Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

JĘZYK JEST JEDEN

Слово Просвіти, №36 за 2008 рік

Mychajło NAJENKO Język to nie tylko przedmiot zainteresowań naukowych lingwistów, lecz środek komunikacji wykształconego narodu. Właśnie dlatego wymaga on zarówno pryncypialnej ochrony, jak i uświadomienia sobie, że bez języka narodowego nie wyobraża sobie siebie ani matematyk, ani biolog, ani filozof. Jednakże nie rozumieją tego wszystkie gałęzie ukraińskiej władzy, ale dobrze rozumieją to nasi „przyjaciele”. Na przykład przyjrzyjmy się temu, co drukuje główny organ rosyjskich pisarzy „Litieraturnaja gazieta”: w każdym jej numerze obowiązkowo znajduje się materiał ukrainofobiczny, skierowany przede wszystkim przeciwko językowi ukraińskiemu; dla nich nie jest on „jazykiem”, nie jest „rieczą”, jak piszą ich słowniki, lecz ironiczną „mową”, którą należy niszczyć. A zniszczenie języka prowadzi do zniszczenia narodu, do przekształcenia go w „populację”, która pracuje w punkcie skupu. Czy rozumie to, powiedzmy, nasz premier, który wydaje swoją gazetę „WW” nie po ukraińsku? Czy rozumie to Prezydent, który kieruje krajem, w którym 90 procent produkcji drukowanej rozpowszechniane jest w języku rosyjskim?.. W narodzie „leniwy kot” charakteryzowany jest tak: myszy biegają mu po głowie, a on — „zero uwagi”. Gdzie to widziano, żeby na głowie u władzy (i w Odessie, i na Krymie) stawiano pomniki największemu katu narodu ukraińskiego — carycy Katarzynie (która, według Szewczenki, „dokończyła wdowę sierocinę”), a ta głowa nawet nie drgnęła?.. Dysertacji dawno już nie piszą, a klepią. Na wszystkich słupach są ogłoszenia w rodzaju: „piszę dyplomowe, kursowe, dysertacje dla przyszłych proFFesorów”, a władza nawet nie reaguje. A to wszystko — język kultury, do którego, jak widzimy, nikt nie ma czasu się zabrać… Kilka miesięcy temu odbył się Kongres inteligencji, na którym mowa była o jedynej przestrzeni kulturologicznej Ukrainy. Dzień przed Kongresem Iwan Dracz w wywiadzie dla gazety „Hołos Ukrajiny” powiedział, że będzie to albo coś znaczącego, albo kolejna, jeszcze jedna bańka. I jak w wodę patrzył: bańkę nadmuchali, a praktycznych kroków żadnych. Chyba że częstsze stały się wizyty Prezy- Taras SZEWCZENKO, przewodniczący obwodowego oddziału „Proświty”, m. Zaporoże …Wielbić będę tych małych niewolników niemych! Ja na straży przy nich Postawię słowo. T. Szewczenko Szewczenko napisał te wersy sto czterdzieści dziewięć lat temu. Świadczą one o stanie ukraińskiego słowa w imperium rosyjskim, które przez stulecia wywierało nacisk na język, kulturę i duchowość ukraińską. Przestrzegano tego konsekwentnie także po Szewczence — czy to w imię cara, samodzierżawia, „państwowego” prawosławia, czy w imię partii, narodu radzieckiego i internacjonalizmu… Politykę „rusyfikacji obcoplemieńców” prowadzono z niezachwianą upartością. „Ukraina nigdy nie miała swojej historii, nigdy nie była odrębnym państwem — pisał M. Katkow 21 czerwca 1863 roku w artykule wstępnym gazety „Moskowskije wiedomosti”, której był redaktorem — a naród ukraiński jest… częścią… narodu rosyjskiego, bez którego nie może pozostać tym, czym jest. Języka małoruskiego nigdy nie było i pomimo wszystkich wysiłków ukrainofilów, do tej pory nie istnieje”. A już 18 lipca 1863 roku monarchista, reakcyjny rosyjski minister spraw wewnętrznych Wałujew wydał tajny cyrkularz i nakazał cenzorom nie przepuszczać utworów w języku ukraińskim, ponieważ „osobnego języka małoruskiego nie było, nie ma i być nie może, i że narzecze, którego używa lud, jest tym samym językiem rosyjskim, tylko zepsutym wpływami Polski”. Od cenzorów Wałujew wymaga, „aby do druku w tym języku zezwalali tylko na utwory, które nie należą do literatury wykwintnej: drukować książki w języku małoruskim jako duchowe, czy też edukacyj-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn