimi melodiami, ale ja na nich wyrastałam – podkreśliła Oksana Wasylówna. — Siostrzyczko, jestem człowiekiem huculskim – podkreślał Piotr. Kiedy przyjeżdżał do nas do Kanady (Oksana Wasylówna mieszka w Kanadzie. — W. L.), mówił: „Jestem prostym połoninnym człowiekiem, lubię prostą strawę”. Takim pozostał w pamięci – prostym, spokojnym, mądrym”. Po ukończeniu nauki w Rohatynie Piotr Kniszuk wrócił jako dyplomowany specjalista do kołchozu im. Halana, następnie został studentem Kamieniecko-Podolskiego Instytutu Rolniczego (obecnie Podolski Państwowy Uniwersytet Rolniczo-Techniczny). W 1984 roku ukończył z czerwonym dyplomem wydział weterynaryjny. „Piotr miał niesamowity głos. Jak on kochał śpiewać ukraińskie pieśni ludowe! W naszym akademickim chórze wszystkie partie solowe wykonywał Piotr Kniszuk. Serce zamierało od mocy i szczerości jego głosu. To była po prostu jakaś magia... A jego „Gucułka Ksenia” z czasem stała się jego wizytówką... O naszym roku, pierwszym rocznika lekarzy weterynarii, do dziś wspomina się na uniwersytecie. Uważają nas za wyjątkowych, „żywą legendę”, jak powiedział wykładowca świetlanej pamięci Ołeksandr Iwanowycz Łuceńko. Być może tą wyjątkowością zawdzięczamy właśnie jemu, naszemu drogiemu staroście Piotrowi Kniszukowi, szczeremu i uczciwemu człowiekowi, celującemu w nauce i we wszystkim, do czego dążył, czym się zajmował, czym żył” (T. Karczewska). „Piotr Kniszuk był pilnym studentem, zawsze dążył do bycia lepszym. Byliśmy młodzi i natchnieni. W wolnym czasie zbieraliśmy się, żartowaliśmy, bawiliśmy się. Piotr miał piękny głos, więc często w pokoju śpiewaliśmy z nim, ile sił w płucach. Nasza ulubiona piosenka to „Księżyc na niebie, gwiazdki świecą…”. Pewnego razu Piotr zauważył dziewczynę z wydziału zoologicznego, pochodzącą z okolic Horodenki. Najpierw żartowaliśmy, myśleliśmy, że to zwykłe zauroczenie. Ale kiedy zobaczyliśmy, że zamiary Piotra są poważne – „oddaliśmy” go urodziwej dziewczynie Orysi” (W. Tuziak). Serdeczna promienność uczuć Orysi ze wsi Wikno i Piotra ze wsi Kosmacz otworzyła dla nich okno na świat niegasnącej miłości, szczęścia rodzinnego, zdobywania nowej wiedzy, zawodowego rozwoju, gospodarskiej przebiegłości, sukcesów gospodarczych, pomnażania i umacniania ukraińskich narodowo-obywatelskich wartości. Otoczona jasnymi refleksjami Orysia Wołodymyrówna Kniszuk szczerze opowiada: „Nigdy nie zapomnę, jak wyszukanie Piotr Wasylowicz potrafił zwrócić moją uwagę, jak robił różne niespodzianki, obdarowywał prezentami. Był honorowym studentem, bardzo troskliwym chłopcem, więc moje serce nie mogło nie odpowiedzieć mu wzajemnością. W instytucie połączyliśmy nasze losy, stworzyliśmy naszą rodzinę, tam przyszedł na świat nasz starszy syn Bohdan”. Ciąg dalszy nastąpi. _____________ *Я жив людьми, селом і Україною / Упорядник Валентина Близнюк. – Івано-Франківськ : “Місто НВ”, 2023. – 296 с. – іл.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Kobiety-opiekunki na straży Ukrainy 100 kilometrów kwadratowych siatek maskujących – w 35. rocznicę odrodzenia niepodległości Ukrainy

Zoja RUŻYN, przewodnicząca organizacji społecznej „Wszechukraińskie Zjednoczenie „Postęp kobiet-niosących pokój”, kierowniczka „Artystycznego specnazu”, Ambasadorka pokoju Splatają siatki „Pajączyce”, sławne opiekunki – W każdym sercu matczynym narodu świętości! Splatają, czasu nie żałują, pokonując zmęczenie, Wszyscy czekają na Zwycięstwo dla rodzinnego domu. Zoja Rużyn Wolontariackie zjednoczenie „Pajączyce” rozpoczęło swoją działalność od pierwszych dni pełnoskalowej wojny rosyjsko-ukraińskiej. I od pierwszych dni kieruje nim wspaniała organizatorka, odpowiedzialna i zdeterminowana Switłana Mykołajiwna Czerewata. To kobieta, nad której losem zawisła czarnym skrzydłem wojna. Jej mąż zginął, broniąc Ukrainy, ona sama wielokrotnie trafiała pod ostrzał. Obecnie na froncie walczy przeciwko wrogowi jej syn, pomimo poważnych ran. 6 marca 2022 roku mistrzynie-wolontariuszki przekazały na front pierwszą partię siatek maskujących. Przez cały okres wojny kobiety-niosące pokój ze zjednoczenia „Pajączyce” współpracowały ze wszystkimi brygadami Sił Zbrojnych Ukrainy oraz Gwardii Narodowej Ukrainy, pododdziałami, które dziś z bronią w ręku bronią niepodległości Ukrainy, czego świadectwem są liczne honorowe odznaczenia za owocną współpracę. Wszystkie kobiety, które wchodzą w skład organizacji, pracują na zasadach charytatywnych, wkładając pracę i serce w nasze Zwycięstwo. Kiedy trzeba wykonać zamówienie pilnie, pracują na trzy zmiany, bez dni wolnych. Wolontariuszki przekazują siatki różnych rozmiarów zgodnie z ustaleniami z jednostkami wojskowymi na wszystkie kierunki. Są to obwód sumski, charkowski, Łyman, Kupiańsk, Słowiańsk, Kramatorsk, Drużkiwka, Kostiantyniwka. Pomagają personelowi SZU, Gwardii Narodowej i chronią sprzęt w Bachmucie, Czasiw Jarze, Pokrowśku. Obrońcy Zaporoża również cały czas przebywają pod osłoną siatek maskujących wolontariuszek zjednoczenia „Pajączyce”. Wielokrotnie o wsparcie do wolontariuszek zwracali się wojskowi z kierunku kurskiego. Tysiące metrów siatek maskujących uratowały na froncie niejedno życie naszym wojownikom, a także setki jednostek sprzętu. Na 35. rocznicę odrodzenia niepodległości Ukrainy mistrzynie postawiły przed sobą zadanie bojowe – przekazać na front 100 kilometrów kwadratowych siatek maskujących – i z honorem osiągnęły szlachetny cel. Kobiety-niosące pokój ze zjednoczenia „Pajączyce” z powodzeniem współpracują z centrami szkoleniowymi, rozumiejąc ważność pracy przy przygotowaniu przyszłych wojowników. Oddane wolontariuszki są dumne ze współpracy z wojownikami-obrońcami wszystkich jednostek wojskowych, w szczególności z heroicznymi „Neptunami”, 39. brygadą lotnictwa taktycznego. Osłaniały siatkami maskującymi obronę przeciwlotniczą, niezłomnych czołgistów i bojowników wsparcia ogniowego. Maskowały przed wrogimi trafieniami „Piony” i haubice, sprzęt o wysokiej przejezdności, okopy i ziemianki, ratowały tych wojowników-obrońców, którzy trzymają niebo i są oczami sztabu. Niestrudzone „Pajączyce” maskowały pododdziały bezzałogowych statków powietrznych i wykonywały jeszcze wiele zadań bojowych. Kim są te kobiety-opiekunki? Od pierwszych dni istnienia wolontariackiego zjednoczenia „Pajączyce” aż do dziś niestrudzenie pracują tu seniorki, które mają już dawno ponad 80 lat. Dzieci II wojny światowej, kto jak nie one rozumie wszystkie okropności krwawych wydarzeń. Każda ma własny ciężki los – niemieccy naziści zabrali dzieciństwo, moskale terroryzują starość. Lecz kobiety się nie złamały, nie opuściły rąk, a przeciwnie, mocno trzymają szyk. W liczbie weteranek organizacji są: Asia Wasyliwna Dołżenko, ur. 1940 r., Maryna Petriwna Bułachowa, ur. 1941 r. Swoje 85. urodziny Maryna Petriwna świętowała na posterunku, splatając siatkę dla naszej Trzeciej szturmowej. Razem z siostrami-niosącymi pokój w ciągu czterech godzin splotła i przekazała na front tego dnia 18 metrów kwadratowych ochrony maskującej. Pani Nadija Kostrowa, ur. 1945 r., będzie świętować swoje 81. urodziny również przy „warsztacie”. Lecz najbardziej chce się powiedzieć o kobiecie-legendzie, która niedawno skończyła 89 lat! To Tamara Romaniwna Kremenczućka, która jest symbolem niezłomnego narodu ukraińskiego. Mistrzynie-opiekunki codziennie inspirują wolontariuszki do pracy, wiary w zwycięstwo, do tej ważnej sprawy, którą „Pajączyce” wykonują każdego dnia. Wszystkich jednoczą brzemienne w skutki wstążki, z każdą wstążką w siatkę wplatają miłość i modlitwę za każdego wojownika-obrońcę, za naszą matkę-Ukrainę. Rozumiejąc, w jak ciężkich warunkach znaleźli się cywile w miejscowościach przyfrontowych, „Pajączyce” okresowo wysyłają w te miejsca pomoc. Kieruje jej dostawą szefowa zjednoczenia pani Switłana Czerewata, wspólnie ze współpracownikami – fundacją charytatywną „Zwycięski krok”. Od początku wojny rosyjsko-ukraińskiej wysłali dużą ilość zaopatrzenia humanitarnego dla okupowanych terytoriów Bachmutu, Czasiw Jaru, Pokrowśka, Mykołajiwki, Kostiantyniwki, obwodu chersońskiego, czernihowskiego, Oskołu, Rubciw, Kupiańska, Łymanu, obwodu sumskiego – tym cywilom, którzy przebywali lub przebywają w strefie działań wojennych, którzy najbardziej potrzebują pomocy i wsparcia. Poszkodowanej ludności przekazano ponad 30 ton artykułów spożywczych, środków higienicznych, wody, leków, odzieży itp… Taka uwaga i pomoc dodaje ludziom sił, wzmacnia nadzieję i wiarę w życie. „Pajączyce” wspierają patriotyczne wychowanie młodzieży. Ponad 300 dzieci wzięło udział w warsztatach ze splatania siatek maskujących oraz w lekcjach męstwa. Owocna współpraca łączy „Pajączyce” z działalnością „Artystycznego specnazu”. Przekazywaliśmy siatki do osłony karetek reanimacyjnych, które wywożą rannych bojowników z pola walki, a także sieci rybackie od francuskich marynarzy – przez fundację charytatywną „Archanioł światła” (przewodniczący Iwan Tchoryk). Wolontariackie zjednoczenie „Pajączyce” jest członkiem zbiorowym organizacji społecznej „Wszechukraińskie Zjednoczenie „Postęp kobiet-niosących pokój”. Prowadzimy wspólne wydarzenia narodowo-patriotyczne. Razem z kompozytorem Wasylem Radczenką do moich słów stworzono piosenkę, którą zaprezentowano na jednym ze spotkań w czasie przerwy oddanych wolontariuszek. Aktywnie współpracują przy wspólnych wydarzeniach, inicjowanych przez organizację społeczną „Wszechukraińskie Zjednoczenie „Postęp kobiet-niosących pokój” poza granicami miasta Ukrainka, kierowniczka zjednoczenia Switłana Czerewata oraz członkini Ałła Szałatałowa. „My w siatki maskujące całą miłość wplatamy. Ze sławnym wojskiem Ukrainy wroga pokonamy! W każdym skrawku tkaniny duch trwały narodu. Niezłomna, jednomyślna siła Rodowodu! Niosące pokój odważne, opiekunki nasze! Splatają siatki maskujące mamusie bezstraszne. Zaklęcia od nieszczęścia, od kuli i pocisku, będą bojowników chronić od rakiet i gradu. Niech panują na ziemi szczęście, pokój, pociecha! Siatki splecione przez kobiety od biedy i nieszczęścia!” (Zoja Rużyn). Ludowy zespół „Złote ziarno”, który niedawno obchodził 40-lecie od dnia założenia, pod kierownictwem zasłużonej artystki Ukrainy Raisy Kornijenko, której niedawno gratulowano z okazji 80. urodzin, również wspiera działalność stowarzyszenia wolontariackiego. Dodają kobietom otuchy koncertami, podczas których zbierają środki na wykonanie siatek. Ważna działalność kobiet-opiekunek wymaga nie tylko ich pracy, ale także środków do pełnej realizacji postawionych zadań, a to wymaga wielu nakładów materialnych. Za aktywną postawę życiową i obywatelską, patriotyzm, wspieranie i pomoc Siłom Zbrojnym Ukrainy oraz Gwardii Narodowej Ukrainy, stowarzyszenie wolontariackie „Pajączyce” na czele ze Switłaną Czerewatą otrzymało podziękowania, flagi, naszywki, wdzięczność i wierną przyjaźń od naszych bohaterskich żołnierzy-obrońców. Lecz najważniejsze jest to, że wolontariuszki-opiekunki swoimi siatkami maskującymi chronią życie bojowników, ukrywają przed wrogiem sprzęt wojskowy. W skład zespołu wolontariackiego „Pajączyc” na czele ze Switłaną Czerewatą wchodzi wspólnota najbardziej aktywnych pszczółek-pracownic: Maryna Bułachowa, Tamara Kremenczućka, Asia Dołżenko, Ola Zhurska, Marharyta Kremenczućka, Nadija Kostrowa, Lubow Kopczak, Natalija Jaszczuk, Wala Klionowa, Switłana Witebska, Wałentyna Kułikowa, Natalija Szyhirt, Hałyna Kułiniczenko, Tetiana Horbaczowa, Iryna Rakytśka, Tetiana Kołomijec, Iryna Polakowa, Iryna Chyzniak, Tetiana Iwanowa, Łarysa Chrypko, Nadija Szułyma, Nadija Suchowarowa, Nadija Urupa, Switłana Miniajło, Toma Chwostowa, Nadija Awramenko, Nadija Kowalewśka, Wira Krawcowa, Marharyta Wołkowa, Anna Mihun, Ałła Wołoszko, Lubow Worobej, Lubow Nosenko, Ola Kałustowa, Ola Aleksejewa, Switłana Pluta, Ałła Satałowa. Wszystkim im bezgraniczna wdzięczność i szacunek. „Pajączycom”-opiekunkom miłość i szacunek. Ich siatki maskujące to amulety-sztandary. Synowie-bojownicy czują troskę matek, W walkach każdego dnia Bohaterowie o świętą wolność! Ofiarność w służbie Ojczyźnie, jedność w szlachetnym dziele wolontariatu i czynienia dobra – to gwarancja naszego Zwycięstwa i triumfu sprawiedliwości. Sława niosącym pokój wolontariuszkom! Sława żołnierzom-obrońcom! Sława Ukrainie! Bohaterom sława!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

„Napoję serce miłością świętą, za prawdę stanę do boju”

Włodzimierz ANTOFIJCZUK, przewodniczący Czerniowieckiej Obwodowej Organizacji NSPU Pod tym wymownym hasłem 28 sierpnia w Miliiwskim Opornym Liceum odbyło się święto literacko-artystyczne, poświęcone upamiętnieniu pamięci wybitnego bukowińskiego poety Dmytra Zahula. Centralnym wydarzeniem imprezy było wręczenie Literackiej Nagrody im. Dmytra Zahula. W tym roku jej laureatami zostali: Natalia Hryhorczuk-Wojtko – za utrwalanie w twórczości duchowych i patriotycznych wartości oraz popularyzację literatury rodzinnego kraju; Maria Kermacz – za powieść „Anna”, zachowanie duchowych wartości ludu huculskiego oraz popularyzację twórczości Dmytra Zahula; Taras Mazuriak (pośmiertnie) – za monumentalne historyczno-krajoznawcze badanie „Ispas nad Czeremoszem” oraz wartościowy wkład w zachowanie historycznej i kulturowej pamięci rodzinnego kraju; Włodzimierz Rymar – za wartościowy wkład w zachowanie historyczno-kulturowej pamięci Bukowiny środkami monumentalnej i pamiątkowej sztuki. Do uczestników święta literacko-artystycznego zwrócił się z przemówieniem przewodniczący komisji przyznającej Literacką Nagrodę im. Dmytra Zahula, przewodniczący Czerniowieckiej Obwodowej Organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Włodzimierz Antofijczuk: – Szanowne zgromadzenie! Dziś zebraliśmy się tutaj, w Miliiwie, gdzie 136 lat temu rozpoczęła się życiowa droga Dmytra Zahula i gdzie kształtował się duchowy świat przyszłego poety. Tutaj, na jego rodzinnej ziemi, z szczególną wyrazistością wybrzmiewa jeden z najgłębszych motywów jego liryki – tęsknota za rodzinnym krajem i nieustanne pragnienie powracania do niego choćby myślą, pamięcią, pieśnią: Daleko od rodzinnego kraju, Na łonie rozległych stepów Wzlatuje w dal bezkresną Pieśń skrzydlona smutkiem. Jak ptaszek za latem do wyraju, Lecą i kląskają pieśni I chcą w szczerej rozmówce Rozwiać swoje smutki. Do ciebie, moja Wierchowino, Zielone Podgórze moje, Posyłam je co dzień, Jak smutno na sercu się robi. Ten wiersz wszedł do cyklu „Z Podgórza” ze zbioru „Z zielonych gór” z 1918 roku, którego tytuł wymownie przenosi nas do karpackiego świata, jaki Dmytro Zahul chłonął od dzieciństwa i pronosił przez całe życie. W twórczości poety rodzinny kraj ma swoje barwy, głosy i kontury. Przed nami otwierają się zielone góry i ciemne bory, Podgórze i Wierchowina, Beskid i Czarnohora, Czeremosz i Prut. Nad górami snują się mgły, szumią stare lasy, biegną górskie potoki. Wiatr szepce „baśnie zielonych gór”, a myśli poety płyną po Beskidzie, odzywając się „jak słowa trembity”. Ale za pięknem karpackiego świata prześwituje coś jeszcze droższego – świat osobistej pamięci. Rodzinne podwórko, staro chatka, ciemny ogródek, znajome ścieżki, lampka przed obrazem. I nad tym wszystkim – postać matki, jej głos, pierwsze modlitwy, usłyszane z jej ust. Tak przyroda, rodzinny dom, macierzyńska miłość i pamięć dzieciństwa zlewają się w jedną przestrzeń duchową – ten wewnętrzny świat, do którego poeta będzie wracał raz po raz. O nim właśnie Dmytro Zahul powie z zadziwiającą prostotą: „Tylko tam, tylko tam było moje szczęście”. Jeszcze dotkliwiej tęsknota za rodzinnym krajem zabrzmi trzy lata później w poezji „Ojczyzno droga!”. Bukowina jest tu – „wspaniałą, zieloną kołyską”, światem błękitnych gór, połonin, pagórków, bezkresnych lasów, a oddalenie od niej tylko potęguje poczucie straty. Pragnienie powrotu brzmi już z całą siłą głęboko osobistego przeżycia poety. Z czasem obraz rodzinnego kraju w twórczości Dmytra Zahula rozszerza się do obrazu całej Ukrainy. W wierszu z 1927 roku jego głos nabiera niemal spowiedniczej siły: Moja serdeczna Ukraino, Kraino młodzieńczych marzeń! Nie raz padałem na kolana I wołałem: „Jestem twój! Jestem twój!” W tych słowach – wyznanie człowieka, który głęboko uświadamia sobie swoją przynależność do Ukrainy i odpowiedzialność wobec niej. Szczególnie boleśnie poeta wspomina tych, którzy „szli za ciebie do boju”, i na ich tle surowo osądza samego siebie: A ja śpiewałem o własnych bólach, Jestem twym niewiernym synem. Ale ten samosąd nie prowadzi do beznadziei. Przeciwnie, wiersz kończy się wiarą, która dziś rozbrzmiewa w naszych sercach z nową siłą: Moja piękna Ukraino! Ty znów zakwitniesz. Od rodzinnej chatki i Podgórza, od zielonych bukowińskich gór i Czeremoszu poeta przechodzi do całej Ukrainy. I ta droga nie oddala go od małej ojczyzny, bo z niej wyrasta jego poczucie wielkiej Ojczyzny. Los Dmytra Zahula był tragiczny. Z niewielkiej i wówczas mało znanej bukowińskiej wsi wszedł w szeroką przestrzeń ukraińskiej literatury jako poeta, tłumacz, literaturoznawca, działacz kulturalny. Jego życiową drogę przerwał system totalitarny, który dążył do tego, by razem z człowiekiem unicestwić także pamięć o nim. Lecz czas potwierdził prawdę, wobec której przemoc jest bezsilna: można przerwać ludzkie życie, ale nie można zniszczyć prawdziwego Słowa, gdy stało się ono częścią pamięci narodu. Na tym tle niemal symbolicznie brzmi dziś pytanie postawione przez poetę ponad sto lat temu: Ojczyzno moja droga, Marzenie wielkiej tęsknoty! Kiedy ż moja ciężka noga Do ciebie powróci po raz drugi? Dziś, w dniu jego urodzin, tutaj, w rodzinnym mu Milejewie, możemy poświadczyć: Dmytro Zahul powrócił. Powrócił swoim Słowem. Powrócił w pamięci rodaków. Powrócił pomnikiem, imieniem Miliiwskiego Zespołu Szkół Ponadpodstawowych (liceum), gdzie uczą się nowe pokolenia miliiwczyków. Powrócił w Nagrodzie Literackiej jego imienia, która co roku gromadzi tu ludzi oddanych ukraińskiej kulturze. I być może takie powrócenie okazało się trwalsze niż to, o którym marzył poeta. Bo Nagroda Literacka imienia Dmytra Zahula wykracza daleko poza coroczne wręczanie wyróżnień. Podtrzymuje żywy związek między pamięcią kulturową a współczesnością. Co roku obok imienia poety wybrzmiewają nazwiska nowych laureatów, pojawiają się książki, dzieła sztuki, badania. Tak sprawa, której służył Dmytro Zahul, znajduje swoją kontynuację w twórczości i pracy naszych współczesnych. Nadszedł uroczysty moment naszej uroczystości – prezentacja laureatów Nagrody Literackiej imienia Dmytra Zahula 2026 roku. Wśród nich – pisarka, członkini NSPU, autorka czternastu zbiorów poetyckich i prozatorskich, nauczycielka języka i literatury ukraińskiej w Snjaczowskiej Szkole Ogólnokształcącej I–III stopnia Wielkokuczuriwskiej Wspólnoty Terytorialnej Natalia Hryhorczuk-Wojtko. W jej twórczości miłość do rodzinnej Bukowiny naturalnie połączyła się z ostrym poczuciem losu Ukrainy. Jej świat poetycki wyrósł z wartości bliskich człowiekowi – rodzinnej ziemi, rodziny, przyrody, miłości, pamięci, a w czasach wojny nabrał wyraźnie obywatelskiego brzmienia. Twórczość pisarki zachowuje emocjonalne doświadczenie naszych czasów: ból strat, niepokój o los kraju, wdzięczność jego obrońcom, wiarę w wycierpiane zwycięstwo. Jednocześnie pisarka pozostaje wierna Bukowinie – jej przyrodzie, ludziom, pamięci kulturowej i rodzimemu Słowu. Ta jedność tego, co osobiste, z tym, co ogólnonarodowe, zbliża jej twórczość do tradycji Dmytra Zahula, dla którego miłość do rodzinnego kraju była nierozłączna z poczuciem przynależności do Ukrainy. Służbę Słowu pisarka organicznie łączy z pracą nauczycielską. Miłość do języka i literatury ukraińskiej Natalia Hryhorczuk-Wojtko przekazuje młodemu pokoleniu, angażując swoich wychowanków do twórczości. Dla nich zorganizowała studio literackie, w którym uczniowie stawiają pierwsze kroki w poezji i prozie. Efektem tej pracy stały się cztery zbiory młodych autorów: „Z Ukrainą w dziecięcym sercu”, „Kiedy kwitną słowa”, „Lato we wspomnieniach”, „Zimowe opowiastki”. Na ich kartach opublikowano utwory ponad czterdziestu uczestników studia literackiego. Tak miłość do rodzimego słowa, przekazana przez nauczycielkę swoim wychowankom, wypuszcza pędy w ich własnej twórczości. W gronie tegorocznych laureatów Nagrody Literackiej imienia Dmytra Zahula znalazła się pisarka, autorka zbioru poezji „Okoliczności i czas” i powieści „Anna”, badaczka i popularyzatorka kultury Huculszczyzny, nauczycielka geografii w Liceum w Rozstokach w rejonie wyżnickim Maria Kermacz. Jej powieść, zbudowana na wspomnieniach matki, prześledza losy tytułowej bohaterki od ciężkiego dzieciństwa do końca życiowej drogi. Już od sześciu lat Anna zmuszona jest pracować najemnie, a później przechodzi przez wojny, zmiany granic państwowych i systemów politycznych, zachowując pracowitość, godność człowieka, wierność rodzinie, ludowym tradycjom i moralności chrześcijańskiej. Te wartości przekazuje swoim trojgu dzieciom, a los jednej kobiety w tym utworze nabiera szerszego znaczenia – staje się historią duchowej stałości i ciągłości zasad moralnych przez pokolenia. Ponadto powieść „Anna” obejmuje niemal stulecie historii Bukowiny i życia czterech pokoleń. Osobisty los bohaterki rozwija się na tle zmian społecznych i obyczajowych, a huculska gwara zachowuje żywą intonację tego kraju, jego kolorit językowy i pamięć kulturową. Dla Marii Kermacz, wieloletniej nauczycielki geografii, związek z rodzinnym krajem ma wyraźny wymiar pedagogiczny. Na lekcjach i w pracy pozalekcyjnej zapoznaje uczniów z twórczością Dmytra Zahula, zwraca ich uwagę na obrazy bukowińskiej przyrody, tęsknotę poety za Bukowiną, jego miłość do rodzimego słowa. W swojej powieści pisarka zachowuje to, co było drogie również poecie: mowę rodzinnego kraju, pamięć o jego ludziach i duchową więź pokoleń. Nagrodą Literacką imienia Dmytra Zahula uhonorowany został pedagog, zasłużony pracownik oświaty Ukrainy, regionalista, działacz społeczny, autor monumentalnej książki „Ispas nad Czeremoszem. Badanie historyczno-regionalne” Taras Mazuriak (pośmiertnie). W pracy liczącej blisko tysiąc stron badacz odtworzył wielowiekową historię rodzinnej wsi od najdawniejszych czasów do początku XXI wieku, obejmując jej gospodarcze, oświatowe, kulturalne i duchowe życie. W książce wykorzystano liczne materiały archiwalne, wieloletnie publikacje prasy powiatowej, badania poprzedników, wspomnienia starożytnych mieszkańców, setki zdjęć i dokumentów. Pod względem skali zebranego materiału badanie Tarasa Mazuriaka wykracza daleko poza tradycyjne wydanie regionalistyczne, ponieważ zachowuje pamięć o pokoleniach ispaszan, przywraca z przeszłości ludzkie imiona i losy, utrwala ten duchowy i kulturalny dorobek, z którego składa się historia kraju. Taras Mazuriak kończył tę pracę już ciężko chory, i ona stała się swoistym testamentem dla rodaków – świadectwem głębokiego oddania swojej małej ojczyźnie i odpowiedzialności wobec pamięci rodzinnej ziemi. Literacką nagrodą imienia Dmytra Zahuła uhonorowany został rzeźbiarz Wołodymyr Rymar. Znaczna część jego dorobku twórczego stała się integralnym składnikiem przestrzeni kulturalnej Wyżnicy i Bukowiny. W pomnikach i tablicach pamiątkowych rzeźbiarz upamiętnił postacie związane z historią i życiem duchowym Bukowiny i Ukrainy: Tarasa Szewczenkę, Łukjana Kobylicę, Iwana Bażanskiego, Mykołę Marfijewycza, Sydonię Nykorowycz, Iwana Hryszyna-Hryszczuka, Mykołę Jurijczuka, Nazarija Jaremczuka, Manolija Popadiuka oraz innych działaczy. Rzeźbiarskiej manierze Wołodymyra Rymara właściwy jest realistyczny portretowy charakter, wyraźna indywidualizacja, powściągliwy psychologizm i monumentalna lakoniczność. W każdym dziele mistrz dąży do oddania zewnętrznego podobieństwa, charakteru i duchowej postawy człowieka. Dzięki temu obrazy przeszłości nabierają żywej obecności we współczesnej przestrzeni publicznej. Sztuka Wołodymyra Rymara stała się swoistą plastyczną kroniką kraju. W brązie i kamieniu, w pomniku i pamiątkowym reliefie zachowuje ona oblicza ludzi, którzy tworzyli historię, kulturę i życie duchowe Bukowiny. Twórczość Wołodymyra Rymara jest zgodna z samą ideą nagrody imienia Dmytra Zahuła: poprzez artystyczny obraz twórca przywraca przeszłość teraźniejszości i przekazuje pamięć kulturową następnym pokoleniom. Dzisiejsza uroczystość ma jeszcze jeden, ważny dla naszych czasów sens. Ukraina wywalczy swoje prawo do życia, do własnej historii, języka i kultury. Dlatego każda zachowana księga i dzieło sztuki, każdy ludzki los, przywrócony z przeszłości, umacnia naszą pamięć historyczną i świadomość własnej duchowej ciągłości. Kultura opiera się na konkretnych sprawach i ludziach, którzy piszą, tworzą, badają, zachowują i przekazują swoje dziedzictwo nowym pokoleniom. Takich ludzi dziś wyróżnia Nagroda Zahulowska. Serdecznie gratuluję tegorocznym laureatom Literackiej nagrody imienia Dmytra Zahuła. Niech ta nagroda stanie się godnym uznaniem tego, co już zrobiono, i jednocześnie poświadczy, że słowo, sztuka i pamięć trwają w czasie. A zatem trwa także to wielkie powrócenie, o którym ponad sto lat temu marzył Dmytro Zahuł – powrót człowieka do rodzinnej ziemi, a kultury – do pamięci narodu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Pyłyp Orłyk w dialogu ze współczesnością

Oksana SLIPUSZKO, profesorka, kierowniczka katedry historii literatury ukraińskiej, teorii literatury i twórczości literackiej NNI F KNU imienia Tarasa Szewczenki. Genialna Lina Kostenko mądrze i proroczo powiedziała: Od zwykłego spojrzenia ukryte otwiera się tylko dziwakom. Przeczytaj złote manuskrypty, spójrz w oczy wiekom. Umiejętność czytania dawnych tekstów to nie tylko narzędzie filologa, ale i każdego, kto interesuje się historyczną przeszłością, jej duchowymi, politycznymi, kulturowo-literackimi kontekstami. Właśnie dawne zabytki otwierają oblicze czasów minionych i rzucają światło na rozumienie nowoczesności. Przyswojone lub nieprzyswojone lekcje historii odzywają się nowymi wyzwaniami i procesami. W związku z tym ponowne odczytanie dawnych tekstów, ich reinterpretacja i interpretacja są ważnym składnikiem tworzenia kontekstu nowego. Recenzowana praca poświęcona jest tekstowi, który otwiera nową stronę nie tylko historycznie znaczącej osobowości, ale i ogólnie całej epoki. Dziennik autora pierwszej ukraińskiej „Konstytucji” Pyłypa Orłyka – to spojrzenie w wieki i przez wieki. To nie tylko sprawozdanie osobowości, to widzenie ówczesnych międzynarodowych, dyplomatycznych, politycznych wektorów, ich rozumienie i most w nowe czasy, zwrócenie się do potomnych. Autor nie pisał swojego diariusza czysto dla siebie. Każda fraza była obliczona na to, aby być przeczytaną i usłyszaną przez potomnych. Nawet gdy mowa o czymś osobistym, adresuje on swoje doświadczenie i uczucia następnym pokoleniom. W związku z tym jego dziennik jest manifestem patriotyzmu i tożsamości narodowej. Monumentalną książkę otwiera monograficzny rozdział Wałentyny Sobol pod wymownym tytułem – „Dialog Pyłypa Orłyka ze światem trwający trzy stulecia (Diariusz Pyłypa Orłyka w świetle najnowszych kwerend archiwalnych w Paryżu)”, podany w językach ukraińskim, angielskim i francuskim. Tak samo w trzech językach są wnioski do książki, co znacznie rozszerza krąg czytelników. Wydanie zawiera tłumaczenie diariusza Pyłypa Orłyka na język ukraiński, a także zdjęcia oryginalnego tekstu, co czyni go niezwykle cennym źródłem. Autor pisał swój diariusz w prowincjonalnym greckim mieście Saloniki w 1724 roku. Jak podkreśla Sobol, „krąg rozmówców, których los zetknął w prowincjonalnych Salonikach w 1724 roku, momentami przypominał interdyscyplinarne seminarium z prawa międzynarodowego, polityki, dyplomacji, historii” (s. 7). Tekst świadczy także o wielkim talencie, umiejętności Orłyka zachęcenia swoich rozmówców do dialogu, a wśród nich – bardzo interesujący ludzie, jak angielski konsul Jones, metropolita Synajski, podróżnicy na górę Athos i inni. Właściwie Pyłyp Orłyk ma śmiałość „być sobą w najtrudniejszych próbach” (s. 7). A jego niezmiennym punktem odniesienia politycznym i moralnym pozostaje hetman Iwan Mazepa, o którym on „myśli w kategoriach krytycznej granicy ludzkiego bólu i spóźnionego przejrzenia” (s. 8). Naśladowca Mazepy uświadamia sobie tragedię tego, że naród nie poszedł za nim, nie zrozumiał jego wielkiego czynu w imię Ukrainy. Orłyk myśli retrospektywnie i perspektywicznie, reprezentując unikalny tekst jako dialog między dwiema kulturami. Widzimy tutaj i związki Orłyka z polskim kręgiem kulturowym, jednak w polityce kierował się wyłącznie i konsekwentnie interesem ukraińskim. Ogólnie w archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Europejskich Francji przechowywany jest barokowy diariusz Orłyka z lat 1672–1742 w pięciu tomach. Jest to jeden z największych dzienników i diariuszy na świecie. W 2024 roku minęło 300 lat od jego napisania przez Orłyka. Jednak tekst stał się jeszcze bardziej interesujący i aktualny, gdyż zawiera wiele współczesnych paraleli i kontekstów, które rzucają światło na współczesne kwestie polityczne i dyplomatyczne, a także kulturowo-duchowe. Orłyk pisał swój dziennik w pięciu tomach własnoręcznie. To jego ręka i jego charakter pisma. Dziennik drukowany był do tej pory tylko częściami. Tak, jego początkowy fragment, dotyczący lat 1720 – początku 1723, został odczytany z oryginału przez Jana Tokarzewskiego i ujrzał światło dzienne w Warszawie w 1936 roku. Rękopis z lat 1725–1726 drukowany był w Warszawie w 2021 roku. Potem w 2023 roku został przygotowany przez W. Sobol. Ogólnie to wydanie, jak i poprzednie, świadczy o wielkim wyczynie i pełnej poświęcenia pracy W. Sobol, której udało się odczytać często nieprzydatne do „rozszyfrowania miejsca nieczytelnych kopii, a także połączyć paginację, zbadać paleograficzne cechy oryginału” (s. 11). Właściwie praca nad dziennikiem Pyłypa Orłyka – to praca interdyscyplinarna, oparta na metodach i podejściach różnych nauk. Przecież multidyscyplinarna jest sama historia. Obecnie rozpowszechnione są podejścia antropologii historycznej, w kontekście których dziennik jawi się jako fenomen identyfikacji. Autor sam prezentuje czytelnikowi swoją istotę, tożsamość. Pyłyp Orłyk wyraźnie uświadamia sobie to, że pisze tekst nie tylko dla siebie, a przewiduje czytelników na następne pokolenia, zważając na skalę i wielkość postaci autora. Tekst napisany na papierze wysokiej jakości, wyprodukowanym w XVIII wieku. Świadczy o tym to, że rękopis nie tylko się zachował, ale i przeszedł próbę czasu. Dziennik ma elegancką, luksusową oprawę z zielonego safianu. Na nim złote litery, liczby, znak wydawniczy. Na wewnętrznej stronie dewiza Francji: Wolność. Równość. Braterstwo. Oczywiście papier Orłyk przywiózł do Salonik z Europy. Jest bez filigranów (znaków wodnych), bladożółtego koloru, dobrej jakości i wytrzymałości. Na takim papierze były napisane listy do Orłyka od żony Anny. „Charakter pisma jako złożony psychofizjologiczny proces zasługuje na szczególną uwagę. Charakter pisma autora diariusza w pięciu obszernych tomach jest wyrobiony, ale jego indywidualny sposób pisania momentami ulega zmianom. Tak, listy po francusku, którego uczył się samodzielnie, napisane są staranniej niż po polsku, którym hetman władał najlepiej” (s. 17). Z dziennika widzimy i to, że jego autor doskonale włada popularną w tamtym czasie nauką retoryką. Napisał swój dziennik staropolszczyzną, rozcieńczoną często łacińskimi wstawkami, łacińsko-polskimi makaronizmami, turcyzmami, cerkiewnosłowianizmami. Także Orłyk skopiował do dziennika listy napisane w językach polskim i francuskim, łaciną. Tutaj on tylko wspomina o szyfrowanych listach, napisanych szyframi / cyframi. Zachwyca piękny barokowy charakter pisma autora, który używa atramentu dobrej jakości, czarnego koloru. Oczywiście pisał już metalowym piórem, miedzianym lub srebrnym. Jak podkreśla W. Sobol, „rękopis Pyłypa Orłyka z 1724 roku nawet z formalnego punktu widzenia – tradycyjny tylko na pierwszy rzut oka. Prywatne, rzadko nawet intymne fragmenty w diariuszu kontrastują z politycznymi i dyplomatycznymi sprawami, z wstawionymi do dziennika – „dla pamięci” – licznymi jego listami. Ale tak naprawdę ten rękopis jest unikalny już od pierwszego wiersza. Bo przecież właśnie tutaj „dla pamięci” ... autor pisał to, co na sercu ciążyło, dokąd serce leciało: historię swojej wielkiej rodziny, z którą był rozłączony” (s. 25). Właśnie w tych szczególnych miejscach pamięć jakby krystalizuje się i są one ważnymi fragmentami dla zrozumienia autorskiej indywidualności. Tak, opowieść-wstawka w rękopisie pod rokiem 1724 jest wzorem barokowej autobiografii. To zaledwie trzy arkusze, sześć stron rękopiśmiennych, jednak ten tekst pobrzmiewa w notatkach późniejszych. Czytelnik widzi tragizm i smutek Orlika z powodu rozłąki z rodziną. Krótko pisze on także o sobie, gdzie i kiedy się urodził, o żonie, o ośmiorgu swoich dzieci. Przedstawia opowieść o narodzinach każdego z dzieci, szczególną uwagę poświęca ukochanej żonie Annie. W tamtym czasie miał 52 lata. I wszystkie „burzliwe wydarzenia tamtego stulecia, kiedy zmianom ulegał geopolityczny wzór całej Europy, odbiły się na losie Ukrainy i rodziny Orlika. Odczytywanie notatek unikatowego diariusza hetmana jako działania słowem w zdumiewający sposób jest zdolne nie tylko je przybliżyć, lecz także uwypuklić nieprzemijalność, historyczną wagę i aktualność. Na tle narracyjnych światów całego diariusza biograficzna perła Pro memoria ... jest wyjątkowa. Jest ona naznaczona siłą bardzo osobistych wspomnień, przeżyć, nadziei na powrót do gorąco kochanej rodziny. To źródło wytrwałości Filipa Orlika, wiary we własną szczególną misję – przywrócić i rodzinę, i Ukrainę” (s. 31). Tekst dziennika Filipa Orlika jest synkretyczny, wszak „jest tu wszystkiego więcej niż dosyć: i proto-autobiografia, i prywatna codzienność, i leczenie siebie samego i najbliższych ..., i biurokratyczne zasady Wysokiej Porty, i przesądy oraz religijne zwyczaje Greków, i polowania, i niestrudzone poszukiwanie do czytania cennych książek w różnych językach. To ostatnie odgrywało bodaj najważniejszą rolę. Wszak hetman należał do warstwy społecznej z błyskotliwym poziomem wykształcenia, właściwie takiej, jeśli posłużyć się kwalifikacją Jeana Herbara... która miała „mentalną bibliotekę jako kapitał kulturowy” (s. 33). Dziennik zawiera także ciekawe autorskie komentarze do książek, które przeczytał autor. Ciekawą stroną diariusza są stosunki samego Filipa Orlika i jego syna Grzegorza z Wolterem. Właśnie Grzegorz przekazał filozofowi od ojca wiele ciekawych materiałów, w szczególności o Iwanie Mazepie, które zostały wykorzystane przez Woltera przy pisaniu historii Karola XII. „W diariuszu silva rerum po barokowemu kontrastowo łączą się suche notatki i rozległe opisy, liryczna spowiedź z epistolarnym bogatym dorobkiem Autora (prawdopodobne jest użycie przez niego rejestru toposów właściwych epistolaryce, jak tego uczono na kursie retoryki)”. „Diariusz stał się dla jego autora swoistą filozofią wytrwałości i siły ducha. Odczuwalna w nim jest szlachetna ambicja hetmana, aby ktoś przeczytał napisane. Prawdopodobnie dzięki synowi Grzegorzowi, przeczytał go Wolter” (s. 35). A obecnie czytamy i my dzięki pracy Walentyny Sobol i tłumaczy tekstu: W. Łytwynowa, L. Szewczenko – z łaciny, Z. Borysiuk – z francuskiego, K. Bohatyrowej – z angielskiego. Filip Orlik napisał swój dziennik pismem pochyłym, kursywą, dążąc do pisania jak najszybciej. Im dalej, tym bardziej jego charakter pisma stawał się drobniejszy i mniej czytelny. W dzienniku obserwujemy rosnącą wagę francuskich listów i wstawek. Autor z zainteresowaniem pisze o greckich Salonikach, które są całkowicie nowe dla niego. „Europejczyk Orlik znajduje się w zupełnie innych realiach; jego ostre oko obserwuje, przemyśliwa, rejestruje. ... Obserwacja i przemyślenie zobaczonego – to bezcenny materiał. To absolutnie inna narracja w porównaniu z jego przeżyciami, z niezabliźnioną raną, jaką jest rozłąka z rodziną” (s. 40). Ciekawymi i pełnymi patriotycznych przeżyć są rozważania Orlika o sytuacji politycznej na ówczesnej Ukrainie. Kilka razy wspomina tragedię Pawła Połubotka – pułkownika czernihowskiego, który „ze wspólnym zamiarem od całej Starszyzny Ukraińskiej jeździł do jego carskiej mości z innymi kolegami z supliką, prosząc, aby mogli zgodnie ze swoimi prawami wybrać hetmana, car rozkazał wziąć do więzienia, wszystkie dobra jego ruchome i nieruchome zabrać i samego na Sybir wysłać. Jednak hetmana na Ukrainie nie ma, tylko Moskwa rządzi po wszystkich miastach, wszystkie majątki nie tylko od świeckich, ale i od klasztorów odebrali. ... moskiewskie wojsko stoi wszędzie na Ukrainie” (s. 255). Ubolewa, że „Moskwa na Ukrainie wszystkim rządzi i całą ją sobie podporządkowała” (s. 276). W dzienniku zamieszczono różne listy, w szczególności do wielkiego wezyra, posła angielskiego, hrabiego Flemminga, sekretarza stanu szwedzkiego Beauplana, wojewody polnego i in. Temu ostatniemu Filip wyznaje: „Miłość moja z żoną moją Recenzja książki: W. Sobol. Dialog ze światem trwający trzy stulecia. Diariusz Filipa Orlika 1724 roku. Odczytanie z rękopisu, przekład, opracowanie, przypisy, indeksy. Warszawa, 2025. 814 s.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

na nierozerwalne życie złączona w jeden duch i ciało, a moja wrodzona miłość do ojczyzny oddaliła mnie od niej. Próżno mogę narzekać na swoje nieszczęście, bo mnie do szukania tego nakazała gorąca miłość do ojczyzny, dla której nie chciałem uznać Ukrainy pod turecką protekcją. Posiadam na wyłączną własność nadany mi przez Portę przywilej, dowód mojej gorliwości, którą dla dobra publicznego Rzeczypospolitej i pożytku z zapałem przyniosę, jako rekompensatę za to, że nie mam stałego obywatelstwa” (s. 287). Orlik wyjaśnia, że w dalekie kraje wygnał go gniew cara moskiewskiego. Jego rodzina, zwłaszcza ukochana żona Anna, mieszka gdzieś indziej incognito. Autor przytacza tu również własne listy do biskupa krakowskiego, kasztelana żmudzkiego, księdza Zatońskiego, patriarchy jerozolimskiego. Orlik zaznacza, że innych listów tutaj nie wpisuje, bo „byłaby z nich cała księga, ponieważ takich było wiele” (s. 297). Zatem prowadził ożywioną korespondencję z wieloma europejskimi działaczami. Ogólnie tekst dziennika P. Orlika przedstawia jego dialog ze światem. Rozmawia z nim poprzez szereg motywów historycznych, które dziś są zbieżne z wydarzeniami naszych czasów. Orlik faktycznie utrwala i przedstawia świadomość idei ukraińskiej w Europie. „Autor nie tylko rozumiał kolonialną zależność Ukrainy od Moskwy. Na podstawie informacji uzyskanych z gazet oraz od europejskich posłów, konsulów, podróżników do Góry Athos, nakreślił niebezpieczeństwo prowincjonalizacji Ukrainy i przewidział fatalne skutki takiego zjawiska nie tylko dla narodu ukraińskiego, ale i dla całej cywilizowanej ludzkości. Swoimi listami do władców Europy hetman Orlik budził ich sumienie, przeczuwając, że Ukraina może stać się „centrum silnego kolonialnego nacisku” przez stulecia, jak później potwierdzi Timothy Snyder, autor sześciu książek o Ukrainie” (s. 41). Praca W. Sobol skłania innych badaczy do studiowania tekstu wielkiego hetmana i pisarza. Dominującym motywem współczesnych studiów o Pyliпie Orliku jest to, że on „zdołał rozwinąć ideę wyzwolenia Ukrainy w oryginalną koncepcję, która stanowi pomost w kierunku idei prometeizmu” (s. 43). Tekst nabiera znaczenia ogólnoeuropejskiego dzięki użyciu przez autora łaciny jako języka ówczesnej europejskiej elity, a także popularnych języków polskiego i francuskiego oraz ukraińskiego. Obecnie Walentyna Sobol kontynuuje żmudną pracę w archiwum w Paryżu. Przygotowuje do wydania dzienniki za lata 1727 i 1728. Tak więc imię ukraińskiego hetmana i bojownika o niepodległość narodową Pyliпa Orlika brzmi w świecie, podobnie jak jego idee i jego wielka i szlachetna sprawa. Zatem dziennik ukraińskiego hetmana Pyliпa Orlika jest potężnym źródłem ukraińskiej tożsamości narodowej w Europie i na świecie. A ponadto jest historycznym dialogiem nie tylko ze światem, lecz także z nami – potomkami P. Orlika i kontynuatorami jego państwowej sprawy ukraińskiej.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Jak Europa poznaje Ukrainę: od stereotypów do wiedzy strategicznej

Ołeksandra KASIANOWA, dział ds. kontaktów społecznych im. W. Mukana NNIF Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki. Do 2022 roku dla wielu Europejczyków, w szczególności studentów wiodących uniwersytetów, Ukraina pozostawała białą plamą lub jawiła się przez zniekształcony pryzmat studiów radzieckich i rosyjskich. W tekstach naukowych i publicystycznych zdarzały się twierdzenia, że język ukraiński to tylko dialekt rosyjskiego, że Ukraina historycznie jest częścią Rosji. Takie uproszczenia nie tylko zniekształcały fakty, kształtowały one stereotypy, które wpływały na międzynarodowy odbiór naszego kraju, jego kultury i polityki. Jednak pełnoskalowa inwazja Rosji oraz uzyskanie przez Ukrainę statusu kandydata do członkostwa w UE błyskawicznie złamały ten stereotyp. Świat zachodni nagle uświadomił sobie: niemożliwe jest zrozumienie współczesnej Europy, jej bezpieczeństwa, historii i przyszłości bez głębokiego zrozumienia Ukrainy. Wojna stała się nie tylko szokiem geopolitycznym, ale i impulsem intelektualnym: uniwersytety otworzyły nowe kursy, ośrodki badawcze uruchomiły programy, a media zaczęły szukać ekspertów, którzy wyjaśniliby ukraiński kontekst. Ten popyt na wiedzę odzwierciedlił się w konkretnych liczbach i inicjatywach. Na przykład w Estonii, na Uniwersytecie w Tartu, liczba studentów na kursach ukrainistyki wzrosła dwukrotnie, a specjalny kurs online (MOOC) zgromadził ponad 250 słuchaczy. We Francji, w Narodowym Instytucie Języków i Cywilizacji Wschodnich (INALCO), nabór na programy licencjackie z ukrainistyki wzrósł z 10-20 do 40-45 osób. W Czechach, na Uniwersytecie Masaryka, liczba studentów ukrainistyki wzrosła o 30%. Wiodące placówki – Jewhenija JURCZENKO. Walerijowi Chomence. Cudowny jesienny dzień oczarowywał barwami. Zofia śpieszyła się do pracy, ale jednak znalazła chwilę, by zadzwonić do ojca i życzyć mu miłego dnia. Cieszył się jak dziecko, opowiadał o niepowtarzalnym pięknie dzisiejszego świtu nad rzeką Teterew… Wtedy nie wiedzieli, że za kilka godzin rzeka ich życia zmieni swój kierunek na zawsze, ale nie wyschnie. Kobieta zadzwoniła do ojca pod koniec dnia pracy, nieco wcześniej niż zwykle, i usłyszała niewyraźne mamrotanie. Rozłączyła się, zadzwoniła ponownie – znów to samo. Nie ze słów, a raczej intuicyjnie poczuła, że potrzebna jest jej pomoc… Las. Ojciec w niebezpieczeństwie. Coś się stało i on jest tam sam. Córka po raz kolejny dzwoni, a w odpowiedzi – cisza. Zofia jest pewna, że tata słyszy ją, ale milczy... Dlaczego? Domyśla się... Odgania lękliwe myśli i uspokaja go: „Trzymaj się, znajdę cię. Uniwersytet Oksfordzki (Wielka Brytania), Uniwersytet Sorbona (Francja), Uniwersytet w Palermo (Włochy) – pilnie uruchomiły nowe kursy wykładowe, seminaria i otwarte certyfikowane programy, aby zaspokoić popyt na systemowe zrozumienie Ukrainy. Jednak za tą falą szczerego zainteresowania i solidarności kryła się poważna pułapka. Większość nowych kursów otwierano w pośpiechu i opierały się one na krótkoterminowych grantach na okres 3–4 lat. Powstało realne ryzyko: jak tylko środki z grantów się wyczerpią, a nagłówki medialne się zmienią, unikalny intelektualny zryw po prostu zgaśnie. Właśnie po to, aby przekształcić ten tymczasowy rozbłysk w stały i solidny system wiedzy, w listopadzie 2024 roku wystartował międzynarodowy projekt EUkraine Forum przy wsparciu programu UE Erasmus+. Cztery instytucje partnerskie – Narodowy Instytut Języków i Cywilizacji Wschodnich (INALCO) (Francja), Uniwersytet Karola (Czechy), Uniwersytet Warszawski (Polska) oraz Kijowski Narodowy Uniwersytet imienia Tarasa Szewczenki (Ukraina) – połączyły siły, aby wyjaśnić realny stan rzeczy i nakreślić plan rozbudowy studiów ukraińskich w Europie. Przez dwa lata eksperci projektu gromadzili przedstawicieli edukacji, biznesu, rządu w ramach forów w celu wypracowania rekomendacji. Rezultatem tej zakrojonej na szeroką skalę pracy stał się plan końcowy, który proponuje odejście od postrzegania ukrainistyki jako czysto filologicznej ścieżki edukacyjnej. Eksperci projektu opracowali szereg praktycznych rekomendacji, które mają radykalnie zmienić sytuację. Przede wszystkim Europa powinna stworzyć co najmniej jedną stałą katedrę ukrainistyki w każdym kraju UE lub klastrze regionalnym, a także zapewnić należytą ochronę i finansowanie już istniejącym ośrodkom ukrainoznawczym, ponieważ to właśnie one posiadają fundamentalną bazę językową i archiwalną. Po drugie, współczesne ukrainoznawstwo powinno stać się multidyscyplinarne: naukę języka, literatury i historii powinna uzupełnić praktyczna analiza polityki, prawa europejskiego, ekonomii odbudowy, kwestii bezpieczeństwa oraz reform, ponieważ przyszłe przystąpienie Ukrainy do UE będzie wymagało tysięcy specjalistów z praktyczną wiedzą. Oprócz tego ważne miejsce w rekomendacjach zajmuje wsparcie samych tymże. Po godzinie poddała się też grupa poszukiwawcza... Sporządzili protokół i dali nogę. Do diabła z kobiecymi domysłami! Ciało starca i jutro znajdą, bo na nic innego nikt nie liczył, oprócz Zofii. Rano kobieta poszła na posterunek, gdzie przyjęto ją ze zdziwieniem. Niepojęte dla nich, dlaczego nie przestaje, dokąd się śpieszy. Będą szukać, ale później. Po co się śpieszyć? Co jej nie pasuje? Kim ona jest? Dlaczego o sytuacji ze starcem wiedzą poza granicami obwodu i nakazują zaangażować cały stan osobowy na czele z głównym śledczym? Jakiś dziad poszedł na grzyby! Jednym mniej, jednym więcej... Jaka różnica? Ale lepiej szukać tego... Jeszcze ją do grupy poszukiwawczej wziąć kazano, pracę kontrolować się zachciało! Zofię wzięto do drugiej brygady. Poszukiwacze z pierwszej grupy nawet nie zareagowali na jej pojawienie się. Możliwe, że nawet nie zauważyli: mała, cała w szarym… Palili, śmiali się, coś mówili o dziadzie: „Popalimy, pooddychamy powietrzem leśnym – i zamkniemy sprawę”, – rechotali i nie zważali na przejrzyste aluzje kolegów: nie jesteśmy sami! Zofia podeszła i powiedziała: naukowców – poprzez rozszerzenie programów doktoranckich, mobilność oraz przejście od tymczasowej pomocy dla przemieszczonych ukraińskich uczonych do ich długoterminowej integracji w środowisku akademickim. Sam proces kształcenia zalecono uczynić nowoczesnym i atrakcyjnym dla młodzieży: dodać staże w międzynarodowych instytucjach i ośrodkach analitycznych, badania terenowe, podejście projektowe, a nawet wykorzystanie najnowszych narzędzi sztucznej inteligencji. I wreszcie najważniejsze – zapewnienie długoterminowej żywotności projektu poprzez przejście od krótkich, wymuszonych „subsidii” do stabilnego, pięcio- i dziesięcioletniego finansowania strategicznego w ramach programów Horizon Europe oraz Erasmus Mundus. W maju 2025 roku w Warszawie zalecenia te oficjalnie zaprezentowano europejskim urzędnikom i rektorom, gdyż jakościowa wiedza o Ukrainie to nie dobroczynność, a strategiczna inwestycja w bezpieczną i wspólną przyszłość całej Europy. Wysiłki te nabierają szczególnej wagi po 35-leciu Niepodległości Ukrainy. Jubileusz ten powinien stać się nie tylko symbolem dojrzałości państwowej, ale także okazją do utrwalenia osiągniętego: przekształcenia fali solidarności w stałą infrastrukturę wiedzy, a tymczasowych inicjatyw – w długoterminowe programy akademickie. Przecież prawdziwa niepodległość mierzona jest nie tylko granicami czy instytucjami, ale także tym, jak głęboko kraj jest znany i rozumiany na świecie. Właśnie dlatego rozwój ukrainistyki w Europie to wkład nie tylko w naukę, ale i w przyszłość samej Ukrainy, jej miejsce w europejskiej rodzinie oraz jej głos w globalnym dialogu. „Tak, oczywiście, zapalicie i odpoczniecie, i sprawę zamkniecie, kiedy człowieka znajdziecie. Dzielimy się na grupy i wszyscy – w kontakcie. Ja też pójdę”. Myrosława znaleźli po pół godzinie... Półżywego i zupełnie niepodobnego do siebie. Prognozy lekarzy Zofia już znała – wystarczyło tylko spojrzeć na ojca. Znaleźli żywego… Tylko wcześniej trzeba było, wcześniej... Policjanci otrzymali premie i oficjalne podziękowania, o ich dzielnej pracy nawet notatkę w lokalnej gazecie napisali... A co z Myrosiem? Utyka na jedną nogę, często zapomina imię córki, nie włada prawą ręką i mową, ale oczy odzwierciedlają miłość, być może nieuświadomioną… Miłość, która wołała i prowadziła Zofię do ojca, dawała siłę, by przetrwać tę noc i dalszą rehabilitację. Przekroczyli rubikon. Rzeka zmieniła kierunek nurtu. Powrót stał się niemożliwy. Rzeka Teterew ukryła jeszcze jedną rodzinną zagadkę w swoich ciemnych wodach, tak głęboko, jak tylko mogła. Szumiał las, śmiały się mojry, słońce powoli przesuwało się ku horyzontowi, by rozjaśnić poranek nowego życia. Forum „Rozwój studiów ukrainoznawczych w kontekście współczesnych globalnych transformacji” zorganizowano w ramach międzynarodowego projektu EUkraine Erasmus+ w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie im. T. Szewczenki, kwiecień 2026 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Rubikon

Nie wiem, gdzie, ale go znajdę... Tylko poczekaj, proszę... Czekaj na mnie i pamiętaj: kocham cię, kochany”. Pewnie prowadziła ją miłość. I czerpała siły z miłości. Jak inaczej? W drodze zgłosiła na policję zaginięcie. „Nie minęły trzy doby” – taka wymówka. Ale Zofia jest uparta. Funkcjonariusze policji zareagowali i mimo wszystko zaczęli poszukiwania. Czy mogła usiedzieć w miejscu? Policjanci szukali z psami i latarkami, a ona tam, dokąd prowadziło ją serce. Padała i podnosiła się, znów błąkała się po miejscach, którymi kiedyś chodziła razem z ojcem, dopóki jej mąż, Władysław, nie wytrzymał: „Opanuj się! Czy ty nie rozumiesz? To nierealne: las, noc! Już nie pomożesz mu niczym, kto wie, gdzie on jest!”. Wziął ją za rękę i poprowadził przez gąszcz do domu. Miał rację, ale intuicja nie dawała spokoju. Łez nie było, było tylko poczucie: gdzieś blisko i niemy krzyk. Jak zostawić ojca tu samego? Przecież obiecała, że szuka-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Mychajło Hruszewski: „Ukraiństwo w końcu zwycięży”

Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Przedmowa. Przypomnę dawnym i stałym czytelnikom ogólnoukraińskiego tygodnika kulturoznawczego „Słowo Proświty”, że dziesięć lat temu, na 150. rocznicę urodzin Mychajła Hruszewskiego, opublikowano w nim szereg specjalnych artykułów, które łatwo znaleźć w archiwum elektronicznym… Mało kto wie, że swoje 50-lecie (17 września 1916 roku według starego stylu) Mychajło Hruszewski świętował w Moskwie w roli zesłańca politycznego – „przywódcy ruchu mazepińskiego”, a pół roku później, 11 marca 1917 roku, wyjechał do Kijowa już jako Przewodniczący Ukraińskiej Centralnej Rady… O tym krótkim, ale niezwykle ważnym okresie jego życia opowiadam. Od razu zaznaczę, że moskiewski przymusowy pobyt Hruszewskiego w różnych latach został ujawniony w moich monografiach, a podstawowe informacje naukowe o tragicznym życiu oraz potężnej działalności politycznej i twórczej znajdują się w pracach Hałyny Burłaki, Władysława Werstjuka, Lubomyra Wynara, Mykoły Żułynskiego, Rusłana Pyroha, Wałerija Smolija, Pawła Sochania, Jurija Chorunżego, Jurija Szapowała i innych. „Rodzina moja chorowała i odżywiała się bardzo źle”. O tym, jak zesłaniec polityczny Mychajło Hruszewski trafił do Moskwy, opowiedział najkrócej on sam w swoich „Wspomnieniach”: „Już z początkiem wojny wydano tajny rozkaz: gdyby przyjechał, przeszukać i bez względu na wyniki rewizji wysłać na Sybir. Kiedy w połowie listopada (1914 roku – W. M.) H. przyjechał z rodziną do Kijowa, H. aresztowano… w lutym 1915 r. H. przeznaczono na zsyłkę etapem na Sybir, ale petersburskim znajomym, jak ironizowało „N. Wremia”, w ostatniej chwili udało się „wstawić literę M”: zamiast na Sybir przeznaczono na zsyłkę do Symbirska i pod ochroną policjanta wywieziono i oddano symbirskej policji, a śladem wyjechała tamże jego rodzina. W Symbirsku H. przeżył do jesieni tegoż roku – na prośbę rosyjskiej akademii jesienią go przeniesiono do Kazania…, a rok później do Moskwy, wszystko pod „jawnym nadzorem policji”, co pozbawiało go prawa do działalności pedagogicznej i różnej innej”. Dzień po przybyciu do Moskwy – 13 września – Mychajło Hruszewski napisał do Serhija Jefremowa (1876–1939): „Podaję do wiadomości Waszej, Wysokopoważny Serhiju Ołeksandrowyczu, że osiadłem w Moskwie, Arbat 55 m. 8…”. Później w liście do Mychajła Mohylanskiego jeszcze dokładniej wskazał adres wynajętego mieszkania: „Arbat 55, wejście z Arbatu, m. 8, 3. piętro…”. Zrobię małą dygresję. W maju 2003 roku wraz z Bohdanem Stupką bezskutecznie zwracaliśmy się do Ministerstwa Kultury Federacji Rosyjskiej z propozycją otwarcia na budynku tablicy pamiątkowej ku czci Mychajła Hruszewskiego, ale 22 sierpnia tegoż roku tablicę pamiątkową zainstalowano na budynku przy ulicy Pogodińskiej 2/3, w którym Mychajło Serhijowycz mieszkał na początku lat 30. XX wieku (barbarzyńsko zburzonym w 2014 roku). Zresztą na Arbacie 55 Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie dokonało rzeczy doprawdy niewiarygodnej. Rzecz w tym, że w tym budynku urodził się w 1880 roku i mieszkał do 1906 roku poeta Andriej Bieły. W muzeum jego imienia znaleźliśmy możliwość otwarcia w 2005 roku ekspozycji poświęconej sławnemu Ukraińcowi, która wywołała ogromne zainteresowanie, odwiedziła ją także ukraińska telewizja. Moim zdaniem, szczególnie ostro odczuł historyczną ważność wydarzenia akademik Mykoła Żułynski – chodził, oglądał, dziwił się, zachwycał, radował… W pamięć Mychajła Hruszewskiego wrył się brak windy w budynku: „Windy w domu nie było, a strome schody starego fasonu… dość dawały się we znaki, jak bywało trzeba było wejść i zejść ze 10 razy dziennie…”. Ale najtrudniej wtedy było z powodu chronicznego niedomagania rodziny – żony Marii Sylwestriwny i córki Kateryny (Kuluni), która niedawno skończyła szesnaście lat: „Pracować było trudno, a i żyć niełatwo, zwłaszcza rodzina moja chorowała od nieprzyzwyczajonego powietrza i niedogodności wszelakich…”. Ale w rzeczywistości Kulunia zachorowała na szkarlatynę: „Żyje mi się ciężko, tak ciężko, że nawet nie chce się rozpisywać…”. O listopadzie 1916 roku Hruszewski podsumował: „My wciąż w kwarantannie i wymęczyliśmy się przez ten miesiąc strasznie…”. Mychajło Serhijowycz cierpiał i z tego powodu, że „kwestia żywnościowa już stała dość ostro, ceny rosły, produkty stawały się gorsze… Maria Sylwestriwna i Kulunia prawie nieustannie, na nieszczęście, chorowały cały czas… i, koniec końców, dlatego, że ja mimo wszystko bardzo słabo nadążałem z tym wszystkim – przykro odbijało się na pożywieniu i komforcie mojej rodziny, która odżywiała się bardzo źle wtedy…”. Hruszewski, który głęboko przeżywał los drogich kobiet, gotów był „rozdzierać niebo swoim ramieniem” i, według jego słów, „Marię Sylwestriwnę i Kulunię 16.XII. wysłałem na odpoczynek do Kijowa…”. „Ogłoszono mi jawny nadzór”. Dziesiątego listopada 1916 roku figurant sprawy „O przywódcy ruchu mazepińskiego, profesorze Uniwersytetu Lwowskiego Mychajle Serhijowyczu Hruszewskim i in.” złożył w Preczystieńskim komisariacie policji swój autograf na końcu sporządzonego już przez kogoś odręcznie zobowiązania: „…Znajduję się pod jawnym nadzorem policji i o każdym przemieszczaniu się zobowiązuję się powiadamiać taką to a taką o miejscu swojego pobytu”. Przedtem własnoręcznie odpowiedział na dwadzieścia pytań policyjnego „spisu” z historii swojego życia, wśród których było i takie: „Na podstawie jakiego rozporządzenia i za co dokładnie ustanowiono jawny nadzór policyjny”. Hruszewski niedbale skreślił: „Nie jest mi wiadome”. Podczas gdy w Kazaniu, odpowiadając na to pytanie, zesłaniec wyraźnie podał nawet numer (!) policyjnego rozporządzenia. Czy moskiewską odpowiedź można traktować jako drwiąco-zuchwałą w stosunku do władzy? Następnego dnia Hruszewski napisał do Jefremowa: „Wczoraj mi powtórnie ogłoszono jawny nadzór, wzięto zobowiązanie o niewyjeżdżaniu, że będę stawiał się co tydzień na kontrolę!”. Po sformalizowaniu wspomnianych dokumentów, podpisanych osobiście przez Hruszewskiego, podpułkownik, który kierował 2. rejonem Preczystieńskiego komisariatu policji, niezwłocznie zameldował naczelnikowi wydziału ochrony bezpieczeństwa publicznego i porządku w Moskwie, że „nadzór nad Hruszewskim ustanowiono” (to podkreślenie zrobili w arbackiej policji, zapewne podkreślając powagę i pewność tego nadzoru). Życie w Moskwie, w warunkach nadzoru policyjnego, bez paszportu, z przygnębiającym poczuciem tego, że w każdej chwili policja może bezceremonialnie ingerować w twoją codzienność, a nawet przerwać pracę, było, według słów samego Mychajła Serhijowycza, „ciężkie, szare, bezwidokowe, wypełnione… wysiłkami, by jakoś powiązać nitkę pracy naukowej, działalności kulturalnej i społecznej…”. Opowiadał, że proskrypcja polityczna wykluczała dla niego jakąkolwiek możliwość publicznych wystąpień czy, powiedzmy, działalności pedagogicznej… Ale nikt nie mógł zabronić mu myśleć! Tym bardziej, że w praktyce nadzór nad nim okazał się niezbyt czujny i natrętny, a co najważniejsze – w dokumentach policyjnych jego „praca literacka i naukowa” była rejestrowana jako legalna: „Mogło być sto razy gorzej…”. Znany historyk Serhij Biłokiń (1948–2023) zauważył kiedyś, że w Związku Radzieckim na „propagandystę ukraińskiego separatyzmu” w latach 30. czekałoby prawdopodobnie rozstrzelanie lub obóz koncentracyjny, czym podkreślił nieporównywalność arbackiego zesłania Hruszewskiego z absolutną bezwzględnością epoki stalinowskiej. “Oddałem się pracy” O harmonogramie pracy w okresie arbackim Hruszewski opowiadał sam: “Pracowałem w domu rano (była to poważna część dnia pracy, bo Mychajło Serhijowycz budził się przed świtem, we „Wspomnieniach” zapisał kiedyś: „Zwyczajowo obudziłem się wcześnie…” – W. M.), potem około dziesiątej wychodziłem do archiwów i biblioteki, zjadałem gdzieś później prosty obiad i potem pracowałem w domu…”. Ogólna ocena moskiewskich możliwości była taka: “Można było zbierać materiał archiwalny dla drugiej połowy XVII w. …Materiał archiwalny był bardzo różnorodny”. Albo jeszcze: “Siedziałem w Bibliotece Rumiancewa…”, – pisał Hruszewski. Szczególnie ważne było to, że można było w niej zamawiać książki z innych bibliotek. Udało mi się prześledzić jedno z takich zamówień uczonego: książką, którą otrzymał z Cesarskiej Biblioteki Publicznej 29 grudnia 1916 roku, Hruszewski mógł korzystać praktycznie do samego wyjazdu z Moskwy. Wysławszy żonę i córkę do Kijowa, Mychajło Serhijowycz westchnął smutno, ale z ulgą w sercu, bo najbliżsi, jak myślał, wreszcie będą mogli odetchnąć w domu od moskiewskich trudności i trosk. A on został sam… “Zostawszy sam, z jeszcze większą energią oddałem się pracy naukowej i organizacyjnej. Moją historię Chmielniczyzny („Historii Ukrainy-Rusi tom VIII cz. 3”) wreszcie zaczęto składać, było to bardzo przyjemne… To właśnie popędziło moją pracę nad ukończeniem tego tomu… Dopisywałem ostatni rozdział, który malował sytuację po nieszczęśliwym traktacie zborowskim i przepisałem na maszynie” (tutaj i dalej wyróżnienie moje. – W. M.). Ostatni rozdział tomu VIII, części III nazywa się “Ugoda zborowska i jej beznadziejność”. Wiedząc o tym, że moskiewski tekst rozpoczynał się od opisu bitwy pod Zborowem, nietrudno obliczyć – na Arbacie Hruszewski napisał nie więcej niż sto stron książkowych. Ale były one poświęcone niezwykle skomplikowanej sytuacji i miały decydujące znaczenie dla ukończenia tomu. Oczywiście, w ramach tego artykułu nie ma możliwości, a i potrzeby, zagłębiania się w ten skomplikowany i niewyczerpany temat, zresztą, jak i w następne, tym bardziej, że zostały one już naświetlone przez wymienionych przeze mnie ukraińskich badaczy oraz w moich wskazanych monografiach. O losie VIII tomu dowiadujemy się z “Autobiografii” z 1926 roku: “Wydanie to zostało ukończone już po wyjeździe Hruszewskiego z Moskwy i właściwie nie wyszło w świat, a potem Hruszewski przedrukował je w Wiedniu w 1922 r., z jedynego egzemplarza, otrzymanego z Moskwy z okazją”. Jaki tragiczny i szczęśliwy los! “Rozpocząłem druk swojej „Historii powszechnej”” Przeglądając pracę naukową Mychajła Hruszewskiego w Moskwie, nie można pominąć jego “Historii powszechnej”, rozpoczętej jeszcze w Symbirsku. Jakie zadanie stawiał przed sobą uczony, podejmując się w warunkach zesłania pracy podsumowującej historię całej ludzkości? W 1917 roku, już po przewrocie październikowym, Hruszewski oświadczył: “Pragnąłem nią posłużyć samokształceniu i uświadomieniu szerokich warstw obywatelstwa i dołożyłem wszelkich starań, aby wypuścić ją w świat, nie zważając na wszystkie niedogodności i trudności techniczne w obecnych okolicznościach… Poświęcam ją nadchodzącej światowej sile – nowej demokracji Ukrainy, mając nadzieję posłużyć jej tą moją pracą”. Moim zdaniem, w tych słowach wielkiego Ukraińca bardziej niż gdziekolwiek indziej czuć jego niezachwianą, fantastyczną, wszechzwycięską wiarę w nową, demokratyczną Ukrainę, niesioną przez życie. Wydaje mi się, że ta ludzka wiara Hruszewskiego nie jest mniej ważna dla nas – Ukraińców, niż jej wcielenie w naukowej “Historii Ukrainy-Rusi” i innych pracach razem wziętych. Można ją porównać chyba tylko z wiarą w Ukrainę Tarasa Szewczenki, zrealizowaną w “Kobzarzu”. Jeszcze wtedy, pod koniec pamiętnego 1917 roku, Hruszewski rozpatrywał nadchodzącą Ukrainę jako samodzielną “światową siłę”, a my ponad sto lat później, zdaje się, nie nauczyliśmy się tego. My jeszcze do tej pory nie wczytujemy się na poważnie w “Historię powszechną” Mychajła Hruszewskiego. A trzeba, och, jak trzeba! Uczony nigdy nie wyrywał Ukrainy z historycznego światowego kontekstu. W pierwszej części “Historii powszechnej” było wyraźnie powiedziane, że od czasów Włodzimierza i Jarosława “kładą się mocne fundamenty pod ukraińską i w ogóle wschodniosłowiańską kulturę”. W drugiej części pracy, poświęconej średniowieczu, Hruszewski wyciągnął kluczowy wniosek o tym, że ruch narodowy na Ukrainie “uratowało… pojawienie się nowej siły narodowej – ukraińskiego kozactwa”. Z powrotem Hruszewskiego w marcu 1917 roku do Kijowa przeniesiono tutaj także druk “Historii powszechnej”, wznowiono pierwszą część (ujrzała światło dzienne w 1916 roku w Petersburgu), wypuszczono w świat drugą, trzecią i czwartą, która kończyła się na 1848 roku. Pióro Hruszewskiego w “Historii powszechnej” charakteryzuje się połączeniem wyraźnej encyklopedyczności z naukową lapidarnością. Moim zdaniem, styl wykładu materiału jest w niej znacznie lżejszy i bardziej atrakcyjny niż w “Historii Ukrainy-Rusi”. Zresztą, i gatunki tych dwóch wybitnych prac są różne. “Brałem udział w redakcji „Ukrainskiej żyzni”” To czasopismo zostało założone w Moskwie w 1912 roku pod redakcją Symona Petlury (1879–1926) oraz Ołeksandra Salikowskiego (1866–1925). Znany współpracownik czasopisma Ołeksandr Łotocki (1870–1939) półtorej dekady po zaprzestaniu jego wydawania w 1917 roku pisał: “Rolę „Ukrainskiej żyzni” dla swojego czasu nawet ciężko ocenić – tak znacząca była ona. Była to prawdziwa trybuna, na której, właściwie po raz pierwszy, stykały się i krzyżowały poglądy ukraińskie z poglądami rosyjskiego i zrusyfikowanego obywatelstwa… Ten organ po raz pierwszy dawał szeroką W wrześniu tego roku mija 160 lat od dnia urodzin Mychajła Hruszewskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Oświetlanie sprawy ukraińskiej w warunkach rosyjskich”. Aby wyobrazić sobie twórcze rozmiary i horyzonty czasopisma „Ukrainskaja Żyzn”, wystarczy wymienić nazwiska jego autorów: Wołodymyr Wynnyczenko, Dmytro Doncow, Serhij Jefremow, Ahatanhel Krymski, Mychajło Mohylańskyj, Symon Petlura, Zofija Rusowa, Petro Stebnicki, Mykoła Sumcow i in. Według słów Mychajła Hruszewskiego: „Już z Simbirska nawiązałem kontakt z redakcją „Ukrainskoj Żyzni”, której nagle wypadło wtedy stać się jedynym ukraińskim organem… Po przyjeździe do Moskwy weszłem do jej kręgu jak do własnego towarzystwa”. Podsumowując pracę Hruszewskiego w „Ukrainskoj Żyzni”, redakcja czasopisma pisała: „Powstanie czasopisma od pierwszego momentu znalazło w nim żywy i czynny oddźwięk, a pierwszy numer „Ukrainskoj Żyzni” mogliśmy ozdobić wspaniałym artykułem M. S. Hruszewskiego (chodziło o artykuł „Ukraina i ukraińskość”. – W. M.) o podstawowych zadaniach ukraińskości i drodze jej rozwoju. Przez pięć lat M. S. Hruszewski nie przestawał współpracować z „Ukrainskoj Żyzni” i najżywiej interesować się radościami i smutkami… naszego czasopisma… Z nazwiskiem M. S. Hruszewskiego nasze czasopismo rozpoczęło istnienie, z jego też nazwiskiem kończy się przeżyte pięciolecie”. Krótko o Tygodniku „Promień”, który – według słów Mychajła Serhijowycza – po „Ukrainskoj Żyzni” „był jedynym ukraińskim organem”. Zezwolenie na jego wydawanie udało się wywalczyć pod koniec października 1916 roku, jednak według późniejszego wyznania Hruszewskiego „nie przypuszczaliśmy, że będziemy mieli straszne udręki z cenzurą, która potem się ujawniła”. Już na początku grudnia w liście do Petra Stebnickiego (1862–1923) Mychajło Serhijowycz skarżył się, że cenzura „zjadła artykuł” Ołeksandra Salikowskiego „o małych narodach” i grozi zamknięciem. I dalej Hruszewski napisał słowa, które wyjątkowo trafnie wyrażały samą istotę moskiewskiej sytuacji z cenzurą: „Gorzej chodzić na palcach”. A ponadto wyznawał: „Szczególnie cierpiały moje pisma”. Nawet kilka lat później, wspominając „Promień”, Mychajło Serhijowycz mówił, że czasopismo „świeciło na każdej stronie białymi plamami od cenzorskiego ołówka…”. Mimo to czasopismo opublikowało sporo ciekawych materiałów beletrystycznych, zwłaszcza dramat Wołodymyra Wynnyczenki „Przybici gwoźdźmi”, wiersze Pawła Tyczyny, Ołeksandra Oleся, Chrystyny Ałczewskiej… „Zajmowała mnie sprawa założenia ukraińskiego wydawnictwa” W „Wspomnieniach” Hruszewski pisał, że w Moskwie „miał mnóstwo planów wydawniczych”. W szczególności Salikowski wspominał, jak na jego propozycję Michaiła Siergiejowicza wybrano przewodniczącym ogólnych zebrań redakcyjnych „Ukrainskoj żyzni”, a one „czasami przekształcały się w zebrania szerszego społeczeństwa dla omawiania spraw ogólnonarodowych, jak na przykład założenie w Moskwie ukraińskiego wydawnictwa na zasadach udziałowych…”. Aby uzgodnić przyszłe plany z kijowskim wydawnictwem „Wik”, Hruszewski 12 (25) stycznia 1917 roku z Arbatu pisał do Jefremowa: „Tutaj zawiązuje się udziałowe wydawnictwo ukraińskiego towarzystwa… więc trzeba by ustalić program, żeby sobie nie wchodzić w drogę. Oczywiście żniwa teraz są obfite i trzeba wspólnymi siłami jak najszybciej załatać dziury w księgarniach”. Michaił Hruszewski zaangażował do udziałowego wydawnictwa poetę Hryhorija Czuprynkę (1879–1921), uzgodnił z matką Łesi Ukrainki Oleną Kosacz-Pcziłką wydanie literackiej spuścizny jej genialnej córki. Ahatanhel Krymski (1871–1942) obiecał przekazać do wydawnictwa trzecią część swojego „Palmowego gałęzia”. Przewidywano wydanie utworów Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Michaiła Kociubynskiego, Marka Wowczka… Uzyskawszy zgodę Ołeksandra Ołesia (1878–1944), którego wysoko cenił, pod koniec lutego 1917 roku prosił go w liście: „Ważne, by się pospieszyć z przesłaniem całego rękopisu”. Z historycznej perspektywy ponad wieku uderza to, jak bardzo Michaił Siergiejowicz nie wiedział o swoim bliskim, wysokim losie. Zanim ten list dotarł do poety, Hruszewskiego zaocznie wybrano Przewodniczącym Ukraińskiej Centralnej Rady i wezwano do Kijowa… Oto jeszcze jeden niezrealizowany projekt Hruszewskiego. Na początku 1917 roku poinformował Jefremowa: „Na wiosnę myślę przygotować ukraiński zbiór „XIX wiek”, który miałby się ukazywać nieperiodycznie, czy nie mielibyście dla niego artykułów lub materiału – z historii, sztuki czy życia społecznego?”. Faktycznie wymieniono tematy, problemy, kierunki, z których Hruszewski najwyraźniej zamierzał wyciągnąć naukowe podsumowania minionego stulecia. Jednak realia historyczne nie pozwoliły wcielić w życie pięknej idei… Jeszcze jedna pilna troska Hruszewskiego: „Dużo zajmowała mnie w ciągu tych miesięcy – w styczniu i lutym – sprawa organizacji Towarzystwa Naukowego i odczytów naukowych… Odbyliśmy jakieś dwa posiedzenia organizacyjne Towarzystwa Naukowego…”. Wiele wysiłku włożył Hruszewski w Sprawa z Państwowego Archiwum Federacji Rosyjskiej „O kierowniku ruchu mazepińskiego, profesorze Uniwersytetu Lwowskiego Michale Siergiejewiczu Hruszewskim” tego, „aby zmobilizować miejscowe siły ukraińskie i uczynić je bardziej produktywnymi”, w szczególności wznowił pracę moskiewskiej komórki nielegalnego, ponadpartyjnego Towarzystwa Ukraińskich Postępowców. Wyjeżdżając z Moskwy, wielki Ukrainiec pozostawił duchowy, umysłowy i emocjonalny koncentrat myśli i wskazań: „Nastał wielki czas – czas sądu ostatecznego, czas wielkiej próby dla narodów i warstw, i pojedynczych ludzi, czas postawić swoją sprawę i bronić jej… Ukraińskie obywatelstwo powinno… powiedzieć, czego mu potrzeba, czego ono chce i czym swoje pragnienie wspiera. Rozwinąć swoją sprawę, swoją wiekową tęsknotę i powiedzieć swoje słowo. Powiedzieć je jako obywatelstwo i jako obywatelstwo ukraińskie”. Powiedziane na wszystkie ciężkie i przełomowe czasy! Własna uwaga Michaiła Hruszewskiego, że on „stanął w centrum moskiewskiego życia ukraińskiego”, jest trafna i przekonująca. „50-річчя діяльності й плідного життя” Oczywiście nie mogę pominąć obchodów jubileuszu Michaiła Hruszewskiego. Tym bardziej że w literaturze biograficznej mało kto o tym wspominał, a co najważniejsze, sam Michaił Serhijowycz w „Wspomnieniach” nie zdradził ani słowem. Skromność? Zapewne. Ale główną przyczyną była prawdopodobnie choroba, „rodzina chorowała”, i głowie rodziny nie było do pięćdziesiątej rocznicy. Tytuł tego rozdziału wziąłem z adresu powitalnego, przywiezionego Hruszewskiemu z Kijowa do Moskwy przez deputację ukraińskiego studenctwa. Sam Hruszewski kiedyś zaświadczył: w adresie mówiło się, że „młodzież patrzy na mnie jak na przywódcę ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego”… Bardzo interesujący jest jubileuszowy artykuł „Michaił Hruszewski” w ukraińskim czasopiśmie „Rozwaha” za granicą, w którym, między innymi, zaznaczono: „Jego imię jest obecnie znane nie tylko wśród szerokich warstw ukraińskiego społeczeństwa, lecz także wśród innych narodów. Na jego autorytet powołują się nie tylko Ukraińcy, ale także uczeni innych narodów, gdy mówią o sprawie ukraińskiej”. Wielką „Historię Ukrainy-Rusi” nazwano w artykule „szczytem naukowej działalności” Hruszewskiego, a on sam „służy łącznikiem między rozproszonymi częściami ukraińskiej ziemi… Jego pragnienia sprowadzają się właściwie do jednego: „Ukraińcy muszą stać się narodem, jeśli nie chcą pozostać pariasami wśród narodowości””. Wiedeński tygodnik „Wisnyk Sojuzu wyzwolennia Ukrajiny” charakteryzował Hruszewskiego tak: „…Oto wielki pracownik, niewyczerpana siła, nieustanna praca, niezrównany organizator pracy naukowej, prawdziwy organizator „Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki” we Lwowie i założyciel „Ukraińskiego Towarzystwa Naukowego” w Kijowie oraz jego dusza aż do samego wybuchu wojny, oto inicjator galicyjsko-ukraińskiego prywatnego szkolnictwa, jeden z głównych propagatorów i obrońców sprawy ukraińskiego uniwersytetu we Lwowie”. Wiedeński „Wisnyk” podkreślał również, że od końca XIX wieku imię Hruszewskiego stało się symbolem ukraińskiego odrodzenia i wzbudzało nienawiść wrogów ruchu ukraińskiego ze strony rosyjskich czarnosecińców. Według oceny Wołodymyra Doroszenki (1879–1963) w „Ukrainskoj żyzni”, „Historia Ukrainy-Rusi” jest „prawdziwą studnią naszego historycznego samopoznania… stanowi właściwie epokę w naszej nauce i w naszym narodowym rozwoju. Dzięki niej wyprowadził nas Hruszewski – śmiało możemy to powiedzieć – na ludzi, pokazał nam i obcym, że jesteśmy wielkim narodem z wielką i bogatą przeszłością, a wcale nie jakimś dodatkiem do Moskali czy Polaków”. Błyskotliwe oceny, które z czasem nie straciły na znaczeniu! Musimy pamiętać te wysokie, wyważone i szczere oceny współczesnych, jakimi został obdarzony pięćdziesięcioletni Michaił Hruszewski w okresie jego życia w Arbacie. Mają one bezsporną przewagę nad późniejszymi poglądami i rozważaniami, pisanymi lub wygłaszanymi „z perspektywy czasu” i z „ostrym ideologicznym zabarwieniem” (Lubomyr Winar). Jak wiadomo, późniejsze oceny działalności Hruszewskiego w Ukraińskiej Centralnej Radzie oraz w czasie powstania Ukraińskiej Republiki Ludowej były bardzo różne, rozbieżne, sprzeczne. W tej sprawie Winar słusznie zauważył: „Jednak tylko ignoranci mogą negować działalność państwową przewodniczącego Centralnej Rady, która doprowadziła do urzeczywistnienia państwowej suwerenności narodu ukraińskiego. Nie znaczy to, że w działalności Hruszewskiego nie było błędów, ale należy je obiektywnie naświetlić w kontekście współczesnych źródeł, a nie z punktu widzenia różnych ideologii, sympatii czy partyjnych nastawień późniejszych lat”. Ze względu na gatunek i objętość niniejszego artykułu nie jest to naszym zadaniem, ale zaznaczę, że według słusznego świadectwa czasopisma „Ukrainskaja żyzń” Michaił Hruszewski na początku pamiętnego 1917 roku był „centralną postacią współczesnego ukraińskiego świata”. Dlatego zaraz po Lutowych wydarzeniach 1917 roku w Piotrogrodzie, upadku samodzierżawia i stworzeniu nowej sytuacji politycznej na Ukrainie powstała pilna potrzeba jego powrotu na ojczyznę. Michaił Serhijowycz wspominał, że od poniedziałku 6 (19) marca zaczął otrzymywać odpowiednie telegramy z Kijowa. Właśnie tego dnia politycznemu zesłańcowi Michajłowi Hruszewskiemu zwrócono paszport i, jak sam mówił, „to był pierwszy konkretny zdobycz rewolucji – stałem się legalnym gражданином”… A nastepnego dnia – 7 (20) marca – Hruszewskiego zaocznie wybrano Przewodniczącym Centralnej Rady… Wyjeżdżając z Arbatu w marcu 1917 roku, Michaił Serhijowicz miał nadzieję na lepszą przyszłość dla Ukrainy i dla siebie: „Dај Boże! Chciałoby się jeszcze posłużyć – gdyby tylko siły i okoliczności!” Pan Bóg dał moskiewskiemu zesłańcowi możliwość służby Ukrainie, przede wszystkim na czele Ukraińskiej Centralnej Rady i Ukraińskiej Republiki Ludowej. Michaił Hruszewski – jaskrawy wzór wielkiego uczonego, który w historycznie odpowiedzialnym dla swojego kraju czasie stał się również wielkim politykiem i działaczem państwowym. Świat nie zna innego przywódcy państwa, który by tak skutecznie i niezrównanie wykorzystał swoją głęboką wiedzę historyczną o kraju w imię zdobycia przez niego niepodległości. Posłowie Kiedy na przełomie XX i XXI wieku w Moskwie, na Arbacie 9, otwarto Centrum Kultury Ukrainy, duchowa obecność Mychajła Hruszewskiego na Arbacie 55 wyraźnie się uwidoczniła. Właśnie we wspomnieniach o arbackim życiu napisał on trafnie i proroczo, że „szczególnie potrzebne wydawało się robienie jakichś zapasów i skrytek ukraińskiej energii narodowej…”. Przypadło mi w udziale kierować Centrum Kultury, które od 2010 roku stało się Narodowym, w latach 2001–2015, i już w pierwszej książce „Ukraina na Arbacie 9” (2003), wydanej w Moskwie w języku ukraińskim, oświadczyłem²: „Wejście do Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie mogłyby zdobić słowa Mychajła Hruszewskiego: »Musimy pamiętać, że reprezentujemy wielki naród i jesteśmy zobowiązani reprezentować go z godnością«”. Tak właśnie pracowaliśmy! Ukraiński dom w rosyjskiej stolicy stał się ostatnią potężną próbą niezależnej, cywilizowanej, europejskiej Ukrainy, by pokazać jedyną możliwość pokojowego, kulturalnego współistnienia zupełnie odmiennych państw. Na zakończenie wymienię przynajmniej trzy zjawiska historyczne, które – moim zdaniem – na zawsze pozostawiły na moskiewskiej Arbacie, tak jak przepowiadał Hruszewski, ukraińską obecność narodową i energię. Tak, właśnie tak, bo prawo zachowania energii działa także w sferze duchowej. Pierwsze – właśnie na Arbacie, sto kroków od przyszłego Narodowego Centrum Kultury Ukrainy, na Pokrow 1618 roku hasali kozacy hetmana Piotra Sahajdacznego, którzy mieli szturmować Kreml³… Drugie – półroczna zesłańcza i przestrzegająca wroga działalność Mychajła Hruszewskiego na Arbacie 55, której nie zetrze z narodowej pamięci żadna wroga siła… Na zawsze pozostanie także fenomen działalności historycznej Domu Ukraińskiego na Arbacie 9, na początku XXI wieku… Bo, jak przepowiadał Mychajło Hruszewski, „ukraińskość ostatecznie zwycięży”… _____________________________ 1 Melnyczenko W. Mychajło Hruszewski: „Osiedliłem się w Moskwie, Arbat 55”. M., 2005. – 448 s.; Jego że. Taras Szewczenko i Mychajło Hruszewski na Starym Arbacie. M., 2006. – 655 s.; Jego że. Moskwa Mychajła Hruszewskiego: autorska encyklopedia-chronoskop. M., 2014. – 672 s.; Jego że. Mychajło Hruszewski w Moskwie. K., 2016. – 568 s. 2 Ogółem w Moskwie ukazało się w języku ukraińskim ponad 20 książek, w tym: „Sztandar Ukrainy na Arbacie” (2004); „Arbat oczami Ukraińca” (2006); „Szewczenkowska Moskwa” (2009); „Gogolowska Moskwa” (2011); „Moskwa w twórczym losie Tarasa Szewczenki” (2014) i in. 3 Szczegółowo zob.: Melnyczenko W. „Jak Sahajdaczny z kozakami Moskwę wojował” // Słowo Proświty, 3–9 września 2015 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

dziesięć, piętnaście czy nawet pięćdziesiąt pokazów, będzie on inny. Na tym właśnie polega istota zawodu aktora – nie zatrzymywać się w rozwoju i za każdym razem odkrywać swojego bohatera na nowo. – Miałem okres, kiedy pracy jako aktor było mniej – włącza się do rozmowy autor sztuki i odtwórca roli Griszy, Wałerij Mełaszenko. – Właśnie wtedy zapragnąłem stworzyć coś własnego. Pewnego wieczoru napisałem scenariusz krótkometrażowy i dałem go do przeczytania Polinie. Jak już wspominała, wspólnie go dopracowaliśmy i nakręciliśmy niewielki film. To doświadczenie mnie zachwyciło. Po nim napisałem jeszcze kilka sztuk. Pewnego razu podzieliłem się z Poliną pomysłem na historię o dwóch chłopakach, którzy kopią groby. Powiedziała, że jest w tym potencjał i nowa sztuka narodziła się dość szybko. Bardzo mi się podoba, że dziś aktywnie rozwijają się ukraińska dramaturgia i ukraiński teatr. Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji zaczęliśmy znacznie bardziej cenić własną kulturę, a teatry ostatecznie zrezygnowały z rosyjskiego repertuaru. Jednocześnie współczesny ukraiński teatr pozostaje otwarty na światową sztukę i pomaga lepiej poznawać kultury innych narodów. Kiedy pisałem tę sztukę, nie wiedziałem jeszcze, jaką dokładnie rolę będę grał. Byłem pewien tylko jednego – to historia dla dwóch aktorów. Już podczas pracy Polina zdecydowała, że będę grał Griszę. Z charakteru jest mi on rzeczywiście bliższy, podczas gdy Andriucha ma zupełnie inną psychofizykę. Choć jestem przekonany: dla aktora nie ma ról, których nie da się zagrać. Potrzebne są tylko chęci, praca i wytrwałość. A jednocześnie każdy wykonawca i tak stworzy zupełnie swoją postać. Tekst to tylko słowa na papierze. Prawdziwe życie tchną w niego aktorzy, a reżyser odkrywa w nim nowe sensy. Bywały momenty, kiedy pisałem scenę z jednym wewnętrznym odczuciem, a Polina widziała ją zupełnie inaczej. Dla mnie stało się to bardzo cennym odkryciem. Zgadzam się z kolegami: każdy pokaz to nowy spektakl. Bardzo wiele zależy od widza, ponieważ każda sala reaguje po swojemu. Chciałoby się, żeby ludzie nie powstrzymywali swoich emocji: jeśli jest śmiesznie – śmiali się, jeśli chce się płakać – płakali. Właśnie taka szczera interakcja rodzi prawdziwy teatr. Mam już pomysły na nowe utwory. Rozumiem, że temat wojny jest dziś niezwykle ważny dla ukraińskiej sztuki, ponieważ to nasza rzeczywistość. Ale chcę również tworzyć spektakle, które choć na jakiś czas pomogą ludziom odetchnąć, przełączyć się i poczuć życie nawet w najtrudniejszych czasach. Konkurs rzeźbiarzy W Podolskim Ogrodzie Zoologicznym w Winnicy przez trzy dni odbywał się konkurs rzeźbiarzy w drewnie „Zwierzęta. Ptaki. Natura”. Do udziału dołączyli mistrzowie z obwodu winnickiego oraz jeszcze kilku obwodów Ukrainy, a także rzeźbiarz z Niemiec. Stworzone podczas konkursu drewniane rzeźby zostaną później ustawione w Winnicy. Informuje o tym I-VIN.INFO, powołując się na stronę Podolskiego Ogrodu Zoologicznego na Facebooku. W artystycznej rywalizacji wzięli udział mistrzowie z obwodów winnickiego, zakarpackiego, iwanofrankiwskiego, chmielnickiego i czerkaskiego, a także z Niemiec. Przez trzy dni pracowali z drewnianymi kłodami, używając pił, wierteł i innych narzędzi, aby stworzyć figury zwierząt i ptaków. Podczas gdy rzeźbiarze pracowali nad swoimi rzeźbami, dla zwiedzających zoo zorganizowano jarmark tradycyjnych potraw podolskich. Gościom oferowano chmielnickie duszone ogórki, świeże wypieki ze wsi Kożuchiw oraz gryczane pampuszki z Sokołowa.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ratunkowe koło ironii

W Teatrze na Mychajliwśkij, który wchodzi w skład Centrum Sztuki „Nowy Teatr Ukraiński”, jedno z czołowych miejsc zajmuje współczesna dramaturgia ukraińska. Niedawno odbyła się tu premiera komedii egzystencjalnej „Plan Amsterdam”. Eduard OWCHARENKO Zdjęcie udostępnione przez teatr Według fabuły każdy dzień pracy Andriuchy na cmentarzu niczym nie różni się od poprzedniego: wykonać pracę i pograć na gitarze – z założenia nie dla żywych. Tak trwa to już trzy lata, aż do momentu, gdy pojawia się nowy partner – Hrysza, były członek sekty „Bezskrzydłe anioły”. Poprzez czarny humor, rozmowy o sensie życia i śmierci, a także jeden jedyny eksperyment z lekkimi narkotykami, stopniowo rozumieją: gdzieś głęboko wewnątrz są sobie potrzebni. Ostro, śmiesznie i nieco niebezpiecznie rozpoznawalnie – spektakl, po którym albo zechce się zadzwonić do kogoś ważnego, albo po prostu milcząc iść przez miasto i myśleć. – Ten spektakl to nie tylko debiut dramaturgiczny Wałerija Mełaszenki, ale i jego pierwsza duża praca jako autora, w której jednocześnie wykonuje jedną z głównych ról – opowiada reżyserka spektaklu Polina Kino. – Wszystko zaczęło się od tego, że Wałerij wysłał mi dialog dwóch chłopaków na cmentarzu. Od razu powiedziałam, że wyszedł bardzo ironiczny, a postacie – wyraziste i konfliktowe. Było jasne: tekst ma potencjał, trzeba go rozwijać, pisać dalej, budować akcję dramatyczną. Ich dialog kończył się frazą „A może pójdziemy jutro na ryby?”. Wtedy zaproponowałam pomysł: a co, jeśli ta dwójka wyruszy na ryby i tam będzie rozmawiać o sprawach osobistych, żebyśmy mogli kształtować i rozwijać ich przyjaźń? Przecież jednym z głównych tematów spektaklu jest ważność Człowieka w życiu Człowieka, potrzeba posiadania prawdziwego Przyjaciela. Tak, krok po kroku, rodziły się nowe dialogi, a z czasem i cała historia. Mimo jej ironiczności, dla mnie jest to przede wszystkim głęboka opowieść o człowieku, który próbuje wyjść z depresji, przeżywa kryzysy wewnętrzne i uczy się akceptować życie takim, jakim ono jest. O osobnym, przyjemnym wyzwaniu twórczym stała się dla mnie praca z bratem Daniiłem. Wiele lat gramy razem w różnych spektaklach – w Teatrze na Mychajliwśkij, Teatrze na Trojeszczynie i Teatrze „Soneczko”. Jako aktorzy od dawna czujemy się nawzajem na scenie, dlatego chciało się spróbować swoich sił już w innych rolach – reżyserki i aktora. To niesamowite uczucie, kiedy myślicie tak samo, tak samo czujecie profesję i życie. Wtedy obrazy rodzą się łatwo, a praca posuwa się niemal intuicyjnie. Ludzie rozumieją się w pół słowa – i to jest naprawdę wielka wartość. Wałerij jest również bardzo bliską mi osobą. Jako autor wkłada w ten tekst część siebie, dlatego nie może nie wkładać duszy także w swojego bohatera Hryszę. Dla niego było niezwykle ważne, aby spektakl się odbył, a postać wyszła uczciwa i żywa. Nasze trio twórcze to zespół ludzi, którzy zajmują się tym, co naprawdę kochają. Każdy odpowiada za swoją sprawę i, sądząc po reakcji widzów, udaje nam się tworzyć coś naprawdę wartościowego. Rok temu razem nakręciliśmy film krótkometrażowy „SAK – Skrzywiony akt kochania”. Dziś bierze on udział w międzynarodowych festiwalach filmowych w różnych krajach. Niedawno otrzymaliśmy nawet nominacje za główne role na jednym z festiwali w Australii i z niecierpliwością czekamy na nowe wyniki. Jeszcze wtedy u nas z Wałerijem pojawiały się myśli, jak wspaniale byłoby napisać sztukę dla teatru. Równolegle z pisaniem przez Wałerija dialogów zaczęła rodzić się scenografia. Wydawało mi się interesujące, że na naszej kameralnej scenie może pojawić się ogromna drewniana konstrukcja, która mogłaby stale zmieniać swoje znaczenie: być i łodzią, i grobowcem, czy nawet samolotem. Stało się to podstawą przestrzeni scenicznej: „czarny gabinet” – przestrzeń, gdzie i ściany, i podłoga, i sufit na scenie wykonane są w kolorze czarnym, a drewno staje się jedynym ciepłym materiałem, który stale zmienia swoją funkcję. W scenografię włożyłam symbole i metafory sceniczne, ale nie chciałabym zdradzać ich z wyprzedzeniem. Niech każdy widz sam odczyta te obrazy i znajdzie w nich własny sens. Najtrudniej było znaleźć rozwiązanie teatralne dla samego cmentarza – pokazać miejsce, gdzie nieustannie kopią groby, nie uciekając się do naturalizmu. Właśnie tutaj pomogły umowność teatru i czarny gabinet. Kostiumy również pracują na odkrycie postaci. Zmieniają się wraz z wewnętrznym stanem bohaterów i pomagają dokładniej przekazać ich transformację. Daniił i Wałerij podeszli do pracy nad rolami niezwykle profesjonalnie i bardzo organicznie istnieją w tej przestrzeni scenicznej. Muzykę do spektaklu dobierałam ze swojej osobistej playlisty. To, czego słucha bohater Andriucha, to muzyka, której słucham i ja. Są to popularne kompozycje, połączone tematem samotności, wewnętrznej pustki i pragnienia bycia kochanym. Mogę również zdradzić jeszcze jeden mały sekret. Bezgranicznie kocham kino i bardzo często inspiruję się nim w swojej pracy. Dlatego uważni widzowie, którzy tak samo jak my z Daniiłem pasjonują się kinematografią, z pewnością zauważą w spektaklu niemało odniesień do kultowych filmów i seriali. To swoisty hołd – twórczy wyraz szacunku dla reżyserów i prac, które nas inspirują i kształtowały naszą wizję twórczą. Nieprzypadkowo określiliśmy gatunek spektaklu jako „komedia egzystencjalna”. Nie warto bać się tego określenia, gdyż każdy spektakl na świecie musi dotykać eg- Barszcz w… skrzyni We wsi Halczyn w hromadzie Hryszkowce w rejonie berdyczowskim odbył się V gastrofestiwal „Biały barszcz i nie tylko”. W tym roku wydarzenie połączyło kucharzy, mistrzów twórczości ludowej oraz gości z 14 obwodów Ukrainy. Festiwal stał się platformą popularyzacji kuchni lokalnej, zachowania tradycji gastronomicznych oraz poznawania dziedzictwa kulturowego różnych regionów. Nowością festiwalu stały się pierwsze przeżycia egzystencjalne człowieka. Widz przechodzi tę drogę razem z bohaterami: emocjonalnie dołącza do ich historii, przeżywa ją, współodczuwa, a po finale wychodzi z poczuciem wewnętrznego oczyszczenia. Jednocześnie początkowo naszym głównym zadaniem było stworzenie prawdziwej czarnej komedii 18+ – odważnej, miejscami ostrej, z bezpośrednim humorem, który nie pozwala powstrzymać śmiechu. Właśnie dlatego połączyliśmy, na pierwszy rzut oka, rzeczy niekompatybilne – egzystencjalność i czarną komedię. Poprzez śmiech prowadzimy widza do bardzo poważnych tematów, a ostatecznie – do wewnętrznego oczyszczenia, a być może nawet do katharsis. Praca nad spektaklem nie kończy się premierą. Teatr to żywy organizm i każdy pokaz rodzi się na nowo. Spektakl stale się zmienia, rozwija razem z aktorami i widzami. Można powiedzieć, że po premierze kończy się reżyserski etap pracy. Dalej spektakl zaczyna żyć własnym życiem, a każdy nowy pokaz odkrywa w nim nowe sensy. Dokładnie wiem, że to nie ostatnia nasza wspólna praca z chłopakami. Szczerze wierzymy, że z każdym nowym spektaklem czy filmem będziemy stawać się odważniejsi, bardziej profesjonalni i ciekawsi dla naszego widza. – Mój bohater to straumatyzowany człowiek – kontynuuje wykonawca roli Andriuchy, Daniił Kino. – Stracił żonę, którą kochał ponad wszystko. Po tej stracie jego życie radykalnie się zmieniło. Andriuszy stało się ciężko być wśród ludzi, zamknął się w sobie i stopniowo przekształcił w odludka. Dla mnie to bardzo głęboka i wielowymiarowa postać. Jego życie zmienia Hryszko – swoją dobrocią, poczuciem humoru i umiejętnością patrzenia na świat nieco inaczej. Właśnie on pomaga Andriuszy znaleźć drogę powrotną do życia. Oczywiście w tę postać włożyłem też część własnego doświadczenia. Z Poliną jako reżyserką pracowało się bardzo komfortowo. Ona od samego początku jasno rozumiała, o czym chce zrobić spektakl, a dla aktora to niezwykle ważne. Niestety zdarzają się reżyserzy, którzy mają tylko ogólną ideę i próbują znaleźć spektakl już w procesie pracy. To też twórcza droga, ale nie zawsze prowadzi do pożądanego rezultatu. Z Poliną wszystko było inaczej: miała jasną wizję, ale jednocześnie zostawiała przestrzeń dla naszych propozycji i twórczych poszukiwań. Z Wałerijem Mełaszenkiem znamy się już około dwóch i pół roku – od czasu, gdy przyszedł do teatru. Przez ten czas razem zagraliśmy w kilku spektaklach i dobrze nauczyliśmy się czuć siebie nawzajem na scenie. Jestem przekonany, że rola nigdy nie kończy się premierą. Ona rodzi się podczas prób, a potem stopniowo nabiera głębi, doświadczenia i nowych odcieni. Teraz wydaje mi się, że postać jest już uformowana, ale wiem, że za de-mistrzostwa w gotowaniu barszczu. Obok kulinarnych lokalizacji rozwinęły się platformy twórczości ludowej, gdzie goście poznawali tradycyjne potrawy, kostiumy, rzemiosła, muzykę i kulturę pieśniarską. Uczestnicy gotowali barszcz bezpośrednio na terenie festiwalowym, prezentując nie tylko smak potrawy, ale i oryginalne sposoby jej podania. Barszcz podawano w skrzyni, kieliszku, a nawet w jadalnym koszyku z ciasta. Według informacji mediów „Rupor Żytomyra”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pana Jarosława, – “z żalem radość się objęła”. Jego twórczość naznaczona jest charakterem, który wyrósł z niedosiężnej dla wzroku, bezkresnej stepowej Ukrainy. Dlatego też nazwisko, które przypadło mu w udziale z rodzinnych początków Myłoserdnych, mówi samo za siebie. Taki właśnie jest Jarosław w rzeczywistości: niezwykle skromny i prosty, małomówny, cichy człowiek, cały w swoich myślach i ideach, ze swoimi przekonaniami. Jarosław kocha swoją pracę. A to, być może, jest najważniejsze w zawodzie artysty. Kochać to, do czego człowieka pobłogosławił Pan… twórczość. Ludzie godzinami oglądali dzieła, potem odchodzili, z czasem wracali. Czasami przychodzili po kilka razy i nie szczędzili komplementów. Ktoś porównywał i mówił, że to ukraiński Monet. Inni przyznawali, że nigdy nie widzieli takiego malarstwa. Przyjemnie wspominać wrażenia ze spotkań. Wspominać ten czas, kiedy byłem we Lwowie. A to początek i koniec pracy ekspozycji. Starałem się cały czas być w sali, rozmawiać z widzami, robić z nimi zdjęcia, wymieniać się wrażeniami, słuchać opinii. To dość przyjemne doświadczenie. Ogółem w czasie pracy wystawy odwiedziło ją ponad 10 tysięcy ludzi. To oficjalne liczby. Już są perspektywy dotyczące dalszej współpracy z tą galerią. Mamy obopólny pomysł zarezerwowania miejsca na 2027 rok. Szczególnie miło, że dwa moje dzieła trafiły do kolekcji tej galerii i teraz będą reprezentować ukraińską sztukę na różnorodnych sympozjach, biennale, triennale na świecie. Plany twórcze są zawsze. Obecnie pracuję nad serią portretów, które są natchnione duchowością, autentycznością, pamięcią. Są propozycje dotyczące wystaw w różnych lokalizacjach. W szczególności w obwodach rówieńskim i wołyńskim. Pracujemy po to, aby na naszą ziemię przyszedł pokój. A oprócz planów, jest jeszcze siła i natchnienie do ich realizacji. Przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Błogosławiony przez Pana

Walerij FRANCZUK, artysta ludowy Ukrainy, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Zdjęcia dostarczone przez autora. Z Jarosławem poznałem się na jego wystawie indywidualnej w miejskiej galerii sztuki w Kijowie jeszcze w 2021 r. Urodzony w obwodzie odeskim, Jarosław Myłoserdnyj już wtedy przywiózł w swoich dziełach nie tylko słońce i ciepło Naddnieprza – wsi Iwaniwka i miasta Żowti Wody. Były tu krajobrazy różnych części Ukrainy w jego twórczej interpretacji. Choć przeważały obrazy stepu z kurajem i jakąś pierwotną melancholijną intymnością. A także szczerym zainteresowaniem historycznymi i architektonicznymi perłami ojczystej Ojczyzny. Dlatego staram się przy najmniejszej okazji wspierać takich aktywnych młodych artystów, u których wyrobiła się własna autorska wizja otaczającego świata. Bo sam do dziś żyję, a to już ponad czterdzieści lat, w takim aktywnym tempie, które nie daje duszy wystygnąć, a ręce się zmęczyć. Dlatego, nie zważając na krwawą – W zeszłym roku obchodziłem mały jubileusz (35 lat) i zwróciłem się do swojej społeczności na Facebooku. Wśród moich przyjaciół są galerzyści, kolekcjonerzy i muzealnicy. Wtedy odezwało się wielu ludzi z propozycjami zrobienia wystawy – wspomina Dmytro Kowal. – Odezwała się, w szczególności, moja dawna kuratorka, z którą miałem okazję współpracować przy wystawie „Tajemnicza Ukraina. Zarys historii do współczesności” w Muzeum Historii Kijowa – pani Tetiana Kostenko. Teraz współpracuje ona z galerią Zenyk Art Gallery we Lwowie. Właśnie pani Tetiana zaproponowała mi zrobienie wystawy w tym mieście. Pomyślałem: a dlaczego by nie? Mimo że geografia mojej działalności wystawienniczej jest dość duża i różnorodna, we Lwowie wcześniej nie bywałem, w tym mieście nigdy nie miałem wystaw. A tutaj pojawiła się wspaniała okazja, by poznać miasto Lwa. Sama zaś lokalizacja, moim zdaniem, jest jedną z najlepszych na dziś na Ukrainie. Więc zaczęliśmy omawiać koncepcję projektu i możliwe daty przeprowadzenia wystawy. Początkowo miał to być koniec października tego roku, potem – nawet październik następnego. Ale tak się stało, że pojawiło się okno od końca lipca do końca sierpnia. I kuratorzy tej galerii zwrócili się do mnie, abym operatywnie przygotował ekspozycję właśnie na ten czas. I choć było to nieco spontaniczne, ale ułożyło się wszystko tak, jak miało być. Nazwa wystawy „Ex humo”. W tłumaczeniu z łaciny oznacza to „Z ziemi”. Dobraliśmy dość różnorodne płótna. Przedstawione prace stworzone zostały głównie już po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji. W dosłownym sensie tego słowa – pod rakietami i „szahedami”. Tworzysz w pracowni, a pochłania cię energetyka otoczenia, sama metafizyka malarstwa. I ostrzały, jakkolwiek paradoksalnie by to nie brzmiało, schodzą na drugi plan. Nie możesz inaczej żyć w tych realiach. Teraz sztuka po prostu ratuje. Znowuż – dlaczego w nazwie agresję moskali przeciwko Ukrainie, znany i głęboko szanowany w kręgach artystycznych maestro z Czerniowiec Iwan Hucuł w zeszłym roku po raz kolejny zaprosił nas z córką Marią Franczuk na wielki ogólnoukraiński plener „Lawendowe marzenie”, który odbywał się zarówno w mieście Chocim, jak i w pięknej wsi Biliwci. Nawiasem mówiąc, rezultatem dwóch plenerów stała się wielka wystawa zbiorowa, która całkiem niedawno zakończyła się w Miejskiej galerii sztuki rejonu Desniańskiego miasta Kijowa. Ale wróćmy do pleneru na Bukowinie. Ledwo wyszliśmy z samochodu na bazę, gdzie mieszkaliśmy – patrzę, idzie do nas z etuidnikiem przez ramię Jarosław Myłoserdnyj, z którym on, chyba, nawet w nocy się nie rozstaje. I tak, żeby wszyscy słyszeli, mówi: „Jakże się cieszę, Waleriju Ołeksandrowyczu, że jesteście z nami!” „Nam również miłe to spotkanie” – odpowiedziałem. Dni pleneru przeleciały jak chwila i na pożegnanie Jarosław Myłoserdnyj zapytał: „Czy będę mógł jeszcze kiedyś wystawić swoje dzieła w waszej sławnej galerii sztuki?” Powiedziałem mu, że następnym razem artysta może przedstawić swój dorobek dopiero za pięć lat. „W 2026 roku mija właśnie pięć lat” – z radością odpowiedział Jarosław. „Wtedy przywoź, Jarosławie, swoją pracę do Kijowa!” – zaprosiłem kolegę. Tak zdarzyło się nasze drugie spotkanie, jego wystawa. Warto zaznaczyć, że dziełom Jarosława właściwa jest subtelna melodyjność i szczera serdeczność. To nasze ukraińskie odczucie świata wobec rodzinnej ziemi. Bo, jak w pieśni, która przelewa się lirycznością słów, tak i w malarstwie myć się z autorem. Niezmiernie wdzięczny galerii za błyskotliwą organizację. Wdzięczny kuratorom Tetianie Kostenko i Stanisławowi Wasiurce, dyrektorce galerii Chrystynie Berehowskiej. Nie mogę nie wspomnieć także o założycielach galerii Zynowiju i Maksymie Kozyckich. Warto zaznaczyć, że założenie samej galerii ma nieco tragiczną historię. Została założona w pamięć zmarłego wnuka Zynowija i syna Maksyma Kozyckich. (Pan Maksym obecnie zajmuje stanowisko szefa Lwowskiej Obwodowej Administracji Wojskowej). Niestety, ich syn i wnuk odszedł w bardzo młodym wieku – 19 lat. Zdecydowano w pamięć o nim założyć tę galerię. To swoista pamięć o bliskiej osobie. Otwarcie też odbyło się na najwyższym poziomie. Nie pamiętam podobnych. Bardzo się zmęczyłem, ale to było przyjemne zmęczenie. Otwierali wystawę w niestandardowym kluczu. Otwarcie zbiegło się z dniem otwartym w galerii. Odwiedzający mogli przyjść bezpłatnie. Kontyngent był różny. Proces otwarcia wystawy trwał cały dzień – od początku pracy galerii do zakończenia o 19:00. Jeszcze przed otwarciem ustawiła się długa kolejka. Takie zainteresowanie sztuką poruszyło. A ludzie wciąż przychodzili, zajmowali miejsca, aby zobaczyć wystawę. W tym dniu odwiedziło ją ponad dwa tysiące osób. Świadczy to o wysokim poziomie zainteresowania sztuką i profesjonalnym podejściu do organizacji samej wystawy. To, jak witała lwowska publiczność i goście miasta Lwa, niezmiernie inspiruje, uskrzydla do nowych projektów. Dlatego że tak ciepło jeszcze nigdzie nie witano mojej twórczości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Artystyczna podróż do Lwowa

W Lwowskiej Galerii Zenyk Art Gallery dobiegła końca ekspozycja wystawy znanego artysty i pedagoga Dmytra Kowala „Ex humo”. Każde dzieło, które tu zaprezentowano, to historia własna i niepowtarzalna. Ten projekt poruszył wspaniałą publiczność czarownego miasta Lwowa i na długo pozostanie w pamięci wielu. Ale lepiej posłuchać o wystawie z pierwszych ust. Słowo „ziemia”. Do tematu ziemi wracam nie po raz pierwszy. Ziemia to właściwie to, na czym zamyka się cały cykl życiowy. Czyli wszystko zaczyna się od ziemi. Cała energia życiowa płynie z ziemi, wszystko wyrasta z ziemi. Zarówno fizycznie, jak i energetycznie. Człowiek, zwierzę, roślina wychodzą z ziemi i wracają do ziemi po odejściu w zaświaty. Ziemia jawi się nie jako obiekt świata przedmiotowego, lecz jako obiekt energetyczny w czystej postaci. To pewna metafizyka, pewien obraz, który daje życie wszystkiemu wokół. Można tu spotkać serie pejzażowe. Ten pejzaż nazywam intymnym. A ponadto moje badanie człowieka przez pryzmat autentycznego portretu. Gdzieniegdzie z motywami przemysłowego, urbanistycznego portretu. Podobnie jest z bardziej fabularnymi utworami. Galeria w tym czasie prezentowała nie tylko moją ekspozycję. Z tego powodu były ograniczenia co do liczby prac, które można było pokazać na wystawie. Sam zespół galerii dość delikatnie podszedł do rozwiązywania wszystkich kwestii organizacyjnych. Zadziałali maksymalnie profesjonalnie i sprawnie. To był ten przypadek, kiedy naprawdę miło pracować na wszystkich poziomach – od przygotowania wystawy po jej przeprowadzenie. Kiedy czujesz, jak bardzo sztuka jest potrzebna. Tutaj poza samą organizacją, czyli czysto gospodarczymi kwestiami, istnieje wiele innych. Na przykład promocja. Wystawa jest robiona dla zwykłych ludzi. Aby mogli przyjść, popatrzeć, poznaj-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wiedzę nawet z pola informacyjnego Ziemi, dotykając głęboko ukrytych tajemnic. Oto co ma z tym wspólnego gwiazdozbiór Kruka. Sprawę, którą rozpoczynają, zawsze doprowadzają do końca, nawet gdy wymaga to nadludzkiego wysiłku, a zdrowy rozsądek podpowiada, że szkodzi ona temu, kto ją zaplanował. Noszą ją w sobie przez lata, ważąc każdy drobiazg, niezauważalnie wszczepiając w społeczeństwo, często zmieniając tym samym bieg bytu NARODU. Lubią pozostawać w cieniu. Mistycy. Przyjaciół mają niewielu, starannie dobierając ich przez całe życie. Ale są wymagający zarówno wobec siebie, jak i wobec nich. Jednoliści, aż do narcyzmu. Archaiczni. Wśród nich jest wielu Książąt Świadomości, orędowników, którzy bez wahania kładą siebie na Ołtarzu Ojczyzny, wierząc, że i ich mały kamyczek jest cenny w fundamencie Państwa. Księciem Świadomości może być prosty rolnik, który pozostawił hektar prastarego stepu nienaruszonym. A Niewolnikiem Świadomości – prezydent-złodziej. Na schyłku lat samotni. Często przygarniają sieroty, strzegąc naszych Testamentów, bo to najcenniejsza ofiara dla RODU Przedwiecznego. Obecna i następna rita to bardzo dobry czas na małżeństwa. Dzieci, które RODZĄ się z takich związków, są niezwykle wyrafinowane we wszystkim, odporne na przeciwności losu, pełne woli i zdecydowane. Jaskółki-Jeżyny dbają o swoje zdrowie. Długowieczność, ozdobiona mądrością, jest jedną z ich cech. Tata zawsze przygotowywał na zimowe, ubogie w witaminy dni kilka słoików jeżyn, wymieszanych z miodem, które konserwował, zalewając z wierzchu gorącym woskiem. Bo uważał jeżynę za owoc całkowicie męski. Jednak ta roślina doskonale wygasza także „kobiece więdnięcie”. Bierze się ziele przytulii wonnej, liście jeżyny, kwiaty głogu, serdecznika (w kwiecie), kocanki piaskowej w proporcji 2:2,5:1:2:1,5. 1 łyżka stołowa na 300 ml wrzątku. Zaparzyć pod przykryciem na noc. Dzienna porcja. Albo dwa razy dziennie po 50 ml soku z owoców jeżyny, popijając łykiem naparu: kocanki, jasnoty, głogu. Jednak tata radził przy „kobiecym więdnięciu” prosty i pomocny przepis. Zalać gorącym syropem cukrowym drobno posiekane świeże korzenie i „pędy” jeżyny. Odstawić pod przykryciem na 3–4 doby. 1 łyżka stołowa syropu na 150 ml herbaty z głogu. Dwa razy dziennie. O tej jesiennej porze można już kopać mniszek lekarski (mlecz). Nie ustępuje on pokrzywie żegawce w zdolności do usuwania z ciała różnych toksyn, cholesterolu. Po deszczach roślina wypuszcza młode listki. Do sałatek. Z całej rośliny dobrze jest teraz wyciskać sok. Na litr soku tylko 200 ml mocnej wódki. Kiedy sfermentuje – to lepiej. Tworzy się leczniczy kwas mlekowy, który przeciwdziała chorobom onkologicznym. Piją przy raku żołądka. Mieszając z sokiem z majowej pokrzywy dwudomnej, krwawnika i babki, po równo. Po łyżce stołowej godzinę po jedzeniu, 3–4 razy dziennie. Przebieg leczenia 2 miesiące. Miesiąc przerwy i powtórzyć. Mniszek zwycięża takie trudne do wyleczenia dolegliwości jak osteochondroza, artretyzm, artroza deformująca. Łyżkę stołową świeżych rozdrobnionych korzeni zalać 250 ml wrzątku. Gotować na wolnym ogniu 20 min. Zaparzać 2 godziny pod przykryciem. Dopełnić wyparowaną wodę. Spożywać ciepłym, po jednej trzeciej szklanki trzy razy dziennie na 30 min przed jedzeniem. Sprzyja odbudowie tkanek chrzęstnych, rozpuszcza sole, przywraca ruchomość stawów. Tutaj wskazane jest spożywanie także galarety z nóżek młodych cieląt. A stawy nacierać nalewką z owoców czarnego bzu. I dobrze owijać owczym runem lub szalikami z psiej sierści. Mniszek to wybawca przy zapaleniu trzustki. Łyżka stołowa korzenia z liśćmi na pół litra ciepłej przegotowanej wody. Zaparzyć na noc. Pić 3–4 razy dziennie na 20 min przed jedzeniem, po 70 ml. Jednocześnie wpływa to dobroczynnie na chorą wątrobę, nerki, łagodzi alergię, przy zaparciach dobrze przeczyszcza. Leczniczy mniszek jest też przy zapaleniu węzłów chłonnych. Bierze się tylko korzenie. Myć nie jest wskazane, jedynie otrzeć brud. Rozdrobnić. Starannie wysuszyć. Rozetrzeć na proszek. Spożywać na czubku noża (pół łyżeczki) trzy razy dziennie na pół godziny przed jedzeniem. Leczyć się do pół roku. Ale zawsze z dobrymi skutkami. Jesienna pora to błogosławiony czas dla zielarzy. Rozpoczyna się zbieranie korzeni roślin leczniczych. Tata czynił świętość, kopiąc je poświęconym nożem-kopaczką, z prastarą modlitwą: „Idę – gdzie nikt nie chodził! Mówię – czego nikt nie mówił! Kładę – czego nikt nie kładł! Biorę – czego nikt nie brał! Na ciało białe, na ciało całe!” I ofiarowywali placuszek makowy… którym ja, pomagając tacie, ukradkiem się zajadałem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

Колодар

Іван ПРОСЯНИК Літо 9600 22 вересня – 22 жовтня. Осіннє сонцестояння. Місяць Ожини. Сузір’я Ворона, Діви. Безміна, Волопаса. Покровитель Біло-бог Світовид. Народні назви: Золотар, Жовтець, Зер нич. Ruen, Pasdsiernik. Рідні імена благословенні Небесами: Богівна, Блискавиця, Власта, Всевіда, Дзвінка, Пестиня. Благодар, Велимир, Гостромисл, Любота, Митуса, Садко. 22–24 вересня вшановується Бог Світовид – осінній прояв Бога РОДа. Накладається сакрально – магічний захист на все живе: рослину, тварину, людину. “Осіни Силою Животворящою Землі твої священнії! Дай нам Любові свічі зажженниє! Дай нам Віри чаші Вишнії! Дай нам Правди мечі двожалії! І в жили Дужі стодужої темінь дев’ятдесятую превозмогти з благословенієм Твоїм!” Восени 968 року військами київського князя Святослава Хороброго був остаточно розгромлений могутній Хозарський каганат, що контролював землі сіверян, радомичів, в’ятичів та волзьких булгар. 1 жовтня (за старим стилем) 1618 року в ніч перед святом Покрови розпочався штурм Москви військами Петра Сагайдачного. Козаки вже вибили Острожі ворота. Готували тарани на Арбатські. Та раптом (бо бемкнули всі дзвони) за наказом гетьмана відступили. Не дай Боже повторити цю помилку! В чотирнадцятий день рити вшановується прадавній Бог Покров, початок уза- ТИЖНЕВИК ВСЕУКРАЇНСЬКОГО ТОВАРИСТВА «ПРОСВІТА» імені ТАРАСА ШЕВЧЕНКА Засновник: Всеукраїнське товариство “Просвіта” імені Тараса Шевченка Реєстраційне свідоцтво КВ № 4066 від 02.03.2000 р. коненого громадою Купайлівського злюбу – створення сакрального єднання, що народжує нове життя. Освячуються і справляються вхідчини в щойно збудовані оселі. 16 жовтня 1745 року в Глухові (столиці Гетьманату) у старшинській сім’ї народився автор першої української симфонії “Демофонт” світоч-композитор Максим Березовський. 8 жовтня 1941 року біля с. Непокритого Вовчанського району (Харківщина) нквдисти спалили живцем у селянській клуні видатного поета Володимира Свідзінського разом із групою українських митців. 22–24 вересня – дні найпотаємнішого Бога древньої Руси – України Велеса (зоряного Волопаса), саме він опікується Ластівками Ожинами, наділяючи їх надзвичайними якостями передбачення та володіння психікою людей. Приносячи користь і не лише… Проте завважу, що шкода ворогам – благо Вітчизні. Прадавні волхви старанно відбирали РОДжених Велесичів, спрямовуючи їхню внутрішню Силу служінню Землі Руській – Україненьці. Гуслярі Боян та Митуса володіли надзвичайною потугою зупиняти стихії, могуттю слова та пісні піднімати з постелі невиліковних хворих. До цієї жили відносимо й козаків-характерників. Пізніше – дніпровських лоцманів, чумацьких ватагів, кобзарів. Остап Вересай, Василь Литвин, Ігор Рачок – одні з Витязів Пісні. Назрів час на державному рівні створити для отроків, наРОДжених в ці сакральні числа, закритий учбовий заклад (такі є в індусів, японців), щоб виховувати майбутніх державних мужів. НаРОДжені цієї рити – блискучі посланці, лікарі, науковці, митці, краєзнавці, антропологи, історики, зодчі, народні співаки. Спрямовуйте своїх дітей у ці русла, не пускайте пустопашшю – це гріх з-понад гріхів. “Вісті” в РОДнику IV, Заповіті 68 вказують: “Ви РОДителі, ви Боги! З вас же й взищеться мірою найвищою за чадо ваше!” Ластівки Ожини – вольові, рішучі, стійкі до негараздів. Гнучкість і проникливість розуму дає їм змогу засвоювати
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, członków Proświty

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (kod EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 12/14. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Szef redakcji Pawło MOWCZAN Główny redaktor Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FIŁIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn